໖. ກຸມາປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ສາຘຸ ສຸຕນ຺ຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ກຸມາປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕິ? ໂສ ກິຣ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ອິໂຕ ເອກນວຸເຕ ກປ຺ເປ ອຊິນຈມ຺ມວສໂນ ຕາປໂສ ຫຸຕ຺ວາ ພນ຺ຘຸມຕີນຄເຣ ຣາຊຸຍ຺ຍາເນ ວສນ຺ໂຕ ວິປສ຺ສິໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ປາທພ຺ຠຎ຺ຊນເຕລໍ ອທາສິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຸຄຕີສຸເຍວ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ອວນ຺ຕິຣຏ຺ເຐ ເວຬຸກຓ຺ຏກນຄເຣ ຄຫປຕິກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ‘‘ນນ຺ໂທ’’ຕິສ຺ສ ນາມໍ ອກໍສຸ. ມາຕາ ປນສ຺ສ ກຸມາ ນາມ, ເຕນ ກຸມາປຸຕ຺ໂຕຕິ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ໂສ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ລທ຺ຘປ຺ປສາໂທ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ກຕປຸພ຺ພກິຈ຺ໂຈ ປຣິຍນ຺ຕປພ຺ພຕປສ຺ເສ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິເສສໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ໂສເຘຕ຺ວາ ສປ຺ປາຍຏ຺ຐາເນ ວສນ຺ໂຕ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ສຈ຺ຉາກາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໕໓.໒໔-໓໐) –

‘‘ນຄເຣ ພນ຺ຘຸມຕິຍາ, ຣາຊຸຍ຺ຍາເນ ວສາມຫໍ;

ຈມ຺ມວາສີ ຕທາ ອາສິໍ, ກມຓ຺ຑລຸຘໂຣ ອຫໍ.

‘‘ອທ຺ທສໍ ວິມລໍ ພຸທ຺ຘໍ, ສຍມ຺ຠຸໍ ອປຣາຊິຕໍ;

ປຘານໍ ປຫິຕຕ຺ຕໍ ຕໍ, ຌາຍິໍ ຌານຣຕໍ ວສິໍ.

‘‘ສພ຺ພກາມສມິທ຺ຘຎ຺ຈ, ໂອຆຕິຓ຺ຓມນາສວໍ;

ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນສຸມໂນ, ອພ຺ຠຎ຺ຊນມທາສຫໍ.

‘‘ເອກນວຸຕິໂຕ ກປ຺ເປ, ອພ຺ຠຎ຺ຊນມທາສຫໍ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ອພ຺ຠຎ຺ຊນສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ອຣຎ຺ເຎ ກາຍທຬ຺ຫິພຫຸເລ ຠິກ຺ຂູ, ທິສ຺ວາ ເຕ ໂອວທນ຺ໂຕ ສາສນສ຺ສ ນິຍ຺ຍານິກຠາວໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ‘‘ສາຘຸ ສຸຕໍ ສາຘຸ ຈຣິຕກ’’ນ຺ຕິ ຄາຖໍ ອຠາສິ.

໓໖. ຕຕ຺ຖ ສາຘູຕິ ສຸນ຺ທຣໍ. ສຸຕນ຺ຕິ ສວນໍ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສິຕໍ ວິເສສໂຕ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາທິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ທສກຖາວຕ຺ຖຸສວນໍ ອິຘາຘິປ຺ເປຕໍ. ສາຘຸ ຈຣິຕກນ຺ຕິ ຕເທວ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາທິຈຣິຕໍ ຈິຓ຺ຓໍ, ສາຘຸຈຣິຕເມວ ຫິ ‘‘ຈຣິຕກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປທທ຺ວເຍນາປິ ພາຫຸສຈ຺ຈໍ ຕທນຸຣູປໍ ປຏິປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ‘‘ສຸນ຺ທຣ’’ນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສທາຕິ ສພ຺ພກາເລ ນວກມຊ຺ຌິມເຖຣກາເລ, ສພ຺ເພສຸ ວາ ອິຣິຍາປຖກ຺ຂເຓສຸ. ອນິເກຕວິຫາໂຣຕິ ກິເລສານໍ ນິວາສນຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓາ ນິເກຕາ ນາມ, ໂລກິຍາ ວາ ຉຬາຣມ຺ມຓຘມ຺ມາ. ຍຖາຫ – ‘‘ຣູປນິມິຕ຺ຕນິເກຕວິສາຣວິນິພນ຺ຘາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ‘ນິເກຕສາຣີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິອາທິ (ສໍ. ນິ. ໓.໓). ເຕສໍ ນິເກຕານໍ ປຫານຕ຺ຖາຍ ປຏິປທາ ອນິເກຕວິຫາໂຣ. ອຕ຺ຖປຸຈ຺ຉນນ຺ຕິ ຕໍ ອາຊານິຕຸກາມສ຺ສ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກປຣມຕ຺ຖປເຠທສ຺ສ ປຸຈ຺ຉນໍ, ກຸສລາທິເຠທສ຺ສ ວາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສຠາວຘມ຺ມສ຺ສ ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ກຸສລໍ, ກິໍ ອກຸສລໍ, ກິໍ ສາວຊ຺ຊໍ, ກິໍ ອນວຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໓.໒໙໖) ປຸຈ຺ຉນໍ ອຕ຺ຖປຸຈ຺ຉນໍ. ປທກ຺ຂິຓກມ຺ມນ຺ຕິ ຕໍ ປນ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓຄ຺ຄາຫິຠາເວນ ຕສ຺ສ ໂອວາເທ ອຘິຏ຺ຐານໍ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິ. ອິຘາປິ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ປທໍ ອາເນຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ເອຕໍ ສາມຎ຺ຎນ຺ຕິ ‘‘ສາຘຸ ສຸຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕໍ ຍໍ ສຸຕໍ, ຍຎ຺ຈ ຈຣິຕໍ, ໂຍ ຈ ອນິເກຕວິຫາໂຣ, ຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖປຸຈ຺ຉນໍ, ຍຎ຺ຈ ປທກ຺ຂິຓກມ຺ມໍ, ເອຕໍ ສາມຎ຺ຎໍ ເອໂສ ສມຓຠາໂວ. ຍສ຺ມາ ອິມາຍ ເອວ ປຏິປທາຍ ສມຓຠາໂວ, ນ ອຎ຺ຎຖາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສາມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ມຄ຺ຄຜລສ຺ສ ອຘິວຈນໍ. ຕສ຺ສ ວາ ປນ ອຍໍ ອປຓ຺ຓກປຏິປທາ, ຕໍ ປເນຕໍ ສາມຎ຺ຎໍ ຍາທິສສ຺ສ ສມ຺ຠວາຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອກິຎ຺ຈນສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປຣິຄ຺ຄາຫກສ຺ສ, ເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓທາສິທາສາທິປຣິຄ຺ຄຫປຏິຄ຺ຄຫຓຣຫິຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ກຸມາປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.