໘. ຘມ຺ມສຸຕ຺ຕ-(ນາວາສຸຕ຺ຕ)-ວຓ຺ຓນາ

໓໑໙. ຍສ຺ມາ ຫິ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ຘມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ນາວາສຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຄ຺ຄສາວການໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຠຸຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ກິຣ ຠຄວຕິ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວກາ ເອກໍ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍໍ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ເຕສໍ ປຐໂມ ຈວິຕ຺ວາ ຣາຊຄຫສ຺ສ ອວິທູເຣ ອຸປຕິສ຺ສຄາໂມ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ໂຠຄຄາໂມ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ສຏ຺ຐິອຘິກປຎ຺ຈໂກຏິສຕຘນວິຠວສ຺ສ ຄາມສາມິໂນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຣູປສາຣີ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ, ຕສ຺ສາ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ທຸຕິໂຍ ຕສ຺ເສວາວິທູເຣ ໂກລິຕຄາໂມ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ໂຠຄຄາໂມ ອຕ຺ຖິ. ຕຕ຺ຖ ຕຖາຣູປວິຠວສ຺ເສວ ຄາມສາມິໂນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານີ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ, ຕສ຺ສາ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ຕໍ ທິວສເມວ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ເອວໍ ເຕສໍ ເອກທິວສເມວ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓຎ຺ຈ ຄພ຺ຠວຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອໂຫສິ. ເອກທິວເສເຍວ ຈ ເນສໍ ເອກສ຺ສ ອຸປຕິສ຺ສຄາເມ ຊາຕຕ຺ຕາ ອຸປຕິສ຺ໂສ, ເອກສ຺ສ ໂກລິຕຄາເມ ຊາຕຕ຺ຕາ ໂກລິໂຕຕິ ນາມມກໍສຸ.

ເຕ ສຫປໍສຸໍ ກີຬນ຺ຕາ ສຫາຍກາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ວຸຑ຺ຒິໍ ປາປຸຓິໍສຸ, ເອກເມກສ຺ສ ຈ ປຎ຺ຈປຎ຺ຈມາຓວກສຕານິ ປຣິວາຣາ ອເຫສຸໍ. ເຕ ອຸຍ຺ຍານໍ ວາ ນທີຕິຕ຺ຖໍ ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ສປຣິວາຣາເຍວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເອໂກ ປຎ຺ຈຫິ ສຸວຓ຺ຓສິວິກາສເຕຫິ, ທຸຕິໂຍ ປຎ຺ຈຫິ ອາຊຎ຺ຎຣຖສເຕຫິ. ຕທາ ຈ ຣາຊຄເຫ ກາລານຸກາລໍ ຄິຣຄ຺ຄສມຊ຺ໂຊ ນາມ ໂຫຕິ. ສາຍນ຺ຫສມເຍ ນຄຣເວມຊ຺ເຌ ຍຕ຺ຖ ສກລອງ຺ຄມຄຘວາສິໂນ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ຂຕ຺ຕິຍກຸມາຣາທໂຍ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ສຸປຎ຺ຎຕ຺ເຕສຸ ມຎ຺ຈປີຐາທີສຸ ນິສິນ຺ນາ ສມຊ຺ຊວິຠູຕິໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ. ອຖ ເຕ ສຫາຍກາ ເຕນ ປຣິວາເຣນ ສທ຺ຘິໍ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາສເນສຸ ນິສີທິໍສຸ. ຕໂຕ ອຸປຕິສ຺ໂສ ສມຊ຺ຊວິຠູຕິໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ມຫາຊນກາຍໍ ສນ຺ນິປຕິຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອຕ຺ຕໂກ ຊນກາໂຍ ວສ຺ສສຕໍ ອປ຺ປຕ຺ວາວ ມຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ຕສ຺ສ ມຣຓໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນລາຏນ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ວິຍ ອໂຫສິ, ຕຖາ ໂກລິຕສ຺ສ. ເຕສໍ ອເນກປ຺ປກາເຣສຸ ນເຏສຸ ນຈ຺ຈນ຺ເຕສຸ ທສ຺ສນມຕ຺ເຕປິ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ນມິ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ສໍເວໂຄເຍວ ອຸທປາທິ.

ອຖ ວຸຏ຺ຐິເຕ ສມຊ຺ເຊ ປກ຺ກນ຺ຕາຍ ປຣິສາຍ ສກປຣິວາເຣນ ປກ຺ກນ຺ເຕສຸ ເຕສຸ ສຫາເຍສຸ ໂກລິໂຕ ອຸປຕິສ຺ສໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກິໍ, ສມ຺ມ, ນາຏກາທິທສ຺ສເນນ ຕວ ປໂມທນມຕ຺ຕມ຺ປິ ນາໂຫສີ’’ຕິ? ໂສ ຕສ຺ສ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ຕມ຺ປິ ຕເຖວ ປຏິປຸຈ຺ຉິ. ໂສປິ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ປວຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ‘‘ເອຫິ, ສມ຺ມ, ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອມຕໍ ຄເວສາມາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ສາຘຸ ສມ຺ມາ’’ຕິ ອຸປຕິສ຺ໂສ ຕໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິ. ຕໂຕ ທ຺ເວປິ ຊນາ ຕໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ປຸນເທວ ຣາຊຄຫມນຸປ຺ປຕ຺ຕາ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ຣາຊຄເຫ ສຎ຺ຈໂຍ ນາມ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ປຏິວສຕິ. ເຕ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປຎ຺ຈຫິ ມາຓວກສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ກຕິປາເຫເນວ ຕໂຍ ເວເທ ສພ຺ພຎ຺ຈ ປຣິພ຺ພາຊກສມຍໍ ອຸຄ຺ຄເຫສຸໍ. ເຕ ເຕສໍ ສຕ຺ຖານໍ ອາທິມຊ຺ຌປຣິໂຍສານໍ ອຸປປຣິກ຺ຂນ຺ຕາ ປຣິໂຍສານໍ ອທິສ຺ວາ ອາຈຣິຍໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ – ‘‘ອິເມສໍ ສຕ຺ຖານໍ ອາທິມຊ຺ຌໍ ທິສ຺ສຕິ, ປຣິໂຍສານໍ ປນ ນ ທິສ຺ສຕິ ‘ອິທໍ ນາມ ອິເມຫິ ສຕ຺ເຖຫິ ປາປຸເຓຍ຺ຍາຕິ, ຍໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ປາປຸຓິຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖີ’’’ຕິ. ໂສປິ ອາຫ – ‘‘ອຫມ຺ປິ ເຕສໍ ຕຖາວິຘໍ ປຣິໂຍສານໍ ນ ປສ຺ສາມີ’’ຕິ. ເຕ ອາຫໍສຸ – ‘‘ເຕນ ຫິ ມຍໍ ອິເມສໍ ປຣິໂຍສານໍ ຄເວສາມາ’’ຕິ. ເຕ ອາຈຣິໂຍ ‘‘ຍຖາສຸຂໍ ຄເວສຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເອວໍ ເຕ ເຕນ ອນຸຎ຺ຎາຕາ ອມຕໍ ຄເວສມານາ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ຕາ ຊມ຺ພຸທີເປ ປາກຏາ ອເຫສຸໍ. ເຕຫິ ຂຕ຺ຕິຍປຓ຺ຑິຕາທໂຍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ຐາ ອຸຕ຺ຕຣຸຕ຺ຕຣິໍ ນ ສມ຺ປາຍນ຺ຕິ. ‘‘ອຸປຕິສ຺ໂສ ໂກລິໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ‘‘ເກ ເອເຕ, ນ ໂຂ ມຍໍ ຊານາມາ’’ຕິ ຠຓນ຺ຕາ ນຕ຺ຖິ, ເອວໍ ວິສ຺ສຸຕາ ອເຫສຸໍ.

ເອວໍ ເຕສຸ ອມຕປຣິເຍສນໍ ຈຣມາເນສຸ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວາ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕວຣຘມ຺ມຈກ຺ໂກ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຣາຊຄຫມນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ. ເຕ ຈ ປຣິພ຺ພາຊກາ ສກລຊມ຺ພຸທີປໍ ຈຣິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕຸ ອມຕໍ, ອນ຺ຕມໂສ ປຣິໂຍສານປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊນມຕ຺ຕມ຺ປິ ອລຠນ຺ຕາ ປຸນເທວ ຣາຊຄຫໍ ອຄມໍສຸ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອສ຺ສຊິ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາຕິ ຍາວ ເຕສໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາ, ຕາວ ສພ຺ພໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາກ຺ຂນ຺ຘເກ (ມຫາວ. ໖໐) ອາຄຕນເຍເນວ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ເອວໍ ປພ຺ພຊິເຕສຸ ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ສຫາຍເກສຸ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອຑ຺ຒມາເສນ ສາວກປາຣມີຎາຓໍ ສຈ຺ຉາກາສິ. ໂສ ຍທາ ອສ຺ສຊິຕ຺ເຖເຣນ ສທ຺ຘິໍ ເອກວິຫາເຣ ວສຕິ, ຕທາ ຠຄວໂຕ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອນນ຺ຕຣໍ ເຖຣສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉຕິ ‘‘ປຸພ຺ພາຈຣິໂຍ ເມ ອຍມາຍສ຺ມາ, ເອຕມຫໍ ນິສ຺ສາຍ ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ອຎ຺ຎາສິ’’ນ຺ຕິ ຄາຣເວນ. ຍທາ ປນ ອສ຺ສຊິຕ຺ເຖເຣນ ສທ຺ຘິໍ ເອກວິຫາເຣ ນ ວສຕິ, ຕທາ ຍສ຺ສໍ ທິສາຍໍ ເຖໂຣ ວສຕິ, ຕໍ ທິສໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ນມສ຺ສຕິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ເກຈິ ຠິກ຺ຂູ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສຸໍ – ‘‘ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອຄ຺ຄສາວໂກ ຫຸຕ຺ວາ ທິສໍ ນມສ຺ສຕິ, ອຊ຺ຊາປິ ມຎ຺ເຎ ພ຺ຣາຫ຺ມຓທິຏ຺ຐິ ອປ຺ປຫີນາ’’ຕິ. ອຖ ຠຄວາ ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ ຕໍ ກຖາສລ຺ລາປໍ ສຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕວຣພຸທ຺ຘາສເນ ນິສິນ຺ນໍເຍວ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ’’ຕິ? ເຕ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາຈິກ຺ຂິໍສຸ. ຕໂຕ ຠຄວາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ທິສໍ ນມສ຺ສຕິ, ຍໍ ນິສ຺ສາຍ ສາສນໍ ອຎ຺ຎາສິ, ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ອາຈຣິຍໍ ວນ຺ທຕິ ນມສ຺ສຕິ ສມ຺ມາເນຕິ, ອາຈຣິຍປູຊໂກ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ຘມ຺ມເທສນຕ຺ຖໍ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕມຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຫິ ຘມ຺ມໍ ປຸຣິໂສ ວິຊຎ຺ຎາຕິ ຍໂຕ ປຸຄ຺ຄລາ ປິຏກຕ຺ຕຍປ຺ປເຠທໍ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມໍ ວາ, ປຣິຍຕ຺ຕິໍ ສຸຕ຺ວາ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພໍ ນວໂລກຸຕ຺ຕຣປ຺ປເຠທໍ ປຏິເວຘຘມ຺ມໍ ວາ ປຸຣິໂສ ວິຊຎ຺ຎາ ຊາເນຍ຺ຍ ເວເທຍ຺ຍ. ‘‘ຍສ຺ສາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ໂສ ເອວຕ຺ໂຖ. ອິນ຺ທໍວ ນໍ ເທວຕາ ປູຊເຍຍ຺ຍາຕິ ຍຖາ ສກ຺ກໍ ເທວານມິນ຺ທໍ ທ຺ວີສຸ ເທວໂລເກສຸ ເທວຕາ ປູເຊນ຺ຕິ, ເອວໍ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ກາລສ຺ເສວ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຸປາຫນໂອມຸຎ຺ຈນາທິໍ ສພ຺ພໍ ວຕ຺ຕປຏິວຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ປູເຊຍ຺ຍ ສກ຺ກເຣຍ຺ຍ ຄຣຸກເຣຍ຺ຍ. ກິໍ ກາຣຓໍ? ໂສ ປູຊິໂຕ…ເປ… ປາຕຸກໂຣຕິ ຘມ຺ມໍ, ໂສ ອາຈຣິໂຍ ເອວໍ ປູຊິໂຕ ຕສ຺ມິໍ ອນ຺ເຕວາສິມ຺ຫິ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ປຣິຍຕ຺ຕິປຏິເວຘວເສນ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ເທສນາວເສເນວ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມຎ຺ຈ, ເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພໍ ປຏິເວຘຘມ຺ມຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ ເທເສຕິ, ເທສນາຍ ວາ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມໍ, ອຸປມາວເສນ ອຕ຺ຕນາ ອຘິຄຕປຏິເວຘຘມ຺ມໍ ປາຕຸກໂຣຕິ.

໓໒໐. ຕທຏ຺ຐິກຕ຺ວານ ນິສມ຺ມ ຘີໂຣຕິ ເອວໍ ປສນ຺ເນນ ອາຈຣິເຍນ ປາຕຸກຕໍ ຘມ຺ມໍ ອຏ຺ຐິກຕ຺ວານ ສຸຓິຕ຺ວາ ອຸປຘາຣຓສມຕ຺ຖຕາຍ ຘີໂຣ ປຸຣິໂສ. ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມໍ ປຏິປຊ຺ຊມາໂນຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸໂລມຕ຺ຕາ ອນຸຘມ຺ມຠູຕໍ ວິປສ຺ສນໍ ຠາວຍມາໂນ. ວິຎ຺ຎູ ວິຠາວີ ນິປຸໂຓ ຈ ໂຫຕີຕິ ວິຎ຺ຎຸຕາສງ຺ຂາຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອຘິຄເມນ ວິຎ຺ຎູ, ວິຠາເວຕ຺ວາ ປເຣສມ຺ປິ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ຎາປນສມຕ຺ຖຕາຍ ວິຠາວີ, ປຣມສຸຂຸມຕ຺ຖປຏິເວຘຕາຍ ນິປຸໂຓ ຈ ໂຫຕິ. ໂຍ ຕາທິສໍ ຠຊຕິ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕຕິ ໂຍ ຕາທິສໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ພຫຸສ຺ສຸຕໍ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ຕປ຺ປສາທນປໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ຠຊຕິ.

໓໒໑. ເອວໍ ປຓ຺ຑິຕາຈຣິຍເສວນໍ ປສໍສິຕ຺ວາ ອິທານິ ພາລາຈຣິຍເສວນໍ ນິນ຺ທນ຺ໂຕ ‘‘ຂຸທ຺ທຎ຺ຈ ພາລ’’ນ຺ຕິ ອິມໍ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຂຸທ຺ທນ຺ຕິ ຂຸທ຺ເທນ ກາຍກມ຺ມາທິນາ ສມນ຺ນາຄຕໍ, ປຎ຺ຎາຠາວໂຕ ພາລໍ. ອນາຄຕຕ຺ຖນ຺ຕິ ອນຘິຄຕປຣິຍຕ຺ຕິປຏິເວຘຕ຺ຖໍ. ອຸສູຍກນ຺ຕິ ອິສ຺ສາມນກຕາຍ ອນ຺ເຕວາສິກສ຺ສ ວຸຑ຺ຒິໍ ອສຫມານໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາກຏເມວ ປທໂຕ. ອຘິປ຺ປາຍໂຕ ປນ ໂຍ ພຫຸຈີວຣາທິລາຠີ ອາຈຣິໂຍ ອນ຺ເຕວາສິການໍ ຈີວຣາທີນິ ນ ສກ຺ໂກຕິ ທາຕຸໍ, ຘມ຺ມທາເນ ປນ ອນິຈ຺ຈທຸກ຺ຂານຕ຺ຕວຈນມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ເອເຕຫິ ຂຸທ຺ທຕາທິຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ຕໍ ຂຸທ຺ທໍ ພາລໍ ອນາຄຕຕ຺ຖໍ ອຸສູຍກໍ ອາຈຣິຍໍ ອຸປເສວມາໂນ ‘‘ປູຕິມຈ຺ຉໍ ກຸສຄ຺ເຄນາ’’ຕິ (ອິຕິວຸ. ໗໖; ຊາ. ໑.໑໕.໑໘໓) ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສຍມ຺ປິ ພາໂລ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ອິຘ ສາສເນ ກິຎ຺ຈິ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມໍ ປຏິເວຘຘມ຺ມໍ ວາ ອວິຠາວຍິຕ຺ວາ ຈ ອວິຊານິຕ຺ວາ ຈ ຍສ຺ສ ຘມ຺ເມສຸ ກງ຺ຂາ, ຕໍ ອຕຣິຕ຺ວາ ມຣຓໍ ອຸເປຕີຕິ ເອວມສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໓໒໒-໓. ອິທານິ ຕສ຺ເສວຕ຺ຖສ຺ສ ປາກຏກຣຓຕ຺ຖໍ ‘‘ຍຖາ ນໂຣ’’ຕິ ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອາປຄນ຺ຕິ ນທິໍ. ມໂຫທກນ຺ຕິ ພຫຸອຸທກໍ. ສລິລນ຺ຕິ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ຄຕໍ, ວິຕ຺ຖິຓ຺ຓນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ສຣິຕ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ໂສ ເອວຕ຺ໂຖ. ສີຆໂສຕນ຺ຕິ ຫາຣຫາຣິກໍ, ເວຄວຕິນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກິໍ ໂສຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ໂສ ວຸຍ຺ຫມາໂນ’’ຕິ ອິມິນາ ຈ ໂສກາເຣນ ຕສ຺ສ ນຣສ຺ສ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ນິປາຕມຕ຺ໂຕ ໂສກາໂຣ. ກິໍ ສູຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ຍຖາ ‘‘ນ ຠວິສ຺ສາມິ ນາມ ໂສ, ວິນສ຺ສິສ຺ສາມິ ນາມ ໂສ’’ຕິ. ຘມ຺ມນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕໍ ທຸວິຘເມວ. ອນິສາມຍຕ຺ຖນ຺ຕິ ອນິສາເມຕ຺ວາ ອຕ຺ຖໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາກຏເມວ ປທໂຕ.

ອຘິປ຺ປາຍໂຕ ປນ ຍຖາ ໂຍ ໂກຈິເທວ ນໂຣ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ນທິໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຕາຍ ນທິຍາ ວຸຍ຺ຫມາໂນ ອນຸໂສຕຄາມີ ໂສຕເມວ ອນຸຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປເຣ ປາຣຕ຺ຖິເກ ກິໍ ສກ຺ຂຕິ ປາຣໍ ເນຕຸໍ. ‘‘ສກ຺ກຕີ’’ຕິປິ ປາໂຐ. ຕເຖວ ທຸວິຘມ຺ປິ ຘມ຺ມໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຎ຺ຎາຍ ອວິຠາວຍິຕ຺ວາ ພຫຸສ຺ສຸຕານຎ຺ຈ ສນ຺ຕິເກ ອຕ຺ຖໍ ອນິສາເມຕ຺ວາ ສຍໍ ອວິຠາວິຕຕ຺ຕາ ອຊານນ຺ໂຕ ອນິສາມິຕຕ຺ຕາ ຈ ອວິຕິຓ຺ຓກງ຺ໂຂ ປເຣ ກິໍ ສກ຺ຂຕິ ນິຊ຺ຌາເປຕຸໍ ເປກ຺ຂາເປຕຸນ຺ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ‘‘ໂສ ວຕ, ຈຸນ຺ທ, ອຕ຺ຕນາ ປລິປປລິປນ຺ໂນ’’ຕິອາທິກຎ຺ເຈຕ຺ຖ (ມ. ນິ. ໑.໘໗) ສຸຕ຺ຕປທໍ ອນຸສ຺ສຣິຕພ຺ພໍ.

໓໒໔-໕. ເອວໍ ພາລເສວນາຍ ພາລສ຺ສ ປຣໍ ນິຊ຺ຌາເປຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕາຍ ປາກຏກຣຓຕ຺ຖໍ ອຸປມໍ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ‘‘ໂຍ ຕາທິສໍ ຠຊຕິ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຓ຺ຑິຕສ຺ສ ປເຣ ນິຊ຺ຌາເປຕຸໍ ສມຕ຺ຖຕາຍ ປາກຏກຣຓຕ຺ຖໍ ‘‘ຍຖາປິ ນາວ’’ນ຺ຕິ ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຜິເຍນາຕິ ທພ຺ພິປທເຣນ. ຣິຕ຺ເຕນາຕິ ເວຬຸທຓ຺ເຑນ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ສໍ ນາວາຍໍ. ຕຕ຺ຣູປຍຎ຺ຎູຕິ ຕສ຺ສາ ນາວາຍ ອາຫຣຓປຏິຫຣຓາທິອຸປາຍຊານເນນ ມຄ຺ຄປຏິປາທເນນ ອຸປາຍຎ຺ຎູ. ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂຕາຍ ສຸກຸສລຫຕ຺ຖຕາຍ ຈ ກຸສໂລ. ອຸປ຺ປນ຺ນຸປທ຺ທວປຏິກາຣສມຕ຺ຖຕາຍ ມຸຕີມາ. ເວທຄູຕິ ເວທສງ຺ຂາເຕຫິ ຈຕູຫິ ມຄ຺ຄຎາເຓຫິ ຄໂຕ. ຠາວິຕຕ຺ໂຕຕິ ຕາເຍວ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ. ພຫຸສ຺ສຸໂຕຕິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ. ອເວຘຘມ຺ໂມຕິ ອຏ຺ຐຫິ ໂລກຘມ຺ເມຫິ ອກມ຺ປນິຍສຠາໂວ. ໂສຕາວຘານູປນິສູປປນ຺ເນຕິ ໂສຕໂອທຫເນນ ຈ ມຄ຺ຄຜລານໍ ອຸປນິສ຺ສເຍນ ຈ ອຸປປນ຺ເນ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານປທຕ຺ຖເມວ. ອຘິປ຺ປາຍໂຍຊນາປິ ສກ຺ກາ ປຸຣິມນເຍເນວ ຊານິຕຸນ຺ຕິ ນ ວິຕ຺ຖາຣິຕາ.

໓໒໖. ເອວໍ ປຓ຺ຑິຕສ຺ສ ປເຣ ນິຊ຺ຌາເປຕຸໍ ສມຕ຺ຖຠາວປາກຏກຣຓຕ຺ຖໍ ອຸປມໍ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ປຓ຺ຑິຕເສວນາຍ ນິໂຍເຊນ຺ໂຕ ‘‘ຕສ຺ມາ ຫເວ’’ຕິ ອິມໍ ອວສານຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ຍສ຺ມາ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ນາ ປຓ຺ຑິຕເສວເນນ ວິເສສໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຫເວ ສປ຺ປຸຣິສໍ ຠເຊຖ. ກີທິສໍ ສປ຺ປຸຣິສໍ ຠເຊຖ? ເມຘາວິນຎ຺ເຈວ ພຫຸສ຺ສຸຕຎ຺ຈ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ເມຘາວິນໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສຸຕທ຺ວເຍນ ຈ ພຫຸສ຺ສຸຕໍ. ຕາທິສຎ຺ຫິ ຠຊມາໂນ ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຎ຺ຎາຍ ອຕ຺ຖໍ ເອວໍ ຎຕ຺ວາ ຈ ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ປຏິປຊ຺ຊມາໂນ ຕາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ປຏິເວຘວເສນ ວິຎ຺ຎາຕຘມ຺ໂມ ໂສ ມຄ຺ຄຜລນິພ຺ພານປ຺ປເຠທໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣສຸຂໍ ລເຠຖ ອຘິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ປາປຸເຓຍ຺ຍາຕິ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏນ ເທສນໍ ສມາເປສີຕິ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ຘມ຺ມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.