໓. ຣຖກາຣເປຕິວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ

ເວຬຸຣິຍຖມ຺ຠໍ ຣຸຈິຣໍ ປຠສ຺ສຣນ຺ຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖຣິ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣນ຺ເຕ ອຎ຺ຎຕຣໍ ເປຕິໍ ອາຣພ຺ຠ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕີເຕ ກິຣ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ອຎ຺ຎຕຣາ ອິຕ຺ຖີ ສີລາຈາຣສມ຺ປນ຺ນາ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕສນ຺ນິສ຺ສເຍນ ສາສເນ ອຠິປ຺ປສນ຺ນາ ສຸວິຠຕ຺ຕວິຈິຕ຺ຣຠິຕ຺ຕິຖມ຺ຠໂສປານຠູມິຕລໍ ອຕິວິຍ ທສ຺ສນີຍໍ ເອກໍ ອາວາສໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ປຓີເຕນ ອາຫາເຣນ ປຣິວິສິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ນິຍ຺ຍາເທສິ. ສາ ອປເຣນ ສມເຍນ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ປາປກມ຺ມສ຺ສ ວເສນ ຫິມວຕິ ປພ຺ພຕຣາເຊ ຣຖກາຣທຫໍ ນິສ຺ສາຍ ວິມານເປຕີ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສາ ສງ຺ຆສ຺ສ ອາວາສທານປຸຎ຺ຎານຸຠາເວນ ສພ຺ພຣຕນມຍໍ ອຸຬາຣໍ ອຕິວິຍ ສມນ຺ຕໂຕ ປາສາທິກໍ ມໂນຫຣໍ ຣມຓີຍໍ ໂປກ຺ຂຣຓິຍໍ ນນ຺ທນວນສທິສໍ ອຸປໂສຠິຕໍ ວິມານໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ສຍຎ຺ຈ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓາ ອຠິຣູປາ ທສ຺ສນີຍາ ປາສາທິກາ ອໂຫສິ.

ສາ ຕຕ຺ຖ ປຸຣິເສຫິ ວິນາວ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວນ຺ຕີ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສາ ຕຕ຺ຖ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ນິປ຺ປຸຣິສາຍ ວສນ຺ຕິຍາ ອນຠິຣຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ສາ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ເຖໂສ ອຸປາໂຍ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ທິພ຺ພານິ ອມ຺ພປກ຺ການິ ນທິຍໍ ປກ຺ຂິປຕິ. ສພ຺ພໍ ກຓ຺ຓມຸຓ຺ຑເປຕິວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອາຄຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິຘ ປນ ພາຣາຓສິວາສີ ເອໂກ ມາຓໂວ ຄງ຺ຄາຍ ເຕສຸ ເອກໍ ອມ຺ພຜລໍ ທິສ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຠວໍ ຄເວສນ຺ໂຕ ອນຸກ຺ກເມນ ຕໍ ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນທິໍ ທິສ຺ວາ ຕທນຸສາເຣນ ຕສ຺ສາ ວສນຏ຺ຐານໍ ຄໂຕ. ສາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐານໍ ເນຕ຺ວາ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກໂຣນ຺ຕີ ນິສີທິ. ໂສ ຕສ຺ສາ ວສນຏ຺ຐານສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ –

໔໓໙. ‘‘ເວຬຸຣິຍຖມ຺ຠໍ ຣຸຈິຣໍ ປຠສ຺ສຣໍ, ວິມານມາຣຸຍ຺ຫ ອເນກຈິຕ຺ຕໍ;

ຕຕ຺ຖຈ຺ຉສິ ເທວິ ມຫານຸຠາເວ, ປຖທ຺ຘນິ ປນ຺ນຣເສວ ຈນ຺ໂທ.

໔໔໐. ‘‘ວຓ຺ໂຓ ຈ ເຕ ກນກສ຺ສ ສນ຺ນິໂຠ, ອຸຕ຺ຕຕ຺ຕຣູໂປ ຠຸສ ທສ຺ສເນຍ຺ໂຍ;

ປລ຺ລງ຺ກເສຏ຺ເຐ ອຕຸເລ ນິສິນ຺ນາ, ເອກາ ຕຸວໍ ນຕ຺ຖິ ຈ ຕຸຍ຺ຫ ສາມິໂກ.

໔໔໑. ‘‘ອິມາ ຈ ເຕ ໂປກ຺ຂຣຓີ ສມນ຺ຕາ, ປຫູຕມລ຺ຍາ ພຫຸປຸຓ຺ຑຣີກາ;

ສຸວຓ຺ຓຈຸຓ຺ເຓຫິ ສມນ຺ຕໂມຕ຺ຖຕາ, ນ ຕຕ຺ຖ ປງ຺ໂກ ປຓໂກ ຈ ວິຊ຺ຊຕິ.

໔໔໒. ‘‘ຫໍສາ ຈິເມ ທສ຺ສນີຍາ ມໂນຣມາ, ອຸທກສ຺ມິມນຸປຣິຍນ຺ຕິ ສພ຺ພທາ;

ສມຍ຺ຍ ວຄ຺ຄູປນທນ຺ຕິ ສພ຺ເພ, ພິນ຺ທຸສ຺ສຣາ ທຸນ຺ທຸຠີນໍວ ໂຆໂສ.

໔໔໓. ‘‘ທທ຺ທລ຺ລມານາ ຍສສາ ຍສສ຺ສິນີ, ນາວາຍ ຈ ຕ຺ວໍ ອວລມ຺ພ ຕິຏ຺ຐສິ;

ອາຬາຣປມ຺ເຫ ຫສິເຕ ປິຍໍວເທ, ສພ຺ພງ຺ຄກລ຺ຍາຓິ ຠຸສໍ ວິໂຣຈສິ.

໔໔໔. ‘‘ອິທໍ ວິມານໍ ວິຣຊໍ ສເມ ຐິຕໍ, ອຸຍ຺ຍານວນ຺ຕໍ ຣຕິນນ຺ທິວຑ຺ຒນໍ;

ອິຈ຺ຉາມຫໍ ນາຣິ ອໂນມທສ຺ສເນ, ຕຍາ ສຫ ນນ຺ທເນ ອິຘ ໂມທິຕຸ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ.

໔໓໙. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ວິມາເນ. ອຈ຺ຉສີຕິ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕກາເລ ນິສີທສິ. ເທວີຕິ ຕໍ ອາລປຕິ. ມຫານຸຠາເວຕິ ມຫຕາ ທິພ຺ພານຸຠາເວນ ສມນ຺ນາຄເຕ. ປຖທ຺ຘນີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຖຠູເຕ ອທ຺ຘນິ, ຄຄນຕລມຄ຺ເຄຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປນ຺ນຣເສວ ຈນ຺ໂທຕິ ປຸຓ຺ຓມາສິຍໍ ປຣິປຸຓ຺ຓມຓ຺ຑໂລ ຈນ຺ໂທ ວິຍ ວິຊ຺ໂຊຕມານາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໔໐. ວຓ຺ໂຓ ຈ ເຕ ກນກສ຺ສ ສນ຺ນິໂຠຕິ ຕວ ວຓ຺ໂຓ ຈ ອຸຕ຺ຕຕ຺ຕສິງ຺ຄີສຸວຓ຺ເຓນ ສທິໂສ ອຕິວິຍ ມໂນຫໂຣ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸຕ຺ຕຕ຺ຕຣູໂປ ຠຸສ ທສ຺ສເນຍ຺ໂຍ’’ຕິ. ອຕຸເລຕິ ມຫາຣເຫ. ອຕຸເລຕິ ວາ ເທວຕາຍ ອາລປນໍ, ອສທິສຣູເປຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນຕ຺ຖິ ຈ ຕຸຍ຺ຫ ສາມິໂກຕິ ຕຸຍ຺ຫໍ ສາມິໂກ ຈ ນຕ຺ຖິ.

໔໔໑. ປຫູຕມລ຺ຍາຕິ ກມລກຸວລຍາທິພຫຸວິຘກຸສຸມວຕິໂຍ. ສຸວຓ຺ຓຈຸຓ຺ເຓຫີຕິ ສຸວຓ຺ຓວາລຸກາຫິ. ສມນ຺ຕໂມຕ຺ຖຕາຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ໂອກິຓ຺ຓາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕາສຸ ໂປກ຺ຂຣຓີສຸ. ປງ຺ໂກ ປຓໂກ ຈາຕິ ກທ຺ທໂມ ວາ ອຸທກປິຈ຺ຉິລ຺ໂລ ວາ ນ ວິຊ຺ຊຕິ.

໔໔໒. ຫໍສາ ຈິເມ ທສ຺ສນີຍາ ມໂນຣມາຕິ ອິເມ ຫໍສາ ຈ ທສ຺ສນສຸຂາ ມໂນຣມາ ຈ. ອນຸປຣິຍນ຺ຕີຕິ ອນຸວິຈຣນ຺ຕິ. ສພ຺ພທາຕິ ສພ຺ເພສຸ ອຸຕູສຸ. ສມຍ຺ຍາຕິ ສງ຺ຄມ຺ມ. ວຄ຺ຄູຕິ ມຘຸຣໍ. ອຸປນທນ຺ຕີຕິ ວິກູຊນ຺ຕິ. ພິນ຺ທຸສ຺ສຣາຕິ ອວິສຏສ຺ສຣາ ສມ຺ປິຓ຺ຑິຕສ຺ສຣາ. ທຸນ຺ທຸຠີນໍວ ໂຆໂສຕິ ວຄ຺ຄຸພິນ຺ທຸສ຺ສຣຠາເວນ ທຸນ຺ທຸຠີນໍ ວິຍ ຕວ ໂປກ຺ຂຣຓິຍໍ ຫໍສານໍ ໂຆໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໔໓. ທທ຺ທລ຺ລມານາຕິ ອຕິວິຍ ອຠິຊລນ຺ຕີ. ຍສສາຕິ ເທວິທ຺ຘິຍາ. ນາວາຍາຕິ ໂທຓິຍໍ. ໂປກ຺ຂຣຓິຍຎ຺ຫິ ປທຸມິນິຍໍ ສຸວຓ຺ຓນາວາຍ ມຫາຣເຫ ປລ຺ລງ຺ເກ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຸທກກີຬໍ ກີຬນ຺ຕິໍ ເປຕິໍ ທິສ຺ວາ ເອວມາຫ. ອວລມ຺ພາຕິ ອວລມ຺ພິຕ຺ວາ ອປສ຺ເສນໍ ອປສ຺ສາຍ. ຕິຏ຺ຐສີຕິ ອິທໍ ຐານສທ຺ທສ຺ສ ຄຕິນິວຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຄຕິຍາ ປຏິກ຺ເຂປວຈນໍ. ‘‘ນິສຊ຺ຊສີ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ, ນິສີທສິຈ຺ເຈວສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອາຬາຣປມ຺ເຫຕິ ເວລ຺ລິຕທີຆນີລປຂຸເມ. ຫສິເຕຕິ ຫສິຕມຫາຫສິຕມຸເຂ. ປິຍໍວເທຕິ ປິຍຠາຓິນີ. ສພ຺ພງ຺ຄກລ຺ຍາຓີຕິ ສພ຺ເພຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສຸນ຺ທເຣ, ໂສຠນສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິໂຣຈສີຕິ ວິຣາເຊສິ.

໔໔໔. ວິຣຊນ຺ຕິ ວິຄຕຣຊໍ ນິທ຺ໂທສໍ. ສເມ ຐິຕນ຺ຕິ ສເມ ຠູມິຠາເຄ ຐິຕໍ, ຈຕຸຣສ຺ສໂສຠິຕຕາຍ ວາ ສມຠາເຄ ຐິຕໍ, ສມນ຺ຕຠທ຺ທກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຍ຺ຍານວນ຺ຕນ຺ຕິ ນນ຺ທນວນສຫິຕໍ. ຣຕິນນ຺ທິວຑ຺ຒນນ຺ຕິ ຣຕິຎ຺ຈ ນນ຺ທິຎ຺ຈ ວຑ຺ເຒຕີຕິ ຣຕິນນ຺ທິວຑ຺ຒນໍ, ສຸຂສ຺ສ ຈ ປີຕິຍາ ຈ ສໍວຑ຺ຒນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນາຣີຕິ ຕສ຺ສາ ອາລປນໍ. ອໂນມທສ຺ສເນຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄຕາຍ ອນິນ຺ທິຕທສ຺ສເນ. ນນ຺ທເນຕິ ນນ຺ທນກເຣ. ອິຘາຕິ ນນ຺ທນວເນ, ວິມາເນ ວາ. ໂມທິຕຸນ຺ຕິ ອຠິຣມິຕຸໍ ອິຈ຺ຉາມີຕິ ໂຍຊນາ.

ເອວໍ ເຕນ ມາຓເວນ ວຸຕ຺ເຕ ສາ ວິມານເປຕິເທວຕາ ຕສ຺ສ ປຏິວຈນໍ ເທນ຺ຕີ –

໔໔໕. ‘‘ກໂຣຫິ ກມ຺ມໍ ອິຘ ເວທນີຍໍ, ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ເຕ ອິຘ ນິຫິຕໍ ຠວຕຸ;

ກຕ຺ວານ ກມ຺ມໍ ອິຘ ເວທນີຍໍ, ເອວໍ ມມໍ ລຈ຺ຉສິ ກາມກາມິນິ’’ນ຺ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກໂຣຫິ ກມ຺ມໍ ອິຘ ເວທນີຍນ຺ຕິ ອິຘ ອິມສ຺ມິໍ ທິພ຺ພຏ຺ຐາເນ ວິປຈ຺ຈນກໍ ວິປາກທາຍກໍ ກຸສລກມ຺ມໍ ກໂຣຫິ ປສເວຍ຺ຍາສິ. ອິຘ ນິຫິຕນ຺ຕິ ອິຘູປນີຕໍ, ‘‘ອິຘ ນິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ວາ ປາໂຐ, ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ນິນ຺ນໍ ໂປຓໍ ປພ຺ຠາຣໍ ຕວ ຈິຕ຺ຕໍ ຠວຕຸ ໂຫຕຸ. ມມນ຺ຕິ ມໍ. ລຈ຺ຉສີຕິ ລຠິສ຺ສສິ.

ໂສ ມາຓໂວ ຕສ຺ສາ ວິມານເປຕິຍາ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ຕໂຕ ມນຸສ຺ສປຖໍ ຄໂຕ ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ປຓິຘາຍ ຕຊ຺ຊໍ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ນຈິຣສ຺ເສວ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ຕສ຺ສາ ເປຕິຍາ ສຫພ຺ຍຕໍ. ຕມຕ຺ຖໍ ປກາເສນ຺ຕາ ສງ຺ຄີຕິກາຣາ –

໔໔໖. ‘‘ສາຘູຕິ ໂສ ຕສ຺ສາ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ,

ອກາສິ ກມ຺ມໍ ຕຫິໍ ເວທນີຍໍ;

ກຕ຺ວານ ກມ຺ມໍ ຕຫິໍ ເວທນີຍໍ,

ອຸປປຊ຺ຊິ ໂສ ມາຓໂວ ຕສ຺ສາ ສຫພ຺ຍຕ’’ນ຺ຕິ. –

ໂອສານຄາຖມາຫໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ສາຘູຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉເນ ນິປາໂຕ. ຕສ຺ສາຕິ ຕສ຺ສາ ວິມານເປຕິຍາ. ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາຕິ ຕສ຺ສາ ວຈນໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ. ຕຫິໍ ເວທນີຍນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ວິມາເນ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ເວທິຕພ຺ພສຸຂວິປາກໍ ກຸສລກມ຺ມໍ. ສຫພ຺ຍຕນ຺ຕິ ສຫຠາວໍ. ໂສ ມາຓໂວ ຕສ຺ສາ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊີຕິ ໂຍຊນາ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ເອວໍ ເຕສຸ ຕຕ຺ຖ ຈິຣກາລໍ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວນ຺ເຕສຸ ປຸຣິໂສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຣິກ຺ຂເຍນ ກາລມກາສິ, ອິຕ຺ຖີ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມສ຺ສ ເຂຕ຺ຕງ຺ຄຕຠາເວນ ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ຕຕ຺ຖ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ກຕ຺ວາ ວສິ. ອຖ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວຕິ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕວຣຘມ຺ມຈກ຺ເກ ອນຸກ຺ກເມນ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ເອກທິວສໍ ປພ຺ພຕຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ຕໍ ວິມານຎ຺ຈ ວິມານເປຕິຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ‘‘ເວຬຸຣິຍຖມ຺ຠໍ ຣຸຈິຣໍ ປຠສ຺ສຣ’’ນ຺ຕິອາທິກາຫິ ຄາຖາຫິ ປຸຈ຺ຉິ. ສາ ຈສ຺ສ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສພ຺ພໍ ອຕ຺ຕໂນ ປວຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຖໂຣ ສາວຕ຺ຖິໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສິ. ຠຄວາ ຕມຕ຺ຖໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມຫາຊໂນ ທານາທິປຸຎ຺ຎຘມ຺ມນິຣໂຕ ອໂຫສີຕິ.

ຣຖກາຣເປຕິວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.