໑໐. ອຸຕ຺ຕິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ອາພາເຘ ເມ ສມຸປ຺ປນ຺ເນຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸຕ຺ຕິຍຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ໂສ ກິຣ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ອິໂຕ ຈຕຸນວຸເຕ ກປ຺ເປ ສິທ຺ຘຕ຺ຖສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ຈນ຺ທຠາຄາຍ ນທິຍາ ມຫາຣູໂປ ສຸສຸມາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ໂສ ປາຣໍ ຄນ຺ຕຸໍ ນທິຍາ ຕີຣໍ ອຸປຄຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ປາຣໍ ເນຕຸກາໂມ ຕີຣສມີເປ ນິປຊ຺ຊິ. ຠຄວາ ຕສ຺ສ ອນຸກມ຺ປາຍ ປິຏ຺ຐິຍໍ ປາເທ ຐເປສິ. ໂສ ຫຏ຺ໂຐ ອຸທຄ຺ໂຄ ປີຕິເວເຄນ ທິຄຸຓຸສ຺ສາໂຫ ຫຸຕ຺ວາ ໂສຕໍ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ສີເຆນ ຊເວນ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຣຕີຣໍ ເນສິ. ຠຄວາ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາທໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ອິໂຕ ຈຸໂຕ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຸຄຕີສຸເຍວ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິໂຕ ຈຕຸນວຸເຕ ກປ຺ເປ ອມຕໍ ປາປຸຓິສ຺ສຕີ’’ຕິ ພ຺ຍາກຣິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.

ໂສ ຕຖາ ສຸຄຕີສຸເຍວ ປຣິພ຺ຠມນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕິໂຍ ນາມ ນາເມນ. ໂສ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ‘‘ອມຕໍ ປຣິເຍສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຫຸຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາປິ ສີລາທີນໍ ອວິໂສຘິຕຕ຺ຕາ ວິເສສໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ວິເສສໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສງ຺ເຂເປເນວ ໂອວາທໍ ຍາຈິ. ສຕ຺ຖາປິ ຕສ຺ສ ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ ຕ຺ວໍ, ອຸຕ຺ຕິຍ, ອາທິເມວ ວິໂສເຘຫີ’’ຕິອາທິນາ (ສໍ. ນິ. ໕.໓໖໙) ສງ຺ເຂເປເນວ ໂອວາທໍ ອທາສິ. ໂສ ຕສ຺ສ ໂອວາເທ ຐຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ອາຣຠິ. ຕສ຺ສ ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສນສ຺ສ ອາພາໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ອຸປ຺ປນ຺ເນ ປນ ອາພາເຘ ສຎ຺ຊາຕສໍເວໂຄ ວີຣິຍາຣມ຺ຠວຕ຺ຖຸໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິປສ຺ສນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໓.໑໖໙-໑໗໙) –

‘‘ຈນ຺ທຠາຄານທີຕີເຣ, ສຸສຸມາໂຣ ອຫໍ ຕທາ;

ສໂຄຈຣປສຸໂຕຫໍ, ນທິຕິຕ຺ຖໍ ອຄຈ຺ຉຫໍ.

‘‘ສິທ຺ຘຕ຺ໂຖ ຕມ຺ຫິ ສມເຍ, ສຍມ຺ຠູ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄໂລ;

ນທິໍ ຕຣິຕຸກາໂມ ໂສ, ນທິຕິຕ຺ຖໍ ອຸປາຄມິ.

‘‘ອຸປຄເຕ ຈ ສມ຺ພຸທ຺ເຘ, ອຫມ຺ປິ ຕຕ຺ຖຸປາຄມິໍ;

ອຸປຄນ຺ຕ຺ວານ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ອິມໍ ວາຈໍ ອຸທີຣຍິໍ.

‘‘ອຠິຣູຫ ມຫາວີຣ, ຕາເຣສ຺ສາມິ ອຫໍ ຕຸວໍ;

ເປຕ຺ຕິກໍ ວິສຍໍ ມຍ຺ຫໍ, ອນຸກມ຺ປ ມຫາມຸນິ.

‘‘ມມ ອຸຄ຺ຄຊ຺ຊນໍ ສຸຕ຺ວາ, ອຠິຣູຫິ ມຫາມຸນິ;

ຫຏ຺ໂຐ ຫຏ຺ເຐນ ຈິຕ຺ເຕນ, ຕາເຣສິໍ ໂລກນາຍກໍ.

‘‘ນທິຍາ ປາຣິເມ ຕີເຣ, ສິທ຺ຘຕ຺ໂຖ ໂລກນາຍໂກ;

ອສ຺ສາເສສິ ມມໍ ຕຕ຺ຖ, ອມຕໍ ປາປຸຓິສ຺ສຕິ.

‘‘ຕມ຺ຫາ ກາຍາ ຈວິຕ຺ວານ, ເທວໂລກໍ ອຄຈ຺ຉຫໍ;

ທິພ຺ພສຸຂໍ ອນຸຠວິໍ, ອຈ຺ຉຣາຫິ ປຸຣກ຺ຂໂຕ.

‘‘ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸຎ຺ຈ ເທວິນ຺ໂທ, ເທວຣຊ຺ຊມກາສຫໍ;

ຕີຓິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ, ມຫິຍາ ອິສ຺ສໂຣ ອຫຸໍ.

‘‘ວິເວກມນຸຍຸຕ຺ໂຕຫໍ, ນິປໂກ ຈ ສຸສໍວຸໂຕ;

ຘາເຣມິ ອນ຺ຕິມໍ ເທຫໍ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສາສເນ.

‘‘ຈຕຸນ຺ນວຸຕິໂຕ ກປ຺ເປ, ຕາເຣສິໍ ຍໍ ນຣາສຠໍ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ຕຣຓາຍ ອິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສມ຺ມາ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ປຣິປຸຓ຺ຓາກາຣວິຠາວນມຸເຂນ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ອາພາເຘ ເມ ສມຸປ຺ປນ຺ເນ’’ຕິ ຄາຖໍ ອຠາສິ.

໓໐. ຕຕ຺ຖ ອາພາເຘ ເມ ສມຸປ຺ປນ຺ເນຕິ ສຣີຣສ຺ສ ອາພາຘນໂຕ ‘‘ອາພາໂຘ’’ຕິ ລທ຺ຘນາເມ ວິສຠາຄຘາຕຸກ຺ໂຂຠເຫຕຸເກ ໂຣເຄ ມຍ຺ຫໍ ສຎ຺ຊາເຕ. ສຕິ ເມ ອຸທປຊ຺ຊຖາຕິ ‘‘ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຂ ເມ ອາພາໂຘ, ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ຍທິທໍ ອາພາໂຘ ວຑ຺ເຒຍ຺ຍ. ຍາວ ປນາຍໍ ອາພາໂຘ ນ ວຑ຺ຒຕິ, ຫນ຺ທາຫໍ ວີຣິຍໍ ອາຣຠາມິ ‘ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’’’ຕິ ວີຣິຍາຣມ຺ຠວຕ຺ຖຸຠູຕາ ສຕິ ຕສ຺ເສວ ອາພາຘສ຺ສ ວເສນ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ປີຬິຍມານສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ ອຸທປາທິ. ເຕນາຫ ‘‘ອາໂພໂຘ ເມ ສມຸປ຺ປນ຺ໂນ, ກາໂລ ເມ ນປ຺ປມຊ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ອຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຫິ ສຕິໍ ອງ຺ກຸສໍ ກຕ຺ວາ ອຍໍ ເຖໂຣ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕຕິ.

ອຸຕ຺ຕິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຕຕິຍວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.