໗. ກຸມາປຸຕ຺ຕສຫາຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ນານາຊນປທໍ ຍນ຺ຕີຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ກຸມາປຸຕ຺ຕສຫາຍຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ໂສ ກິຣ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ກຸສລໍ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ອິໂຕ ຈຕຸນວຸເຕ ກປ຺ເປ ສິທ຺ຘຕ຺ຖສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິສິຕ຺ວາ ພຫຸໍ ຣຸກ຺ຂທຓ຺ຑໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກຕ຺ຕຣຍຏ຺ຐິໍ ກຕ຺ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ອທາສິ. ອຎ຺ຎຎ຺ຈ ຍຖາວິຠວໍ ປຸຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ ເທເວສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຸຄຕີສຸເຍວ ປຣິວຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ເວຬຸກຓ຺ຏກນຄເຣ ອິທ຺ເຘ ກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ສຸທນ຺ໂຕຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ‘‘ວາສຸໂລ’’ຕິ ເກຈິ ວທນ຺ຕິ. ໂສ ກຸມາປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປິຍສຫາໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ໂຕ ‘‘ກຸມາປຸຕ຺ໂຕ ປພ຺ພຊິໂຕ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ນ ຫິ ນູນ ໂສ ໂອຣໂກ ຘມ຺ມວິນໂຍ, ຍຕ຺ຖ ກຸມາປຸຕ຺ໂຕ ປພ຺ພຊິໂຕ’’ຕິ ຕທນຸພນ຺ເຘນ ສຍມ຺ປິ ປພ຺ພຊິຕຸກາໂມ ຫຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປສງ຺ກມິ. ຕສ຺ສ ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ໂສ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ສຎ຺ຊາຕຉນ຺ໂທ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ກຸມາປຸຕ຺ເຕເນວ ສທ຺ຘິໍ ປຣິຍນ຺ຕປພ຺ພເຕ ຠາວນານຸຍຸຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ນານາຊນປເທສຸ ຊນປທຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ຕາປິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາປິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາປິ ຕໍ ຐານໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕນ ຕຕ຺ຖ ໂກລາຫລໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ສຸທນ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ‘‘ອິເມ ຠິກ຺ຂູ ນິຍ຺ຍານິກສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຊນປທວິຕກ຺ກໍ ອນຸວຕ຺ເຕນ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕສມາຘິໍ ວິຣາເຘນ຺ຕີ’’ຕິ ສໍເວຄຊາໂຕ ຕເມວ ສໍເວຄໍ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕທມນສ຺ສ ອງ຺ກຸສໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ນານາຊນປທໍ ຍນ຺ຕີ’’ຕິ ຄາຖໍ ອຠາສິ.

໓໗. ຕຕ຺ຖ ນານາຊນປທນ຺ຕິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ນານາວິຘໍ ຊນປທໍ, ກາສິໂກສລາທິອເນກຣຏ຺ຐນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍນ຺ຕີຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ວິຈຣນ຺ຕາຕິ ‘‘ອສຸໂກ ຊນປໂທ ສຸຠິກ຺ໂຂ ສຸລຠປິຓ຺ໂຑ, ອສຸໂກ ເຂໂມ ອໂຣໂຄ’’ຕິອາທິວິຕກ຺ກວເສນ ຊນປທຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ຕາ. ອສຎ຺ຎຕາຕິ ຕສ຺ເສວ ຊນປທວິຕກ຺ກສ຺ສ ອປ຺ປຫີນຕາຍ ຈິຕ຺ເຕນ ອສໍຍຕາ. ສມາຘິຎ຺ຈ ວິຣາເຘນ຺ຕີຕິ ສພ຺ພສ຺ສປິ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມສ຺ສ ມູລຠູຕໍ ອຸປຈາຣປ຺ປນາເຠທໍ ສມາຘິຎ຺ຈ ນາມ ວິຣາເຘນ຺ຕິ. ຈ-ສທ຺ໂທ ສມ຺ຠາວເນ. ເທສນ຺ຕຣຈຣເຓນ ຌາຍິຕຸໍ ໂອກາສາຠາເວນ ອນຘິຄຕໍ ສມາຘິໍ ນາຘິຄຈ຺ຉນ຺ຕາ, ອຘິຄຕຎ຺ຈ ວສີຠາວານາປາທເນນ ຊີຣນ຺ຕາ ວີຣາເຘນ຺ຕິ ນາມ. ກິໍສຸ ຣຏ຺ຐຈຣິຍາ ກຣິສ຺ສຕີຕິ ສູຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ‘‘ເອວໍຠູຕານໍ ຣຏ຺ຐຈຣິຍາ ຊນປທຈາຣິກາ ກິໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ກິໍ ນາມ ອຕ຺ຖໍ ສາເຘສ຺ສຕິ, ນິຣຕ຺ຖກາວາ’’ຕິ ຄຣຫນ຺ໂຕ ວທຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ອີທິສີ ເທສນ຺ຕຣຈຣິຍາ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ນ ອຕ຺ຖາວຫາ, ອປິ ຈ ໂຂ ອນຕ຺ຖາວຫາ ສມ຺ປຕ຺ຕີນໍ ວິຣາຘນໂຕ, ຕສ຺ມາ. ວິເນຍ຺ຍ ສາຣມ຺ຠນ຺ຕິ ວສນປເທເສ ອຣຕິວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສາຣມ຺ຠໍ ຈິຕ຺ຕສໍກິເລສໍ ຕທນຸຣູເປນ ປຏິສງ຺ຂາເນນ ວິເນຕ຺ວາ ວູປສເມຕ຺ວາ. ຌາເຍຍ຺ຍາຕິ ອາຣມ຺ມຓູປນິຊ຺ຌາເນນ ລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌາເນນ ຈາຕິ ທຸວິເຘນປິ ຌາເນນ ຌາເຍຍ຺ຍ. ອປຸຣກ຺ຂໂຕຕິ ມິຈ຺ຉາວິຕກ຺ເກຫິ ຕຓ຺ຫາທີຫິ ວາ ນ ປຸຣກ຺ຂໂຕຕິ ເຕສໍ ວສໍ ອນຸປຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ກມ຺ມຏ຺ຐານເມວ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ປນ ວຕ຺ວາ ເຖໂຣ ຕເມວ ສໍເວຄໍ ອງ຺ກຸສໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໕໓.໓໖-໔໑) –

‘‘ການນໍ ວນໂມຄ຺ຄຍ຺ຫ, ເວຬຸໍ ເຉຕ຺ວານຫໍ ຕທາ;

ອາລມ຺ພນໍ ກຣິຕ຺ວານ, ສງ຺ຆສ຺ສ ອທທິໍ ພຫຸໍ.

‘‘ເຕນ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາເທນ, ສຸພ຺ພເຕ ອຠິວາທິຍ;

ອາລມ຺ພທຓ຺ຑໍ ທຕ຺ວານ, ປກ຺ກາມິໍ ອຸຕ຺ຕຣາມຸໂຂ.

‘‘ຈຕຸນ຺ນວຸຕິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ທຓ຺ຑມທທິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ທຓ຺ຑທານສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ຍໍ ປນຕ຺ຖໍ ອງ຺ກຸສໍ ກຕ຺ວາ ອຍໍ ເຖໂຣ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ, ຕເມວຕ຺ຖໍ ຫທເຍ ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕປິ ‘‘ນານາຊນປທໍ ຍນ຺ຕິ’’ຕິ ອິທເມວ ຄາຖໍ ອຠາສິ. ຕສ຺ມາ ຕເທວສ຺ສ ອຎ຺ຎາພ຺ຍາກຣຓໍ ອໂຫສີຕິ.

ກຸມາປຸຕ຺ຕສຫາຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.