໘. ຄວມ຺ປຕິຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ໂຍ ອິທ຺ຘິຍາ ສຣຠຸນ຺ຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ຄວມ຺ປຕິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ໂສ ກິຣ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ອິໂຕ ເອກຕິໍເສ ກປ຺ເປ ສິຂິໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ປຸປ຺ເຜຫິ ປູຊໍ ອກາສິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ອປຣາປຣໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣນ຺ໂຕ ໂກຓາຄມນສ຺ສ ຠຄວໂຕ ເຈຕິເຍ ຉຕ຺ຕຎ຺ຈ ເວທິກຎ຺ຈ ກາເຣສິ. ກສ຺ສປສ຺ສ ປນ ຠຄວໂຕ ກາເລ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ກຸເລ ພຫຸໍ ໂຄມຓ຺ຑລໍ ອໂຫສິ. ຕໍ ໂຄປາລກາ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ. ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ຍຸຕ຺ຕປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ວິຈາເຣນ຺ໂຕ ວິຈຣຕິ. ໂສ ເອກໍ ຂີຓາສວຕ຺ເຖຣໍ ຄາເມ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ພຫິຄາເມ ເທວສິກໍ ເອກສ຺ມິໍ ປເທເສ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຍ຺ໂຍ ສູຣິຍາຕເປນ ກິລມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສິຣີສທຓ຺ເຑ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ເຕສໍ ອຸປຣິ ສິຣີສສາຂາໂຍ ຐເປຕ຺ວາ ສາຂາມຓ຺ຑປໍ ກຕ຺ວາ ອທາສິ. ‘‘ມຓ຺ຑປສ຺ສ ສມີເປ ສິຣີສຣຸກ຺ຂໍ ໂຣເປສີ’’ຕິ ຈ ວທນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ອນຸກມ຺ປາຍ ເທວສິກໍ ເຖໂຣ ຕຕ຺ຖ ນິສີທິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ຈາຕຸມຫາຣາຊິເກສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ປຸຣິມກມ຺ມສໍສູຈກໍ ວິມານທ຺ວາເຣ ມຫນ຺ຕໍ ສິຣີສວນໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ວຓ຺ຓຄນ຺ຘສມ຺ປນ຺ເນຫິ ອຎ຺ເຎຫິ ປຸປ຺ເຜຫິ ສພ຺ພກາເລ ອຸປໂສຠຍມານໍ, ເຕນ ຕໍ ວິມານໍ ‘‘ເສຣີສກ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ໂສ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ເທເວສຸ ຈ ມນຸສ຺ເສສຸ ຈ ສໍສຣິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ຍສຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຈຕູສຸ ຄິຫິສຫາເຍສຸ ຄວມ຺ປຕິ ນາມ ຫຸຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມໂຕ ຍສສ຺ສ ປພ຺ພຊິຕຠາວໍ ສຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສຫາເຍຫິ ສທ຺ຘິໍ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ໂສ ເທສນາວສາເນ ສຫາເຍຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໕໓.໔໒-໔໗) –

‘‘ມິຄລຸທ຺ໂທ ປຸເຣ ອາສິໍ, ວິປິເນ ວິຈຣໍ ອຫໍ;

ອທ຺ທສໍ ວິຣຊໍ ພຸທ຺ຘໍ, ສພ຺ພຘມ຺ມານ ປາຣຄຸໍ.

‘‘ຕສ຺ມິໍ ມຫາກາຣຸຓິເກ, ສພ຺ພສຕ຺ຕຫິເຕ ຣເຕ;

ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ສຸມໂນ, ເນລປຸປ຺ຜໍ ອປູຊຍິໍ.

‘‘ເອກຕິໍເສ ອິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ປຸປ຺ຜມຠິປູຊຍິໍ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ພຸທ຺ຘປູຊາຍິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ເຖໂຣ ວິມຸຕ຺ຕິສຸຂໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ໂຕ ສາເກເຕ ວິຫຣຕິ ອຎ຺ຊນວເນ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ຠຄວາ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ສາເກຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຎ຺ຊນວເນ ວິຫາສິ. ເສນາສນໍ ນປ຺ປໂຫສິ. ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ວິຫາຣສາມນ຺ຕາ ສຣຠຸຍາ ນທິຍາ ວາລິກາປຸຬິເນ ສຍິໍສຸ. ອຖ ອຑ຺ຒຣຕ຺ຕສມເຍ ນທິຍາ ອຸທໂກເຆ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ສາມເຓຣາທໂຍ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທມຫາສທ຺ທາ ອເຫສຸໍ. ຠຄວາ ຕໍ ຎຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຄວມ຺ປຕິໍ ອາຓາເປສິ – ‘‘ຄຈ຺ຉ, ຄວມ຺ປຕິ, ຊໂລຆໍ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ຜາສຸວິຫາຣໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ເຖໂຣ ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອິທ຺ຘິພເລນ ນທີໂສຕໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠິ, ຕໍ ທູຣໂຕວ ປພ຺ພຕກູຏໍ ວິຍ ອຏ຺ຐາສິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເຖຣສ຺ສ ອານຸຠາໂວ ໂລເກ ປາກໂຏ ອໂຫສິ. ອເຖກທິວສໍ ສຕ຺ຖາ ມຫຕິຍາ ເທວປຣິສາຍ ມຊ຺ເຌ ນິສີທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕໍ ເຖຣໍ ທິສ຺ວາ ໂລການຸກມ຺ປາຍ ຕສ຺ສ ຄຸຓານໍ ວິຠາວນຕ຺ຖໍ ຕໍ ປສໍສນ຺ໂຕ ‘‘ໂຍ ອິທ຺ຘິຍາ ສຣຠຸ’’ນ຺ຕິ ຄາຖໍ ອຠາສິ.

໓໘. ຕຕ຺ຖ ອິທ຺ຘິຍາຕິ ອຘິຏ຺ຐານິທ຺ຘິຍາ. ສຣຠຸນ຺ຕິ ເອວໍນາມິກໍ ນທິໍ, ຍໍ ໂລເກ ‘‘ສຣຠຸ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐເປສີຕິ ສນ຺ທິຕຸໍ ອເທນ຺ໂຕ ໂສຕໍ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປພ຺ພຕກູຏໍ ວິຍ ມຫນ຺ຕໍ ຊລຣາສິໍ ກຕ຺ວາ ຐເປສິ. ອສິໂຕຕິ ນສິໂຕ, ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິນິສ຺ສຍຣຫິໂຕ, ພນ຺ຘນສງ຺ຂາຕານໍ ວາ ສພ຺ພສໍໂຍຊນານໍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ເກນຈິປິ ພນ຺ຘເນນ ອພທ຺ໂຘ, ຕໂຕ ເອວ ເອຊານໍ ກິເລສານໍ ອຠາວໂຕ ອເນໂຊ ໂສ, ຄວມ຺ປຕິ, ຕໍ ສພ຺ພສງ຺ຄາຕິຄຕໍ ຕາທິສໍ ສພ຺ເພປິ ຣາຄໂທສໂມຫມານທິຏ຺ຐິສງ຺ເຄ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິຕຕ຺ຕາ ສພ຺ພສງ຺ຄາຕິຄຕໍ, ອເສກ຺ຂມຸນິຠາວໂຕ ມຫາມຸນິໍ, ຕໂຕ ເອວ ກາມກມ຺ມຠວາທິເຠທສ຺ສ ສກລສ຺ສປິ ຠວສ຺ສ ປາຣໍ ນິພ຺ພານໍ ຄຕຕ຺ຕາ ຠວສ຺ສ ປາຣຄຸໍ. ເທວາ ນມສ຺ສນ຺ຕີຕິ ເທວາປິ ອິມສ຺ສນ຺ຕິ, ປເຄວ ອິຕຣາ ປຊາຕິ.

ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ມຫໂຕ ຊນກາຍສ຺ສ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສິ. ເຖໂຣ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ສຕ຺ຖາຣໍ ປູເຊສ຺ສາມີ’’ຕິ ອິມເມວ ຄາຖໍ ອຠາສີຕິ.

ຄວມ຺ປຕິຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.