໑. ສິຣິວຑ຺ຒຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ວິວຣມນຸປຕນ຺ຕິ ວິຊ຺ຊຸຕາຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ສິຣິວຑ຺ຒຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ໂສປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ກຸສລໍ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ອິໂຕ ເອກນວຸເຕ ກປ຺ເປ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ວິປສ຺ສິໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ກິງ຺ກຓິປຸປ຺ເຜຫິ ປູຊໍ ກຕ຺ວາ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ອປຣາປຣໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ສຸຄຕີສຸເຍວ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ຣາຊຄເຫ ວິຠວສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ສິຣິວຑ຺ໂຒຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ໂສ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ພິມ຺ພິສາຣສມາຄເມ ສຕ຺ຖຣິ ສທ຺ຘມ຺ເມ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນປ຺ປສາໂທ ເຫຕຸສມ຺ປນ຺ນຕາຍ ປພ຺ພຊິ. ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຈ ກຕປຸພ຺ພກິຈ຺ໂຈ ເວຠາຣປຓ຺ຑວປພ຺ພຕານໍ ອວິທູເຣ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອຣຎ຺ຎາຍຕເນ ປພ຺ພຕຄຸຫາຍໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ສມເຍ ມຫາ ອກາລເມໂຆ ອຸຏ຺ຐຫິ. ວິຊ຺ຊຸລ຺ລຕາ ປພ຺ພຕວິວຣໍ ປວິສນ຺ຕິໂຍ ວິຍ ວິຈຣນ຺ຕິ. ເຖຣສ຺ສ ຆມ຺ມປຣິຬາຫາຠິຠູຕສ຺ສ ສາຣຄພ຺ເຠຫິ ເມຆວາເຕຫິ ຆມ຺ມປຣິຬາໂຫ ວູປສມິ. ອຸຕຸສປ຺ປາຍລາເຠນ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄໍ ອໂຫສິ. ສມາຫິຕຈິຕ຺ໂຕ ວິປສ຺ສນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໒໑.໑໐-໑໔) –

‘‘ກຎ຺ຈນຄ຺ຆິຍສງ຺ກາໂສ, ສພ຺ພຎ຺ຎູ ໂລກນາຍໂກ;

ໂອທກໍ ທຫໂມຄ຺ຄຍ຺ຫ, ສິນາຍິ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄໂລ.

‘‘ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ກິງ຺ກຓິໍ ປຸປ຺ຜໍ, ວິປສ຺ສິສ຺ສາຠິໂຣປຍິໍ;

ອຸທຄ຺ຄຈິຕ຺ໂຕ ສຸມໂນ, ທ຺ວິປທິນ຺ທສ຺ສ ຕາທິໂນ.

‘‘ເອກນວຸຕິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ປຸປ຺ຜມຠິໂຣປຍິໍ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ພຸທ຺ຘປູຊາຍິທໍ ຜລໍ.

‘‘ສຕ຺ຕວີສຕິກປ຺ປມ຺ຫິ, ຣາຊາ ຠີມຣໂຖ ອຫຸ;

ສຕ຺ຕຣຕນສມ຺ປນ຺ໂນ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ມຫພ຺ພໂລ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎາປເທເສນ ອຕ຺ຕສນ຺ນິສ຺ສຍໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນນ຺ໂຕ ‘‘ວິວຣມນຸປຕນ຺ຕິ ວິຊ຺ຊຸຕາ’’ຕິ ຄາຖໍ ອຠາສິ.

໔໑. ຕຕ຺ຖ ວິວຣນ຺ຕິ ອນ຺ຕຣາ ເວມຊ຺ຌໍ. ອນຸປຕນ຺ຕີຕິ ອນຸລກ຺ຂເຓ ປຕນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ວິຊ຺ໂຊຕນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຊ຺ໂຊຕນເມວ ຫິ ວິຊ຺ຊຸລ຺ລຕານໍ ປວຕ຺ຕິ ນາມ. ອນຸ-ສທ຺ທໂຍເຄນ ເຈຕ຺ຖ ອຸປໂຍຄວຈນໍ, ຍຖາ ‘‘ຣຸກ຺ຂມນຸວິຊ຺ໂຊຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ວິຊ຺ຊຸຕາຕິ ສເຕຣຕາ. ເວຠາຣສ຺ສ ຈ ປຓ຺ຑວສ຺ສ ຈາຕິ ເວຠາຣປພ຺ພຕສ຺ສ ຈ ປຓ຺ຑວປພ຺ພຕສ຺ສ ຈ ວິວຣມນຸປຕນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ນຄວິວຣຄໂຕຕິ ນຄວິວຣໍ ປພ຺ພຕຄຸຫໍ ອຸປຄໂຕ. ຌາຍຕີຕິ ອາຣມ຺ມຓູປນິຊ຺ຌາເນນ ລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌາເນນ ຈ ຌາຍຕິ, ສມຖວິປສ຺ສນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປນ຺ໂຕ ຠາເວຕິ. ປຸຕ຺ໂຕ ອປ຺ປຏິມສ຺ສ ຕາທິໂນຕິ ສີລກ຺ຂນ຺ຘາທິຘມ຺ມກາຍສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຣູປກາຍສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ອນຸປມສ຺ສ ອຸປມາຣຫິຕສ຺ສ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐາທີສຸ ຕາທິລກ຺ຂຓສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຕາທິໂນ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ໂອຣສປຸຕ຺ໂຕ. ປຸຕ຺ຕວຈເນເນວ ເຈຕ຺ຖ ເຖເຣນ ສຕ຺ຖຸ ອນຸຊາຕຠາວທີປເນນ ອຎ຺ຎາ ພ຺ຍາກຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສິຣິວຑ຺ຒຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.