໑. ຄຫ຺ວຣຕີຣິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ຜຸຏ຺ໂຐ ຑໍເສຫີຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ຄຫ຺ວຣຕີຣິຍຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ໂສ ກິຣ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ອິໂຕ ເອກຕິໍເສ ກປ຺ເປ ສິຂິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ມິຄລຸທ຺ໂທ ຫຸຕ຺ວາ ອຣຎ຺ເຎ ວິຈຣນ຺ໂຕ ອທ຺ທສ ສິຂິໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ເທວນາຄຍກ຺ຂານໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕໍ, ທິສ຺ວາ ປນ ປສນ຺ນມານໂສ ‘‘ຘມ຺ໂມ ເອສ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ສເຣ ນິມິຕ຺ຕໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ໂສ ເຕນ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາເທນ ເທວໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ປຸນ ອປຣາປຣໍ ສຸຄຕີສຸເຍວ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ‘‘ອຄ຺ຄິທຕ຺ໂຕ’’ຕິ ລທ຺ຘນາໂມ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ຍມກປາຏິຫາຣິຍໍ ທິສ຺ວາ ສຎ຺ຊາຕປ຺ປສາໂທ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຫ຺ວຣຕີເຣ ນາມ ອຣຎ຺ຎຏ຺ຐາເນ ວສຕິ. ເຕນສ຺ສ ຄຫ຺ວຣຕີຣໂຍຕິ ສມຎ຺ຎາ ອໂຫສິ. ໂສ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໕໒.໔໔-໕໐) –

‘‘ມິຄລຸທ຺ໂທ ປຸເຣ ອາສິ, ອຣຎ຺ເຎ ວິປິເນ ອຫໍ;

ອທ຺ທສໍ ວິຣຊໍ ພຸທ຺ຘໍ, ເທວສງ຺ຆປຸຣກ຺ຂຕໍ.

‘‘ຈຕຸສຈ຺ຈໍ ປກາເສນ຺ຕໍ, ເທເສນ຺ຕໍ, ອມຕໍ ປທໍ;

ອສ຺ໂສສິໍ ມຘຸຣໍ ຘມ຺ມໍ, ສິຂິໂນ ໂລກພນ຺ຘຸໂນ.

‘‘ໂຆເສ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທສິໍ, ອສມປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄເລ;

ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ, ອຸຕ຺ຕຣິໍ ທຸຕ຺ຕຣໍ ຠວໍ.

‘‘ເອກຕິໍເສ ອິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ສຎ຺ຎມລຠິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ໂຆສສຎ຺ຎາຍິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຄມາສິ. ຕສ຺ສ ອາຄຕຠາວໍ ສຸຕ຺ວາ ຎາຕກາ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕສຸໍ. ໂສ ກຕິປຍທິວເສ ວສິຕ຺ວາ ອຣຎ຺ຎເມວ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ອໂຫສິ. ຕໍ ຎາຕກາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອຣຎ຺ຎໍ ນາມ ຑໍສມກສາທິວເສນ ພຫຸປຣິສ຺ສຍໍ, ອິເຘວ ວສຖາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຖໂຣ ‘‘ອຣຎ຺ຎວາໂສເຍວ ມຍ຺ຫໍ ຣຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ວິເວກາຠິຣຕິກິຕ຺ຕນມຸເຂນ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ຜຸຏ຺ໂຐ ຑໍເສຫີ’’ຕິ ຄາຖໍ ອຠາສິ.

໓໑. ຕຕ຺ຖ ຜຸຏ຺ໂຐ ຑໍເສຫິ ມກເສຫີຕິ ຑໍສນສີລຕາຍ ‘‘ຑໍສາ’’ຕິ ລທ຺ຘນາມາຫິ ອນ຺ຘກມກ຺ຂິກາຫິ, ມກສນຎ຺ຎິເຕຫິ ຈ ສູຈິມຸຂປາເຓຫິ ຜຸສ຺ສິໂຕ ທຏ຺ໂຐຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຣຎ຺ຎສ຺ມິນ຺ຕິ ‘‘ປຎ຺ຈຘນຸສຕິກໍ ປຈ຺ຉິມ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໖໕໔) ວຸຕ຺ຕອຣຎ຺ຎລກ຺ຂຓໂຍຄໂຕ ອຣຎ຺ເຎ. ພ຺ຣຫາວເນຕິ ມຫາຣຸກ຺ຂຄຈ຺ຉຄຫນຕາຍ ມຫາວເນ ອຣຎ຺ຎານິຍໍ. ນາໂຄ ສງ຺ຄາມສີເສວາຕິ ສງ຺ຄາມາວຈໂຣ ຫຕ຺ຖິນາໂຄ ວິຍ ສງ຺ຄາມມຸທ຺ຘນິ ປຣເສນາສມ຺ປຫາຣໍ. ‘‘ອຣຎ຺ຎວາໂສ ນາມ ພຸທ຺ຘາທີຫິ ວຓ຺ຓິໂຕ ໂຖມິໂຕ’’ຕິ ອຸສ຺ສາຫຊາໂຕ ສໂຕ ສຕິມາ ຫຸຕ຺ວາ ຕຕ຺ຣ ຕສ຺ມິໍ ອຣຎ຺ເຎ, ຕສ຺ມິໍ ວາ ຑໍສາທິສມ຺ຜສ຺ເສ ອຸປຏ຺ຐິເຕ ອຘິວາສເຍ ອຘິວາເສຍ຺ຍ ສເຫຍ຺ຍ, ‘‘ຑໍສາທໂຍ ມໍ ອາພາເຘນ຺ຕີ’’ຕິ ອຣຎ຺ຎວາສໍ ນ ຊເຫຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຄຫ຺ວຣຕີຣິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.