໑. ປຣິປຸຓ຺ຓກຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ນ ຕຖາ ມຕໍ ສຕຣສນ຺ຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ປຣິປຸຓ຺ຓກຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຘມ຺ມທສ຺ສິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຣິ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ສຕ຺ຖຸ ເຈຕິເຍ ປຸປ຺ຜາທີຫິ ອຸຬາຣໍ ປູຊໍ ອກາສິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທເວສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອປຣາປຣໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ສຸຄຕີສຸເຍວ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສກ຺ຍຣາຊກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ປຣິປຸຓ຺ຓວິຠວຕາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓໂກຕິ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ໂສ ວິຠວສມ຺ປນ຺ນຕາຍ ສພ຺ພກາລໍ ສຕຣສໍ ນາມ ອາຫາຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ມິສ຺ສກາຫາຣປຣິໂຠຄໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ຕາວ ສຸຂຸມາໂລປິ ຠຄວາ ນິພ຺ພານສຸຂໍ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ຍຖາ ຕຖາ ຍາເປຕິ, ກສ຺ມາ ມຍໍ ອາຫາຣຄິທ຺ຘາ ຫຸຕ຺ວາ ອາຫາຣສຸທ຺ຘິກາ ຠວິສ຺ສາມ, ນິພ຺ພານສຸຂເມວ ປນ ອມ຺ເຫຫິ ປຣິເຍສິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ສໍສາເຣ ຊາຕສໍເວໂຄ ຆຣາວາສໍ ປຫາຍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ກາຍຄຕາສຕິກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ນິໂຍຊິໂຕ ຕຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐາຍ ປຏິລທ຺ຘຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໑໕.໕-໙) –

‘‘ນິພ຺ພຸເຕ ໂລກນາຖມ຺ຫິ, ຘມ຺ມທສ຺ສີນຣາສເຠ;

ອາໂຣເປສິໍ ຘຊຕ຺ຖມ຺ຠໍ, ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐສ຺ສ ເຈຕິເຍ.

‘‘ນິສ຺ເສຓິໍ ມາປຍິຕ຺ວານ, ຖູປເສຏ຺ຐໍ ສມາຣຸຫິໍ;

ຊາຕິປຸປ຺ຜໍ ຄເຫຕ຺ວານ, ຖູປມ຺ຫິ ອຠິໂຣປຍິໍ.

‘‘ອໂຫ ພຸທ຺ໂຘ ອໂຫ ຘມ຺ໂມ, ອໂຫ ໂນ ສຕ຺ຖຸ ສມ຺ປທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ຖູປປູຊາຍິທໍ ຜລໍ.

‘‘ຈຕຸນ຺ນວຸຕິໂຕ ກປ຺ເປ, ຖູປສີຂສນາມກາ;

ໂສຬສາສິໍສຸ ຣາຊາໂນ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ມຫພ຺ພລາ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ຘມ຺ເມ ຄາຣວພຫຸມາເນນ ປີຕິເວຄວິສ຺ສຏ຺ຐໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນນ຺ໂຕ ‘‘ນ ຕຖາ ມຕໍ ສຕຣສ’’ນ຺ຕິ ຄາຖໍ ອຠາສິ.

໙໑. ຕຕ຺ຖ ນ ຕຖາ ມຕໍ ສຕຣສໍ, ສຸຘນ຺ນໍ ຍໍ ມຍຊ຺ຊ ປຣິຠຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕຖາຕິ ເຕນ ປກາເຣນ. ມຕນ຺ຕິ ອຠິມຕໍ. ສຕຣສນ຺ຕິ ສຕຣສໂຠຊນໍ ‘‘ສຕຣສໂຠຊນໍ ນາມ ສຕປາກສປ຺ປິອາທີຫິ ອຠິສງ຺ຂຕໍ ໂຠຊນ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ອເນກຕ຺ໂຖ ສຕສທ຺ໂທ ‘‘ສຕໂສ ສຫສ຺ສໂສ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ຕສ຺ມາ ຍໍ ໂຠຊນໍ ອເນກສູປໍ ອເນກພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ຕໍ ອເນກຣສຕາຍ ‘‘ສຕຣສ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນານາຣສໂຠຊນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸຘາ ເອວ ອນ຺ນໍ ສຸຘາໂຠຊນໍ ເທວານໍ ອາຫາໂຣ. ຍໍ ມຍຊ຺ຊ ປຣິຠຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍໍ ມຍາ ອຊ຺ຊ ອນຸຠຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຍໍ ມຍາ ປຣິຠຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ອິທໍ ‘‘ສຕຣສໍ ສຸຘນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍໍ ມຍາ ອຊ຺ຊ ເອຕຣຫິ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິສມາປຊ຺ຊນວເສນ ຜລສມາປຕ຺ຕິສມາປຊ຺ຊນວເສນ ຈ ອຈ຺ຈນ຺ຕເມວ ສນ຺ຕໍ ປຓີຕໍ ນິພ຺ພານສຸຂໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຍມານໍ, ຕໍ ຍຖາ ມຕໍ ອຠິມຕໍ ສມ຺ຠາວິຕໍ ຕຖາ ຣາຊກາເລ ມຍາ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ ສຕຣສໂຠຊນໍ ເທວຕ຺ຕຠາເວ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ ສຸຘນ຺ນຎ຺ຈ ນ ມຕໍ ນາຠິມຕໍ. ກສ຺ມາ? ອິທຎ຺ຫິ ອຣິຍນິເສວິຕໍ ນິຣາມິສໍ ກິເລສານໍ ອວຕ຺ຖຸຠູຕໍ, ຕໍ ປນ ປຸຖຸຊ຺ຊນເສວິຕໍ ສາມິສໍ ກິເລສານໍ ວຕ຺ຖຸຠູຕໍ, ຕໍ ອິມສ຺ສ ສງ຺ຂມ຺ປິ ກລມ຺ປິ ກລຠາຄມ຺ປິ ນ ອຸເປຕີຕິ. ອິທານິ ‘‘ຍໍ ມຍຊ຺ຊ ປຣິຠຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອປຣິມິຕທສ຺ສິນາ ໂຄຕເມນ, ພຸທ຺ເຘນ ສຸເທສິໂຕ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ອາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ອປຣິມິຕໍ ອປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ ອຸປ຺ປາທວຍາຠາວໂຕ ສນ຺ຕໍ ອສງ຺ຂຕຘາຕຸໍ ສຍມ຺ຠູຎາເຓນ ປສ຺ສີ, ອປຣິມິຕສ຺ສ ອນນ຺ຕາປຣິເມຍ຺ຍສ຺ສ ເຎຍ຺ຍສ຺ສ ທສ຺ສາວີຕິ ເຕນ ອປຣິມິຕທສ຺ສິນາ ໂຄຕມໂຄຕ຺ເຕນ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ‘‘ຂຍໍ ວິຣາຄໍ ອມຕໍ ປຓີຕ’’ນ຺ຕິ (ຂຸ. ປາ. ໖.໔; ສຸ. ນິ. ໒໒໗) ຈ ‘‘ມທນິມ຺ມທໂນ ປິປາສວິນໂຍ’’ (ອ. ນິ. ໔.໓໔; ອິຕິວຸ. ໙໐) ‘‘ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໕.໑໔໐; ໑໐.໖) ຈ ອາທິນາ ສຸຏ຺ຐຸ ເທສິໂຕ ຘມ຺ໂມ, ນິພ຺ພານໍ ມຍາ ອຊ຺ຊ ປຣິຠຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ປຣິປຸຓ຺ຓກຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.