໗. ພ຺ຣາຫ຺ມຓຘມ຺ມິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຘມ຺ມິກສຸຕ຺ຕໍ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍເມວ ຍາສ຺ສ ນິທາເນ ‘‘ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ສມ຺ພຫຸລາຕິ ພຫູ ອເນເກ. ໂກສລກາຕິ ໂກສລຣຏ຺ຐວາສິໂນ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລາຕິ ຊາຕິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ມຫາສາຣຕາຍ ມຫາສາລາ. ເຍສໍ ກິຣ ນິທຫິຕ຺ວາ ຐປິຕໍເຍວ ອສີຕິໂກຏິສງ຺ຂ຺ຍໍ ຘນມຕ຺ຖິ, ເຕ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອິເມ ຈ ຕາທິສາ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລາ’’ຕິ. ຊິຓ຺ຓາຕິ ຊຊ຺ຊຣີຠູຕາ ຊຣາຍ ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈາທິຠາວມາປາທິຕາ. ວຸຑ຺ຒາຕິ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານໍ ວຸຑ຺ຒິມຣິຍາທໍ ປຕ຺ຕາ. ມຫລ຺ລກາຕິ ຊາຕິມຫລ຺ລກຕາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ, ຈິຣກາລປ຺ປສຸຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອທ຺ຘຄຕາຕິ ອທ຺ຘານໍ ຄຕາ, ທ຺ເວ ຕໂຍ ຣາຊປຣິວຏ຺ເຏ ອຕີຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວໂຍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ປຈ຺ຉິມວຍໍ ສມ຺ປຕ຺ຕາ. ອປິຈ ຊິຓ຺ຓາຕິ ໂປຣາຓາ, ຈິຣກາລປ຺ປວຕ຺ຕກຸລນ຺ວຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວຸຑ຺ຒາຕິ ສີລາຈາຣາທິຄຸຓວຸຑ຺ຒິຍຸຕ຺ຕາ. ມຫລ຺ລກາຕິ ວິຠວມຫນ຺ຕຕາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ ມຫທ຺ຘນາ ມຫາໂຠຄາ. ອທ຺ຘຄຕາຕິ ມຄ຺ຄປຏິປນ຺ນາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ວຕຈຣິຍາທິມຣິຍາທໍ ອວີຕິກ຺ກມ຺ມ ຈຣມານາ. ວໂຍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ຊາຕິວຸຑ຺ຒຠາວມ຺ປິ ອນ຺ຕິມວຍໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ເອວມ຺ເປຕ຺ຖ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາກຏເມວ.

ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍສູຕິ ຂມນີຍາທີນິ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສມປ຺ປວຕ຺ຕໂມທາ ອເຫສຸໍ. ຍາຍ ຈ ‘‘ກຈ຺ຈິ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ຂມນີຍໍ, ກຈ຺ຈິ ຍາປນີຍໍ, ອປ຺ປາພາຘໍ, ອປ຺ປາຕງ຺ກໍ, ພລໍ, ລຫຸຏ຺ຐານໍ, ຜາສຸວິຫາໂຣ’’ຕິອາທິກາຍ ກຖາຍ ສມ຺ໂມທິໍສຸ, ຕໍ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊສງ຺ຂາຕສມ຺ໂມທຊນນໂຕ ສມ຺ໂມທິຕຸໍ ອຣຫໂຕ ຈ ສມ຺ໂມທນີຍໍ, ອຕ຺ຖພ຺ຍຎ຺ຊນມຘຸຣຕາຍ ສຸຈິຣມ຺ປິ ກາລໍ ສາເຣຕຸໍ ນິຣນ຺ຕຣໍ ປວຕ຺ເຕຕຸໍ ອຣຫໂຕ ສຣິຕພ຺ພຠາວໂຕ ຈ ສາຣຓີຍໍ. ສຸຍ຺ຍມານສຸຂໂຕ ຈ ສມ຺ໂມທນີຍໍ, ອນຸສ຺ສຣິຍມານສຸຂໂຕ ສາຣຓີຍໍ, ຕຖາ ພ຺ຍຎ຺ຊນປຣິສຸທ຺ຘຕາຍ ສມ຺ໂມທນີຍໍ, ອຕ຺ຖປຣິສຸທ຺ຘຕາຍ ສາຣຓີຍນ຺ຕິ ເອວໍ ອເນເກຫິ ປຣິຍາເຍຫິ ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ປຣິໂຍສາເປຕ຺ວາ ນິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ເຍນຕ຺ເຖນ ອາຄຕາ, ຕໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸກາມາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ຕໍ –

‘‘ນ ປຈ຺ຉໂຕ ນ ປຸຣໂຕ, ນາປິ ອາສນ຺ນທູຣໂຕ;

ນ ປສ຺ເສ ນາປິ ປຏິວາເຕ, ນ ຈາປິ ໂອຓຕຸຓ຺ຓເຕ’’ຕິ. –

ອາທິນາ ນເຍນ ມງ຺ຄລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕເມວ.

ເອວໍ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ກິໍ ຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ ນຸ ໂຂ’’ຕິອາທິ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ເກວລຎ຺ເຫຕ຺ຖ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຘມ຺ເມຕິ ເທສກາລາທິຘມ຺ເມ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ໂຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຘມ຺ໂມ, ຕສ຺ມິໍເຍວ. ເຕນ ຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ຍສ຺ມາ ມໍ ຕຸມ຺ເຫ ຍາຈິຕ຺ຖ, ຕສ຺ມາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສຸຓາຖ, ໂສຕໍ ໂອທຫຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ, ໂຍນິໂສ ມນສິ ກໂຣຖ. ຕຖາ ປໂຍຄສຸທ຺ຘິຍາ ສຸຓາຖ, ອາສຍສຸທ຺ຘິຍາ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ. ອວິກ຺ເຂເປນ ສຸຓາຖ, ປຄ຺ຄເຫນ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖາຕິອາທິນາ ນເຍນ ເອເຕສໍ ປທານໍ ປຸພ຺ເພ ອວຸຕ຺ໂຕປິ ອຘິປ຺ປາໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຖ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ຕໍ ວຈນໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ຕາ ‘‘ເອວໍ ໂຠ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລາ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ, ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ອຠິມຸຂາ ຫຸຕ຺ວາ ອສ຺ໂສສຸໍ. ອຖ ວາ ປຏິສ຺ສຸຓິໍສຸ. ‘‘ສຸຓາຖ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ກຕ຺ຕຸກາມຕາຍ ປຏິຊານິໍສູຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຖ ເຕສໍ ເອວໍ ປຏິສ຺ສຸຕວຕໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍ ຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອິສໂຍ ປຸພ຺ພກາ’’ຕິອາທິ.

໒໘໗. ຕຕ຺ຖ ປຐມຄາຖາຍ ຕາວ ສຎ຺ຎຕຕ຺ຕາຕິ ສີລສໍຍເມນ ສໍຍຕຈິຕ຺ຕາ. ຕປສ຺ສິໂນຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣຕປຍຸຕ຺ຕາ. ອຕ຺ຕທຕ຺ຖມຈາຣິສຸນ຺ຕິ ມນ຺ຕຊ຺ເຌນພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຠາວນາທິໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖໍ ອກໍສຸ. ເສສໍ ປາກຏເມວ.

໒໘໘. ທຸຕິຍຄາຖາທີສຸປິ ອຍໍ ສງ຺ເຂປວຓ຺ຓນາ – ນ ປສູ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານາສຸນ຺ຕິ ໂປຣາຓານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ປສູ ນ ອາສຸໍ, ນ ເຕ ປສຸປຣິຄ຺ຄຫມກໍສຸ. ນ ຫິຣຎ຺ຎໍ ນ ຘານິຍນ຺ຕິ ຫິຣຎ຺ຎຎ຺ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ອນ຺ຕມໂສ ຊຕຸມາສໂກປິ ນາໂຫສິ, ຕຖາ ວີຫິສາລິຍວໂຄຘູມາທິ ປຸພ຺ພຓ຺ຓາປຣຓ຺ຓເຠທໍ ຘານິຍມ຺ປິ ເຕສໍ ນາໂຫສິ. ເຕ ຫິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຊາຕຣູປຣຊຕາ ອສນ຺ນິຘິກາຣກາວ ຫຸຕ຺ວາ ເກວລໍ ສຊ຺ຌາຍຘນຘຎ຺ຎາ ອຕ຺ຕໂນ ມນ຺ຕຊ຺ເຌນສງ຺ຂາເຕເນວ ຘເນນ ຘຎ຺ເຎນ ຈ ສມນ຺ນາຄຕາ ອເຫສຸໍ. ໂຍ ຈາຍໍ ເມຕ຺ຕາທິວິຫາໂຣ ເສຏ຺ຐຕ຺ຕາ ອນຸຄາມິກຕ຺ຕາ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມນິຘີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມໍ ນິຘິມປາລຍຸໍ ສທາ ຕສ຺ສ ຠາວນານຸໂຍເຄນ.

໒໘໙. ເອວໍ ວິຫາຣີນໍ ຍໍ ເນສໍ ປກຕໍ ອາສິ, ຍໍ ເອເຕສໍ ປກຕໍ ເອເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ກຕໍ ອໂຫສິ. ທ຺ວາຣຠຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ເຕຫິ ເຕຫິ ທາຍເກຫິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຆຣທ຺ວາເຣ ຐປິຕຠຕ຺ຕໍ. ສທ຺ຘາປກຕນ຺ຕິ ສທ຺ຘາຍ ປກຕໍ, ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອສານນ຺ຕິ ເອສນ຺ຕີຕິ ເອສາ, ເຕສໍ ເອສານໍ, ເອສມານານໍ ປຣິເຍສມານານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ທາຕເວຕິ ທາຕພ຺ພໍ. ຕທມຎ຺ຎິສຸນ຺ຕິ ຕໍ ອມຎ຺ຎິໍສຸ, ຕໍ ທ຺ວາເຣ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ຠຕ຺ຕໍ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍໍ ປຣິເຍສມານານໍ ເອເຕສໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ທາຕພ຺ພໍ ອມຎ຺ຎິໍສຸ ທາຍກາ ຊນາ, ນ ຕໂຕ ປຣໍ. ອນຕ຺ຖິກາ ຫິ ເຕ ອຎ຺ເຎນ ອເຫສຸໍ, ເກວລໍ ຆາສຈ຺ຉາທນປຣມຕາຍ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໒໙໐. ນານາຣຕ຺ເຕຫີຕິ ນານາວິຘຣາຄຣຕ຺ເຕຫິ ວຕ຺ເຖຫິ ວິຈິຕ຺ຣຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖເຕຫິ, ສຍເນຫິ ເອກຠູມິກທ຺ວິຠູມິກາທິປາສາທວເຣຫິ. ອາວສເຖຫີຕິ ເອວຣູເປຫິ ອຸປກຣເຓຫິ. ຜີຕາ ຊນປທາ ຣຏ຺ຐາ ເອເກກປ຺ປເທສຠູຕາ ຊນປທາ ຈ ເກຈິ ເກຈິ ສກລຣຏ຺ຐາ ຈ ‘‘ນໂມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານ’’ນ຺ຕິ ສາຍໍ ປາຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ເທເວ ວິຍ ນມສ຺ສິໍສຸ.

໒໙໑. ເຕ ເອວໍ ນມສ຺ສິຍມານາ ໂລເກນ ອວຊ຺ຌາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອາສຸໍ, ນ ເກວລຎ຺ຈ ອວຊ຺ຌາ, ອເຊຍ຺ຍາ ວິຫິໍສິຕຸມ຺ປິ ອນຠິຠວນີຍຕ຺ຕາ ອເຊຍ຺ຍາ ຈ ອເຫສຸໍ. ກິໍ ກາຣຓາ? ຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕາ, ຍສ຺ມາ ຘມ຺ເມນ ຣກ຺ຂິຕາ. ເຕ ຫິ ປຎ຺ຈ ວຣສີລຘມ຺ເມ ຣກ຺ຂິໍສຸ, ‘‘ຘມ຺ໂມ ຫເວ ຣກ຺ຂຕິ ຘມ຺ມຈາຣິ’’ນ຺ຕິ (ຊາ. ໑.໑໐.໑໐໒; ໑.໑໕.໓໘໕) ຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ອວຊ຺ຌາ ອເຊຍ຺ຍາ ຈ ອເຫສຸນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນ ເນ ໂກຈິ ນິວາເຣສີຕິ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ກຸລານໍ ທ຺ວາເຣສຸ ສພ຺ພໂສ ພາຫິເຣສຸ ຈ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣສຸ ຈ ສພ຺ພທ຺ວາເຣສຸ ຍສ຺ມາ ເຕສຸ ປິຍສມ຺ມເຕສຸ ວຣສີລສມນ຺ນາຄເຕສຸ ມາຕາປິຕູສຸ ວິຍ ອຕິວິສ຺ສຕ຺ຖາ ມນຸສ຺ສາ ອເຫສຸໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອິທໍ ນາມ ຐານໍ ຕຍາ ນ ປວິສິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ນ ໂກຈິ ນິວາເຣສິ.

໒໙໒. ເອວໍ ຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕາ ກຸລທ຺ວາເຣສຸ ອນິວາຣິຕາ ຈຣນ຺ຕາ ອຏ຺ຐ ຈ ຈຕ຺ຕາລີສຎ຺ຈາຕິ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສໍ ວສ຺ສານິ ກຸມາຣຠາວໂຕ ປຠຸຕິ ຈຣເຓນ ໂກມາຣໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິໍສຸ ເຕ. ເຍປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຈຓ຺ຑາລາ ອເຫສຸໍ, ໂກ ປນ ວາໂທ ພ຺ຣຫ຺ມສມາທີສູຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕາ ເອວ ຫິ ວິຊ຺ຊາຈຣຓປຣິເຍຏ຺ຐິໍ ອຈຣຸໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຸເຣ, ນ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ຫຸຕ຺ວາ. ຕຕ຺ຖ ວິຊ຺ຊາປຣິເຍຏ຺ຐີຕິ ມນ຺ຕຊ຺ເຌນໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ ‘‘ໂສ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສ ວສ຺ສານິ ໂກມາຣໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ ມນ຺ເຕ ອຘີຍມາໂນ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໕.໑໙໒). ຈຣຓປຣິເຍຏ຺ຐີຕິ ສີລຣກ຺ຂຓໍ. ‘‘ວິຊ຺ຊາຈຣຓປຣິເຍຏ຺ຐຸ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ວິຊ຺ຊາຈຣຓໍ ປຣິເຍສິຕຸໍ ອຈຣຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໙໓. ຍຖາວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ກາລໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຣໍ ຆຣາວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ຕາປິ ນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອຎ຺ຎມຄມຸໍ ຂຕ຺ຕິຍໍ ວາ ເວສ຺ສາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ວາ, ເຍ ອເຫສຸໍ ເທວສມາ ວາ ມຣິຍາທາ ວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕຖາ ສຕໍ ວາ ສຫສ຺ສໍ ວາ ທຕ຺ວາ ນປິ ຠຣິຍໍ ກິຓິໍສຸ ເຕ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ເອກຈ຺ເຈ ກິຓນ຺ຕິ. ເຕ ຫິ ຘມ຺ເມນ ທາຣໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ. ກຖໍ? ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສໍ ວສ຺ສານິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ກຎ຺ຎາຠິກ຺ຂໍ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ຕິ – ‘‘ອຫໍ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສ ວສ຺ສານິ ຈິຓ຺ຓພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍ, ຍທິ ວຍປ຺ປຕ຺ຕາ ທາຣິກາ ອຕ຺ຖິ, ເທຖ ເມ’’ຕິ. ຕໂຕ ຍສ຺ສ ວຍປ຺ປຕ຺ຕາ ທາຣິກາ ໂຫຕິ, ໂສ ຕໍ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທ຺ວາເຣ ຐິຕສ຺ເສວ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ອຸທກໍ ອາສິຎ຺ຈນ຺ໂຕ ‘‘ອິມໍ ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຠຣິຍໍ ໂປສາວນຕ຺ຖາຍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເທຕິ.

ກສ຺ມາ ປນ ເຕ ເອວໍ ຈິຣໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕ຺ວາປິ ທາຣໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ, ນ ຍາວຊີວໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ໂຫນ຺ຕີຕິ? ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິວເສນ. ເຕສຎ຺ຫິ ເອວໍທິຏ຺ຐິ ໂຫຕິ – ‘‘ໂຍ ປຸຕ຺ຕໍ ນ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ໂສ ກຸລວໍສຈ຺ເຉທກໂຣ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ກິຣ ອຠາຍິຕພ຺ພໍ ຠາຍນ຺ຕິ ຄຓ຺ຑຸປ຺ປາໂທ ກິກີ ກຸນ຺ຕນີ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ. ຄຓ຺ຑຸປ຺ປາທາ ກິຣ ມຫາປຖວິຍາ ຂຍຠເຍນ ມຕ຺ຕໂຠຊິໂນ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ພຫຸໍ ມຕ຺ຕິກໍ ຂາທນ຺ຕິ. ກິກີ ສກຸຓິກາ ອາກາສປຕນຠເຍນ ອຓ຺ຑສ຺ສ ອຸປຣິ ອຸຕ຺ຕານາ ເສຕິ. ກຸນ຺ຕນີ ສກຸຓິກາ ປຖວິກມ຺ປນຠເຍນ ປາເທຫິ ຠູມິໍ ນ ສຸຏ຺ຐຸ ອກ຺ກມຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ກຸລວໍສູປຈ຺ເຉທຠເຍນ ທາຣໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ. ອາຫ ເຈຕ຺ຖ –

‘‘ຄຓ຺ຑຸປ຺ປາໂທ ກິກີ ເຈວ, ກຸນ຺ຕີ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຘມ຺ມິໂກ;

ເອເຕ ອຠຍໍ ຠາຍນ຺ຕິ, ສມ຺ມູຬ຺ຫາ ຈຕຸໂຣ ຊນາ’’ຕິ.

ເອວໍ ຘມ຺ເມນ ທາຣໍ ປຣິເຍສິຕ຺ວາປິ ຈ ສມ຺ປິເຍເນວ ສໍວາສໍ ສງ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ສມໂຣຈຍຸໍ, ສມ຺ປິເຍເນວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ເປເມເນວ ກາເຍນ ຈ ຈິຕ຺ເຕນ ຈ ມິສ຺ສີຠູຕາ ສງ຺ຆຏິຕາ ສໍສຏ຺ຐາ ຫຸຕ຺ວາ ສໍວາສໍ ສມໂຣຈຍຸໍ, ນ ອປ຺ປິເຍນ ນ ນິຄ຺ຄເຫນ ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໙໔. ເອວໍ ສມ຺ປິເຍເນວ ສໍວາສໍ ກໂຣນ຺ຕາປິ ຈ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕມ຺ຫາຕິ, ໂຍ ໂສ ອຸຕຸສມໂຍ, ຍມ຺ຫິ ສມເຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕມ຺ຫາ ສມຍາ ຐເປຕ຺ວາ ຕໍ ສມຍໍ ອຸຕຸໂຕ ວິຣຕໍ ອຸຕຸເວຣມຓິໍ ປຕິ ຠຣິຍໍ, ຍາວ ປຸນ ໂສ ສມໂຍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຕາວ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣາເຍວ. ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ເມຖຸນາຍ ຘມ຺ມາຍ. ສມ຺ປທານວຈນປຕ຺ຕິຍາ ກິເຣຕໍ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ນາສ຺ສຸ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ເນວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ເຍ ໂຫນ຺ຕິ ເທວສມາ ຈ ມຣິຍາທາ ຈາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໒໙໕. ອວິເສເສນ ປນ ສພ຺ເພປິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍຎ຺ຈ…ເປ… ອວຓ຺ຓຍຸໍ. ຕຕ຺ຖ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ເມຖຸນວິຣຕິ. ສີລນ຺ຕິ ເສສານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສິກ຺ຂາປທານິ. ອຊ຺ຊວນ຺ຕິ ອຸຊຸຠາໂວ, ອຕ຺ຖໂຕ ອສຐຕາ ອມາຍາວິຕາ ຈ. ມທ຺ທວນ຺ຕິ ມຸທຸຠາໂວ, ອຕ຺ຖໂຕ ອຕ຺ຖທ຺ຘຕາ ອນຕິມານິຕາ ຈ. ຕໂປຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ. ໂສຣຈ຺ຈນ຺ຕິ ສຸຣຕຠາໂວ ສຸຂສີລຕາ ອປ຺ປຏິກູລສມາຈາຣຕາ. ອວິຫິໍສາຕິ ປາຓິອາທີຫິ ອວິເຫສິກຊາຕິກຕາ ສກຣຸຓຠາໂວ. ຂນ຺ຕີຕິ ອຘິວາສນກ຺ຂນ຺ຕິ. ອິຈ຺ເຈເຕ ຄຸເຓ ອວຓ຺ຓຍຸໍ. ເຍປິ ນາສກ຺ຂິໍສຸ ສພ຺ພໂສ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອາຣາເຘຕຸໍ, ເຕປິ ຕຕ຺ຖ ສາຣທສ຺ສິໂນ ຫຸຕ຺ວາ ວາຈາຍ ວຓ຺ຓຍິໍສຸ ປສໍສິໍສຸ.

໒໙໖. ເອວໍ ວຓ຺ເຓນ຺ຕານຎ຺ຈ ໂຍ ເນສໍ…ເປ… ນາຄມາ, ໂຍ ເອເຕສໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ປຣໂມ ພ຺ຣຫ຺ມາ ອໂຫສິ, ພ຺ຣຫ຺ມສໂມ ນາມ ອຸຕ຺ຕໂມ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອໂຫສິ, ທຬ຺ເຫນ ປຣກ຺ກເມນ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ທຬ຺ຫປຣກ຺ກໂມ. ສ ວາຕິ ວິຠາວເນ ວາ-ສທ຺ໂທ, ເຕນ ໂສ ເອວຣູໂປ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ ຕເມວ ວິຠາເວຕິ. ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ເມຖຸນສມາປຕ຺ຕິໍ. ສຸປິນນ຺ເຕປິ ນາຄມາຕິ ສຸປິເນປິ ນ ອຄມາສິ.

໒໙໗. ຕໂຕ ຕສ຺ສ ວຕ຺ຕໍ…ເປ… ອວຓ຺ຓຍຸໍ. ອິມາຍ ຄາຖາຍ ນວມຄາຖາຍ ວຸຕ຺ຕຄຸເຓເຍວ ອາທິອນ຺ຕວເສນ ນິທ຺ທິສນ຺ໂຕ ເທວສເມ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ປກາເສຕິ. ເຕ ຫິ ວິຎ຺ຎຸຊາຕິກາ ປຓ຺ຑິຕາ ຕສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມສມສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວຕ຺ຕໍ ອນຸສິກ຺ຂນ຺ຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ຌານຠາວນາຍ ຈ, ເຕ ຈ ອິເມ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາທິຄຸເຓ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ເອວ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕີຕິ. ເຕ ສພ຺ເພປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຎ຺ຈກນິປາເຕ ໂທຓສຸຕ຺ເຕ (ອ. ນິ. ໕.໑໙໒) ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ.

໒໙໘. ອິທານິ ມຣິຍາເທ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ຕຓ຺ຑຸລໍ ສຍນ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ເຕສຸ ເຍ ໂຫນ຺ຕິ ມຣິຍາທາ, ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສເຈ ຍຎ຺ຎໍ ກປ຺ເປຕຸກາມາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຖ ອາມກຘຎ຺ຎປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣຕຕ຺ຕາ ນານປ຺ປກາຣກໍ ຕຓ຺ຑຸລຎ຺ຈ, ມຎ຺ຈປີຐາທິເຠທໍ ສຍນຎ຺ຈ, ໂຂມາທິເຠທໍ ວຕ຺ຖຎ຺ຈ, ໂຄສປ຺ປິຕິລເຕລາທິເຠທໍ ສປ຺ປິເຕລຎ຺ຈ ຍາຈິຍ ຘມ຺ເມນ, ‘‘ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອຣິຍາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ເອສາ ອຣິຍານ ຍາຈນາ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ທິສ຺ສຐານສງ຺ຂາເຕນ ຘມ຺ເມນ ຍາຈິຕ຺ວາ, ອຖ ໂຍ ຍໍ ອິຈ຺ຉຕິ ທາຕຸໍ, ເຕນ ຕໍ ທິນ຺ນຕຓ຺ຑຸລາທິໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ສໍກຑ຺ຒິຕ຺ວາ. ‘‘ສມຸທາເນຕ຺ວາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ເອໂກເຍວຕ຺ໂຖ. ຕໂຕ ຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍຸນ຺ຕິ ຕໂຕ ຄເຫຕ຺ວາ ທານມກໍສຸ.

໒໙໙. ກໂຣນ຺ຕາ ຈ ເອວເມຕສ຺ມິໍ ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ມິໍ ທານສງ຺ຂາເຕ ຍຎ຺ຎສ຺ມິໍ ນາສ຺ສຸ ຄາໂວ ຫນິໍສຸ ເຕ, ນ ເຕ ຄາວິໂຍ ຫນິໍສຸ. ຄາວີມຸເຂນ ເຈຕ຺ຖ ສພ຺ພປາຓາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ກິໍກາຣຓາ ນ ຫນິໍສູຕິ? ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາທິຄຸຓຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ອປິຈ ວິເສສໂຕ ຍຖາ ມາຕາ…ເປ… ນາສ຺ສຸ ຄາໂວ ຫນິໍສຸ ເຕ. ຕຕ຺ຖ ຍາສຸ ຊາຍນ຺ຕິ ໂອສຘາຕິ ຍາສຸ ປິຕ຺ຕາທີນໍ ເຠສຊ຺ຊຠູຕາ ປຎ຺ຈ ໂຄຣສາ ຊາຍນ຺ຕິ.

໓໐໐. ອນ຺ນທາຕິອາທີສຸ ຍສ຺ມາ ປຎ຺ຈ ໂຄຣເສ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕານໍ ຂຸທາ ວູປສມ຺ມຕິ, ພລໍ ວຑ຺ຒຕິ, ຉວິວຓ຺ໂຓ ວິປ຺ປສີທຕິ, ກາຍິກມານສິກໍ ສຸຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ອນ຺ນທາ ພລທາ ວຓ຺ຓທາ ສຸຂທາ ເຈຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໓໐໑. ເອວໍ ເຕ ຍຎ຺ເຎສຸ ຄາໂວ ອຫນນ຺ຕາ ປຸຎ຺ຎປ຺ປຠາວານຸຄ຺ຄຫິຕສຣີຣາ ສຸຂຸມາລາ…ເປ… ສຸຂເມຘິຕ຺ຖ ຍໍ ປຊາ. ຕຕ຺ຖ ສຸຂຸມາລາ ມຸທຸຕລຸຓຫຕ຺ຖປາທາທິຕາຍ, ມຫາກາຍາ ອາໂຣຫປຣິຓາຫສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ, ວຓ຺ຓວນ຺ໂຕ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓຕາຍ ສຓ຺ຐານຍຸຕ຺ຕຕາຍ ຈ, ຍສສ຺ສິໂນ ລາຠປຣິວາຣສມ຺ປທາຍ. ເສຫິ ຘມ຺ເມຫີຕິ ສເກຫິ ຈາຣິຕ຺ເຕຫິ. ກິຈ຺ຈາກິຈ຺ເຈສຸ ອຸສ຺ສຸກາຕິ ກິຈ຺ເຈສຸ ‘‘ອິທໍ ກາຕພ຺ພໍ’’, ອກິຈ຺ເຈສຸ ‘‘ອິທໍ ນ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອຸສ຺ສຸກ຺ກມາປນ຺ນາ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ເຕ ໂປຣາຓາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວຣູປາ ຫຸຕ຺ວາ ທສ຺ສນີຍາ ປສາທນີຍາ ໂລກສ຺ສ ປຣມທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ອິມາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຍາວ ໂລເກ ອວຕ຺ຕິໍສຸ, ຕາວ ວິຄຕອີຕິຠຍຸປທ຺ທວາ ຫຸຕ຺ວາ ນານປ຺ປກາຣກໍ ສຸຂໍ ເອຘິຕ຺ຖ ປາປຸຓິ, ສຸຂໍ ວາ ເອຘິຕ຺ຖ ສຸຂໍ ວຸຑ຺ຒິໍ ອຄມາສິ. ອຍໍ ປຊາຕິ ສຕ຺ຕໂລກໍ ນິທສ຺ເສຕິ.

໓໐໒-໓. ກາລຈ຺ຈເຍນ ປນ ສມ຺ຠິນ຺ນມຣິຍາທຠາວໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸກາມານໍ ເຕສໍ ອາສິ ວິປລ຺ລາໂສ…ເປ… ຠາຄໂສ ມິເຕ. ຕຕ຺ຖ ວິປລ຺ລາໂສຕິ ວິປຣີຕສຎ຺ຎາ. ອຓຸໂຕ ອຓຸນ຺ຕິ ລາມກຏ຺ເຐນ ປຣິຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ອປ຺ປສ຺ສາທຏ຺ເຐນ ອຓຸຠູຕໂຕ ກາມຄຸຓໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຌານສາມຎ຺ຎນິພ຺ພານສຸຂານິ ອຸປນິຘາຍ ສງ຺ຂ຺ຍມ຺ປິ ອນຸປຄມເນນ ອຓຸໍ ກາມສຸຂໍ, ໂລກຸຕ຺ຕຣສຸຂໍ ວາ ອຸປນິຘາຍ ອຓຸຠູຕໂຕ ອຕ຺ຕນາ ປຏິລທ຺ຘໂລກິຍສມາປຕ຺ຕິສຸຂໂຕ ອຓຸໍ ອປ຺ປກໂຕປິ ອປ຺ປກໍ ກາມສຸຂໍ ທິສ຺ວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຣາຊິໂນ ຈາຕິ ຣຎ຺ໂຎ ຈ. ວິຍາກາຣນ຺ຕິ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ. ອາຊຎ຺ຎສໍຍຸຕ຺ເຕຕິ ອສ຺ສາຊານີຍສໍຍຸຕ຺ເຕ. ສຸກເຕຕິ ທາຣຸກມ຺ມໂລຫກມ຺ເມນ ສຸນິຏ຺ຐິເຕ. ຈິຕ຺ຕສິພ຺ພເນຕິ ສີຫຈມ຺ມາທີຫິ ອລງ຺ກຣຓວເສນ ຈິຕ຺ຣສິພ຺ພເນ. ນິເວສເນຕິ ຆຣວຕ຺ຖູນິ. ນິເວເສຕິ ຕຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐາປິຕຆຣານິ. ວິຠຕ຺ເຕຕິ ອາຍາມວິຕ຺ຖາຣວເສນ ວິຠຕ຺ຕານິ. ຠາຄໂສ ມິເຕຕິ ອງ຺ຄຓທ຺ວາຣປາສາທກູຏາຄາຣາທິວເສນ ໂກຏ຺ຐາສໍ ໂກຏ຺ຐາສໍ ກຕ຺ວາ ມິຕານິ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ເຕສໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ອຓຸໂຕ ອຓຸສຎ຺ຎິຕໍ ກາມສຸຂຎ຺ຈ ຣຎ຺ໂຎ ພ຺ຍາກາຣຎ຺ຈ ອລງ຺ກຕນາຣິໂຍ ຈ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣ ຣເຖ ຈ ນິເວສເນ ນິເວເສ ຈ ທິສ຺ວາ ທຸກ຺ເຂສຸເຍວ ເອເຕສຸ ວຕ຺ຖູສຸ ‘‘ສຸຂ’’ນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຸພ຺ເພ ປວຕ຺ຕເນກ຺ຂມ຺ມສຎ຺ຎາວິປລ຺ລາສສງ຺ຂາຕາ ວິປຣີຕສຎ຺ຎາ ອາສິ.

໓໐໔. ເຕ ເອວໍ ວິປຣີຕສຎ຺ຎາ ຫຸຕ຺ວາ ໂຄມຓ຺ຑລປຣິພ຺ຍູຬ຺ຫໍ…ເປ… ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ. ຕຕ຺ຖ ໂຄມຓ຺ຑລປຣິພ຺ຍູຬ຺ຫນ຺ຕິ ໂຄຍູເຖຫິ ປຣິກິຓ຺ຓໍ. ນາຣີວຣຄຓາຍຸຕນ຺ຕິ ວຣນາຣີຄຓສໍຍຸຕ຺ຕໍ. ອຸຬາຣນ຺ຕິ ວິປຸລໍ. ມານຸສໍ ໂຠຄນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສານໍ ນິເວສນາທິໂຠຄວຕ຺ຖຸໍ. ອຠິຊ຺ຌາຍິໍສູຕິ ‘‘ອໂຫ ວຕິທໍ ອມ຺ຫາກໍ ອສ຺ສາ’’ຕິ ຕຓ຺ຫໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຠິປຕ຺ຖຍມານາ ຌາຍິໍສຸ.

໓໐໕. ເອວໍ ອຠິຊ຺ຌາຍນ຺ຕາ ຈ ‘‘ເອເຕ ມນຸສ຺ສາ ສຸນ຺ຫາຕາ ສຸວິລິຕ຺ຕາ ກປ຺ປິຕເກສມສ຺ສູ ອາມຸຕ຺ຕມຓິອາຠຣຓາ ປຎ຺ຈຫິ ກາມຄຸເຓຫິ ປຣິຈາເຣນ຺ຕິ, ມຍໍ ປນ ເອວໍ ເຕຫິ ນມສ຺ສິຍມານາປິ ເສທມລກິລິຏ຺ຐຄຕ຺ຕາ ປຣູຬ຺ຫກຈ຺ຉນຂໂລມາ ໂຠຄຣຫິຕາ ປຣມກາຣຸຎ຺ຎຕໍ ປຕ຺ຕາ ວິຫຣາມ. ເອເຕ ຈ ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘອສ຺ສປິຏ຺ຐິສິວິກາສຸວຓ຺ຓຣຖາທີຫິ ວິຈຣນ຺ຕິ, ມຍໍ ປາເທຫິ. ເອເຕ ທ຺ວິຠູມິກາທິປາສາທຕເລສຸ ວສນ຺ຕິ, ມຍໍ ອຣຎ຺ຎຣຸກ຺ຂມູລາທີສຸ. ເອເຕ ຈ ໂຄນກາທີຫິ ອຕ຺ຖຣເຓຫິ ອຕ຺ຖຕາສຸ ວຣເສຍ຺ຍາສຸ ສຍນ຺ຕິ, ມຍໍ ຕຏ຺ຏິກາຈມ຺ມຂຓ຺ຑາທີນິ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ. ເອເຕ ນານາຣສານິ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ມຍໍ ອຸຎ຺ຉາຈຣິຍາຍ ຍາເປມ. ກຖໍ ນຸ ໂຂ ມຍມ຺ປິ ເອເຕຫິ ສທິສາ ຠເວຍ຺ຍາມາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຘນໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ, ນ ສກ຺ກາ ຘນຣຫິເຕຫິ ອຍໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ປາປຸຓິຕຸ’’ນ຺ຕິ ຈ ອວຘາເຣຕ຺ວາ ເວເທ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມຍຸຕ຺ເຕ ປຸຣາຓມນ຺ເຕ ນາເສຕ຺ວາ ອຘມ຺ມຍຸຕ຺ເຕ ກູຏມນ຺ເຕ ຄນ຺ເຖຕ຺ວາ ຘນຕ຺ຖິກາ ໂອກ຺ກາກຣາຊານມຸປສງ຺ກມ຺ມ ໂສຕ຺ຖິວຈນາທີນິ ປຍຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ, ມຫາຣາຊ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓວໍເສ ປເວຓິຍາ ອາຄຕໍ ໂປຣາຓມນ຺ຕປທໍ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ມຍໍ ອາຈຣິຍມຸຏ຺ຐິຕາຍ ນ ກສ຺ສຈິ ຠຓິມ຺ຫາ, ຕໍ ມຫາຣາຊາ ໂສຕຸມຣຫຕີ’’ຕິ ຈ ວຕ຺ວາ ອສ຺ສເມຘາທິຍຎ຺ຎໍ ວຓ຺ຓຍິໍສຸ. ວຓ຺ຓຍິຕ຺ວາ ຈ ຣາຊານໍ ອຸສ຺ສາເຫນ຺ຕາ ‘‘ຍຊ, ມຫາຣາຊ, ເອວໍ ປຫູຕຘນຘຎ຺ໂຎ ຕ຺ວໍ, ນຕ຺ຖິ ເຕ ຍຎ຺ຎສມ຺ຠາຣເວກລ຺ລໍ, ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ຍຊໂຕ ສຕ຺ຕກຸລປຣິວຏ຺ຏາ ສຄ຺ເຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອໂວຈຸໍ. ເຕນ ເນສໍ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ຠຄວາ ‘‘ເຕ ຕຕ຺ຖ ມນ຺ເຕ…ເປ… ພຫຸ ເຕ ຘນ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ, ຍໍ ໂຠຄມຠິຊ຺ຌາຍິໍສຸ, ຕນ຺ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ນິມິຕ຺ຕຕ຺ເຖ ຫິ ເອຕໍ ຠຸມ຺ມວຈນໍ. ຕທຸປາຄມຸນ຺ຕິ ຕທາ ອຸປາຄມຸໍ. ປຫູຕຘນຘຎ຺ໂຎສີຕິ ປຫູຕຘນຘຎ຺ໂຎ ຠວິສ຺ສສິ, ອຠິສມ຺ປຣາຍນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອາສໍສາຍຎ຺ຫິ ອນາຄເຕປິ ວຕ຺ຕມານວຈນໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ສທ຺ທໂກວິທາ. ຍຊສ຺ສູຕິ ຍຊາຫິ. ວິຕ຺ຕໍ ຘນນ຺ຕິ ຊາຕຣູປາທິຣຕນເມວ ວິຕ຺ຕິກາຣຓໂຕ ວິຕ຺ຕໍ, ສມິທ຺ຘິກາຣຓໂຕ ຘນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ວິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິຕ຺ຕິກາຣຓຠູຕເມວ ອາຠຣຓາທິ ອຸປກຣຓໍ, ຍໍ ‘‘ປຫູຕວິຕ຺ຕູປກຣໂຓ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໑.໓໓໑) ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຘນນ຺ຕິ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓາທິ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ມນ຺ເຕ ຄນ຺ເຖຕ຺ວາ ຕທາ ໂອກ຺ກາກໍ ອຸປາຄມຸໍ. ກິນ຺ຕິ? ‘‘ມຫາຣາຊ, ພຫູ ເຕ ວິຕ຺ຕຎ຺ຈ ຘນຎ຺ຈ, ຍຊສ຺ສຸ, ອາຍຕິມ຺ປິ ປຫູຕຘນຘຎ຺ໂຎ ຠວິສ຺ສສີ’’ຕິ.

໓໐໖. ເອວໍ ກາຣຓໍ ວຕ຺ວາ ສຎ຺ຎາເປນ຺ເຕຫິ ຕໂຕ ຈ ຣາຊາ…ເປ… ອທາ ຘນໍ. ຕຕ຺ຖ ສຎ຺ຎຕ຺ໂຕຕິ ຎາປິໂຕ. ຣເຖສໂຠຕິ ມຫາຣເຖສຸ ຂຕ຺ຕິເຍສຸ ອກມ຺ປິຍຏ຺ເຐນ ອຸສຠສທິໂສ. ‘‘ອສ຺ສເມຘ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ອສ຺ສເມຕ຺ຖ ເມຘນ຺ຕີຕິ ອສ຺ສເມໂຘ, ທ຺ວີຫິ ປຣິຍຎ຺ເຎຫິ ຍຊິຕພ຺ພສ຺ສ ເອກວີສຕິຍູປສ຺ສ ຐເປຕ຺ວາ ຠູມິຎ຺ຈ ປຸຣິເສ ຈ ອວເສສສພ຺ພວິຠວທກ຺ຂິຓສ຺ສ ຍຎ຺ຎສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ປຸຣິສເມຕ຺ຖ ເມຘນ຺ຕີຕິ ປຸຣິສເມໂຘ, ຈຕູຫິ ປຣິຍຎ຺ເຎຫິ ຍຊິຕພ຺ພສ຺ສ ສທ຺ຘິໍ ຠູມິຍາ ອສ຺ສເມເຘ ວຸຕ຺ຕວິຠວທກ຺ຂິຓສ຺ສ ຍຎ຺ຎສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ສມ຺ມເມຕ຺ຖ ປາສນ຺ຕີຕິ ສມ຺ມາປາໂສ, ທິວເສ ທິວເສ ສມ຺ມໍ ຂິປິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຕິໂຕກາເສ ເວທິໍ ກຕ຺ວາ ສໍຫາຣິເມຫິ ຍູປາທີຫິ ສຣສ຺ສຕິນທິຍາ ນິມຸຄ຺ໂຄກາສໂຕ ປຠຸຕິ ປຏິໂລມໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ຍຊິຕພ຺ພສ຺ສ ສຕ຺ຣຍາຄສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ວາຊເມຕ຺ຖ ປິວນ຺ຕີຕິ ວາຊເປຍ຺ໂຍ. ເອເກນ ປຣິຍຎ຺ເຎນ ສຕ຺ຕຣສຫິ ປສູຫິ ຍຊິຕພ຺ພສ຺ສ ເພລຸວຍູປສ຺ສ ສຕ຺ຕຣສກທກ຺ຂິຓສ຺ສ ຍຎ຺ຎສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ນຕ຺ຖິ ເອຕ຺ຖ ອຄ຺ຄຬາຕິ ນິຣຄ຺ຄໂຬ, ນວຫິ ປຣິຍຎ຺ເຎຫິ ຍຊິຕພ຺ພສ຺ສ ສທ຺ຘິໍ ຠູມິຍາ ຈ ປຸຣິເສຫິ ຈ ອສ຺ສເມເຘ ວຸຕ຺ຕວິຠວທກ຺ຂິຓສ຺ສ ສພ຺ພເມຘປຣິຍາຍນາມສ຺ສ ອສ຺ສເມຘວິກປ຺ປສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາກຏເມວ.

໓໐໗-໘. ອິທານິ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓານມທາ ຘນ’’ນ຺ຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຄາໂວ ສຍນຎ຺ຈາ’’ຕິ ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ. ໂສ ຫິ ຣາຊາ ‘‘ທີຆຣຕ຺ຕໍ ລູຂາຫາເຣນ ກິລນ຺ຕາ ປຎ຺ຈ ໂຄຣເສ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕູ’’ຕິ ເນສໍ ສປຸງ຺ຄວານິ ໂຄຍູຖາເນວ ອທາສິ, ຕຖາ ‘‘ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຖຓ຺ຑິລສາຍິຕາຍ ຖູລສາຏກນິວາສເນນ ເອກເສຍ຺ຍາຍ ປາທຈາເຣນ ຣຸກ຺ຂມູລາທິວາເສນ ຈ ກິລນ຺ຕາ ໂຄນກາທິອຕ຺ຖຕວຣສຍນາທີສຸ ສຸຂໍ ອນຸໂຠນ຺ຕູ’’ຕິ ເນສໍ ມຫຄ຺ຆານິ ສຍນາທີນິ ຈ ອທາສິ. ເອວເມຕໍ ນານປ຺ປກາຣກໍ ອຎ຺ຎຎ຺ຈ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓາທິຘນໍ ອທາສິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ຄາໂວ ສຍນຎ຺ຈ ວຕ຺ຖຎ຺ຈ…ເປ… ພ຺ຣາຫ຺ມຓານມທາ ຘນ’’ນ຺ຕິ.

໓໐໙-໑໐. ເອວໍ ຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິກາ ເຕ ຈ ຕຕ຺ຖ…ເປ… ປຸນ ມຸປາຄມຸໍ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິກາ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເຕສຸ ຍາເຄສຸ ຘນໍ ລຠິຕ຺ວາ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ທິວເສ ທິວເສ ເອວເມວ ຆາສຈ຺ຉາທນໍ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ນານປ຺ປກາຣກໍ ວຕ຺ຖຸກາມ ສນ຺ນິຘິໍສມໂຣຈຍຸໍ. ຕໂຕ ເຕສໍ ອິຈ຺ຉາວຕິຓ຺ຓານໍ ຂີຣາທິປຎ຺ຈໂຄຣສສ຺ສາທວເສນ ຣສຕຓ຺ຫາຍ ໂອຕິຓ຺ຓຈິຕ຺ຕານໍ ‘‘ຂີຣາທີນິປິ ຕາວ ຄຸນ຺ນໍ ສາທູນິ, ອທ຺ຘາ ອິມາສໍ ມໍສໍ ສາທຸຕຣໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອວໍ ມໍສໍ ປຏິຈ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ ຕຓ຺ຫາ ປວຑ຺ຒຖ. ຕໂຕ ຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘‘ສເຈ ມຍໍ ມາເຣຕ຺ວາ ຂາທິສ຺ສາມ, ຄາຣຍ຺ຫາ ຠວິສ຺ສາມ, ຍໍນູນ ມນ຺ເຕ ຄນ຺ເຖຍ຺ຍາມາ’’ຕິ. ອຖ ປຸນປິ ເວທໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຕທນຸຣູເປ ເຕ ຕຕ຺ຖ ມນ຺ເຕ ຄນ຺ເຖຕ຺ວາ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຕນ຺ນິມິຕ຺ຕໍ ກູຏມນ຺ເຕ ຄນ຺ເຖຕ຺ວາ ໂອກ຺ກາກຣາຊານໍ ປຸນ ອຸປາຄມິໍສຸ. ອິມມຕ຺ຖໍ ຠາສມານາ ‘‘ຍຖາ ອາໂປ ຈ…ເປ… ພຫຸ ເຕ ຘນ’’ນ຺ຕິ.

ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ອມ຺ຫາກໍ, ມຫາຣາຊ, ມນ຺ເຕສຸ ເອຕທາຄຕໍ ຍຖາ ອາໂປ ຫຕ຺ຖໂຘວນາທິສພ຺ພກິຈ຺ເຈສຸ ປາຓີນໍ ອຸປໂຍຄໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນຕ຺ຖິ ເຕສໍ ຕໂຕນິທານໍ ປາປໍ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ປຣິກ຺ຂາໂຣ ໂສ ຫິ ປາຓິນໍ, ອຸປກຣຓຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປນ຺ໂນຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍຖາ ຈາຍໍ ມຫາປຖວີ ຄມນຏ຺ຐານາທິສພ຺ພກິຈ຺ເຈສຸ ກຫາປຓສງ຺ຂາຕໍ ຫິຣຎ຺ຎໍ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕາທິເຠທໍ ຘນໍ, ຍວໂຄຘູມາທິເຠທໍ ຘານິຍຎ຺ຈ, ສໍໂວຫາຣາທິສພ຺ພກິຈ຺ເຈສຸ ອຸປໂຍຄໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວໍ ຄາໂວ ມນຸສ຺ສານໍ ສພ຺ພກິຈ຺ເຈສຸ ອຸປໂຍຄຄມນຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ຕສ຺ມາ ເອຕາ ຫນິຕ຺ວາ ນານປ຺ປກາຣເກ ຍາເຄ ຍຊສ຺ສຸ ພຫຸ ເຕ ວິຕ຺ຕໍ, ຍຊສ຺ສຸ ພຫຸ ເຕ ຘນນ຺ຕິ.

໓໑໑-໑໒. ເອວໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ຕໂຕ ຈ ຣາຊາ…ເປ… ອຆາຕຍິ, ຍໍ ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ກຎ຺ຈິ ສຕ຺ຕໍ ນ ປາທາ…ເປ… ຆາຕຍິ. ຕທາ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຍຎ຺ຎາວາຏໍ ຄາວີນໍ ປູເຣຕ຺ວາ ມງ຺ຄລອຸສຠໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ມູລໍ ເນຕ຺ວາ ‘‘ມຫາຣາຊ, ໂຄເມຘຍຎ຺ຎໍ ຍຊສ຺ສຸ, ເອວໍ ເຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກສ຺ສ ມຄ຺ໂຄ ວິສຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ຣາຊາ ກຕມງ຺ຄລກິຈ຺ໂຈ ຂຄ຺ຄໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຸງ຺ຄເວນ ສຫ ອເນກສຕສຫສ຺ສາ ຄາໂວ ມາເຣສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຍຎ຺ຎາວາເຏ ມໍສານິ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຂາທິໍສຸ, ປີຕໂກທາຕຣຕ຺ຕກມ຺ພເລ ຈ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ມາເຣສຸໍ. ຕທຸປາທາຍ ກິຣ ຄາໂວ ປາຣຸເຕ ທິສ຺ວາ ອຸພ຺ພິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ນ ປາທາ…ເປ… ຆາຕຍີ’’ຕິ.

໓໑໓. ຕໂຕ ເທວາຕິ ເອວໍ ຕສ຺ມິໍ ຣາຊິນິ ຄາວິໂຍ ຆາເຕຕຸມາຣທ຺ເຘ ອຖ ຕທນນ຺ຕຣເມວ ຕໍ ໂຄຆາຕກໍ ທິສ຺ວາ ເອເຕ ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາທໂຍ ເທວາ ຈ, ປິຕໂຣຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ລທ຺ຘໂວຫາຣາ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ຈ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ຈ, ປພ຺ພຕປາທນິວາສິໂນ ທານວຍກ຺ຂສຎ຺ຎິຕາ ອສຸຣຣກ຺ຂສາ ຈ ‘‘ອຘມ຺ໂມ ອຘມ຺ໂມ’’ຕິ ເອວໍ ວາຈໍ ນິຈ຺ຉາເຣນ຺ຕາ ‘‘ຘິ ມນຸສ຺ສາ, ຘິ ມນຸສ຺ສາ’’ຕິ ຈ ວທນ຺ຕາ ປກ຺ກນ຺ທຸໍ. ເອວໍ ຠູມິໂຕ ປຠຸຕິ ໂສ ສທ຺ໂທ ມຸຫຸຕ຺ເຕນ ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ອຄມາສິ, ເອກຘິກ຺ກາຣປຣິປຸຓ຺ໂຓ ໂລໂກ ອໂຫສິ. ກິໍ ກາຣຓໍ? ຍໍ ສຕ຺ຖໍ ນິປຕີ ຄເວ, ຍສ຺ມາ ຄາວິມ຺ຫິ ສຕ຺ຖໍ ນິປຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໓໑໔. ນ ເກວລຎ຺ຈ ເທວາທໂຍ ປກ຺ກນ຺ທຸໍ, ອຍມຎ຺ໂຎປິ ໂລເກ ອນຕ຺ໂຖ ອຸທປາທິ – ເຍ ຫິ ເຕ ຕໂຍ ໂຣຄາ ປຸເຣ ອາສຸໍ, ອິຈ຺ຉາ ອນສນໍ ຊຣາ, ກິຎ຺ຈິ ກິຎ຺ຈິເທວ ປຕ຺ຖນຕຓ຺ຫາ ຈ ຂຸທາ ຈ ປຣິປາກຊຣາ ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຕ ປສູນຎ຺ຈ ສມາຣມ຺ຠາ, ອຏ຺ຐານວຸຕິມາຄມຸໍ, ຈກ຺ຂຸໂຣຄາທິນາ ເຠເທນ ອຏ຺ຐນວຸຕິຠາວໍ ປາປຸຓິໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໑໕. ອິທານິ ຠຄວາ ຕໍ ປສຸສມາຣມ຺ຠໍ ນິນ຺ທນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອໂສ ອຘມ຺ໂມ’’ຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ເອໂສ ປສຸສມາຣມ຺ຠສງ຺ຂາໂຕ ກາຍທຓ຺ຑາທີນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ທຓ຺ຑານໍ ອຎ຺ຎຕຣທຓ຺ຑຠູໂຕ ຘມ຺ມໂຕ ອເປຕຕ຺ຕາ ອຘມ຺ໂມ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ ອຫຸ, ປວຕ຺ໂຕ ອາສິ, ໂສ ຈ ໂຂ ຕໂຕ ປຠຸຕິ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຸຣາໂຓ, ຍສ຺ສ ໂອກ຺ກມນໂຕ ປຠຸຕິ ເກນຈິ ປາທາທິນາ ອຫິໍສນໂຕ ອທູສິກາໂຍ ຄາໂວ ຫຎ຺ຎນ຺ຕິ. ຍາ ຆາເຕນ຺ຕາ ຘມ຺ມາ ຘໍສນ຺ຕິ ຈວນ຺ຕິ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ຍາຊກາ ຍຎ຺ຎຍາຊິໂນ ຊນາຕິ.

໓໑໖. ເອວເມໂສ ອຓຸຘມ຺ໂມຕິ ເອວໍ ເອໂສ ລາມກຘມ຺ໂມ ຫີນຘມ຺ໂມ, ອຘມ຺ໂມຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມາ ວາ ເອຕ຺ຖ ທານຘມ຺ໂມປິ ອປ຺ປໂກ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ອຓຸຘມ຺ໂມ’’ຕິ. ໂປຣາໂຓຕິ ຕາວ ຈິຣກາລໂຕ ປຠຸຕິ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ໂປຣາໂຓ. ວິຎ຺ຎູຫິ ປນ ຄຣຫິຕຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎູຄຣຫິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍສ຺ມາ ຈ ວິຎ຺ຎຸຄຣຫິໂຕ, ຕສ຺ມາ ຍຕ຺ຖ ເອທິສກໍ ປສ຺ສຕິ, ຍາຊກໍ ຄຣຫຕີ ຊໂນ. ກຖໍ? ‘‘ອພ຺ພຸທໍ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ອຸປ຺ປາທິຕໍ, ຄາໂວ ວຘິຕ຺ວາ ມໍສໍ ຂາທນ຺ຕີ’’ຕິ ເອວມາທີນິ ວຕ຺ວາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອນຸສ຺ສໂວ.

໓໑໗. ເອວໍ ຘມ຺ເມ ວິຍາປນ຺ເນຕິ ເອວໍ ໂປຣາເຓ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຘມ຺ເມ ນຏ຺ເຐ. ‘‘ວິຍາວຕ຺ເຕ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ວິປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຖາ ຠູເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຠິນ຺ນາ ສຸທ຺ທເວສ຺ສິກາຕິ ປຸພ຺ເພ ສມຄ຺ຄາ ວິຫຣນ຺ຕາ ສຸທ຺ທາ ຈ ເວສ຺ສາ ຈ ເຕ ວິຠິນ຺ນາ. ປຸຖູ ວິຠິນ຺ນາ ຂຕ຺ຕິຍາຕິ ຂຕ຺ຕິຍາປິ ພຫູ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຠິນ຺ນາ. ປຕິໍ ຠຣິຍາວມຎ຺ຎຖາຕິ ຠຣິຍາ ຈ ຆຣາວາສຕ຺ຖໍ ອິສ຺ສຣິຍພເລ ຐປິຕາ ປຸຕ຺ຕພລາທີຫິ ອຸເປຕາ ຫຸຕ຺ວາ ປຕິໍ ອວມຎ຺ຎຖ, ປຣິຠວິ ອວມຎ຺ຎິ ນ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ອຸປຏ຺ຐາສິ.

໓໑໘. ເອວໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິຠິນ຺ນາ ສມານາ ຂຕ຺ຕິຍາ ພ຺ຣຫ຺ມພນ຺ຘູ ຈ…ເປ… ກາມານໍ ວສມນ຺ວຄຸນ຺ຕິ. ຂຕ຺ຕິຍາ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຈ ເຍ ຈຎ຺ເຎ ເວສ຺ສສຸທ຺ທາ ຍຖາ ສງ຺ກຣໍ ນາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເອວໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ໂຄຕ຺ເຕນ ຣກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ ໂຄຕ຺ຕຣກ຺ຂິຕາ. ເຕ ສພ຺ເພປິ ຕໍ ຊາຕິວາທໍ ນິຣໍກຕ຺ວາ, ‘‘ອຫໍ ຂຕ຺ຕິໂຍ, ອຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິ ເອຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ນາເສຕ຺ວາ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓສງ຺ຂາຕານໍ ກາມານໍ ວສໍ ອນ຺ວຄຸໍ ອາສຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ, ກາມເຫຕຸ ນ ກິຎ຺ຈິ ອກຕ຺ຕພ຺ພໍ ນາກໍສູຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ເອວເມຕ຺ຖ ຠຄວາ ‘‘ອິສໂຍ ປຸພ຺ພກາ’’ຕິອາທີຫິ ນວຫິ ຄາຖາຫິ ໂປຣາຓານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ວຓ຺ຓໍ ຠາສິຕ຺ວາ ‘‘ໂຍ ເນສໍ ປຣໂມ’’ຕິ ຄາຖາຍ ພ຺ຣຫ຺ມສມໍ, ‘‘ຕສ຺ສ ວຕ຺ຕມນຸສິກ຺ຂນ຺ຕາ’’ຕິ ຄາຖາຍ ເທວສມໍ, ‘‘ຕຓ຺ຑຸລໍ ສຍນ’’ນ຺ຕິອາທິກາຫິ ຈຕູຫິ ຄາຖາຫິ ມຣິຍາທໍ, ‘‘ເຕສໍ ອາສິ ວິປລ຺ລາໂສ’’ຕິອາທີຫິ ສຕ຺ຕຣສຫິ ຄາຖາຫິ ສມ຺ຠິນ຺ນມຣິຍາທໍ, ຕສ຺ສ ວິປ຺ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ເທວາທີນໍ ປກ຺ກນ຺ທນາທິທີປນຕ຺ຖຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓຈຓ຺ຑາໂລ ປນ ອິຘ ອວຸຕ຺ໂຕເຍວ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ວິປຕ຺ຕິຍາ ອກາຣຓໍ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓຘມ຺ມສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຫິ ພ຺ຣຫ຺ມສມເທວສມມຣິຍາທາ ກາຣຓໍ ໂຫນ຺ຕິ, ວິປຕ຺ຕິຍາ ສມ຺ຠິນ຺ນມຣິຍາໂທ. ອຍໍ ປນ ໂທຓສຸຕ຺ເຕ (ອ. ນິ. ໕.໑໙໒) ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຈຓ຺ຑາໂລ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຘມ຺ມວິປຕ຺ຕິຍາປິ ອກາຣຓໍ. ກສ຺ມາ? ວິປນ຺ເນ ຘມ຺ເມ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ອທສ຺ເສຕ຺ວາວ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ. ເອຕຣຫິ ປນ ໂສປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຈຓ຺ຑາໂລ ທຸລ຺ລໂຠ. ເອວມຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ຘມ຺ໂມ ວິນຏ຺ໂຐ. ເຕເນວາຫ ໂທໂຓ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ – ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ ມຍໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓຈຓ຺ຑາລມ຺ປິ ນ ປູເຣມາ’’ຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຘມ຺ມິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.