໕. ສາມຎ຺ຎການິຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ສຸຂໍ ສຸຂຕ຺ໂຖຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາມຎ຺ຎການິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ໂສ ກິຣ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ກຸສລໍ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ອິໂຕ ເອກນວຸເຕ ກປ຺ເປ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ມນຸສ຺ສໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ວິປສ຺ສິໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ເອກໍ ມຎ຺ຈໍ ອທາສິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ສາມຎ຺ຎການີຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ໂສ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ຍມກປາຏິຫາຣິຍໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຈຣິຍານຸກູລໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໓໖.໓໐-໓໓) –

‘‘ວິປສ຺ສິໂນ ຠຄວໂຕ, ໂລກເຊຏ຺ຐສ຺ສ ຕາທິໂນ;

ເອກໍ ມຎ຺ຈໍ ມຍາ ທິນ຺ນໍ, ປສນ຺ເນນ ສປາຓິນາ.

‘‘ຫຕ຺ຖິຍານໍ ອສ຺ສຍານໍ, ທິພ຺ພຍານໍ ສມຊ຺ຌຄໍ;

ເຕນ ມຎ຺ຈກ ທາເນນ, ປຕ຺ໂຕມ຺ຫິ ອາສວກ຺ຂຍໍ.

‘‘ເອກນວຸຕິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ມຎ຺ຈມທທິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ມຎ຺ຈທານສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ເຖຣສ຺ສ ປນ ຄິຫິສຫາຍໂກ ກາຕິຍາໂນ ນາມ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ຫຕລາຠສກ຺ກາຣຕາຍ ຆາສຈ຺ຉາທນມຕ຺ຕມ຺ປິ ອລຠນ຺ໂຕ ອາຊີວກາປກໂຕ ເຖຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ສາກິຍປຸຕ຺ຕິຍາ ນາມ ມຫາລາຠຄ຺ຄຍສຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕາ ສຸເຂນ ຊີວຖ, ມຍໍ ປນ ທຸກ຺ຂິຕາ ກິຈ຺ຉຊີວິກາ, ກຖໍ ນຸ ໂຂ ປຏິປຊ຺ຊມານສ຺ສ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກຎ຺ເຈວ ສມ຺ປຣາຍິກຎ຺ຈ ສຸຂໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ອຖສ຺ສ ເຖໂຣ ‘‘ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ສຸຂໍ ນາມ ໂລກຸຕ຺ຕຣສຸຂເມວ, ຕຎ຺ຈ ຕທນຸຣູປໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ເສວາ’’ຕິ ອຕ຺ຕນາ ຕສ຺ສ ອຘິຄຕຠາວໍ ປຣິຍາເຍນ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ‘‘ສຸຂໍ ສຸຂຕ຺ໂຖ ລຠເຕ ຕທາຈຣ’’ນ຺ຕິ ຄາຖໍ ອຠາສິ.

໓໕. ຕຕ຺ຖ ສຸຂນ຺ຕິ ນິຣາມິສໍ ສຸຂໍ ອິຘາຘິປ຺ເປຕໍ. ຕຎ຺ຈ ຜລສມາປຕ຺ຕິ ເຈວ ນິພ຺ພານຎ຺ຈ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ອຍໍ ສມາຘິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສຸໂຂ ເຈວ ອາຍຕິຎ຺ຈ ສຸຂວິປາໂກ’’ (ທີ. ນິ. ໓.໓໕໕; ອ. ນິ. ໕.໒໗; ວິຠ. ໘໐໔) ‘‘ນິພ຺ພານໍ ປຣມໍ ສຸຂ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ປ. ໒໐໓-໒໐໔) ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຸຂຕ຺ໂຖຕິ ສຸຂປ຺ປໂຍຊໂນ, ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ສຸເຂນ ອຕ຺ຖິໂກ. ລຠເຕຕິ ປາປຸຓາຕິ, ອຕ຺ຖິກສ຺ເສເວທໍ ສຸຂໍ, ນ ອິຕຣສ຺ສ. ໂກ ປນ ອຕ຺ຖິໂກຕິ ອາຫ ‘‘ຕທາຈຣ’’ນ຺ຕິ ຕທຕ຺ຖໍ ອາຈຣນ຺ໂຕ, ຍາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຕໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ເກວລໍ ຕທາຈຣໍ ສຸຂເມວ ລຠເຕ, ອຖ ໂຂ ກິຕ຺ຕິຎ຺ຈ ປປ຺ໂປຕິ ‘‘ອິຕິປິ ສີລວາ ສຸປຣິສຸທ຺ຘກາຍວຈີກມ຺ມນ຺ໂຕ ສຸປຣິສຸທ຺ຘາຊີໂວ ຌາຍີ ຌານຍຸຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທິນາ ກິຕ຺ຕິໍ ປຣມ຺ມຸຂາ ປຕ຺ຖຏຍສຕໍ ປາປຸຓາຕິ. ຍສສ຺ສ ວຑ຺ຒຕີຕິ ສມ຺ມຸເຂ ຄຸຓາຠິຕ຺ຖວສງ຺ຂາໂຕ ປຣິວາຣສມ຺ປທາສງ຺ຂາໂຕ ຈ ຍໂສ ອສ຺ສ ປຣິພ຺ຣູຫຕິ. ອິທານິ ‘‘ຕທາຈຣ’’ນ຺ຕິ ສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ – ‘‘ໂຍ ອຣິຍມຏ຺ຐງ຺ຄິກມຎ຺ຊສໍ ອຸຊຸໍ, ຠາເວຕິ ມຄ຺ຄໍ ອມຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ອາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ກິເລເສຫິ ອາຣກຕ຺ຕາ ປຣິສຸທ຺ຘຏ຺ເຐນ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕານໍ ອຣິຍຠາວກຣຓຏ຺ເຐນ ອຣິຍໍ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທິອຏ຺ຐງ຺ຄສມຸທາຍຕາຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ, ອນ຺ຕທ຺ວຍຣຫິຕມຊ຺ຌິມປຏິປຕ຺ຕິຠາວໂຕ ອກຸຏິລຏ຺ເຐນ ອຎ຺ຊສໍ, ກາຍວງ຺ກາທິປ຺ປຫານໂຕ ອຸຊຸໍ, ນິພ຺ພານຕ຺ຖິເກຫິ ມຄ຺ຄນິຍຏ຺ເຐນ ກິເລເສ ມາເຣນ຺ໂຕ ຄມນຏ຺ເຐນ ຈ ‘‘ມຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘນາມໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິປຏິປທໍ ອມຕສ຺ສ ອສງ຺ຂຕາຍ ຘາຕຸຍາ ປຕ຺ຕິຍາ ອຘິຄມາຍ ຠາເວຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ອຸປ຺ປາເທຕິ ວຑ຺ເຒຕິ ຈ, ໂສ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ‘‘ສຸຂຕ຺ໂຖ ຕທາຈຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ສຸຂໍ ລຠຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ປສນ຺ນມານໂສ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ສມ຺ມາ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ອິທເມວ ເຖຣສ຺ສ ອຎ຺ຎາພ຺ຍາກຣຓໍ ອໂຫສິ.

ສາມຎ຺ຎການິຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.