໑໑. ຣາຫຸລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໓໘. ກຈ຺ຈິ ອຠິຓ຺ຫສໍວາສາຕິ ຣາຫຸລສຸຕ຺ຕໍ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ຠຄວາ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ໂພຘິມຓ຺ຑໂຕ ອນຸປຸພ຺ເພນ ກປິລວຕ຺ຖຸໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຣາຫຸລກຸມາເຣນ ‘‘ທາຍຊ຺ຊໍ ເມ ສມຓ ເທຫີ’’ຕິ ທາຍຊ຺ຊໍ ຍາຈິໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣໍ ອາຓາເປສິ – ‘‘ຣາຫຸລກຸມາຣໍ ປພ຺ພາເຊຫີ’’ຕິ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ຂນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໐໕) ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ປພ຺ພຊິຕໍ ປນ ຣາຫຸລກຸມາຣໍ ວຸຑ຺ຒິປ຺ປຕ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣວ ອຸປສມ຺ປາເທສິ, ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖໂຣ ອສ຺ສ ກມ຺ມວາຈາຈຣິໂຍ ອໂຫສິ. ຕໍ ຠຄວາ ‘‘ອຍໍ ກຸມາໂຣ ຊາຕິອາທິສມ຺ປນ຺ໂນ, ໂສ ຊາຕິໂຄຕ຺ຕກຸລວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາທີນິ ນິສ຺ສາຍ ມານໍ ວາ ມທໍ ວາ ມາ ອກາສີ’’ຕິ ທຫຣກາລໂຕ ປຠຸຕິ ຍາວ ນ ອຣິຍຠູມິໍ ປາປຸຓິ, ຕາວ ໂອວທນ຺ໂຕ ອຠິຓ຺ຫໍ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕມຠາສິ. ຕສ຺ມາ ເຈຕໍ ສຸຕ຺ຕປຣິໂຍສາເນປິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິຕ຺ຖໍ ສຸທໍ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຣາຫຸລໍ ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ອຠິຓ຺ຫໍ ໂອວທຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຐມຄາຖາຍໍ ອຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ ‘‘ກຈ຺ຈິ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ອຠິຓ຺ຫໍ ສໍວາສເຫຕຸ ຊາຕິອາທີນໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ວຕ຺ຖຸນາ ນ ປຣິຠວສິ ປຓ຺ຑິຕໍ, ຎາຓປທີປສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນາປທີປສ຺ສ ຈ ຘາຣຓໂຕ ອຸກ຺ກາຘາໂຣ ມນຸສ຺ສານໍ ກຈ຺ຈິ ອປຈິໂຕ ຕຍາ, ກຈ຺ຈິ ນິຈ຺ຈໍ ປູຊິໂຕ ຕຍາ’’ຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຠຓຕິ.

໓໓໙. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ຣາຫຸໂລ ‘‘ນາຫໍ ຠຄວາ ນີຈປຸຣິໂສ ວິຍ ສໍວາສເຫຕຸ ມານໍ ວາ ມທໍ ວາ ກໂຣມີ’’ຕິ ທີເປນ຺ໂຕ ອິມໍ ປຏິຄາຖມາຫ ‘‘ນາຫໍ ອຠິຓ຺ຫສໍວາສາ’’ຕິ. ສາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາ ເອວ.

໓໔໐. ຕໂຕ ນໍ ຠຄວາ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ໂອວທນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓຕິອາທິກາ ອວເສສຄາຖາໂຍ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ສຕ຺ຕານໍ ປິຍຣູປາ ປິຍຊາຕິກາ ອຕິວິຍ ສຕ຺ເຕຫິ ອິຈ຺ຉິຕາ ປຕ຺ຖິຕາ, ມໂນ ຈ ເນສໍ ຣມຍນ຺ຕິ, ເຕ ຈາຍສ຺ມາ ຣາຫຸໂລ ຫິຕ຺ວາ ສທ຺ຘາຍ ຆຣາ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ, ນ ຣາຊາຠິນີໂຕ, ນ ໂຈຣາຠິນີໂຕ, ນ ອິຓຏ຺ໂຏ, ນ ຠຍຏ຺ໂຏ, ນ ຊີວິກາປກໂຕ, ຕສ຺ມາ ນໍ ຠຄວາ ‘‘ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ຫິຕ຺ວາ, ປິຍຣູເປ ມໂນຣເມ, ສທ຺ຘາຍ ຆຣາ ນິກ຺ຂມ຺ມາ’’ຕິ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕ຺ວາ ອິມສ຺ສ ເນກ຺ຂມ຺ມສ຺ສ ປຕິຣູປາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ນິໂຍເຊນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ຠວາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສິຍາ ‘‘ນນຸ ຈາຍສ຺ມາ ທາຍຊ຺ຊໍ ປຕ຺ເຖນ຺ໂຕ ພລກ຺ກາເຣນ ປພ຺ພາຊິໂຕ, ອຖ ກສ຺ມາ ຠຄວາ ອາຫ – ‘ສທ຺ຘາຍ ຆຣາ ນິກ຺ຂມ຺ມາ’’’ຕິ ວຸຈ຺ຈເຕ – ເນກ຺ຂມ຺ມາຘິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ອຍຎ຺ຫິ ອາຍສ຺ມາ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ເນກ຺ຂມ຺ມາຘິມຸຕ຺ໂຕ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຸຕ຺ຕໍ ອຸປເຣວຕໍ ນາມ ສາມເຓຣໍ ທິສ຺ວາ ສງ຺ໂຂ ນາມ ນາຄຣາຊາ ຫຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຕ ທິວເສ ທານໍ ທຕ຺ວາ ຕຖາຠາວໍ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຠຸຕິ ປຕ຺ຖນາສມ຺ປນ຺ໂນ ອຠິນີຫາຣສມ຺ປນ຺ໂນ ສຕສຫສ຺ສກປ຺ເປ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ອນ຺ຕິມຠວໍ ອຸປປນ຺ໂນ. ເອວໍ ເນກ຺ຂມ຺ມາຘິມຸຕ຺ຕຕຎ຺ຈສ຺ສ ຠຄວາ ຊານາຕິ. ຕຖາຄຕພລຎ຺ຎຕຣຎ຺ຫິ ເອຕໍ ຎາຓໍ. ຕສ຺ມາ ອາຫ – ‘‘ສທ຺ຘາຍ ຆຣາ ນິກ຺ຂມ຺ມາ’’ຕິ. ອຖ ວາ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ສທ຺ຘາເຍວ ຆຣາ ນິກ຺ຂມ຺ມ ອິທານິ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ຠວາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໓໔໑. ອິທານິສ຺ສ ອາທິໂຕ ປຠຸຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍາຍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມິຕ຺ເຕ ຠຊສ຺ສຸ ກລ຺ຍາເຓ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສີລາທີຫິ ອຘິກາ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕາ ນາມ, ເຕ ຠຊນ຺ໂຕ ຫິມວນ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ມຫາສາລາ ມູລາທີຫິ ວິຍ ສີລາທີຫິ ວຑ຺ຒຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ມິຕ຺ເຕ ຠຊສ຺ສຸ ກລ຺ຍາເຓ’’ຕິ. ປນ຺ຕຎ຺ຈ ສຍນາສນໍ, ວິວິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສນ຺ຕິ ຍຎ຺ຈ ສຍນາສນໍ ປນ຺ຕໍ ທູຣໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປາກິຓ຺ຓໍ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສໍ, ຍຕ຺ຖ ມິຄສູກຣາທິສທ຺ເທນ ອຣຎ຺ຎສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຖາຣູປໍ ສຍນາສນຎ຺ຈ ຠຊສ຺ສຸ. ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ ໂຫຫິ ໂຠຊເນຕິ ປມາຓຎ຺ຎູ ໂຫຫິ, ປຏິຄ຺ຄຫຓມຕ຺ຕໍ ປຣິໂຠຄມຕ຺ຕຎ຺ຈ ຊານາຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ປຏິຄ຺ຄຫຓມຕ຺ຕຎ຺ຎຸນາ ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມປິ ອປ຺ເປ ທາຍເກປິ ອປ຺ປໍ ທາຕຸກາເມ ອປ຺ປເມວ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມ ອປ຺ເປ ທາຍເກ ປນ ພຫຸໍ ທາຕຸກາເມປິ ອປ຺ປເມວ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມ ປນ ພຫຸຕເຣ ທາຍເກປິ ອປ຺ປໍ ທາຕຸກາເມ ອປ຺ປເມວ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມປິ ພຫຸຕເຣ ທາຍເກປິ ພຫຸໍ ທາຕຸກາເມ ອຕ຺ຕໂນ ພລໍ ຊານິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອປິຈ ມຕ຺ຕາເຍວ ວຓ຺ຓິຕາ ຠຄວຕາຕິ ປຣິໂຠຄມຕ຺ຕຎ຺ຎຸນາ ປຸຕ຺ຕມໍສໍ ວິຍ ອກ຺ຂພ຺ຠຎ຺ຊນມິວ ຈ ໂຍນິໂສ ມນສິ ກຣິຕ຺ວາ ໂຠຊນໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

໓໔໒. ເອວມິມາຍ ຄາຖາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ອຸປກາຣຠູຕາຍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕເສວນາຍ ນິໂຍເຊຕ຺ວາ ເສນາສນໂຠຊນມຸເຂນ ຈ ປຈ຺ຈຍປຣິໂຠຄປາຣິສຸທ຺ຘິສີເລ ສມາທເປຕ຺ວາ ອິທານິ ຍສ຺ມາ ຈີວຣາທີສຸ ຕຓ຺ຫາຍ ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ປຏິເສເຘຕ຺ວາ ອາຊີວປາຣິສຸທ຺ຘິສີເລ ສມາທເປນ຺ໂຕ ‘‘ຈີວເຣ ປິຓ຺ຑປາເຕ ຈາ’’ຕິ ອິມໍ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈເຍຕິ ຄິລານປ຺ປຈ຺ຈເຍ. ເອເຕສູຕິ ເອເຕສຸ ຈຕູສຸ ຈີວຣາທີສຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຓ຺ຫຸປ຺ປາທວຕ຺ຖູສຸ. ຕຓ຺ຫໍ ມາກາສີຕິ ‘‘ຫິຣິໂກປີນປຏິຈ຺ຉາທນາທິອຕ຺ຖເມວ ເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈຍາ ນິຈ຺ຈາຕຸຣານໍ ປຸຣິສານໍ ປຏິກາຣຠູຕາ ຊຊ຺ຊຣຆຣສ຺ເສວິມສ຺ສ ອຕິທຸພ຺ພລສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠຠູຕາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອາທີນວໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ຕຓ຺ຫໍ ມາ ຊເນສິ, ອຊເນນ຺ໂຕ ອນຸປ຺ປາເທນ຺ໂຕ ວິຫຣາຫີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກິໍ ກາຣຓໍ? ມາ ໂລກໍ ປຸນຣາຄມິ. ເອເຕສຸ ຫິ ຕຓ຺ຫໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຕຓ຺ຫາຍ ອາກຑ຺ຒິຍມາໂນ ປຸນປິ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ຕ຺ວໍ ເອເຕສຸ ຕຓ຺ຫໍ ມາກາສິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ນ ປຸນ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄມິສ຺ສສີຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ຣາຫຸໂລ ‘‘ຈີວເຣ ຕຓ຺ຫໍ ມາກາສີຕິ ມໍ ຠຄວາ ອາຫາ’’ຕິ ຈີວຣປຏິສໍຍຸຕ຺ຕານິ ທ຺ເວ ຘຸຕງ຺ຄານິ ສມາທິຍິ ປໍສຸກູລິກງ຺ຄຎ຺ຈ, ເຕຈີວຣິກງ຺ຄຎ຺ຈ. ‘‘ປິຓ຺ຑປາເຕ ຕຓ຺ຫໍ ມາກາສີຕິ ມໍ ຠຄວາ ອາຫາ’’ຕິ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິສໍຍຸຕ຺ຕານິ ປຎ຺ຈ ຘຸຕງ຺ຄານິ ສມາທິຍິ – ປິຓ຺ຑປາຕິກງ຺ຄໍ, ສປທານຈາຣິກງ຺ຄໍ, ເອກາສນິກງ຺ຄໍ, ປຕ຺ຕປິຓ຺ຑິກງ຺ຄໍ, ຂລຸປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕິກງ຺ຄນ຺ຕິ. ‘‘ເສນາສເນ ຕຓ຺ຫໍ ມາກາສີຕິ ມໍ ຠຄວາ ອາຫາ’’ຕິ ເສນາສນປຏິສໍຍຸຕ຺ຕານິ ຉ ຘຸຕງ຺ຄານິ ສມາທິຍິ – ອາຣຎ຺ຎິກງ຺ຄໍ, ອພ຺ໂຠກາສິກງ຺ຄໍ, ຣຸກ຺ຂມູລິກງ຺ຄໍ, ຍຖາສນ຺ຖຕິກງ຺ຄໍ, ໂສສານິກງ຺ຄໍ, ເນສຊ຺ຊິກງ຺ຄນ຺ຕິ. ‘‘ຄິລານປ຺ປຈ຺ຈເຍ ຕຓ຺ຫໍ ມາກາສີຕິ ມໍ ຠຄວາ ອາຫາ’’ຕິ ສພ຺ພປ຺ປຈ຺ຈເຍສຸ ຍຖາລາຠໍ ຍຖາພລໍ ຍຖາສາຣຸປ຺ປນ຺ຕິ ຕີຫິ ສນ຺ໂຕເສຫິ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ອໂຫສິ, ຍຖາ ຕໍ ສຸພ຺ພໂຈ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ປທກ຺ຂິຓຄ຺ຄາຫີ ອນຸສາສນິນ຺ຕິ.

໓໔໓. ເອວໍ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຣາຫຸລໍ ອາຊີວປາຣິສຸທ຺ຘິສີເລ ສມາທເປຕ຺ວາ ອິທານິ ອວເສສສີເລ ສມຖວິປສ຺ສນາສຸ ຈ ສມາທເປຕຸໍ ‘‘ສໍວຸໂຕ ປາຕິໂມກ຺ຂສ຺ມິ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສໍວຸໂຕ ປາຕິໂມກ຺ຂສ຺ມິນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠວສ຺ສູຕິ ປາຐເສໂສ. ຠວາຕິ ອນ຺ຕິມປເທນ ວາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ, ຕຖາ ທຸຕິຍປເທ. ເອວເມເຕຫິ ທ຺ວີຫິ ວຈເນຫິ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສີເລ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສີເລ ຈ ສມາທເປສິ. ປາກຏວເສນ ເຈຕ຺ຖ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ວຸຕ຺ຕານິ. ລກ຺ຂຓໂຕ ປນ ຉຏ຺ຐມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕໍເຍວ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສຕິ ກາຍຄຕາ ຕ຺ຍຕ຺ຖູຕິ ເອວໍ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີເລ ປຕິຏ຺ຐິຕສ຺ສ ຕຸຍ຺ຫໍ ຈຕຸຘາຕຸວວຕ຺ຖານຈຕຸພ຺ພິຘສມ຺ປຊຎ຺ຎານາປານສ຺ສຕິອາຫາເຣປຏິກູລສຎ຺ຎາຠາວນາທິເຠທາ ກາຍຄຕາ ສຕິ ອຕ຺ຖຸ ຠວຕຸ, ຠາເວຫິ ນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິພ຺ພິທາພຫຸໂລ ຠວາຕິ ສໍສາຣວຏ຺ເຏ ອຸກ຺ກຓ຺ຐນພຫຸໂລ ສພ຺ພໂລເກ ອນຠິຣຕສຎ຺ຎີ ໂຫຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໔໔. ເອຕ຺ຕາວຕາ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ ອຸປຈາຣຠູມິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອປ຺ປນາຠູມິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນິມິຕ຺ຕໍ ປຣິວຊ຺ເຊຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຣາຄຏ຺ຐານິຍໍ ສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ. ເຕເນວ ນໍ ປຣໂຕ ວິເສເສນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ສຸຠໍ ຣາຄູປສຎ຺ຫິຕ’’ນ຺ຕິ. ປຣິວຊ຺ເຊຫີຕິ ອມນສິກາເຣນ ປຣິຈ຺ຈຊາຫິ. ອສຸຠາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາເວຫີຕິ ຍຖາ ສວິຎ຺ຎາຓເກ ອວິຎ຺ຎາຓເກ ວາ ກາເຍ ອສຸຠຠາວນາ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາເວຫິ. ເອກຄ຺ຄໍ ສຸສມາຫິຕນ຺ຕິ ອຸປຈາຣສມາຘິນາ ເອກຄ຺ຄໍ, ອປ຺ປນາສມາຘິນາ ສຸສມາຫິຕໍ. ຍຖາ ເຕ ອີທິສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ນໍ ຠາເວຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໔໕. ເອວມສ຺ສ ອປ຺ປນາຠູມິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ຠາເວຫີຕິ ເອວໍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິເຍນ ສມາຘິນາ ສມາຫິຕຈິຕ຺ໂຕ ວິປສ຺ສນໍ ຠາເວຫີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວິປສ຺ສນາ ຫິ ‘‘ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາຎາຓໍ ນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕໂຕ ວິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ອນິມິຕ຺ໂຕ ວິໂມກ຺ໂຂ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຣາຄນິມິຕ຺ຕາທີນໍ ວາ ອຄ຺ຄຫເຓນ ອນິມິຕ຺ຕໂວຫາຣໍ ລຠຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ໂສ ຂ຺ວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕານໍ ອມນສິກາຣາ ອນິມິຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອາວຸໂສ, ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ນິມິຕ຺ຕານຸສາຣິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໓໔໐).

ມານານຸສຍມຸຊ຺ຊຫາຕິ ອິມາຍ ອນິມິຕ຺ຕຠາວນາຍ ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ‘‘ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎິໂນ, ເມຆິຍ, ອນຕ຺ຕສຎ຺ຎາ ສຓ຺ຐາຕິ, ອນຕ຺ຕສຎ຺ຎີ ອສ຺ມິມານສມຸຄ຺ຆາຕໍ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ ເອວມາທິນາ (ອ. ນິ. ໙.໓; ອຸທາ. ໓໑) ອນຸກ຺ກເມນ ມານານຸສຍໍ ອຸຊ຺ຊຫ ປຊຫ ປຣິຈ຺ຈຊາຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໂຕ ມານາຠິສມຍາ, ອຸປສນ຺ໂຕ ຈຣິສ຺ສສີຕິ ອເຖວໍ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ມານສ຺ສ ອຠິສມຍາ ຂຍາ ວຍາ ປຫານາ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາ ອຸປສນ຺ໂຕ ນິພ຺ພຸໂຕ ສີຕິຠູໂຕ ສພ຺ພທຣຖປຣິຬາຫວິຣຫິໂຕ ຍາວ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປຣິນິພ຺ພາສິ, ຕາວ ສຸຎ຺ຎຕານິມິຕ຺ຕາປ຺ປຓິຫິຕານໍ ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕເຣນ ຜລສມາປຕ຺ຕິວິຫາເຣນ ຈຣິສ຺ສສິ ວິຫຣິສ຺ສສີຕິ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏນ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ.

ຕໂຕ ປຣໍ ‘‘ອິຕ຺ຖໍ ສຸທໍ ຠຄວາ’’ຕິອາທິ ສງ຺ຄີຕິກາຣການໍ ວຈນໍ. ຕຕ຺ຖ ອິຕ຺ຖໍ ສຸທນ຺ຕິ ອິຕ຺ຖໍ ສຸ ອິທໍ, ເອວເມວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ເອວໍ ໂອວທິຍມາໂນ ຈາຍສ຺ມາ ຣາຫຸໂລ ປຣິປາກຄເຕສຸ ວິມຸຕ຺ຕິປຣິປາຈນິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຈູຬຣາຫຸໂລວາທສຸຕ຺ຕປຣິໂຍສາເນ ອເນເກຫິ ເທວຕາສຫສ຺ເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາສີຕິ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ຣາຫຸລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.