໓. ສຸມງ຺ຄລຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ສຸມຸຕ຺ຕິໂກຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ສຸມງ຺ຄລຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ໂສປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ສິທ຺ຘຕ຺ຖສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ຣຸກ຺ຂເທວຕາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ນ຺ຫາຍິຕ຺ວາ ເອກຈີວຣໍ ຐິຕໍ ທິສ຺ວາ ໂສມນສ຺ສປ຺ປຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອປ຺ໂຜເຏສິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍາ ອວິທູເຣ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຄາມເກ ຕາທິເສນ ກມ຺ມນິສ຺ສນ຺ເທນ ທລິທ຺ທກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ສຸມງ຺ຄໂລຕິ ນາມໍ ອໂຫສິ. ໂສ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ຂຸຊ຺ຊກາສິຕນງ຺ຄລກຸທ຺ທາລປຣິກ຺ຂາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ກສິຍາ ຊີວຕິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ຣຎ຺ຎາ ປເສນທິໂກສເລນ ຠຄວໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ມຫາທາເນ ປວຕ຺ຕິຍມາເນ ທາໂນປກຣຓານິ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕຫິ ມນຸສ຺ເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ທຘິຆຏໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄໂຕ ຠິກ຺ຂູນໍ ສກ຺ກາຣສມ຺ມານໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິເມ ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາ ສຸຂຸມວຕ຺ຖສຸນິວຕ຺ຖາ ສຸໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ນິວາເຕສຸ ເສນາສເນສຸ ວິຫຣນ຺ຕິ, ຍໍນູນາຫມ຺ປິ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ, ອຎ຺ຎຕຣໍ ມຫາເຖຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປພ຺ພຊ຺ຊາຘິປ຺ປາຍໍ ນິເວເທສິ. ໂສ ຕໍ ກຣຸຓາຍນ຺ໂຕ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ໂສ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກວິຫາເຣ ນິພ຺ພິນ຺ໂນ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ, ວິພ຺ຠມິຕຸກາໂມ ຎາຕິຄາມໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ກຈ຺ຉໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ເຂຕ຺ຕໍ ກສນ຺ເຕ ກິລິຏ຺ຐວຕ຺ຖນິວຕ຺ເຖ ສມນ຺ຕໂຕ ຣໂຊກິຓ຺ຓສຣີເຣ ວາຕາຕເປນ ຜຸສ຺ສນ຺ເຕ ກສ຺ສເກ ທິສ຺ວາ, ‘‘ມຫນ຺ຕໍ ວຕິເມ ສຕ຺ຕາ ຊີວິກນິມິຕ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ຕີ’’ຕິ ສໍເວຄໍ ປຏິລຠິ. ຎາຓສ຺ສ ປຣິປາກໍ ຄຕຕ຺ຕາ ຍຖາຄຫິຕໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອຸປຏ຺ຐາສິ. ໂສ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ວິເວກໍ ລຠິຕ຺ວາ ໂຍນິໂສ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ມຄ຺ຄປຏິປາຏິຍາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໑໒.໑໑-໑໙) –

‘‘ອຕ຺ຖທສ຺ສີ ຊິນວໂຣ, ໂລກເຊຏ຺ໂຐ ນຣາສໂຠ;

ວິຫາຣາ ອຠິນິກ຺ຂມ຺ມ, ຕຬາກໍ ອຸປສງ຺ກມິ.

‘‘ນ຺ຫາຕ຺ວາ ປິຕ຺ວາ ຈ ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ເວກຈີວໂຣ;

ອຏ຺ຐາສິ ຠຄວາ ຕຕ຺ຖ, ວິໂລເກນ຺ໂຕ ທິໂສທິສໍ.

‘‘ຠວເນ ອຸປວິຏ຺ໂຐຫໍ, ອທ຺ທສໍ ໂລກນາຍກໍ;

ຫຏ຺ໂຐ ຫຏ຺ເຐນ ຈິຕ຺ເຕນ, ອປ຺ໂຜເຏສິໍ ອຫໍ ຕທາ.

‘‘ສຕຣໍສິໍວ ໂຊຕນ຺ຕໍ, ປຠາສນ຺ຕໍວ ກຎ຺ຈນໍ;

ນຈ຺ຈຄີເຕ ປຍຸຕ຺ໂຕຫໍ, ປຎ຺ຈງ຺ຄຕູຣິຍມ຺ຫິ ຈ.

‘‘ຍໍ ຍໍ ໂຍນຸປປຊ຺ຊາມິ, ເທວຕ຺ຕໍ ອຖ ມານຸສໍ;

ສພ຺ເພ ສຕ຺ເຕ ອຠິໂຠມິ, ວິປຸໂລ ໂຫຕິ ເມ ຍໂສ.

‘‘ນໂມ ເຕ ປຸຣິສາຊຎ຺ຎ, ນໂມ ເຕ ປຸຣິສຸຕ຺ຕມ;

ອຕ຺ຕານໍ ໂຕສຍິຕ຺ວານ, ປເຣ ໂຕເສສິ ຕ຺ວໍ ມຸນິ.

‘‘ປຣິຄ຺ຄເຫ ນິສີທິຕ຺ວາ, ຫາສໍ ກຕ຺ວານ ສຸພ຺ພເຕ;

ອຸປຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ຕຸສິຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຫໍ.

‘‘ໂສຬເສໂຕ ກປ຺ປສເຕ, ທ຺ວິນວເອກຈິນ຺ຕິຕາ;

ສຕ຺ຕຣຕນສມ຺ປນ຺ນາ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ມຫພ຺ພລາ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອຕ຺ຕໂນ ທຸກ຺ຂວິມຸຕ຺ຕິຎ຺ຈ ກິຕ຺ຕນວເສນ ອຸທານໍ ອຸທາເນນ຺ໂຕ ‘‘ສຸມຸຕ຺ຕິໂກ’’ຕິອາທິມາຫ.

໔໓. ຕຕ຺ຖ ສຸມຸຕ຺ຕິໂກຕິ ສຸນ຺ທຣາ ອຈ຺ຈນ຺ຕິກຕາຍ ອປຸນພ຺ຠວິກາ ມຸຕ຺ຕິ ເອຕສ຺ສາຕິ ສຸມຸຕ຺ຕິໂກ. ຕສ຺ສ ປນ ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປາສໍສິຍຕາຍ ອຈ຺ຉຣິຍຕາຍ ຈ ອປ຺ໂຜເຏນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສຸມຸຕ຺ຕິໂກ’’ຕິ. ປຸນ ຕຕ຺ຖ ວິມຸຕ຺ຕິຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ປສາທສ຺ສ ທຬ຺ຫຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສາຫຸ ສຸມຸຕ຺ຕິໂກມ຺ຫີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ສາຘຸ ສຸຏ຺ຐຸ ມຸຕ຺ຕິໂກ ວຕມ຺ຫີ’’ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ກຸໂຕ ປນາຍໍ ສຸມຸຕ຺ຕິກຕາ’’ຕິ? ກາມຎ຺ຈາຍໍ ເຖໂຣ ສພ຺ພສ຺ມາປິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໂຕ ສຸວິມຸຕ຺ໂຕ, ອຕ຺ຕໂນ ປນ ຕາວ ອຸປຏ຺ຐິຕໍ ອຕິວິຍ ອນິຏ຺ຐຠູຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕີຫິ ຂຸຊ຺ຊເກຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຂຸຊ຺ຊເກຫີຕິ ຂຸຊ຺ຊສຠາເວຫິ, ຂຸຊ຺ຊາກາເຣຫິ ວາ. ນິສ຺ສກ຺ກວຈນຎ຺ເຈຕໍ ມຸຕ຺ຕສທ຺ທາເປກ຺ຂາຍ. ກສ຺ສໂກ ຫິ ອຂຸຊ຺ໂຊປິ ສມາໂນ ຕີສຸ ຐາເນສຸ ອຕ຺ຕານໍ ຂຸຊ຺ຊໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕິ ລາຍເນ ກສເນ ກຸທ຺ທາລກມ຺ເມ ຈ. ໂຍ ຫິ ປນ ກສ຺ສໂກ ລາຍນາທີນິ ກໂຣຕິ, ຕານິປິ ອສິຕາທີນິ ກຸຏິລາກາຣໂຕ ຂຸຊ຺ຊການີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕີຫິ ຂຸຊ຺ຊເກຫີ’’ຕິ.

ອິທານິ ຕານິ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອສິຕາສຸ ມຍາ, ນງ຺ຄລາສຸ ມຍາ, ຂຸທ຺ທກຸທ຺ທາລາສຸ ມຍາ’’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ອສິຕາສຸ ມຍາຕິ ລວິຕ຺ເຕຫິ ມຍາ ມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິສ຺ສກ຺ເກ ເຈຕໍ ຠຸມ຺ມວຈນໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອປເຣ ປນ ‘‘ອສິຕາສຸ ມຍາຕິ ລວິຕ຺ເຕຫິ ກຣຓຠູເຕຫິ ມຍາ ຂຸຊ຺ຊິຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເຕສໍ ມເຕນ ກຣຓຕ຺ເຖ ເຫຕຸມ຺ຫິ ວາ ຠຸມ຺ມວຈນໍ. ‘‘ນງ຺ຄລາສູ’’ຕິ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາສໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ນງ຺ຄເລຫິ ກສິເຣຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຕນາ ວຬຎ຺ຊິຕກຸທ຺ທາລສ຺ສ ສຠາວໂຕ ວຬຎ຺ຊເນນ ວາ ອປ຺ປກຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຂຸທ຺ທກຸທ຺ທາລາສູ’’ຕິ ‘‘ກຸຓ຺ຐກຸທ຺ທາລາສູ’’ຕິປິ ປາຬິ. ວຬຎ຺ຊເນເນວ ອຕິຂິຓຂຓິຕ຺ເຕສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຘເມວາຕິ ມ-ກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ. ອຖ ວາປີຕິ ວາ-ສທ຺ໂທ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ຄາມເກ ຐິຕຕ຺ຕາ ຕານິ ອສິຕາທີນິ ກິຎ຺ຈາປິ ອິເຘວ ມມ ສມີເປເຍວ, ຕຖາປິ ອລເມວ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຸຣິຕວເສນ ເຈຕໍ ອາເມຑິຕວຈນໍ. ຌາຍາຕິ ຜລສມາປຕ຺ຕິຊ຺ຌານວເສນ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣຕ຺ຖໍ ທິພ຺ພວິຫາຣາທິວເສນ ຈ ຌາຍ. ສຸມງ຺ຄລາຕິ ອຕ຺ຕານໍ ອາລປຕິ. ຌາເນ ປນ ອາທຣທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອາເມຑິຕໍ ກຕໍ. ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ວິຫຣາຕິ ສຕິປຎ຺ຎາເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສພ຺ພຕ຺ຖກເມວ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕສິ ຕ຺ວໍ, ຕສ຺ມາ ອິທານິ ສຸຂໍ ວິຫຣ, ສຸມງ຺ຄລ. ເກຈິ ປນ ‘‘ອຣຫຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ເອວ ວິປສ຺ສນາຍ ວີຖິປຏິປນ຺ນາຍ ສາສເນ ສຎ຺ຊາຕາຠິຣຕິຍາ ຍຖານຸຠູຕໍ ຆຣາວາສທຸກ຺ຂໍ ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເຖໂຣ ອິມໍ ຄາຖໍ ວຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເຕສໍ ມເຕນ ‘‘ຌາຍ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ວິຫຣາ’’ຕິ ປທານໍ ອຕ຺ໂຖ ວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄວເສນປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ ເອວ.

ສຸມງ຺ຄລຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.