໓. ຈູຬວຄ຺ໂຄ

໑. ອຠິຊ຺ຊມານເປຕວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ

ອຠິຊ຺ຊມາເນ ວາຣິມ຺ຫີຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖຣິ ເວຬຸວເນ ວິຫຣນ຺ເຕ ອຎ຺ຎຕຣໍ ລຸທ຺ທເປຕໍ ອາຣພ຺ຠ ວຸຕ຺ຕໍ. ພາຣາຓສິຍໍ ກິຣ ອປຣທິສາຠາເຄ ປາຣຄງ຺ຄາຍ ວາສຠຄາມໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຈຸນ຺ທຏ຺ຐິລນາມເກ ຄາເມ ເອໂກ ລຸທ຺ທໂກ ອໂຫສິ. ໂສ ອຣຎ຺ເຎ ມິເຄ ວຘິຕ຺ວາ ວຣມໍສໍ ອງ຺ຄາເຣ ປຈິຕ຺ວາ ຂາທິຕ຺ວາ ອວເສສໍ ປຓ຺ຓປຸເຏ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ກາເຊນ ຄເຫຕ຺ວາ ຄາມໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຕໍ ພາລທາຣກາ ຄາມທ຺ວາເຣ ທິສ຺ວາ ‘‘ມໍສໍ ເມ ເທຫິ, ມໍສໍ ເມ ເທຫີ’’ຕິ ຫຕ຺ເຖ ປສາເຣຕ຺ວາ ອຸປຘາວນ຺ຕິ. ໂສ ເຕສໍ ໂຖກໍ ໂຖກໍ ມໍສໍ ເທຕິ. ອເຖກທິວສໍ ມໍສໍ ອລຠິຕ຺ວາ ອຸທ຺ທາລກປຸປ຺ຜໍ ປິຬນ຺ຘິຕ຺ວາ ພຫຸຎ຺ຈ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ຄາມໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ຕໍ ທາຣກາ ຄາມທ຺ວາເຣ ທິສ຺ວາ ‘‘ມໍສໍ ເມ ເທຫິ, ມໍສໍ ເມ ເທຫີ’’ຕິ ຫຕ຺ເຖ ປສາເຣຕ຺ວາ ອຸປຘາວິໍສຸ. ໂສ ເຕສໍ ເອເກກໍ ປຸປ຺ຜມຎ຺ຊຣິໍ ອທາສິ.

ອຖ ອປເຣນ ສມເຍນ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ເປເຕສຸ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ນຄ຺ໂຄ ວິຣູປຣູໂປ ຠຍານກທສ຺ສໂນ ສຸປິເນປິ ອນ຺ນປານໍ ອຊານນ຺ໂຕ ສີເສ ອາພນ຺ຘິຕອຸທ຺ທາລກກຸສຸມມາລາກລາໂປ ‘‘ຈຸນ຺ທຏ຺ຐິລາຍໍ ຎາຕການໍ ສນ຺ຕິເກ ກິຎ຺ຈິ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄງ຺ຄາຍ ອຸທເກ ອຠິຊ຺ຊມາເນ ປຏິໂສຕໍ ປທສາ ຄຈ຺ຉຕິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ໂກລິໂຍ ນາມ ຣຎ຺ໂຎ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ມຫາມຕ຺ໂຕ ກຸປິຕໍ ປຈ຺ຈນ຺ຕໍ ວູປສເມຕ຺ວາ ປຏິນິວຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທິປຣິວາຣພລໍ ຖລປເຖນ ເປເສຕ຺ວາ ສຍໍ ຄງ຺ຄາຍ ນທິຍາ ອນຸໂສຕໍ ນາວາຍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕໍ ເປຕໍ ຕຖາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ –

໓໘໗. ‘‘ອຠິຊ຺ຊມາເນ ວາຣິມ຺ຫິ, ຄງ຺ຄາຍ ອິຘ ຄຈ຺ຉສິ;

ນຄ຺ໂຄ ປຸພ຺ພທ຺ຘເປໂຕວ, ມາລຘາຣີ ອລງ຺ກໂຕ;

ກຸຫິໍ ຄມິສ຺ສສິ ເປຕ, ກຕ຺ຖ ວາໂສ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຠິຊ຺ຊມາເນຕິ ປທນິກ຺ເຂເປນ ອຠິຊ຺ຊມາເນ ສງ຺ຆາເຕ, ວາຣິມ຺ຫິ ຄງ຺ຄາຍາຕິ ຄງ຺ຄາຍ ນທິຍາ ອຸທເກ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ. ປຸພ຺ພທ຺ຘເປໂຕວາຕິ ກາຍສ຺ສ ປຸຣິມທ຺ເຘນ ອເປໂຕ ວິຍ ອເປຕໂຍນິໂກ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ວິຍ. ກຖໍ? ມາລຘາຣີ ອລງ຺ກໂຕຕິ, ມາລາຫິ ປິຬນ຺ຘິຕ຺ວາ ອລງ຺ກຕສີສຄ຺ໂຄຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຕ຺ຖ ວາໂສ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ກຕຣສ຺ມິໍ ຄາເມ ເທເສ ວາ ຕຸຍ຺ຫໍ ນິວາໂສ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕໍ ກເຖຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິທານິ ຍໍ ຕທາ ເຕນ ເປເຕນ ໂກລິເຍນ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ສງ຺ຄີຕິກາຣາ –

໓໘໘. ‘‘ຈຸນ຺ທຏ຺ຐິລໍ ຄມິສ຺ສາມິ, ເປໂຕ ໂສ ອິຕິ ຠາສຕິ;

ອນ຺ຕເຣ ວາສຠຄາມໍ, ພາຣາຓສິຎ຺ຈ ສນ຺ຕິເກ.

໓໘໙. ‘‘ຕຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ມຫາມຕ຺ໂຕ, ໂກລິໂຍ ອິຕິ ວິສ຺ສຸໂຕ;

ສຕ຺ຕຸໍ ຠຕ຺ຕຎ຺ຈ ເປຕສ຺ສ, ປີຕກຎ຺ຈ ຍຸຄໍ ອທາ.

໓໙໐. ‘‘ນາວາຍ ຕິຏ຺ຐມານາຍ, ກປ຺ປກສ຺ສ ອທາປຍິ;

ກປ຺ປກສ຺ສ ປທິນ຺ນມ຺ຫິ, ຐາເນ ເປຕສ຺ສ ທິສ຺ສຖ.

໓໙໑. ‘‘ຕໂຕ ສຸວຕ຺ຖວສໂນ, ມາລຘາຣີ ອລງ຺ກໂຕ;

ຐາເນ ຐິຕສ຺ສ ເປຕສ຺ສ, ທກ຺ຂິຓາ ອຸປກປ຺ປຖ;

ຕສ຺ມາ ທຊ຺ເຊຖ ເປຕານໍ, ອນຸກມ຺ປາຍ ປຸນປ຺ປຸນ’’ນ຺ຕິ. – ຄາຖາໂຍ ອໂວຈຸໍ;

໓໘໘. ຕຕ຺ຖ ຈຸນ຺ທຏ຺ຐິລນ຺ຕິ ເອວໍນາມກໍ ຄາມໍ. ອນ຺ຕເຣ ວາສຠຄາມໍ, ພາຣາຓສິຎ຺ຈ ສນ຺ຕິເກຕິ ວາສຠຄາມສ຺ສ ຈ ພາຣາຓສິຍາ ຈ ເວມຊ຺ເຌ. ອນ຺ຕຣາ-ສທ຺ທໂຍເຄນ ເຫຕໍ ສາມ຺ຍຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ພາຣາຓສິຍາ ສນ຺ຕິເກ ຫິ ໂສ ຄາໂມຕິ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ອນ຺ຕເຣ ວາສຠຄາມສ຺ສ ຈ ພາຣາຓສິຍາ ຈ ໂຍ ຈຸນ຺ທຏ຺ຐິລນາມໂກ ຄາໂມ ພາຣາຓສິຍາ ອວິທູເຣ, ຕໍ ຄາມໍ ຄມິສ຺ສາມີຕິ.

໓໘໙. ໂກລິໂຍ ອິຕິ ວິສ຺ສຸໂຕຕິ ໂກລິໂຍຕິ ເອວໍປກາສິຕນາໂມ. ສຕ຺ຕຸໍ ຠຕ຺ຕຎ຺ຈາຕິ ສຕ຺ຕຸຎ຺ເຈວ ຠຕ຺ຕຎ຺ຈ. ປີຕກຎ຺ຈ ຍຸຄໍ ອທາຕິ ປີຕກໍ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓໍ ເອກໍ ວຕ຺ຖຍຸຄຎ຺ຈ ອທາສິ.

໓໙໐. ກທາ ອທາສີຕິ ເຈ ອາຫ ນາວາຍ ຕິຏ຺ຐມານາຍ. ກປ຺ປກສ຺ສ ອທາປຍີຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ ນາວໍ ຐເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ເອກສ຺ສ ນ຺ຫາປິຕສ຺ສ ອຸປາສກສ຺ສ ທາເປສິ, ທິນ຺ນມ຺ຫິ ວຕ຺ຖຍຸເຄຕິ ໂຍຊນາ. ຐາເນຕິ ຐານໂສ ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ. ເປຕສ຺ສ ທິສ຺ສຖາຕິ ເປຕສ຺ສ ສຣີເຣ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ, ຕສ຺ສ ນິວາສນປາຣຸປນວຕ຺ຖໍ ສມ຺ປຊ຺ຊິ. ເຕນາຫ ‘‘ຕໂຕ ສຸວຕ຺ຖວສໂນ, ມາລຘາຣີ ອລງ຺ກໂຕ’’ຕິ, ສຸວຕ຺ຖວສໂນ ມາລາຠຣເຓຫິ ສຸມຓ຺ຑິຕປສາຘິໂຕ. ຐາເນ ຐິຕສ຺ສ ເປຕສ຺ສ, ທກ຺ຂິຓາ ອຸປກປ຺ປຖາຕິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍຏ຺ຐາເນ ຐິຕາ ປເນສາ ທກ຺ຂິຓາ ຕສ຺ສ ເປຕສ຺ສ ຍສ຺ມາ ອຸປກປ຺ປຕິ, ວິນິໂຍຄໍ ອຄມາສິ. ຕສ຺ມາ ທຊ຺ເຊຖ ເປຕານໍ, ອນຸກມ຺ປາຍ ປຸນປ຺ປຸນນ຺ຕິ ເປຕານໍ ອນຸກມ຺ປາຍ ເປເຕ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປຸນປ຺ປຸນໍ ທກ຺ຂິຓໍ ທເທຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຖ ໂສ ໂກລິຍມຫາມຕ຺ໂຕ ຕໍ ເປຕໍ ອນຸກມ຺ປມາໂນ ທານວິຘິໍ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ອນຸໂສຕໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສູຣິເຍ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ພາຣາຓສິໍ ສມ຺ປາປຸຓິ. ຠຄວາ ຈ ເຕສໍ ອນຸຄ຺ຄຫຕ຺ຖໍ ອາກາເສນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຄງ຺ຄາຕີເຣ ອຏ຺ຐາສິ. ໂກລິຍມຫາມຕ຺ໂຕປິ ນາວາໂຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຫຏ຺ຐປຫຏ຺ໂຐ ຠຄວນ຺ຕໍ ນິມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຘິວາເສຖ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອຊ຺ຊຕນາຍ ຠຕ຺ຕໍ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍາ’’ຕິ. ອຘິວາເສສິ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ. ໂສ ຠຄວໂຕ ອຘິວາສນໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາວເທວ ຣມຓີເຍ ຠູມິຠາເຄ ມຫນ຺ຕໍ ສາຂາມຓ຺ຑປໍ ອຸປຣິ ຈຕູສຸ ຈ ປສ຺ເສສຸ ນານາວິຣາຄວຓ຺ຓວິຈິຕ຺ຕວິວິຘວສນສມລງ຺ກຕໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຠຄວໂຕ ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ອທາສິ. ນິສີທິ ຠຄວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ.

ອຖ ໂສ ມຫາມຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຄນ຺ຘປຸປ຺ຜາທີຫິ ປູເຊຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ເຫຏ຺ຐາ ອຕ຺ຕໂນ ວຸຕ຺ຕວຈນໍ ເປຕສ຺ສ ຈ ປຏິວຈນໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສິ. ຠຄວາ ‘‘ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ອາຄຈ຺ຉຕູ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ຈິນ຺ຕິຕສມນນ຺ຕຣເມວ ພຸທ຺ຘານຸຠາວສຎ຺ໂຈທິໂຕ ສຸວຓ຺ຓຫໍສຄໂຓ ວິຍ ຘຕຣຏ຺ຐຫໍສຣາຊໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ຘມ຺ມຣາຊໍ ສມ຺ປຣິວາເຣສິ. ຕາວເທວ ມຫາຊໂນ ສນ຺ນິປຕິ ‘‘ອຸຬາຣາ ຘມ຺ມເທສນາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ມຫາມຕ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ສນ຺ຕປ຺ເປສິ. ຠຄວາ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ໂຈ ມຫາຊນສ຺ສ ອນຸກມ຺ປາຍ ‘‘ພາຣາຓສິສມີປຄາມວາສິໂນ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕູ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາສິ. ສພ຺ເພ ຈ ເຕ ອິທ຺ຘິພເລນ ມຫາຊນາ ສນ຺ນິປຕິໍສຸ, ອຸຬາເຣ ຈສ຺ສ ເປເຕ ປາກເຏ ອກາສິ. ເຕສຸ ເກຈິ ຉິນ຺ນຠິນ຺ນປິໂລຕິກຂຓ຺ຑຘຣາ, ເກຈິ ອຕ຺ຕໂນ ເກເສເຫວ ປຏິຈ຺ຉາທິຕໂກປິນາ, ເກຈິ ນຄ຺ຄາ ຍຖາຊາຕຣູປາ ຂຸປ຺ປິປາສາຠິຠູຕາ ຕຈປຣິໂຍນທ຺ຘາ ອຏ຺ຐິມຕ຺ຕສຣີຣາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ປຣິພ຺ຠມນ຺ຕາ ມຫາຊນສ຺ສ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ປຎ຺ຎາຍິໍສຸ.

ອຖ ຠຄວາ ຕຖາຣູປໍ ອິທ຺ຘາຠິສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂາສິ, ຍຖາ ເຕ ເອກຊ຺ຌໍ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ກຕໍ ປາປກມ຺ມໍ ມຫາຊນສ຺ສ ປເວເທສຸໍ. ຕມຕ຺ຖໍ ທີເປນ຺ຕາ ສງ຺ຄີຕິກາຣາ –

໓໙໒. ‘‘ສາຕຸນ຺ນວສນາ ເອເກ, ອຎ຺ເຎ ເກສນິວາສນາ;

ເປຕາ ຠຕ຺ຕາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ປກ຺ກມນ຺ຕິ ທິໂສທິສໍ.

໓໙໓. ‘‘ທູເຣ ເອເກ ປຘາວິຕ຺ວາ, ອລທ຺ຘາວ ນິວຕ຺ຕເຣ;

ຉາຕາ ປມຸຈ຺ຉິຕາ ຠນ຺ຕາ, ຠູມິຍໍ ປຏິສຸມ຺ຠິຕາ.

໓໙໔. ‘‘ເກຈິ ຕຕ຺ຖ ປປຕິຕ຺ວາ, ຠູມິຍໍ ປຏິສຸມ຺ຠິຕາ;

ປຸພ຺ເພ ອກຕກລ຺ຍາຓາ, ອຄ຺ຄິທຑ຺ຒາວ ອາຕເປ.

໓໙໕. ‘‘ມຍໍ ປຸພ຺ເພ ປາປຘມ຺ມາ, ຆຣຓີ ກຸລມາຕໂຣ;

ສນ຺ເຕສຸ ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມສຸ, ທີປໍ ນາກມ຺ຫ ອຕ຺ຕໂນ.

໓໙໖. ‘‘ປຫູຕໍ ອນ຺ນປານມ຺ປິ, ອປິສ຺ສຸ ອວກິຣີຍຕິ;

ສມ຺ມຄ຺ຄເຕ ປພ຺ພຊິເຕ, ນ ຈ ກິຎ຺ຈິ ອທມ຺ຫເສ.

໓໙໗. ‘‘ອກມ຺ມກາມາ ອລສາ, ສາທຸກາມາ ມຫຄ຺ຆສາ;

ອາໂລປປິຓ຺ຑທາຕາໂຣ, ປຏິຄ຺ຄເຫ ປຣິຠາສິມ຺ຫເສ.

໓໙໘. ‘‘ເຕ ຆຣາ ຕາ ຈ ທາສິໂຍ, ຕາເນວາຠຣຓານິ ໂນ;

ເຕ ອຎ຺ເຎ ປຣິຈາເຣນ຺ຕິ, ມຍໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຠາຄິໂນ.

໓໙໙. ‘‘ເວຓີ ວາ ອວຎ຺ຎາ ໂຫນ຺ຕິ, ຣຖກາຣີ ຈ ທຸພ຺ຠິກາ;

ຈຓ຺ຑາລີ ກປຓາ ໂຫນ຺ຕິ, ກປ຺ປກາ ຈ ປຸນປ຺ປຸນໍ.

໔໐໐. ‘‘ຍານິ ຍານິ ນິຫີນານິ, ກຸລານິ ກປຓານິ ຈ;

ເຕສຸ ເຕສ຺ເວວ ຊາຍນ຺ຕິ, ເອສາ ມຈ຺ຉຣິໂນ ຄຕິ.

໔໐໑. ‘‘ປຸພ຺ເພ ຈ ກຕກລ຺ຍາຓາ, ທາຍກາ ວີຕມຈ຺ຉຣາ;

ສຄ຺ຄໍ ເຕ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ໂອຠາເສນ຺ຕິ ຈ ນນ຺ທນໍ.

໔໐໒. ‘‘ເວຊຍນ຺ເຕ ຈ ປາສາເທ, ຣມິຕ຺ວາ ກາມກາມິໂນ;

ອຸຈ຺ຈາກຸເລສຸ ຊາຍນ຺ຕິ, ສໂຠເຄສຸ ຕໂຕ ຈຸຕາ.

໔໐໓. ‘‘ກູຏາຄາເຣ ຈ ປາສາເທ, ປລ຺ລງ຺ເກ ໂປນກຕ຺ຖເຕ;

ພີຊິຕງ຺ຄາ ໂມຣຫຕ຺ເຖຫິ, ກຸເລ ຊາຕາ ຍສສ຺ສິໂນ.

໔໐໔. ‘‘ອງ຺ກໂຕ ອງ຺ກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ມາລຘາຣີ ອລງ຺ກຕາ;

ຘາຕິໂຍ ອຸປຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ສາຍໍ ປາຕໍ ສຸເຂສິໂນ.

໔໐໕. ‘‘ນຍິທໍ ອກຕປຸຎ຺ຎານໍ, ກຕປຸຎ຺ຎານເມວິທໍ;

ອໂສກໍ ນນ຺ທນໍ ຣມ຺ມໍ, ຕິທສານໍ ມຫາວນໍ.

໔໐໖. ‘‘ສຸຂໍ ອກຕປຸຎ຺ຎານໍ, ອິຘ ນຕ຺ຖິ ປຣຕ຺ຖ ຈ;

ສຸຂຎ຺ຈ ກຕປຸຎ຺ຎານໍ, ອິຘ ເຈວ ປຣຕ຺ຖ ຈ.

໔໐໗. ‘‘ເຕສໍ ສຫພ຺ຍກາມານໍ, ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຸສລໍ ພຫຸໍ;

ກຕປຸຎ຺ຎາ ຫິ ໂມທນ຺ຕິ, ສຄ຺ເຄ ໂຠຄສມງ຺ຄິໂນ’’ຕິ. – ຄາຖາໂຍ ອໂວຈຸໍ;

໓໙໒. ຕຕ຺ຖ ສາຕຸນ຺ນວສນາຕິ ຉິນ຺ນຠິນ຺ນປິໂລຕິກຂຓ຺ຑນິວາສນາ. ເອເກຕິ ເອກຈ຺ເຈ. ເກສນິວາສນາຕິ ເກເສເຫວ ປຏິຈ຺ຉາທິຕໂກປິນາ. ຠຕ຺ຕາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ‘‘ອປ຺ເປວ ນາມ ອິໂຕ ຄຕາ ຍຕ຺ຖ ວາ ຕຕ຺ຖ ວາ ກິຎ຺ຈິ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐຠຕ຺ຕໍ ວາ ວມິຕຠຕ຺ຕໍ ວາ ຄພ຺ຠມລາທິກໍ ວາ ລເຠຍ຺ຍາມາ’’ຕິ ກຕ຺ຖຈິເທວ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ ຆາສຕ຺ຖາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ປກ຺ກມນ຺ຕິ ທິໂສທິສນ຺ຕິ ທິສໂຕ ທິສໍ ອເນກໂຍຊນນ຺ຕຣິກໍ ຐານໍ ປກ຺ກມນ຺ຕິ.

໓໙໓. ທູເຣຕິ ທູເຣວ ຐາເນ. ເອເກຕິ ເອກຈ຺ເຈ ເປຕາ. ປຘາວິຕ຺ວາຕິ ຆາສຕ຺ຖາຍ ອຸປຘາວິຕ຺ວາ. ອລທ຺ຘາວ ນິວຕ຺ຕເຣຕິ ກິຎ຺ຈິ ຆາສໍ ວາ ປານີຍໍ ວາ ອລຠິຕ຺ວາ ເອວ ນິວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ປມຸຈ຺ຉິຕາຕິ ຂຸປ຺ປິປາສາທິທຸກ຺ເຂນ ສຎ຺ຊາຕມຸຈ຺ຉາ. ຠນ຺ຕາຕິ ປຣິພ຺ຠມນ຺ຕາ. ຠູມິຍໍ ປຏິສຸມ຺ຠິຕາຕິ ຕາຍ ເອວ ມຸຈ຺ຉາຍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຐຕ຺ວາ ອວກ຺ຂິຕ຺ຕມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ຑາ ວິຍ ວິສ຺ສຸສ຺ສິຕ຺ວາ ປຖວິຍໍ ປຕິຕາ.

໓໙໔. ຕຕ຺ຖາຕິ ຄຕຏ຺ຐາເນ. ຠູມິຍໍ ປຏິສຸມ຺ຠິຕາຕິ ປປາເຕ ປຕິຕາ ວິຍ ຊິຆຈ຺ຉາທິທຸກ຺ເຂນ ຐາຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຠາເວນ ຠູມິຍໍ ປຕິຕາ, ຕຕ຺ຖ ວາ ຄຕຏ຺ຐາເນ ຆາສາທີນໍ ອລາເຠນ ຉິນ຺ນາສາ ຫຸຕ຺ວາ ເກນຈິ ປຏິມຸຂໍ ສຸມ຺ຠິຕາ ໂປຖິຕາ ວິຍ ຠູມິຍໍ ປຕິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸພ຺ເພ ອກຕກລ຺ຍາຓາຕິ ປຸຣິມຠເວ ອກຕກຸສລາ. ອຄ຺ຄິທຑ຺ຒາວ ອາຕເປຕິ ນິທາຆກາເລ ອາຕປຏ຺ຐາເນ ອຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາ ວິຍ, ຂຸປ຺ປິປາສຄ຺ຄິນາ ຑຍ຺ຫມານາ ມຫາທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໙໕. ປຸພ຺ເພຕິ ອຕີຕຠເວ. ປາປຘມ຺ມາຕິ ອິສ຺ສຸກີມຈ຺ຉຣີອາທິຠາເວນ ລາມກສຠາວາ. ຆຣຓີຕິ ຆຣສາມິນິໂຍ. ກຸລມາຕໂຣຕິ ກຸລທາຣການໍ ມາຕໂຣ, ກຸລປຸຣິສານໍ ວາ ມາຕໂຣ. ທີປນ຺ຕິ ປຕິຏ຺ຐໍ, ປຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຎ຺ຫິ ສຕ຺ຕານໍ ສຸຄຕີສຸ ປຕິຏ຺ຐາຠາວໂຕ ‘‘ປຕິຏ຺ຐາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ນາກມ຺ຫາຕິ ນ ກຣິມ຺ຫ.

໓໙໖. ປຫູຕນ຺ຕິ ພຫຸໍ. ອນ຺ນປານມ຺ປີຕິ ອນ຺ນຎ຺ຈ ປານຎ຺ຈ. ອປິສ຺ສຸ ອວກິຣີຍຕີຕິ ສູຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ອປິ ອວກິຣີຍຕິ ຉຏ຺ຏີຍຕິ. ສມ຺ມຄ຺ຄເຕຕິ ສມ຺ມາ ຄເຕ ສມ຺ມາ ປຏິປນ຺ເນ ສມ຺ມາ ປຏິປນ຺ນາຍ. ປພ຺ພຊິເຕຕິ ປພ຺ພຊິຕາຍ. ສມ຺ປທາເນ ຫິ ອິທໍ ຠຸມ຺ມວຈນໍ. ສມ຺ມຄ຺ຄເຕ ວາ ປພ຺ພຊິເຕ ສຕິ ລພ຺ຠມາເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ຈ ກິຎ຺ຈິ ອທມ຺ຫເສຕິ ‘‘ກິຎ຺ຈິມຕ຺ຕມ຺ປິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ນາທມ຺ຫາ’’ຕິ ວິປ຺ປຏິສາຣາຠິຠູຕາ ວທນ຺ຕິ.

໓໙໗. ອກມ຺ມກາມາຕິ ສາຘູຕິ ອກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກມ຺ມໍ ອກຸສລໍ ກາເມນ຺ຕີຕິ ອກມ຺ມກາມາ, ສາຘູຫິ ວາ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຸສລໍ ກາເມນ຺ຕີຕິ ກມ຺ມກາມາ, ນ ກມ຺ມກາມາຕິ ອກມ຺ມກາມາ, ກຸສລຘມ຺ເມສຸ ອຈ຺ຉນ຺ທິກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອລສາຕິ ກຸສີຕາ ກຸສລກມ຺ມກຣເຓ ນິພ຺ພີຣິຍາ. ສາທຸກາມາຕິ ສາຕມຘຸຣວຕ຺ຖຸປິຍາ. ມຫຄ຺ຆສາຕິ ມຫາໂຠຊນາ, ອຸຠເຍນາປິ ສຸນ຺ທຣຎ຺ຈ ມຘຸຣຎ຺ຈ ໂຠຊນໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖິການໍ ກິຎ຺ຈິ ອທຕ຺ວາ ສຍເມວ ຠຸຎ຺ຊິຕາໂຣຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອາໂລປປິຓ຺ຑທາຕາໂຣຕິ ອາໂລປມຕ຺ຕສ຺ສປິ ໂຠຊນປິຓ຺ຑສ຺ສ ທາຍກາ. ປຏິຄ຺ຄເຫຕິ ຕສ຺ສ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນເກ. ປຣິຠາສິມ຺ຫເສຕິ ປຣິຠວໍ ກໂຣນ຺ຕາ ຠາສິມ຺ຫ, ອວມຎ຺ຎິມ຺ຫ ອຸປ຺ປຓ຺ຑິມ຺ຫາ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໙໘. ເຕ ຆຣາຕິ ຍຕ຺ຖ ມຍໍ ປຸພ຺ເພ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຆຣ’’ນ຺ຕິ ມມຕ຺ຕໍ ອກຣິມ຺ຫາ, ຕານິ ຆຣານິ ຍຖາຐິຕານິ, ອິທານິ ໂນ ນ ກິຎ຺ຈິ ອຸປກປ຺ປຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕາ ຈ ທາສິໂຍ ຕາເນວາຠຣຓານິ ໂນຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ໂນຕິ ອມ຺ຫາກໍ. ເຕຕິ ເຕ ຆຣາທິເກ. ອຎ຺ເຎ ປຣິຈາເຣນ຺ຕິ, ປຣິໂຠຄາທິວເສນ ວິນິໂຍຄໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຍໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຠາຄິໂນຕິ ມຍໍ ປນ ປຸພ຺ເພ ເກວລໍ ກີຬນປ຺ປສຸຕາ ຫຸຕ຺ວາ ສາປເຕຍ຺ຍໍ ປຫາຍ ຄມນີຍໍ ອນຸຄາມິກໍ ກາຕຸໍ ອຊານນ຺ຕາ ອິທານິ ຂຸປ຺ປິປາສາທິທຸກ຺ຂສ຺ສ ຠາຄິໂນ ຠວາມາຕິ ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫນ຺ຕາ ວທນ຺ຕິ.

໓໙໙. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ເປຕໂຍນິໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ມນຸສ຺ເສສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕາປິ ສຕ຺ຕາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກາວເສເສນ ຫີນຊາຕິກາ ກປຓວຸຕ຺ຕິໂນວ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເວຓິວາ’’ຕິອາທິນາ ທ຺ເວ ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ເວຓິວາຕິ ເວນຊາຕິກາ, ວິລີວກາຣາ ນຬກາຣາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວາ-ສທ຺ໂທ ອນິຍມຕ຺ໂຖ. ອວຎ຺ຎາຕິ ອວຎ຺ເຎຍ຺ຍາ, ອວຊານິຕພ຺ພາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ວມ຺ຠນາ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ, ປເຣຫິ ພາຘນີຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣຖກາຣີຕິ ຈມ຺ມກາຣິໂນ. ທຸພ຺ຠິກາຕິ ມິຕ຺ຕທຸພ຺ຠິກາ ມິຕ຺ຕານໍ ພາຘິກາ. ຈຓ຺ຑາລີຕິ ຈຓ຺ຑາລຊາຕິກາ. ກປຓາຕິ ວນິພ຺ພກາ ອຕິວິຍ ກາຣຸຎ຺ຎປ຺ປຕ຺ຕາ. ກປ຺ປກາຕິ ກປ຺ປກຊາຕິກາ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ‘‘ໂຫນ຺ຕິ ປຸນປ຺ປຸນ’’ນ຺ຕິ ໂຍຊນາ, ອປຣາປຣມ຺ປິ ອິເມສຸ ນິຫີນກຸເລສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໔໐໐. ເຕສຸ ເຕສ຺ເວວ ຊາຍນ຺ຕີຕິ ຍານິ ຍານິ ອຎ຺ຎານິປິ ເນສາທປຸກ຺ກຸສກຸລາທີນິ ກປຓານິ ອຕິວິຍ ວມ຺ຠນິຍານິ ປຣມທຸຄ຺ຄຕານິ ຈ, ເຕສຸ ເຕສຸ ເອວ ນິຫີນກຸເລສຸ ມຈ຺ຉຣິຍມເລນ ເປເຕສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸຕາ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ເອສາ ມຈ຺ຉຣິໂນ ຄຕີ’’ຕິ.

໔໐໑. ເອວໍ ອກຕປຸຎ຺ຎານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຄຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ກຕປຸຎ຺ຎານໍ ຄຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຸພ຺ເພ ຈ ກຕກລ຺ຍາຓາ’’ຕິ ສຕ຺ຕ ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ສຄ຺ຄໍ ເຕ ປຣິປູເຣນ຺ຕີຕິ ເຍ ປຸພ຺ເພ ປຸຣິມຊາຕິຍໍ ກຕກລ຺ຍາຓາ ທາຍກາ ທານປຸຎ຺ຎາຠິຣຕາ ວິຄຕມລມຈ຺ເຉຣາ, ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ຣູປສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ເຈວ ປຣິວາຣສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ສຄ຺ຄໍ ເທວໂລກໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ໂອຠາເສນ຺ຕິ ຈ ນນ຺ທນນ຺ຕິ ນ ເກວລໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິເຍວ, ອຖ ໂຂ ກປ຺ປຣຸກ຺ຂາທີນໍ ປຠາຫິ ສຠາເວເນວ ໂອຠາສມານມ຺ປິ ນນ຺ທນວນໍ ອຕ຺ຕໂນ ວຕ຺ຖາຠຣຓຊຸຕີຫິ ສຣີຣປ຺ປຠາຍ ຈ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ເຈວ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ຈ ໂຊເຕນ຺ຕິ.

໔໐໒. ກາມກາມິໂນຕິ ຍຖິຈ຺ຉິເຕສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ຍຖາກາມໍ ປຣິໂຠຄວນ຺ໂຕ. ອຸຈ຺ຈາກຸເລສູຕິ ອຸຈ຺ເຈສຸ ຂຕ຺ຕິຍກຸລາທີສຸ ກຸເລສຸ. ສໂຠເຄສູຕິ ມຫາວິຠເວສຸ. ຕໂຕ ຈຸຕາຕິ ຕໂຕ ເທວໂລກໂຕ ຈຸຕາ.

໔໐໓. ກູຏາຄາເຣ ຈ ປາສາເທຕິ ກູຏາຄາເຣ ຈ ປາສາເທ ຈ. ພີຊິຕງ຺ຄາຕິ ພີຊິຍມານເທຫາ. ໂມຣຫຕ຺ເຖຫີຕິ ໂມຣປິຎ຺ຉປຏິມຓ຺ຑິຕພີຊນີຫຕ຺ເຖຫິ. ຍສສ຺ສິໂນຕິ ປຣິວາຣວນ຺ໂຕ ຣມນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໔໐໔. ອງ຺ກໂຕ ອງ຺ກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ທາຣກກາເລປິ ຎາຕີນໍ ຘາຕີນຎ຺ຈ ອງ຺ກຏ຺ຐານໂຕ ອງ຺ກຏ຺ຐານເມວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນ ຠູມິຕລນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຸປຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ອຸປຏ຺ຐານໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ສຸເຂສິໂນຕິ ສຸຂມິຈ຺ຉນ຺ຕາ, ‘‘ມາ ສີຕໍ ວາ ອຸຓ຺ຫໍ ວາ’’ຕິ ອປ຺ປກມ຺ປິ ທຸກ຺ຂໍ ປຣິຫຣນ຺ຕາ ອຸປຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໔໐໕. ນຍິທໍ ອກຕປຸຎ຺ຎານນ຺ຕິ ອິທໍ ໂສກວຕ຺ຖຸອຠາວໂຕ ອໂສກໍ ຣມ຺ມໍ ຣມຓີຍໍ ຕິທສານໍ ຕາວຕິໍສເທວານໍ ມຫາວນໍ ມຫາອຸປວນຠູຕໍ ນນ຺ທນໍ ນນ຺ທນວນໍ ອກຕປຸຎ຺ຎານໍ ນ ໂຫຕິ, ເຕຫິ ລທ຺ຘຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໐໖. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ມນຸສ຺ສໂລເກ ວິເສສໂຕ ປຸຎ຺ຎໍ ກຣີຍຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ອິຘາຕິ ວາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ເມ. ປຣຕ຺ຖາຕິ ສມ຺ປຣາເຍ.

໔໐໗. ເຕສນ຺ຕິ ເຕຫິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕຫິ ເທເວຫິ. ສຫພ຺ຍກາມານນ຺ຕິ ສຫຠາວໍ ອິຈ຺ຉນ຺ເຕຫິ. ໂຠຄສມງ຺ຄິໂນຕິ ໂຠເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ, ທິພ຺ເພຫິ ປຎ຺ຈກາມຄຸເຓຫິ ສມປ຺ປິຕາ ໂມທນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

ເອວໍ ເຕຫິ ເປເຕຫິ ສາຘາຣຓໂຕ ອຕ຺ຕນາ ກຕກມ຺ມສ຺ສ ຈ ຄຕິຍາ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມສ຺ສ ຈ ຄຕິຍາ ປເວທິຕາຍ ສໍວິຄ຺ຄມນສ຺ສ ໂກຬິຍາມຈ຺ຈປມຸຂສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ສນ຺ນິປຕິຕສ຺ສ ມຫາຊນສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍານຸຣູປໍ ຠຄວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ປາຓສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສີຕິ.

ອຠິຊ຺ຊມານເປຕວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ສາຓວາສິຕ຺ເຖຣເປຕວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ

ກຸຓ຺ຑິນາຄຣິໂຍ ເຖໂຣຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖຣິ ເວຬຸວເນ ວິຫຣນ຺ເຕ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຓວາສິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຎາຕິເປເຕ ອາຣພ຺ຠ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕີເຕ ກິຣ ພາຣາຓສິຍໍ ກິຕວສ຺ສ ນາມ ຣຎ຺ໂຎ ປຸຕ຺ໂຕ ອຸຍ຺ຍານກີຬໍ ກີຬິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕນ຺ໂຕ ສຸເນຕ຺ຕໍ ນາມ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ນຄຣໂຕ ນິກ຺ຂມນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ອິສ຺ສຣິຍມທມຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ມຍ຺ຫໍ ອຎ຺ຊລິໍ ອກຕ຺ວາ ອຍໍ ມຸຓ຺ຑໂກ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘໂຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ‘‘ກຈ຺ຈິ ເຕ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ລທ຺ໂຘ’’ຕິ ອາລປນ຺ໂຕ ຫຕ຺ຖໂຕ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຖວິຍໍ ປາເຕຕ຺ວາ ຠິນ຺ທິ. ອຖ ນໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕາທິຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ນິພ຺ພິກາຣໍ ກຣຸຓາວິປ຺ຜາຣໂສມນສ຺ສນິປາຕປສນ຺ນຈິຕ຺ຕເມວ ໂອໂລເກນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐານາຆາເຕນ ທູສິຕຈິຕ຺ໂຕ ‘‘ກິໍ ມໍ ກິຕວສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ປຸຕ຺ຕໍ ນ ຊານາສິ, ຕ຺ວໍ ໂອໂລກຍນ຺ໂຕ ມຍ຺ຫໍ ກິໍ ກຣິສ຺ສສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອວຫສນ຺ໂຕ ປກ຺ກາມິ. ປກ຺ກນ຺ຕມຕ຺ຕສ຺ເສວ ຈສ຺ສ ນຣກຄ຺ຄິທາຫປຏິຠາໂຄ ພລວສຣີຣທາໂຫ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ໂສ ເຕນ ມຫາສນ຺ຕາເປນາຠິຠູຕກາໂຍ ອຕິພາຬ຺ຫໍ ທຸກ຺ຂເວທນາຠິຕຸນ຺ໂນ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ອວີຈີມຫານິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ.

ໂສ ຕຕ຺ຖ ທກ຺ຂິຓປສ຺ເສນ ວາມປສ຺ເສນ ອຸຕ຺ຕາໂນ ອວກຸຊ຺ໂຊຕິ ພຫູຫິ ປກາເຣຫິ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຈຕຸຣາສີຕິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ເປເຕສຸ ອປິຣິມິຕກາລໍ ຂຸປ຺ປິປາສາທິທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ກຸຓ຺ຑິນຄຣສ຺ສ ສມີເປ ເກວຏ຺ຏຄາເມ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ຊາຕິສ຺ສຣຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ, ເຕນ ໂສ ປຸພ຺ເພ ອຕ຺ຕນາ ອນຸຠູຕປຸພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຸສ຺ສຣນ຺ໂຕ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕປິ ປາປຠເຍນ ຎາຕເກຫິປິ ສທ຺ຘິໍ ມຈ຺ຉພນ຺ຘນຕ຺ຖໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ເຕສຸ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕສຸ ມຈ຺ເຉ ຆາເຕຕຸໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນິລີຍຕິ, ຄໂຕ ຈ ຊາລໍ ຠິນ຺ທຕິ, ຊີວນ຺ເຕ ວາ ມຈ຺ເຉ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸທເກ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ກິຣິຍໍ ອໂຣຈນ຺ຕາ ຎາຕກາ ເຄຫໂຕ ຕໍ ນີຫຣິໍສຸ. ເອໂກ ປນສ຺ສ ຠາຕາ ສິເນຫພທ຺ຘຫທໂຍ ອໂຫສິ.

ເຕນ ຈ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ກຸຓ຺ຑິນຄຣໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ສາຓປພ຺ພເຕ ວິຫຣຕິ. ອຖ ໂສ ເກວຏ຺ຏປຸຕ຺ໂຕ ຎາຕເກຫິ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ປຣິພ຺ຠມນ຺ໂຕ ຕໍ ປເທສໍ ປຕ຺ໂຕ ໂຠຊນເວລາຍ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປສງ຺ກມິ. ເຖໂຣ ຕໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ໂຠຊເນນ ອຕ຺ຖິກຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຠຕ຺ຕໍ ທຕ຺ວາ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ໂຈ ສພ຺ພໍ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຎຕ຺ວາ ຘມ຺ມກຖາຍ ປສນ຺ນມານສໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ປພ຺ພຊິສ຺ສສິ, ອາວຸໂສ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ເຖໂຣ ຕໍ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ອາຫ – ‘‘ອານນ຺ທ, ອິມໍ ສາມເຓຣໍ ອນຸກມ຺ເປຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ໂສ ຈ ອກຕກຸສລຕ຺ຕາ ອປ຺ປລາໂຠ ອໂຫສິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ປານີຍຆຏານໍ ປຣິປູຣເຓ ນິໂຍເຊສິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ອຸປາສກາ ຕສ຺ສ ພຫູນິ ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕານິ ປຏ຺ຐເປສຸໍ.

ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ລທ຺ຘູປສມ຺ປໂທ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ເຖໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ທ຺ວາທສຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ສາຓປພ຺ພເຕ ວສິ. ຕສ຺ສ ປນ ຎາຕກາ ປຎ຺ຈສຕມຕ຺ຕາ ອນຸປຈິຕກຸສລກມ຺ມາ ອຸປຈິຕມຈ຺ເຉຣາທິປາປຘມ຺ມາ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ເປເຕສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ. ຕສ຺ສ ປນ ມາຕາປິຕໂຣ ‘‘ເອສ ອມ຺ເຫຫິ ປຸພ຺ເພ ເຄຫໂຕ ນິກ຺ກຑ຺ຒິໂຕ’’ຕິ ສາຣຊ຺ຊມານາ ຕໍ ອນຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ພທ຺ຘສິເນຫໍ ຠາຕິກໍ ເປເສສຸໍ. ໂສ ເຖຣສ຺ສ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິຏ຺ຐສມເຍ ທກ຺ຂິຓຊາຓຸມຓ຺ຑລໍ ປຖວິຍໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ກຕຎ຺ຊລີ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ມາຕາ ປິຕາ ຈ ເຕ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິອາທິຄາຖາ ອໂວຈ. ກຸຓ຺ຑິນາຄຣິໂຍ ເຖໂຣຕິອາທໂຍ ປນ ອາທິໂຕ ປຎ຺ຈ ຄາຖາ ຕາສໍ ສມ຺ພນ຺ຘທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຘມ຺ມສງ຺ຄາຫເກຫິ ຐປິຕາ.

໔໐໘. ‘‘ກຸຓ຺ຑິນາຄຣິໂຍ ເຖໂຣ, ສາຓວາສິນິວາສິໂກ;

ໂປຏ຺ຐປາໂທຕິ ນາເມນ, ສມໂຓ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ.

໔໐໙. ‘‘ຕສ຺ສ ມາຕາ ປິຕາ ຠາຕາ, ທຸຄ຺ຄຕາ ຍມໂລກິກາ;

ປາປກມ຺ມໍ ກຣິຕ຺ວານ, ເປຕໂລກໍ ອິໂຕ ຄຕາ.

໔໑໐. ‘‘ເຕ ທຸຄ຺ຄຕາ ສູຈິກຏ຺ຏາ, ກິລນ຺ຕາ ນຄ຺ຄິໂນ ກິສາ;

ອຸຕ຺ຕສນ຺ຕາ ມຫຕ຺ຕາສາ, ນ ທສ຺ເສນ຺ຕິ ກຸຣູຣິໂນ.

໔໑໑. ‘‘ຕສ຺ສ ຠາຕາ ວິຕຣິຕ຺ວາ, ນຄ຺ໂຄ ເອກປເຖກໂກ;

ຈຕຸກຸຓ຺ຑິໂກ ຠວິຕ຺ວານ, ເຖຣສ຺ສ ທສ຺ສຍີຕຸມໍ.

໔໑໒. ‘‘ເຖໂຣ ຈາມນສິກຕ຺ວາ, ຕຸຓ຺ຫີຠູໂຕ ອຕິກ຺ກມິ;

ໂສ ຈ ວິຎ຺ຎາປຍີ ເຖຣໍ, ‘ຠາຕາ ເປຕຄໂຕ ອຫໍ’.

໔໑໓. ‘‘ມາຕາ ປິຕາ ຈ ເຕ ຠນ຺ເຕ, ທຸຄ຺ຄຕາ ຍມໂລກິກາ;

ປາປກມ຺ມໍ ກຣິຕ຺ວານ, ເປຕໂລກໍ ອິໂຕ ຄຕາ.

໔໑໔. ‘‘ເຕນ ທຸຄ຺ຄຕາ ສູຈິກຏ຺ຏາ, ກິລນ຺ຕາ ນຄ຺ຄິໂນ ກິສາ;

ອຸຕ຺ຕສນ຺ຕາ ມຫຕ຺ຕາສາ, ນ ທສ຺ເສນ຺ຕິ ກຸຣູຣິໂນ.

໔໑໕. ‘‘ອນຸກມ຺ປສ຺ສຸ ກາຣຸຓິໂກ, ທຕ຺ວາ ອນ຺ວາທິສາຫິ ໂນ;

ຕວ ທິນ຺ເນນ ທາເນນ, ຍາເປສ຺ສນ຺ຕິ ກຸຣູຣິໂນ’’ຕິ.

໔໐໘-໙. ຕຕ຺ຖ ກຸຓ຺ຑິນາຄຣິໂຍ ເຖໂຣຕິ ເອວໍນາມເກ ນຄເຣ ຊາຕສໍວຑ຺ຒຕ຺ເຖໂຣ, ‘‘ກຸຓ຺ຑິກນຄໂຣ ເຖໂຣ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ໂສ ເອວຕ຺ໂຖ. ສາຓວາສິນິວາສິໂກຕິ ສາຓປພ຺ພຕວາສີ. ໂປຏ຺ຐປາໂທຕິ ນາເມນາຕິ ນາເມນ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ນາມ. ສມໂຓຕິ ສມິຕປາໂປ. ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄຠາວນາຍ ຠາວິຕສທ຺ຘາທິອິນ຺ທ຺ຣິໂຍ, ອຣຫາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ສາຕິ ຕສ຺ສ ສາຓວາສິຕ຺ເຖຣສ຺ສ. ທຸຄ຺ຄຕາຕິ ທຸຄ຺ຄຕິຄຕາ.

໔໑໐. ສູຈິກຏ຺ຏາຕິ ປູຕິນາ ລູຂຄຕ຺ຕາ ອຏ຺ຏກາ, ສູຈິກາຕິ ລທ຺ຘນາມາຍ ຂຸປ຺ປິປາສາຍ ອຏ຺ຏາ ປີຬິຕາ. ‘‘ສູຈິກຓ຺ຐາ’’ຕິ ເກຈິ ປຐນ຺ຕິ, ສູຈິຉິທ຺ທສທິສມຸຂທ຺ວາຣາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິລນ຺ຕາຕິ ກິລນ຺ຕກາຍຈິຕ຺ຕາ. ນຄ຺ຄິໂນຕິ ນຄ຺ຄຣູປາ ນິຈ຺ໂຈຬາ. ກິສາຕິ ອຏ຺ຐິຕ຺ຕຈມຕ຺ຕສຣີຣຕາຍ ກິສເທຫາ. ອຸຕ຺ຕສນ຺ຕາຕິ ‘‘ອຍໍ ສມໂຓ ອມ຺ຫາກໍ ປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ໂອຕ຺ຕປ຺ເປນ ອຸຕ຺ຣາສໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕາ. ມຫຕ຺ຕາສາຕິ ອຕ຺ຕນາ ປຸພ຺ເພ ກຕກມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ສຎ຺ຊາຕມຫາຠຍາ. ນ ທສ຺ເສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ຕານໍ ນ ທສ຺ເສນ຺ຕິ, ສມ຺ມຸຂີຠາວໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ກຸຣູຣິໂນຕິ ທາຣຸຓກມ຺ມນ຺ຕາ.

໔໑໑. ຕສ຺ສ ຠາຕາຕິ ສາຓວາສິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຠາຕາ. ວິຕຣິຕ຺ວາຕິ ວິຕິຓ຺ໂຓ ຫຸຕ຺ວາ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປສນ຺ຕາສຠຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຕຸຣິຕ຺ວາຕິ ວາ ປາໂຐ, ຕຸຣິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ, ຕຣມານຣູໂປ ຫຸຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອກປເຖຕິ ເອກປທິກມຄ຺ເຄ. ເອກໂກຕິ ເອກິໂກ ອທຸຕິໂຍ. ຈຕຸກຸຓ຺ຑິໂກ ຠວິຕ຺ວານາຕິ ຈຕູຫິ ອງ຺ເຄຫິ ກຸຓ຺ເຑຕິ ອຕ຺ຕຠາວໍ ປວຕ຺ເຕຕີຕິ ຈຕຸກຸຓ຺ຑິໂກ, ທ຺ວີຫິ ຊາຓູຫິ ທ຺ວີຫິ ຫຕ຺ເຖຫິ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕ ຈ, ເອວໍຠູໂຕ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສ ຫິ ເອວໍ ປຸຣໂຕ ໂກປີນປຏິຈ຺ຉາທນາ ໂຫຕີຕິ ຕຖາ ອກາສິ. ເຖຣສ຺ສ ທສ຺ສຍີຕຸມນ຺ຕິ ເຖຣສ຺ສ ອຕ຺ຕານໍ ອຸທ຺ທິສຍິ ທສ຺ເສສິ.

໔໑໒. ອມນສິກຕ຺ວາຕິ ‘‘ອຍໍ ນາມ ເອໂສ’’ຕິ ເອວໍ ມນສິ ອກຣິຕ຺ວາ ອນາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ. ໂສ ຈາຕິ ໂສ ເປໂຕ. ຠາຕາ ເປຕຄໂຕ ອຫນ຺ຕິ ‘‘ອຫໍ ອຕີຕຕ຺ຕຠາເວ ຠາຕາ, ອິທານິ ເປຕຠູໂຕ ອິຘາຄໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎາປຍິ ເຖຣນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

໔໑໓-໕. ຍຖາ ປນ ວິຎ຺ຎາປຍິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມາຕາ ປິຕາ ຈາ’’ຕິອາທິນາ ຕິສ຺ໂສ ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ມາຕາ ປິຕາ ຈ ເຕຕິ ຕວ ມາຕາ ຈ ປິຕາ ຈ. ອນຸກມ຺ປສ຺ສູຕິ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫ ອນຸທຍໍ ກໂຣຫິ. ອນ຺ວາທິສາຫີຕິ ອາທິສ. ໂນຕິ ອມ຺ຫາກໍ. ຕວ ທິນ຺ເນນາຕິ ຕຍາ ທິນ຺ເນນ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຖໂຣ ຍຖາ ປຏິປຊ຺ຊິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ –

໔໑໖. ‘‘ເຖໂຣ ຈຣິຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑາຍ, ຠິກ຺ຂູ ອຎ຺ເຎ ຈ ທ຺ວາທສ;

ເອກຊ຺ຌໍ ສນ຺ນິປຕິໍສຸ, ຠຕ຺ຕວິສ຺ສຄ຺ຄກາຣຓາ.

໔໑໗. ‘‘ເຖໂຣ ສພ຺ເພວ ເຕ ອາຫ, ຍຖາລທ຺ຘໍ ທທາຖ ເມ;

ສງ຺ຆຠຕ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ອນຸກມ຺ປາຍ ຎາຕິນໍ.

໔໑໘. ‘‘ນິຍ຺ຍາທຍິໍສຸ ເຖຣສ຺ສ, ເຖໂຣ ສງ຺ຆໍ ນິມນ຺ຕຍິ;

ທຕ຺ວາ ອນ຺ວາທິສິ ເຖໂຣ, ມາຕຸ ປິຕຸ ຈ ຠາຕຸໂນ;

‘ອິທໍ ເມ ຎາຕີນໍ ໂຫຕຸ, ສຸຂິຕາ ໂຫນ຺ຕຸ ຎາຕໂຍ’.

໔໑໙. ‘‘ສມນນ຺ຕຣານຸທ຺ທິຏ຺ເຐ, ໂຠຊນໍ ອຸທປຊ຺ຊຖ;

ສຸຈິໍ ປຓີຕໍ ສມ຺ປນ຺ນໍ, ອເນກຣສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ.

໔໒໐. ‘‘ຕໂຕ ອຸທ຺ທສ຺ສຍີ ຠາຕາ, ວຓ຺ຓວາ ພລວາ ສຸຂີ;

ປຫູຕໍ ໂຠຊນໍ ຠນ຺ເຕ, ປສ຺ສ ນຄ຺ຄາມ຺ຫເສ ມຍໍ;

ຕຖາ ຠນ຺ເຕ ປຣກ຺ກມ, ຍຖາ ວຕ຺ຖໍ ລຠາມເສ.

໔໒໑. ‘‘ເຖໂຣ ສງ຺ກາຣກູຏມ຺ຫາ, ອຸຈ຺ຈິນິຕ຺ວານ ນນ຺ຕເກ;

ປິໂລຕິກໍ ປຏໍ ກຕ຺ວາ, ສງ຺ເຆ ຈາຕຸທ຺ທິເສ ອທາ.

໔໒໒. ‘‘ທຕ຺ວາ ອນ຺ວາທິສີ ເຖໂຣ, ມາຕຸ ປິຕຸ ຈ ຠາຕຸໂນ;

‘ອິທໍ ເມ ຎາຕີນໍ ໂຫຕຸ, ສຸຂິຕາ ໂຫນ຺ຕຸ ຎາຕໂຍ’.

໔໒໓. ‘‘ສມນນ຺ຕຣານຸທ຺ທິຏ຺ເຐ, ວຕ຺ຖານິ ອຸທປຊ຺ຊິສຸໍ;

ຕໂຕ ສຸວຕ຺ຖວສໂນ, ເຖຣສ຺ສ ທສ຺ສຍີຕຸມໍ.

໔໒໔. ‘‘ຍາວຕາ ນນ຺ທຣາຊສ຺ສ, ວິຊິຕສ຺ມິໍ ປຏິຈ຺ຉທາ;

ຕໂຕ ພຫຸຕຣາ ຠນ຺ເຕ, ວຕ຺ຖານຈ຺ຉາທນານິ ໂນ.

໔໒໕. ‘‘ໂກເສຍ຺ຍກມ຺ພລີຍານິ, ໂຂມກປ຺ປາສິການິ ຈ;

ວິປຸລາ ຈ ມຫຄ຺ຆາ ຈ, ເຕປາກາເສວລມ຺ພເຣ.

໔໒໖. ‘‘ເຕ ມຍໍ ປຣິທຫາມ, ຍໍ ຍຎ຺ຫິ ມນໂສ ປິຍໍ;

ຕຖາ ຠນ຺ເຕ ປຣກ຺ກມ, ຍຖາ ເຄຫໍ ລຠາມເສ.

໔໒໗. ‘‘ເຖໂຣ ປຓ຺ຓກຸຏິໍ ກຕ຺ວາ, ສງ຺ເຆ ຈາຕຸທ຺ທິເສ ອທາ;

ທຕ຺ວາ ຈ ອນ຺ວາທິສີ ເຖໂຣ, ມາຕຸ ປິຕຸ ຈ ຠາຕຸໂນ;

‘ອິທໍ ເມ ຎາຕີນໍ ໂຫຕຸ, ສຸຂິຕາ ໂຫນ຺ຕຸ ຎາຕໂຍ’.

໔໒໘. ‘‘ສມນນ຺ຕຣານຸທ຺ທິຏ຺ເຐ, ຆຣານິ ອຸທປຊ຺ຊິສຸໍ;

ກູຏາຄາຣນິເວສນາ, ວິຠຕ຺ຕາ ຠາຄໂສ ມິຕາ.

໔໒໙. ‘‘ນ ມນຸສ຺ເສສຸ ອີທິສາ, ຍາທິສາ ໂນ ຆຣາ ອິຘ;

ອປິ ທິພ຺ເພສຸ ຍາທິສາ, ຕາທິສາ ໂນ ຆຣາ ອິຘ.

໔໓໐. ‘‘ທທ຺ທລ຺ລມານາ ອາເຠນ຺ຕິ, ສມນ຺ຕາ ຈຕຸໂຣ ທິສາ;

ຕຖາ ຠນ຺ເຕ ປຣກ຺ກມ, ຍຖາ ປານີຍໍ ລຠາມເສ.

໔໓໑. ‘‘ເຖໂຣ ກຣຓໍ ປູເຣຕ຺ວາ, ສງ຺ເຆ ຈາຕຸທ຺ທິເສ ອທາ;

ທຕ຺ວາ ອນ຺ວາທິສີ ເຖໂຣ, ມາຕຸ ປິຕຸ ຈ ຠາຕຸໂນ;

‘ອິທໍ ເມ ຎາຕີນໍ ໂຫຕຸ, ສຸຂິຕາ ໂຫນ຺ຕຸ ຎາຕໂຍ’.

໔໓໒. ‘‘ສມນນ຺ຕຣານຸທ຺ທິຏ຺ເຐ, ປານີຍໍ ອຸທປຊ຺ຊຖ;

ຄມ຺ຠີຣາ ຈຕຸຣສ຺ສາ ຈ, ໂປກ຺ຂຣຎ຺ໂຎ ສຸນິມ຺ມິຕາ.

໔໓໓. ‘‘ສີໂຕທິກາ ສຸປ຺ປຕິຕ຺ຖາ, ສີຕາ ອປ຺ປຏິຄນ຺ຘິຍາ;

ປທຸມຸປ຺ປລສຎ຺ຉນ຺ນາ, ວາຣິກິຎ຺ຊກ຺ຂປູຣິຕາ.

໔໓໔. ‘‘ຕຕ຺ຖ ນ຺ຫຕ຺ວາ ປິວິຕ຺ວາ ຈ, ເຖຣສ຺ສ ປຏິທສ຺ສຍຸໍ;

ປຫູຕໍ ປານີຍໍ ຠນ຺ເຕ, ປາທາ ທຸກ຺ຂາ ຜລນ຺ຕິ ໂນ.

໔໓໕. ‘‘ອາຫິຓ຺ຑມານາ ຂຎ຺ຊາມ, ສກ຺ຂເຣ ກຸສກຓ຺ຏເກ;

ຕຖາ ຠນ຺ເຕ ປຣກ຺ກມ, ຍຖາ ຍານໍ ລຠາມເສ.

໔໓໖. ‘‘ເຖໂຣ ສິປາຏິກໍ ລທ຺ຘາ, ສງ຺ເຆ ຈາຕຸທ຺ທິເສ ອທາ;

ທຕ຺ວາ ອນ຺ວາທິສີ ເຖໂຣ, ມາຕຸ ປິຕຸ ຈ ຠາຕຸໂນ;

‘ອິທໍ ເມ ຎາຕີນໍ ໂຫຕຸ, ສຸຂິຕາ ໂຫນ຺ຕຸ ຎາຕໂຍ’.

໔໓໗. ‘‘ສມນນ຺ຕຣານຸທ຺ທິຏ຺ເຐ, ເປຕາ ຣເຖນ ມາຄມຸໍ;

ອນຸກມ຺ປິຕມ຺ຫ ຠທນ຺ເຕ, ຠຕ຺ເຕນຈ຺ຉາທເນນ ຈ.