໔. ມຫາວຄ຺ໂຄ

໑. ອມ຺ພສກ຺ກຣເປຕວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ

ເວສາລີ ນາມ ນຄຣຕ຺ຖິ ວຊ຺ຊີນນ຺ຕິ ອິທໍ ອມ຺ພສກ຺ກຣເປຕວຕ຺ຖຸ. ຕສ຺ສ ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ຠຄວຕິ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ເຕ ອມ຺ພສກ຺ກໂຣ ນາມ ລິຈ຺ຉວິຣາຊາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ນຕ຺ຖິກວາໂທ ເວສາລິຍໍ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ເວສາລິນຄເຣ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ວາຓິຊສ຺ສ ອາປຓສມີເປ ຈິກ຺ຂລ຺ລໍ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ພຫູ ຊນາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕາ ກິລມນ຺ຕິ, ເກຈິ ກທ຺ທເມນ ລິມ຺ປນ຺ຕິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ໂສ ວາຓິໂຊ ‘‘ມາ ອິເມ ມນຸສ຺ສາ ກລລໍ ອກ຺ກມິໍສູ’’ຕິ ອປຄຕທຸຄ຺ຄນ຺ຘໍ ສງ຺ຂວຓ຺ຓປຏິຠາຄໍ ໂຄສີສຏ຺ຐິໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປາເປສິ. ປກຕິຍາ ຈ ສີລວາ ອໂຫສິ ອກ຺ໂກຘໂນ ສຓ຺ຫວາໂຈ, ປເຣສຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ຄຸຓໍ ກິຕ຺ເຕຕິ.

ໂສ ເອກສ຺ມິໍ ທິວເສ ອຕ຺ຕໂນ ສຫາຍສ຺ສ ນ຺ຫາຍນ຺ຕສ຺ສ ປມາເທນ ອໂນໂລເກນ຺ຕສ຺ສ ນິວາສນວຕ຺ຖໍ ກີຬາຘິປ຺ປາເຍນ ອປນິຘາຍ ຕໍ ທຸກ຺ຂາເປຕ຺ວາ ອທາສິ. ຠາຄິເນຍ຺ໂຍ ປນສ຺ສ ໂຈຣິກາຍ ປຣເຄຫໂຕ ຠຓ຺ຑໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ອາປເຓ ນິກ຺ຂິປິ. ຠຓ຺ຑສາມິກາ ວີມໍສນ຺ຕາ ຠຓ຺ເຑນ ສທ຺ຘິໍ ຕສ຺ສ ຠາຄິເນຍ຺ຍໍ ຕຎ຺ຈ ຣຎ຺ໂຎ ທສ຺ເສສຸໍ. ຣາຊາ ‘‘ອິມສ຺ສ ສີສໍ ຉິນ຺ທຖ, ຠາຄິເນຍ຺ຍໍ ປນສ຺ສ ສູເລ ອາໂຣເປຖາ’’ຕິ ອາຓາເປສິ. ຣາຊປຸຣິສາ ຕຖາ ອກໍສຸ. ໂສ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຠຸມ຺ມເທເວສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ໂສ ໂຄສີເສນ ເສຕຸໂນ ກຕຕ຺ຕາ ເສຕວຓ຺ຓໍ ທິພ຺ພໍ ມໂນຊວໍ ອສ຺ສາຊານີຍໍ ປຏິລຠິ, ຄຸຓວນ຺ຕານໍ ວຓ຺ຓກຖເນນ ຕສ຺ສ ຄຕ຺ຕໂຕ ທິພ຺ພຄນ຺ໂຘ ວາຍຕິ, ສາຏກສ຺ສ ປນ ອປນິຫິຕຕ຺ຕາ ນຄ຺ໂຄ ອໂຫສິ. ໂສ ອຕ຺ຕນາ ປຸພ຺ເພ ກຕກມ຺ມໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຕທນຸສາເຣນ ອຕ຺ຕໂນ ຠາຄິເນຍ຺ຍໍ ສູເລ ອາໂຣປິຕໍ ທິສ຺ວາ ກຣຸຓາຍ ໂຈທິຍມາໂນ ມໂນຊວໍ ອສ຺ສໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ອຑ຺ຒຣຕ຺ຕິສມເຍ ຕສ຺ສ ສູລາ ໂຣປິຕຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອວິທູເຣ ຐິໂຕ ‘‘ຊີວ, ໂຠ, ຊີວິຕເມວ ເສຍ຺ໂຍ’’ຕິ ທິວເສ ທິວເສ ວທຕິ.

ເຕນ ຈ ສມເຍນ ອມ຺ພສກ຺ກໂຣ ຣາຊາ ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘວຣຄໂຕ ນຄຣໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ເຄເຫ ວາຕປານໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ຣາຊວິຠູຕິໍ ປສ຺ສນ຺ຕິໍ ເອກໍ ອິຕ຺ຖິໍ ທິສ຺ວາ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາສເນ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ‘‘ອິມໍ ຆຣໍ ອິມຎ຺ຈ ອິຕ຺ຖິໍ ອຸປຘາເຣຫີ’’ຕິ ສຎ຺ຎໍ ທຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ອຕ຺ຕໂນ ຣາຊເຄຫໍ ປວິຏ຺ໂຐ ຕໍ ປຸຣິສໍ ເປເສສິ – ‘‘ຄຈ຺ຉ, ຠເຓ, ຕສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ສສາມິກຠາວໍ ວາ ອສາມິກຠາວໍ ວາ ຊານາຫີ’’ຕິ. ໂສ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ສສາມິກຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສິ. ຣາຊາ ຕສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ປຣິຄ຺ຄຫຓູປາຍໍ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ຕສ຺ສາ ສາມິກໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ເອຫິ, ຠເຓ, ມໍ ອຸປຏ຺ຐາຫີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ ‘‘ຣາຊາ ອຕ຺ຕໂນ ວຈນໍ ອກໂຣນ຺ເຕ ມຍິ ຣາຊທຓ຺ຑໍ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ຠເຍນ ຣາຊຸປຏ຺ຐານໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ທິວເສ ທິວເສ ຣາຊຸປຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຣາຊາປິ ຕສ຺ສ ຠຕ຺ຕເວຕນໍ ທາເປຕ຺ວາ ກຕິປຍທິວສາຕິກ຺ກເມນ ປາໂຕວ ອຸປຏ຺ຐານໍ ອາຄຕໍ ເອວມາຫ – ‘‘ຄຈ຺ຉ, ຠເຓ, ອມຸມ຺ຫິ ຐາເນ ເອກາ ໂປກ຺ຂຣຓີ ອຕ຺ຖິ, ຕໂຕ ອຣຸຓວຓ຺ຓມຕ຺ຕິກໍ ຣຕ຺ຕຸປ຺ປລານິ ຈ ອາເນຫິ, ສເຈ ອຊ຺ເຊວ ນາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາສິ, ຊີວິຕໍ ເຕ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ຄເຕ ທ຺ວາຣປາລໍ ອາຫ – ‘‘ອຊ຺ຊ ອນຕ຺ຖງ຺ຄເຕ ເອວ ສູຣິເຍ ສພ຺ພທ຺ວາຣານິ ຖເກຕພ຺ພານີ’’ຕິ.

ສາ ຈ ໂປກ຺ຂຣຓີ ເວສາລິຍາ ຕິໂຍຊນມຕ຺ຖເກ ໂຫຕິ, ຕຖາປິ ໂສ ປຸຣິໂສ ມຣຓຠຍຕຊ຺ຊິໂຕ ວາຕເວເຄນ ປຸພ຺ພຓ຺ເຫເຍວ ຕໍ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ສມ຺ປາປຸຓິ. ‘‘ສາ ຈ ໂປກ຺ຂຣຓີ ອມນຸສ຺ສປຣິຄ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ ປເຄວ ສຸຕຕ຺ຕາ ຠເຍນ ໂສ ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ເອຕ຺ຖ ໂກຈິ ປຣິສ຺ສໂຍ’’ຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ອນຸປຣິຍາຍຕິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ໂປກ຺ຂຣຓິປາລໂກ ອມນຸສ຺ໂສ ກຣຸຓາຍມານຣູໂປ ມນຸສ຺ສຣູເປນ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ກິມຕ຺ຖໍ, ໂຠ ປຸຣິສ, ອິຘາຄໂຕສີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຕສ຺ສ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ກເຖສິ. ໂສ ‘‘ຍທິ ເອວໍ ຍາວທຕ຺ຖໍ ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ທິພ຺ພຣູປໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣຘາຍິ.

ໂສ ຕຕ຺ຖ ອຣຸຓວຓ຺ຓມຕ຺ຕິກໍ ຣຕ຺ຕຸປ຺ປລານິ ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ອນຕ຺ຖງ຺ຄເຕເຍວ ສູຣິເຍ ນຄຣທ຺ວາຣໍ ສມ຺ປາປຸຓິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ທ຺ວາຣປາໂລ ຕສ຺ສ ວິຣວນ຺ຕສ຺ເສວ ທ຺ວາຣໍ ຖເກສິ. ໂສ ຖກິເຕ ທ຺ວາເຣ ປເວສນໍ ອລຠນ຺ໂຕ ທ຺ວາຣສມີເປ ສູເລ ອາໂຣປິຕໍ ປຸຣິສໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອເຕ ມຍິ ອນຕ຺ຖງ຺ຄເຕ ເອວ ສູຣິເຍ ອາຄເຕ ວິຣວນ຺ເຕ ເອວໍ ທ຺ວາຣໍ ຖເກສຸໍ. ‘ອຫໍ ກາເລເຍວ ອາຄໂຕ, ມມ ທາໂສ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ຕຍາປິ ຎາຕໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ສກ຺ຂິມກາສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ໂສ ອາຫ ‘‘ອຫໍ ສູເລ ອາວຸໂຕ ວຊ຺ໂຌ ມຣຓາຠິມຸໂຂ, ກຖໍ ຕວ ສກ຺ຂິ ໂຫມິ. ເອໂກ ປເນຕ຺ຖ ເປໂຕ ມຫິທ຺ຘິໂກ ມມ ສມີປໍ ອາຄມິສ຺ສຕິ, ຕໍ ສກ຺ຂິໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ກຖໍ ປນ ໂສ ມຍາ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ? ອິເຘວ ຕ຺ວໍ ຕິຏ຺ຐ, ‘‘ສຍເມວ ທກ຺ຂິສ຺ສສີ’’ຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ມຊ຺ຌິມຍາເມ ຕໍ ເປຕໍ ອາຄຕໍ ທິສ຺ວາ ສກ຺ຂິໍ ອກາສິ. ວິຠາຕາຍ ຈ ຣຕ຺ຕິຍາ ຣຎ຺ຎາ ‘‘ມມ ອາຓາ ຕຍາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ຣາຊທຓ຺ຑໍ ເຕ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ເທວ, ມຍາ ຕວ ອາຓາ ນາຕິກ຺ກນ຺ຕາ, ອນຕ຺ຖງ຺ຄເຕ ເອວ ສູຣິເຍ ອຫໍ ອິຘາຄໂຕຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂກ ເຕ ສກ຺ຂີຕິ? ໂສ ຕສ຺ສ ສູລາວຸຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ນຄ຺ຄເປຕໍ ‘‘ສກ຺ຂີ’’ຕິ ນິທ຺ທິສິຕ຺ວາ ‘‘ກຖເມຕໍ ອມ຺ເຫຫິ ສທ຺ຘາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ຣຎ຺ຎາ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອຊ຺ຊ ຣຕ຺ຕິຍໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ສທ຺ຘາຕພ຺ພໍ ປຸຣິສໍ ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ເປເສຖາ’’ຕິ ອາຫ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣາຊາ ສຍເມວ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຐິໂຕ ເປເຕນ ຈ ຕຕ຺ຖາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຊີວ, ໂຠ, ຊີວິຕເມວ ເສຍ຺ໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕໍ ‘‘ເສຍ຺ຍາ ນິສຊ຺ຊາ ນຍິມສ຺ສ ອຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິນາ ປຎ຺ຈຫິ ຄາຖາຫິ ປຏິປຸຈ຺ຉິ. ອິທານິ ອາທິໂຕ ປນ ‘‘ເວສາລິ ນາມ ນຄຣຕ຺ຖິ ວຊ຺ຊີນ’’ນ຺ຕິ ຄາຖາ ຕາສໍ ສມ຺ພນ຺ຘທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ສງ຺ຄີຕິກາເຣຫິ ຐປິຕາ –

໕໑໗. ‘‘ເວສາລີ ນາມ ນຄຣຕ຺ຖິ ວຊ຺ຊີນໍ, ຕຕ຺ຖ ອຫຸ ລິຈ຺ຉວິ ອມ຺ພສກ຺ກໂຣ;

ທິສ຺ວານ ເປຕໍ ນຄຣສ຺ສ ພາຫິຣໍ, ຕຕ຺ເຖວ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ຖ ຕໍ ກາຣຓຕ຺ຖິໂກ.

໕໑໘. ‘‘ເສຍ຺ຍາ ນິສຊ຺ຊາ ນຍິມສ຺ສ ອຕ຺ຖິ, ອຠິກ຺ກໂມ ນຕ຺ຖິ ປຏິກ຺ກໂມ ຈ;

ອສິຕປີຕຂາຍິຕວຕ຺ຖໂຠຄາ, ປຣິຈາຣຓາ ສາປິ ອິມສ຺ສ ນຕ຺ຖິ.

໕໑໙. ‘‘ເຍ ຎາຕກາ ທິຏ຺ຐສຸຕາ ສຸຫຊ຺ຊາ, ອນຸກມ຺ປກາ ຍສ຺ສ ອເຫສຸໍ ປຸພ຺ເພ;

ທຏ຺ຐຸມ຺ປິ ເຕ ທານິ ນ ຕໍ ລຠນ຺ຕິ, ວິຣາຊິຕໂຕ ຫິ ຊເນນ ເຕນ.

໕໒໐. ‘‘ນ ໂອຄ຺ຄຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ມິຕ຺ຕາ, ຊຫນ຺ຕິ ມິຕ຺ຕາ ວິກລໍ ວິທິຕ຺ວາ;

ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ປຣິວາຣຍນ຺ຕິ, ພຫູ ມິຕ຺ຕາ ອຸຄ຺ຄຕຕ຺ຕສ຺ສ ໂຫນ຺ຕິ.

໕໒໑. ‘‘ນິຫີນຕ຺ໂຕ ສພ຺ພໂຠເຄຫິ ກິຈ຺ໂຉ, ສມ຺ມກ຺ຂິໂຕ ສມ຺ປຣິຠິນ຺ນຄຕ຺ໂຕ;

ອຸສ຺ສາວພິນ຺ທູວ ປລິມ຺ປມານາ, ອຊ຺ຊ ສຸເວ ຊີວິຕສ຺ສູປໂຣໂຘ.

໕໒໒. ‘‘ເອຕາທິສໍ ອຸຕ຺ຕມກິຈ຺ຉປ຺ປຕ຺ຕໍ,

ອຸຕ຺ຕາສິຕໍ ປຸຈິມນ຺ທສ຺ສ ສູເລ;

ອຖ ຕ຺ວໍ ເກນ ວຓ຺ເຓນ ວເທສິ ຍກ຺ຂ,

‘ຊີວ ໂຠ ຊີວິຕເມວ ເສຍ຺ໂຍ’’’ຕິ.

໕໑໗. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ສໍ ເວສາລິຍໍ. ນຄຣສ຺ສ ພາຫິຣນ຺ຕິ ນຄຣສ຺ສ ພຫິ ຠວໍ, ເວສາລິນຄຣສ຺ສ ພຫິ ເອວ ຊາຕໍ ປວຕ຺ຕໍ ສມ຺ພນ຺ຘໍ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ຍຕ຺ຖ ຕໍ ປສ຺ສິ, ຕຕ຺ເຖວ ຐາເນ. ຕນ຺ຕິ ຕໍ ເປຕໍ. ກາຣຓຕ຺ຖິໂກຕິ ‘‘ຊີວ, ໂຠ, ຊີວິຕເມວ ເສຍ຺ໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕອຕ຺ຖສ຺ສ ກາຣເຓນ ອຕ຺ຖິໂກ ຫຸຕ຺ວາ.

໕໑໘. ເສຍ຺ຍາ ນິສຊ຺ຊາ ນຍິມສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ປິຏ຺ຐິປສາຣຓລກ຺ຂຓາ ເສຍ຺ຍາ, ປລ຺ລງ຺ກາຠຸຊນລກ຺ຂຓາ ນິສຊ຺ຊາ ຈ ອິມສ຺ສ ສູເລ ອາໂຣປິຕປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ນຕ຺ຖິ. ອຠິກ຺ກໂມ ນຕ຺ຖິ ປຏິກ຺ກໂມ ຈາຕິ ອຠິກ຺ກມາທິລກ຺ຂຓໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ຄມນໍ ອິມສ຺ສ ນຕ຺ຖິ. ປຣິຈາຣິກາ ສາປີຕິ ຍາ ອສິຕປີຕຂາຍິຕວຕ຺ຖປຣິໂຠຄາທິລກ຺ຂຓາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຣິຈາຣຓາ, ສາປິ ອິມສ຺ສ ນຕ຺ຖິ. ‘‘ປຣິຫຣຓາ ສາປີ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ, ອສິຕາທິປຣິໂຠຄວເສນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຣິຫຣຓາ, ສາປິ ອິມສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ວິຄຕຊີວິຕຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ປຣິຈາຣຓາ ສາປີ’’ຕິ ເກຈິ ປຐນ຺ຕິ.

໕໑໙. ທິຏ຺ຐສຸຕາ ສຸຫຊ຺ຊາ, ອນຸກມ຺ປກາ ຍສ຺ສ ອເຫສຸໍ ປຸພ຺ເພຕິ ສນ຺ທິຏ຺ຐສຫາຍາ ເຈວ ອທິຏ຺ຐສຫາຍາ ຈ ຍສ຺ສ ມິຕ຺ຕາ ອນຸທ຺ທຍາວນ຺ໂຕ ເຍ ອສ຺ສ ອິມສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ອເຫສຸໍ. ທຏ຺ຐຸມ຺ປີຕິ ປສ຺ສິຕຸມ຺ປິ ນ ລຠນ຺ຕິ, ກຸໂຕ ສຫ ວສິຕຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຣາຊິຕຕ຺ໂຕຕິ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕສຠາໂວ. ຊເນນ ເຕນາຕິ ເຕນ ຎາຕິອາທິຊເນນ.

໕໒໐. ນ ໂອຄ຺ຄຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ມິຕ຺ຕາຕິ ອປຄຕວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ມຕສ຺ສ ມິຕ຺ຕາ ນາມ ນ ໂຫນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ມິຕ຺ເຕຫິ ກາຕພ຺ພກິຈ຺ຈສ຺ສ ອຕິກ຺ກນ຺ຕຕ຺ຕາ. ຊຫນ຺ຕິ ມິຕ຺ຕາ ວິກລໍ ວິທິຕ຺ວາຕິ ມໂຕ ຕາວ ຕິຏ຺ຐຕຸ, ຊີວນ຺ຕມ຺ປິ ໂຠຄວິກລໍ ປຸຣິສໍ ວິທິຕ຺ວາ ‘‘ນ ອິໂຕ ກິຎ຺ຈິ ຄຍ຺ຫູປຄ’’ນ຺ຕິ ມິຕ຺ຕາ ປຊຫນ຺ຕິ. ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ປຣິວາຣຍນ຺ຕີຕິ ຕສ຺ສ ປນ ສນ຺ຕກໍ ອຕ຺ຖໍ ຘນໍ ທິສ຺ວາ ປິຍວາທິໂນ ມຸຂຸລ຺ໂລກິກາ ຫຸຕ຺ວາ ຕໍ ປຣິວາເຣນ຺ຕິ. ພຫູ ມິຕ຺ຕາ ອຸຄ຺ຄຕຕ຺ຕສ຺ສ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວິຠວສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຸຄ຺ຄຕສຠາວສ຺ສ ສມິທ຺ຘສ຺ສ ພຫູ ອເນກາ ມິຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຍໍ ໂລກິຍສຠາໂວຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໕໒໑. ນິຫີນຕ຺ໂຕ ສພ຺ພໂຠເຄຫີຕິ ສພ຺ເພຫິ ອຸປໂຠຄປຣິໂຠຄວຕ຺ຖູຫິ ປຣິຫີນຕ຺ໂຕ. ກິຈ຺ໂຉຕິ ທຸກ຺ຂິໂຕ. ສມ຺ມກ຺ຂິໂຕຕິ ຣຸຫິເຣຫິ ສມ຺ມກ຺ຂິຕສຣີໂຣ. ສມ຺ປຣິຠິນ຺ນຄຕ຺ໂຕຕິ ສູເລນ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ວິທາລິຕຄຕ຺ໂຕ. ອຸສ຺ສາວພິນ຺ທູວ ປລິມ຺ປມາໂນຕິ ຕິຓຄ຺ເຄ ລິມ຺ປມານອຸສ຺ສາວພິນ຺ທຸສທິໂສ. ອຊ຺ຊ ສຸເວຕິ ອຊ຺ຊ ວາ ສຸເວ ວາ ອິມສ຺ສ ນາມ ປຸຣິສສ຺ສ ຊີວິຕສ຺ສ ອຸປໂຣໂຘ ນິໂຣໂຘ, ຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໕໒໒. ອຸຕ຺ຕາສິຕນ຺ຕິ ອາວຸຕໍ ອາໂຣປິຕໍ. ປຸຈິມນ຺ທສ຺ສ ສູເລຕິ ນິມ຺ພຣຸກ຺ຂສ຺ສ ທຓ຺ເຑນ ກຕສູເລ. ເກນ ວຓ຺ເຓນາຕິ ເກນ ກາຣເຓນ. ຊີວ, ໂຠ, ຊີວິຕເມວ ເສຍ຺ໂຍຕິ, ໂຠ ປຸຣິສ, ຊີວ. ກສ຺ມາ? ສູລໍ ອາໂຣປິຕສ຺ສາປິ ຫິ ເຕ ອິຘ ຊີວິຕເມວ ອິໂຕ ຈຸຕສ຺ສ ຊີວິຕໂຕ ສຕຠາເຄນ ສຫສ຺ສຠາເຄນ ເສຍ຺ໂຍ ສຸນ຺ທຣຕໂຣຕິ.

ເອວໍ ເຕນ ຣຎ຺ຎາ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ໂສ ເປໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິປ຺ປາຍໍ ປກາເສນ຺ໂຕ –

໕໒໓. ‘‘ສາໂລຫິໂຕ ເອສ ອໂຫສິ ມຍ຺ຫໍ, ອຫໍ ສຣາມິ ປຸຣິມາຍ ຊາຕິຍາ;

ທິສ຺ວາ ຈ ເມ ກາຣຸຎ຺ຎມໂຫສິ ຣາຊ, ມາ ປາປຘມ຺ໂມ ນິຣຍໍ ປຕາຍໍ.

໕໒໔. ‘‘ອິໂຕ ຈຸໂຕ ລິຈ຺ຉວິ ເອສ ໂປໂສ, ສຕ຺ຖຸສ຺ສທໍ ນິຣຍໍ ໂຆຣຣູປໍ;

ອຸປປຊ຺ຊຕິ ທຸກ຺ກຏກມ຺ມກາຣີ, ມຫາຠິຕາປໍ ກຏຸກໍ ຠຍານກໍ.

໕໒໕. ‘‘ອເນກຠາເຄນ ຄຸເຓນ ເສຍ຺ໂຍ, ອຍເມວ ສູໂລ ນິຣເຍນ ເຕນ;

ເອກນ຺ຕທຸກ຺ຂໍ ກຏຸກໍ ຠຍານກໍ, ເອກນ຺ຕຕິພ຺ພໍ ນິຣຍໍ ປຕາຍໍ.

໕໒໖. ‘‘ອິທຎ຺ຈ ສຸຕ຺ວາ ວຈນໍ ມເມໂສ, ທຸກ຺ຂູປນີໂຕ ວິຊເຫຍ຺ຍ ປາຓໍ;

ຕສ຺ມາ ອຫໍ ສນ຺ຕິເກ ນ ຠຓາມິ, ມາ ເມກໂຕ ຊີວິຕສ຺ສູປໂຣໂຘ’’ຕິ. –

ຈຕສ຺ໂສ ຄາຖາ ອຠາສິ.

໕໒໓. ຕຕ຺ຖ ສາໂລຫິໂຕ ສມານໂລຫິໂຕ ໂຍນິສມ຺ພນ຺ເຘນ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຎາຕໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຣິມາຍ ຊາຕິຍາຕິ ປຸຣິມຕ຺ຕຠາເວ. ມາ ປາປຘມ຺ໂມ ນິຣຍໍ ປຕາຍນ຺ຕິ ອຍໍ ປາປຘມ຺ໂມ ປຸຣິໂສ ນິຣຍໍ ມາ ປຕິ, ມາ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊີຕິ ອິມໍ ທິສ຺ວາ ເມ ກາຣຸຎ຺ຎໍ ອໂຫສີຕິ ໂຍຊນາ.

໕໒໔. ສຕ຺ຕຸສ຺ສທນ຺ຕິ ປາປກາຣີຫິ ສຕ຺ເຕຫິ ອຸສ຺ສນ຺ນໍ, ອຖ ວາ ປຎ຺ຈວິຘພນ຺ຘນໍ, ມຸເຂ ຕຕ຺ຕໂລຫເສຈນໍ, ອງ຺ຄາຣປພ຺ພຕາໂຣປນໍ, ໂລຫກຸມ຺ຠິປກ຺ເຂປນໍ, ອສິປຕ຺ຕວນປ຺ປເວສນໍ, ເວຕ຺ຕຣຓິຍໍ ສໂມຕຣຓໍ, ມຫານິຣເຍ ປກ຺ເຂໂປຕິ. ອິເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ ປຎ຺ຈວິຘພນ຺ຘນາທີຫິ ທາຣຸຓກາຣເຓຫິ ອຸສ຺ສນ຺ນໍ, ອຸປຣູປຣິ ນິຈິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຫາຠິຕາປນ຺ຕິ ມຫາທຸກ຺ຂໍ, ມຫາອຄ຺ຄິສນ຺ຕາປໍ ວາ. ກຏຸກນ຺ຕິ ອນິຏ຺ຐໍ. ຠຍານກນ຺ຕິ ຠຍຊນກໍ.

໕໒໕. ອເນກຠາເຄນ ຄຸເຓນາຕິ ອເນກໂກຏ຺ຐາເສນ ອານິສໍເສນ. ອຍເມວ ສູໂລ ນິຣເຍນ ເຕນາຕິ ຕໂຕ ອິມສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານຠູຕໂຕ ນິຣຍໂຕ ອຍເມວ ສູໂລ ເສຍ຺ໂຍຕິ. ນິສ຺ສກ຺ເກ ຫິ ອິທໍ ກຣຓວຈນໍ. ເອກນ຺ຕ ຕິພ຺ພນ຺ຕິ ເອກນ຺ເຕເນວ ຕິຂິຓທຸກ຺ຂໍ, ນິຍຕມຫາທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໕໒໖. ອິທຎ຺ຈ ສຸຕ຺ວາ ວຈນໍ ມເມໂສຕິ ‘‘ອິໂຕ ຈຸໂຕ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕໍ ມມ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ເອໂສ ປຸຣິໂສ ທຸກ຺ຂູປນີໂຕ ມມ ວຈເນນ ນິຣຍທຸກ຺ຂໍ ອຸປນີໂຕ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ. ວິຊເຫຍ຺ຍ ປາຓນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຊີວິຕໍ ປຣິຈ຺ຈເຊຍ຺ຍ. ຕສ຺ມາຕິ ເຕນ ກາຣເຓນ. ມາ ເມກໂຕຕິ ‘‘ມຍາ ເອກໂຕ ອິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ຊີວິຕສ຺ສ ອຸປໂຣໂຘ ມາ ໂຫຕູ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອິທໍ ວຈນໍ ອຫໍ ນ ຠຓາມິ, ອຖ ໂຂ ‘‘ຊີວ, ໂຠ, ຊີວິຕເມວ ເສຍ຺ໂຍ’’ຕິ ອິທເມວ ຠຓາມີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເອວໍ ເປເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິປ຺ປາເຍ ປກາສິເຕ ປຸນ ຣາຊາ ເປຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ໂອກາສໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໕໒໗. ‘‘ອຎ຺ຎາໂຕ ເອໂສ ປຸຣິສສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ, ອຎ຺ຎມ຺ປິ ອິຈ຺ຉາມເສ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ຕຸວໍ;

ໂອກາສກມ຺ມໍ ສເຈ ໂນ ກໂຣສິ, ປຸຈ຺ຉາມ ຕໍ ໂນ ນ ຈ ກຸຊ຺ຌິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

໕໒໘. ‘‘ອທ຺ຘາ ປຏິຎ຺ຎາ ເມ ຕທາ ອຫຸ, ນາຈິກ຺ຂຓາ ອປ຺ປສນ຺ນສ຺ສ ໂຫຕິ;

ອກາມາ ສທ຺ເຘຍ຺ຍວໂຈຕິ ກຕ຺ວາ, ປຸຈ຺ຉສ຺ສຸ ມໍ ກາມໍ ຍຖາ ວິສຍ຺ຫ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມາ ຣຎ຺ໂຎ ເປຕສ຺ສ ຈ ວຈນປຏິວຈນຄາຖາ.

໕໒໗. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎາໂຕຕິ ອວຄໂຕ. ອິຈ຺ຉາມເສຕິ ອິຈ຺ຉາມ. ໂນຕິ ອມ຺ຫາກໍ. ນ ຈ ກຸຊ຺ຌິຕພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ອິເມ ມນຸສ຺ສາ ຍໍກິຎ຺ຈິ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ ໂກໂຘ ນ ກາຕພ຺ໂພ.

໕໒໘. ອທ຺ຘາຕິ ເອກໍເສນ. ປຏິຎ຺ຎາ ເມຕິ ຎາຓວເສນ ມຍ຺ຫໍ ‘‘ປຸຈ຺ຉສ຺ສູ’’ຕິ ປຏິຎ຺ຎາ, ໂອກາສທານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕທາ ອຫູຕິ ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ປຐມທສ຺ສເນ ອໂຫສິ. ນາຈິກ຺ຂຓາ ອປ຺ປສນ຺ນສ຺ສ ໂຫຕີຕິ ອກຖນາ ອປ຺ປສນ຺ນສ຺ສ ໂຫຕິ. ປສນ຺ໂນ ເອວ ຫິ ປສນ຺ນສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ກເຖຕິ. ຕ຺ວໍ ປນ ຕທາ ມຍິ ອປ຺ປສນ຺ໂນ, ອຫຎ຺ຈ ຕຍິ, ເຕນ ປຏິຊານິຕ຺ວາ ກເຖຕຸກາໂມ ນາໂຫສິ. ອິທານິ ປນາຫໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ອກາມາ ສທ຺ເຘຍ຺ຍວໂຈ ອກາໂມ ເອວ ສທ຺ຘາຕພ຺ພວຈໂນ ອິຕິ ກຕ຺ວາ ອິມິນາ ກາຣເຓນ. ປຸຈ຺ຉສ຺ສຸ ມໍ ກາມໍ ຍຖາ ວິສຍ຺ຫນ຺ຕິ ຕ຺ວໍ ຍຖາ ອິຈ຺ຉສິ, ຕມຕ຺ຖໍ ມໍ ປຸຈ຺ຉສ຺ສຸ. ອຫໍ ປນ ຍຖາ ວິສຍ຺ຫໍ ຍຖາ ມຍ຺ຫໍ ສຫິຕຸໍ ສກ຺ກາ, ຕຖາ ອຕ຺ຕໂນ ຎາຓພລານຸຣູປໍ ກເຖສ຺ສາມີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເອວໍ ເປເຕນ ປຸຈ຺ຉນາຍ ໂອກາເສ ກເຕ ຣາຊາ –

໕໒໙. ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈຫໍ ຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສິສາມິ,

ສພ຺ພມ຺ປິ ຕາຫໍ ອຠິສທ຺ທເຫຍ຺ຍໍ;

ທິສ຺ວາວ ຕໍ ໂນປິ ເຈ ສທ຺ທເຫຍ຺ຍໍ,

ກເຣຍ຺ຍາສິ ເມ ຍກ຺ຂ ນິຍສ຺ສກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ອຫໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິເທວ ຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສິສ຺ສາມິ, ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ຕເຖວ ອຫໍ ອຠິສທ຺ທເຫຍ຺ຍໍ, ຕໍ ປນ ທິສ຺ວາວ ຕໍ ວຈນໍ ໂນປິ ເຈ ສທ຺ທເຫຍ຺ຍໍ. ຍກ຺ຂ, ມຍ຺ຫໍ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ນິຄ຺ຄຫກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍາສີຕິ. ອຖ ວາ ຍໍ ກິຎ຺ຈຫໍ ຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສິສ຺ສາມີຕິ ອຫໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິເທວ ຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສິສ຺ສາມິ ອຈກ຺ຂຸໂຄຈຣສ຺ສ ອທສ຺ສນໂຕ. ສພ຺ພມ຺ປິ ຕາຫໍ ອຠິສທ຺ທເຫຍ຺ຍນ຺ຕິ ສພ຺ພມ຺ປິ ເຕ ອຫໍ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ອຎ຺ຎໍ ວາ ອຠິສທ຺ທເຫຍ຺ຍໍ. ຕາທິໂສ ຫິ ມຍ຺ຫໍ ຕຍິ ອຠິປ຺ປສາໂທຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຈ຺ຉິມປທສ຺ສ ປນ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕວ ອຕ຺ໂຖ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເປໂຕ –

໕໓໐. ‘‘ສຈ຺ຈປ຺ປຏິຎ຺ຎາ ຕວ ເມສາ ໂຫຕຸ, ສຸຕ຺ວານ ຘມ຺ມໍ ລຠ ສຸປ຺ປສາທໍ;

ອຎ຺ຎຕ຺ຖິໂກ ໂນ ຈ ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ, ຍໍ ເຕ ສຸຕໍ ອສຸຕຎ຺ຈາປິ ຘມ຺ມໍ;

ສພ຺ພມ຺ປິ ອກ຺ຂິສ຺ສໍ ຍຖາ ປຊານ’’ນ຺ຕິ. – ຄາຖມາຫ; ອິໂຕ ປຣໍ –

໕໓໑. ‘‘ເສເຕນ ອສ຺ເສນ ອລງ຺ກເຕນ, ອຸປຍາສິ ສູລາວຸຕກສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ;

ຍານໍ ອິທໍ ອພ຺ຠຸຕໍ ທສ຺ສເນຍ຺ຍໍ, ກິສ຺ເສຕໍ ກມ຺ມສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກຕິ.

໕໓໒. ‘‘ເວສາລິຍາ ນຄຣສ຺ສ ມຊ຺ເຌ, ຈິກ຺ຂລ຺ລມຄ຺ເຄ ນຣກໍ ອໂຫສິ;

ໂຄສີສເມກາຫໍ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ, ເສຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນຣກສ຺ມິໍ ນິກ຺ຂິປິໍ.

໕໓໓. ‘‘ເອຕສ຺ມິໍ ປາທານິ ປຕິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ, ມຍຎ຺ຈ ອຎ຺ເຎ ຈ ອຕິກ຺ກມິມ຺ຫາ;

ຍານໍ ອິທໍ ອພ຺ຠຸຕໍ ທສ຺ສເນຍ຺ຍໍ, ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກຕິ.

໕໓໔. ‘‘ວຓ຺ໂຓ ຈ ເຕ ສພ຺ພທິສາ ປຠາສຕິ, ຄນ຺ໂຘ ຈ ເຕ ສພ຺ພທິສາ ປວາຍຕິ;

ຍກ຺ຂິທ຺ຘິປຕ຺ໂຕສິ ມຫານຸຠາໂວ, ນຄ຺ໂຄ ຈາສິ ກິສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກຕິ.

໕໓໕. ‘‘ອກ຺ໂກຘໂນ ນິຈ຺ຈປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ, ສຓ຺ຫາຫິ ວາຈາຫິ ຊນໍ ອຸເປມິ;

ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ, ທິພ຺ໂພ ເມ ວຓ຺ໂຓ ສຕຕໍ ປຠາສຕິ.

໕໓໖. ‘‘ຍສຎ຺ຈ ກິຕ຺ຕິຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ຐິຕານໍ, ທິສ຺ວານ ມນ຺ເຕມິ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ;

ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ, ທິພ຺ໂພ ເມ ຄນ຺ໂຘ ສຕຕໍ ປວາຍຕິ.

໕໓໗. ‘‘ສຫາຍານໍ ຕິຕ຺ຖສ຺ມິໍ ນ຺ຫາຍນ຺ຕານໍ, ຖເລ ຄເຫຕ຺ວາ ນິທຫິສ຺ສ ທຸສ຺ສໍ;

ຂິຑ຺ຑຕ຺ຖິໂກ ໂນ ຈ ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ, ເຕນມ຺ຫິ ນຄ຺ໂຄ ກສິຣາ ຈ ວຸຕ຺ຕີຕິ.

໕໓໘. ‘‘ໂຍ ກີຬມາໂນ ປກໂຣຕິ ປາປໍ, ຕສ຺ເສທິສໍ ກມ຺ມວິປາກມາຫຸ;

ອກີຬມາໂນ ປນ ໂຍ ກໂຣຕິ, ກິໍ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກມາຫູຕິ.

໕໓໙. ‘‘ເຍ ທຸຏ຺ຐສງ຺ກປ຺ປມນາ ມນຸສ຺ສາ, ກາເຍນ ວາຈາຍ ຈ ສໍກິລິຏ຺ຐາ;

ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ອຠິສມ຺ປຣາຍໍ, ອສໍສຍໍ ເຕ ນິຣຍໍ ອຸເປນ຺ຕິ.

໕໔໐. ‘‘ອປເຣ ປນ ສຸຄຕິມາສມານາ, ທາເນ ຣຕາ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕຠາວາ;

ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ອຠິສມ຺ປຣາຍໍ, ອສໍສຍໍ ເຕ ສຸຄຕິໍ ອຸເປນ຺ຕີ’’ຕິ. –

ເຕສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ວຈນປຏິວຈນຄາຖາ ໂຫນ຺ຕິ.

໕໓໐. ຕຕ຺ຖ ສຈ຺ຈປ຺ປຏິຎ຺ຎາ ຕວ ເມສາ ໂຫຕູຕິ ‘‘ສພ຺ພມ຺ປິ ຕາຫໍ ອຠິສທ຺ທເຫຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຕວ ເອສາ ປຏິຎ຺ຎາ ມຍ຺ຫໍ ສຈ຺ຈໍ ໂຫຕຸ. ສຸຕ຺ວານ ຘມ຺ມໍ ລຠ ສຸປ຺ປສາທນ຺ຕິ ມຍາ ວຸຈ຺ຈມານໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ສຸນ຺ທຣໍ ປສາທໍ ລຠສ຺ສຸ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖິໂກຕິ ອາຊານນຕ຺ຖິໂກ. ຍຖາ ປຊານນ຺ຕິ ຍຖາ ອຎ຺ໂຎປິ ປຊານນ຺ໂຕ, ‘‘ຍຖາປິ ຎາຕ’’ນ຺ຕິ ວາ ມຍາ ຍຖາ ຎາຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໕໓໑. ກິສ຺ເສຕໍ ກມ຺ມສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກຕິ ກິສ຺ເສຕໍ ກິສ຺ສ ນາມ ເອຕໍ, ກິສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ. ເອຕນ຺ຕິ ວາ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ກິສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ກິສ຺ສ ເຕ’’ຕິ ຈ ເກຈິ ປຐນ຺ຕິ.

໕໓໒-໓໓. ຈິກ຺ຂລ຺ລມຄ຺ເຄຕິ ຈິກ຺ຂລ຺ລວຕິ ປຖມ຺ຫິ. ນຣກນ຺ຕິ ອາວາຏໍ. ເອກາຫນ຺ຕິ ເອກໍ ອຫໍ. ນຣກສ຺ມິໍ ນິກ຺ຂິປິນ຺ຕິ ຍຖາ ກທ຺ທໂມ ນ ອກ຺ກມີຍຕິ, ເອວໍ ຕສ຺ມິໍ ຈິກ຺ຂລ຺ລາວາເຏ ຐເປສິໍ. ຕສ຺ສາຕິ ຕສ຺ສ ໂຄສີເສນ ເສຕຸກຣຓສ຺ສ.

໕໓໖-໗. ຘມ຺ເມ ຐິຕານນ຺ຕິ ຘມ຺ມຈາຣີນໍ ສມຈາຣີນໍ. ມນ຺ເຕມີຕິ ກເຖມິ ກິຕ຺ຕຍາມິ. ຂິຑ຺ຑຕ຺ຖິໂກຕິ ຫສາຘິປ຺ປາໂຍ. ໂນ ຈ ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕຕິ ທຸສ຺ສສາມິເກ ນ ທູສິຕຈິຕ຺ໂຕ, ນ ອວຫຣຓາຘິປ຺ປາໂຍ ນາປິ ວິນາສາຘິປ຺ປາໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໕໓໘. ອກີຬມາໂນຕິ ອຂິຑ຺ຑາຘິປ຺ປາໂຍ, ໂລຠາທີຫິ ທູສິຕຈິຕ຺ໂຕ. ກິໍ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກມາຫູຕິ ຕສ຺ສ ຕຖາ ກຕສ຺ສ ປາປກມ຺ມສ຺ສ ກີວ ກຏຸກໍ ທຸກ຺ຂວິປາກໍ ປຓ຺ຑິຕາ ອາຫຸ.

໕໓໙-໔໐. ທຸຏ຺ຐສງ຺ກປ຺ປມນາຕິ ກາມສງ຺ກປ຺ປາທິວເສນ ທູສິຕມໂນວິຕກ຺ກາ, ເອເຕນ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕມາຫ. ກາເຍນ ວາຈາຍ ຈ ສໍກິລິຏ຺ຐາຕິ ປາຓາຕິປາຕາທິວເສນ ກາຍວາຈາຫິ ມລິນາ. ອາສມານາຕິ ອາສີສມານາ ປຕ຺ຖຍມານາ.

ເອວໍ ເປເຕນ ສງ຺ເຂເປເນວ ກມ຺ມຜເລສຸ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ສິເຕສຸ ຕໍ ອສທ຺ທຫນ຺ໂຕ ຣາຊາ –

໕໔໑. ‘‘ຕໍ ກິນ຺ຕິ ຊາເນຍ຺ຍມຫໍ ອເວຈ຺ຈ, ກລ຺ຍາຓປາປສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ;

ກິໍ ວາຫໍ ທິສ຺ວາ ອຠິສທ຺ທເຫຍ຺ຍໍ, ໂກ ວາປິ ມໍ ສທ຺ທຫາເປຍ຺ຍ ເອຕ’’ນ຺ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕໍ ກິນ຺ຕິ ຊາເນຍ຺ຍມຫໍ ອເວຈ຺ຈາຕິ ໂຍຍໍ ຕຍາ ‘‘ເຍ ທຸຏ຺ຐສງ຺ກປ຺ປມນາ ມນຸສ຺ສາ, ກາເຍນ ວາຈາຍ ຈ ສໍກິລິຏ຺ຐາ’’ຕິອາທິນາ. ‘‘ອປເຣ ປນ ສຸຄຕິມາສມານາ’’ຕິອາທິນາ ຈ ກລ຺ຍາຓສ຺ສ ປາປສ຺ສ ຈ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາໂກ ວິຠຊິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕໍ ກິນ຺ຕິ ເກນ ກາຣເຓນ ອຫໍ ອເວຈ຺ຈ ອປຣປຈ຺ຈຍຠາເວນ ສທ຺ທເຫຍ຺ຍໍ. ກິໍ ວາຫໍ ທິສ຺ວາ ອຠິສທ຺ທເຫຍ຺ຍນ຺ຕິ ກີທິສໍ ວາ ປນາຫໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂຠູຕໍ ນິທສ຺ສນໍ ທິສ຺ວາ ປຏິສທ຺ທເຫຍ຺ຍໍ. ໂກ ວາປິ ມໍ ສທ຺ທຫາເປຍ຺ຍ ເອຕນ຺ຕິ ໂກ ວາ ວິຎ຺ຎູ ປຸຣິໂສ ປຓ຺ຑິໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ມໍ ສທ຺ທຫາເປຍ຺ຍ, ຕໍ ກເຖຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເປໂຕ ກາຣເຓນ ຕມຕ຺ຖໍ ຕສ຺ສ ປກາເສນ຺ໂຕ –

໕໔໒. ‘‘ທິສ຺ວາ ຈ ສຸຕ຺ວາ ອຠິສທ຺ທຫສ຺ສຸ, ກລ຺ຍາຓປາປສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ;

ກລ຺ຍາຓປາເປ ອຸຠເຍ ອສນ຺ເຕ, ສິຍາ ນຸ ສຕ຺ຕາ ສຸຄຕາ ທຸຄ຺ຄຕາ ວາ.

໕໔໓. ‘‘ໂນ ເຈຕ຺ຖ ກມ຺ມານິ ກເຣຍ຺ຍຸໍ ມຈ຺ຈາ, ກລ຺ຍາຓປາປານິ ມນຸສ຺ສໂລເກ;

ນາເຫສຸໍ ສຕ຺ຕາ ສຸຄຕາ ທຸຄ຺ຄຕາ ວາ, ຫີນາ ປຓີຕາ ຈ ມນຸສ຺ສໂລເກ.

໕໔໔. ‘‘ຍສ຺ມາ ຈ ກມ຺ມານິ ກໂຣນ຺ຕິ ມຈ຺ຈາ, ກລ຺ຍາຓປາປານິ ມນຸສ຺ສໂລເກ;

ຕສ຺ມາ ຫິ ສຕ຺ຕາ ສຸຄຕາ ທຸຄ຺ຄຕາ ວາ, ຫີນາ ປຓີຕາ ຈ ມນຸສ຺ສໂລເກ.

໕໔໕. ‘‘ທ຺ວຍຊ຺ຊ ກມ຺ມານໍ ວິປາກມາຫຸ, ສຸຂສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ເວທນີຍໍ;

ຕາ ເທວຕາໂຍ ປຣິຈາຣຍນ຺ຕິ, ປຈ຺ເຈນ຺ຕິ ພາລາ ທ຺ວຍຕໍ ອປສ຺ສິໂນ’’ຕິ. –

ຄາຖາ ອຠາສິ.

໕໔໒. ຕຕ຺ຖ ທິສ຺ວາ ຈາຕິ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ທິສ຺ວາປິ. ສຸຕ຺ວາຕິ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ຕທນຸສາເຣນ ນຍໍ ເນນ຺ໂຕ ອນຸມິນນ຺ໂຕ. ກລ຺ຍາຓປາປສ຺ສາຕິ ກຸສລສ຺ສ ອກຸສລສ຺ສ ຈ ກມ຺ມສ຺ສ ອຍໍ ສຸໂຂ ອຍໍ ທຸກ຺ໂຂ ຈ ວິປາໂກຕິ ອຠິສທ຺ທຫສ຺ສຸ. ອຸຠເຍ ອສນ຺ເຕຕິ ກລ຺ຍາເຓ ປາເປ ຈາຕິ ທຸວິເຘ ກມ຺ເມ ອວິຊ຺ຊມາເນ. ສິຍາ ນຸ ສຕ຺ຕາ ສຸຄຕາ ທຸຄ຺ຄຕາ ວາຕິ ‘‘ອິເມ ສຕ຺ຕາ ສຸຄຕິໍ ຄຕາ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ຄຕາ ວາ, ສຸຄຕິຍໍ ວາ ອຑ຺ຒາ ທຸຄ຺ຄຕິຍໍ ທລິທ຺ທາ ວາ’’ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ກິໍ ນຸ ສິຍາ ກຖໍ ສມ຺ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໕໔໓-໔. ອິທານິ ຍຖາວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ‘‘ໂນ ເຈຕ຺ຖ ກມ຺ມານີ’’ຕິ ຈ ‘‘ຍສ຺ມາ ຈ ກມ຺ມານີ’’ຕິ ຈ ຄາຖາທ຺ວເຍນ ພ຺ຍຕິເຣກໂຕ ອນ຺ວຍໂຕ ຈ ວິຠາເວຕິ. ຕຕ຺ຖ ຫີນາ ປຓີຕາຕິ ກຸລຣູປາໂຣຄ຺ຍປຣິວາຣາທີຫິ ຫີນາ ອຸຬາຣາ ຈ.

໕໔໕. ທ຺ວຍຊ຺ຊ ກມ຺ມານໍ ວິປາກມາຫູຕິ ທ຺ວຍໍ ທຸວິຘໍ ອຊ຺ຊ ອິທານິ ກມ຺ມານໍ ສຸຈຣິຕທຸຈ຺ຈຣິຕານໍ ວິປາກໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ. ກິໍ ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສຸຂສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ເວທນີຍ’’ນ຺ຕິ, ອິຏ຺ຐສ຺ສ ຈ ອນິຏ຺ຐສ຺ສ ຈ ອນຸຠວນໂຍຄ຺ຄໍ. ຕາ ເທວຕາໂຍ ປຣິຈາຣຍນ຺ຕີຕິ ເຍ ອຸກ຺ກໍສວເສນ ສຸຂເວທນີຍໍ ວິປາກໍ ປຏິລຠນ຺ຕິ, ເຕ ເທວໂລເກ ຕາ ເທວຕາ ຫຸຕ຺ວາ ທິພ຺ພສຸຂສມປ຺ປິຕາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຣິຈາເຣນ຺ຕິ. ປຈ຺ເຈນ຺ຕິ ພາລາ ທ຺ວຍຕໍ ອປສ຺ສິໂນຕິ ເຍ ພາລາ ກມ຺ມຎ຺ຈ ກມ຺ມຜລຎ຺ຈາຕິ ທ຺ວຍໍ ອປສ຺ສນ຺ຕາ ອສທ຺ທຫນ຺ຕາ, ເຕ ປາປປ຺ປສຸຕາ ທຸກ຺ຂເວທນີຍໍ ວິປາກໍ ອນຸຠວນ຺ຕາ ນິຣຍາທີສຸ ກມ຺ມຸນາ ປຈ຺ເຈນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ.

ເອວໍ ກມ຺ມຜລໍ ສທ຺ທຫນ຺ໂຕ ປນ ຕ຺ວໍ ກສ຺ມາ ເອວຣູປໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈນຸຠວສີຕິ ອນຸໂຍຄໍ ສນ຺ຘາຍ –

໕໔໖. ‘‘ນ ມຕ຺ຖິ ກມ຺ມານິ ສຍໍກຕານິ, ທຕ຺ວາປິ ເມ ນຕ຺ຖິ ໂຍ ອາທິເສຍ຺ຍ;

ອຈ຺ຉາທນໍ ສຍນມຖນ຺ນປານໍ, ເຕນມ຺ຫິ ນຄ຺ໂຄ ກສິຣາ ຈ ວຸຕ຺ຕີ’’ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ນ ມຕ຺ຖິ ກມ຺ມານິ ສຍໍກຕານີຕິ ຍສ຺ມາ ສຍໍ ອຕ຺ຕນາ ປຸພ຺ເພ ກຕານິ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມານິ ມມ ນຕ຺ຖິ ນ ວິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເຍຫິ ອິທານິ ອຈ຺ຉາທນາທີນິ ລເຠຍ຺ຍໍ. ທຕ຺ວາປິ ເມ ນຕ຺ຖິ ໂຍ ອາທິເສຍ຺ຍາຕິ ໂຍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ທານໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ອສຸກສ຺ສ ເປຕສ຺ສ ໂຫຕູ’’ຕິ ເມ ອາທິເສຍ຺ຍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ, ໂສ ນຕ຺ຖິ. ເຕນມ຺ຫິ ນຄ຺ໂຄ ກສິຣາ ຈ ວຸຕ຺ຕີຕິ ເຕນ ທຸວິເຘນາປິ ກາຣເຓນ ອິທານິ ນຄ຺ໂຄ ນິຈ຺ໂຈໂຬ ອມ຺ຫິ, ກສິຣາ ທຸກ຺ຂາ ຈ ວຸຕ຺ຕິ ຊີວິກາ ໂຫຕີຕິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣາຊາ ຕສ຺ສ ອຈ຺ຉາທນາທິລາຠໍ ອາກງ຺ຂນ຺ໂຕ –

໕໔໗. ‘‘ສິຍາ ນຸ ໂຂ ກາຣຓໍ ກິຎ຺ຈິ ຍກ຺ຂ, ອຈ຺ຉາທນໍ ເຍນ ຕຸວໍ ລເຠຖ;

ອາຈິກ຺ຂ ເມ ຕ຺ວໍ ຍທຕ຺ຖິ ເຫຕຸ, ສທ຺ຘາຍິກໍ ເຫຕຸວໂຈ ສຸໂຓມາ’’ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເຍນາຕິ ເຍນ ກາຣເຓນ ຕ຺ວໍ ອຈ຺ຉາທນໍ ລເຠຖ ລເຠຍ຺ຍາສິ, ກິຎ຺ຈິ ຕໍ ກາຣຓໍ ສິຍາ ນຸ ໂຂ ຠເວຍ຺ຍ ນຸ ໂຂຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍທຕ຺ຖີຕິ ຍທິ ອຕ຺ຖິ.

ອຖສ຺ສ ເປໂຕ ຕໍ ກາຣຓໍ ອາຈິກ຺ຂນ຺ໂຕ –

໕໔໘. ‘‘ກປ຺ປິຕໂກ ນາມ ອິຘຕ຺ຖິ ຠິກ຺ຂຸ, ຌາຍີ ສຸສີໂລ ອຣຫາ ວິມຸຕ຺ໂຕ;

ຄຸຕ຺ຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ສໍວຸຕປາຕິໂມກ຺ໂຂ, ສີຕິຠູໂຕ ອຸຕ຺ຕມທິຏ຺ຐິປຕ຺ໂຕ.

໕໔໙. ‘‘ສຂິໂລ ວທຎ຺ຎູ ສຸວໂຈ ສຸມຸໂຂ, ສ຺ວາຄໂມ ສຸປ຺ປຏິມຸຕ຺ຕໂກ ຈ;

ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ເຂຕ຺ຕໍ ອຣຓວິຫາຣີ, ເທວມນຸສ຺ສານຎ຺ຈ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ.

໕໕໐. ‘‘ສນ຺ໂຕ ວິຘູໂມ ອນີໂຆ ນິຣາໂສ, ມຸຕ຺ໂຕ ວິສລ຺ໂລ ອມໂມ ອວງ຺ໂກ;

ນິຣູປຘີ ສພ຺ພປປຎ຺ຈຂີໂຓ, ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ຊຸຕິມາ.

໕໕໑. ‘‘ອປ຺ປຎ຺ຎາໂຕ ທິສ຺ວາປິ ນ ຈ ສຸຊາໂນ, ມຸນີຕິ ນໍ ວຊ຺ຊິສຸ ໂວຫຣນ຺ຕິ;

ຊານນ຺ຕິ ຕໍ ຍກ຺ຂຠູຕາ ອເນຊໍ, ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມໍ ວິຈຣນ຺ຕໍ ໂລເກ.

໕໕໒. ‘‘ຕສ຺ສ ຕຸວໍ ເອກຍຸຄໍ ທຸເວ ວາ, ມມຸທ຺ທິສິຕ຺ວານ ສເຈ ທເທຖ;

ປຏິຄ຺ຄຫີຕານິ ຈ ຕານິ ອສ຺ສຸ, ມມຎ຺ຈ ປສ຺ເສຖ ສນ຺ນທ຺ຘທຸສ຺ສ’’ນ຺ຕິ. –

ຄາຖາ ອຠາສິ.

໕໔໘. ຕຕ຺ຖ ກປ຺ປິຕໂຕ ນາມາຕິ ຊຏິລສຫສ຺ສສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸປາລິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອຸປຊ຺ຌາຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ອິຘາຕິ ອິມິສ຺ສາ ເວສາລິຍາ ສມີເປ. ຌາຍີຕິ ອຄ຺ຄຜລຌາເນນ ຌາຍີ. ສີຕິຠູໂຕຕິ ສພ຺ພກິເລສທຣຖປຣິຬາຫວູປສເມນ ສີຕິຠາວປ຺ປຕ຺ໂຕ. ອຸຕ຺ຕມທິຏ຺ຐິປຕ຺ໂຕຕິ ອຸຕ຺ຕມໍ ອຄ຺ຄຜລໍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ປຕ຺ໂຕ.

໕໔໙. ສຂິໂລຕິ ມຸທຸ. ສຸວໂຈຕິ ສຸພ຺ພໂຈ. ສ຺ວາຄໂມຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ອາຄຕາຄໂມ. ສຸປ຺ປຏິມຸຕ຺ຕໂກຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ປຏິມຸຕ຺ຕກວາໂຈ, ມຸຕ຺ຕຠາຓີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຣຓວິຫາຣີຕິ ເມຕ຺ຕາວິຫາຣີ.

໕໕໐. ສນ຺ໂຕຕິ ອຸປສນ຺ຕກິເລໂສ. ວິຘູໂມຕິ ວິຄຕມິຈ຺ຉາວິຕກ຺ກຘູໂມ. ອນີໂຆຕິ ນິທ຺ທຸກ຺ໂຂ. ນິຣາໂສຕິ ນິຕ຺ຕຓ຺ໂຫ. ມຸຕ຺ໂຕຕິ ສພ຺ພຠເວຫິ ວິມຸຕ຺ໂຕ. ວິສລ຺ໂລຕິ ວີຕຣາຄາທິສລ຺ໂລ. ອມໂມຕິ ມມໍກາຣວິຣຫິໂຕ. ອວງ຺ໂກຕິ ກາຍວງ຺ກາທິວງ຺ກວິຣຫິໂຕ. ນິຣູປຘີຕິ ກິເລສາຠິສງ຺ຂາຣາທິອຸປຘິປ຺ປຫາຍີ. ສພ຺ພປປຎ຺ຈຂີໂຓຕິ ປຣິກ຺ຂີຓຕຓ຺ຫາທິປປຎ຺ໂຈ. ຊຸຕິມາຕິ ອນຸຕ຺ຕຣາຍ ຎາຓຊຸຕິຍາ ຊຸຕິມາ. ອປ຺ປຎ຺ຎາໂຕຕິ ປຣມປ຺ປິຈ຺ຉຕາຍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຄຸຓຕາຍ ຈ ນ ປາກໂຏ.

໕໕໑. ທິສ຺ວາປິ ນ ຈ ສຸຊາໂນຕິ ຄມ຺ຠີຣຠາເວນ ທິສ຺ວາປິ ‘‘ເອວໍສີໂລ, ເອວໍຘມ຺ໂມ, ເອວໍປຎ຺ໂຎ’’ຕິ ນ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ. ຊານນ຺ຕິ ຕໍ ຍກ຺ຂຠູຕາ ອເນຊນ຺ຕິ ຍກ຺ຂຠູຕາ ຈ ອເນຊໍ ນິຕ຺ຕຓ຺ຫໍ ‘‘ອຣຫາ’’ຕິ ຕໍ ຊານນ຺ຕິ. ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມນ຺ຕິ ສຸນ຺ທຣສີລາທິຄຸຓໍ.

໕໕໒. ຕສ຺ສາຕິ ຕສ຺ສ ກປ຺ປິຕກມຫາເຖຣສ຺ສ. ເອກຍຸຄນ຺ຕິ ເອກໍ ວຕ຺ຖຍຸຄໍ. ທຸເວ ວາຕິ ທ຺ເວ ວາ ວຕ຺ຖຍຸຄານິ. ມມຸທ຺ທິສິຕ຺ວານາຕິ ມມໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ. ປຏິຄ຺ຄຫີຕານິຈ ຕານິ ອສ຺ສູຕິ ຕານິ ວຕ຺ຖຍຸຄານິ ເຕນ ປຏິຄ຺ຄຫິຕານິ ຈ ອສ຺ສຸ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ສນ຺ນທ຺ຘທຸສ຺ສນ຺ຕິ ທຸສ຺ເສນ ກຕສນ຺ນາຫໍ, ລທ຺ຘວຕ຺ຖໍ ນິວຕ຺ຖປາຣຸຕທຸສ຺ສນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕໂຕ ຣາຊາ –

໕໕໓. ‘‘ກສ຺ມິໍ ປເທເສ ສມຓໍ ວສນ຺ຕໍ, ຄນ຺ຕ຺ວານ ປສ຺ເສມຸ ມຍໍ ອິທານິ;

ໂຍ ມຊ຺ຊ ກງ຺ຂໍ ວິຈິກິຈ຺ຉິຕຎ຺ຈ, ທິຏ຺ຐີວິສູການິ ວິໂນທເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ. –

ເຖຣສ຺ສ ວສນຏ຺ຐານໍ ປຸຈ຺ຉິ. ຕຕ຺ຖ ກສ຺ມິໍ ປເທເສຕິ ກຕຣສ຺ມິໍ ປເທເສ. ໂຍ ມຊ຺ຊາຕິ ໂຍ ອຊ຺ຊ, ມ-ກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ.

ຕໂຕ ເປໂຕ –

໕໕໔. ‘‘ເອໂສ ນິສິນ຺ໂນ ກປິນຈ຺ຈນາຍໍ, ປຣິວາຣິໂຕ ເທວຕາຫິ ພຫູຫິ;

ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ຠາສຕິ ສຈ຺ຈນາໂມ, ສກສ຺ມິມາເຈຣເກ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ’’ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກປິນຈ຺ຈນາຍນ຺ຕິ ກປີນໍ ວານຣານໍ ນຈ຺ຈເນນ ‘‘ກປິນຈ຺ຈນາ’’ຕິ ລທ຺ຘໂວຫາເຣ ປເທເສ. ສຈ຺ຈນາໂມຕິ ຌາຍີ ສຸສີໂລ ອຣຫາ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິອາທີຫິ ຄຸຓນາເມຫິ ຍາຖາວນາໂມ ອວິປຣີຕນາໂມ.

ເອວໍ ເປເຕນ ວຸຕ຺ເຕ ຣາຊາ ຕາວເທວ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ –

໕໕໕. ‘‘ຕຖາຫໍ ກສ຺ສາມິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອິທານິ, ອຈ຺ຉາທຍິສ຺ສໍ ສມຓໍ ຍຸເຄນ;

ປຏິຄ຺ຄຫີຕານິ ຈ ຕານິ ອສ຺ສຸ, ຕຸວຎ຺ຈ ປສ຺ເສມຸ ສນ຺ນທ຺ຘທຸສ຺ສ’’ນ຺ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກສ຺ສາມີຕິ ກຣິສ຺ສາມິ.

ອຖ ເປໂຕ ‘‘ເທວຕານໍ ເຖໂຣ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ຕສ຺ມາ ນາຍໍ ອຸປສງ຺ກມນກາໂລ’’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ –

໕໕໖. ‘‘ມາ ອກ຺ຂເຓ ປພ຺ພຊິຕໍ ອຸປາຄມິ, ສາຘຸ ໂວ ລິຈ຺ຉວິ ເນສ ຘມ຺ໂມ;

ຕໂຕ ຈ ກາເລ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ຕຕ຺ເຖວ ປສ຺ສາຫິ ຣໂຫ ນິສິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສາຘູຕິ ອາຍາຈເນ ນິປາໂຕ. ໂວ ລິຈ຺ຉວິ ເນສ ຘມ຺ໂມຕິ, ລິຈ຺ຉວິຣາຊ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ຣາຊູນໍ ເອສ ຘມ຺ໂມ ນ ໂຫຕິ, ຍໍ ອກາເລ ອຸປສງ຺ກມນໍ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຐາເນ.

ເອວໍ ເປເຕນ ວຸຕ຺ເຕ ຣາຊາ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ນິເວສນເມວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸນ ຍຸຕ຺ຕປຕ຺ຕກາເລ ອຏ຺ຐ ວຕ຺ຖຸຍຸຄານິ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ເຖຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ອິມານິ, ຠນ຺ເຕ, ອຏ຺ຐ ວຕ຺ຖຍຸຄານິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາ’’ຕິ ອາຫ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຖໂຣ ກຖາສມຸຏ຺ຐາປນຕ຺ຖໍ ‘‘ມຫາຣາຊ, ປຸພ຺ເພ ຕ຺ວໍ ອທານສີໂລ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ວິເຫຐນຊາຕິໂກວ ກຖໍ ປຓີຕານິ ວຕ຺ຖານິ ທາຕຸກາໂມ ຊາໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣາຊາ ຕສ຺ສ ກາຣຓໍ ອາຈິກ຺ຂນ຺ໂຕ ເປເຕນ ສມາຄມໍ, ເຕນ ຈ ອຕ຺ຕນາ ຈ ກຖິຕໍ ສພ຺ພໍ ເຖຣສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ວຕ຺ຖານິ ທຕ຺ວາ ເປຕສ຺ສ ອຸທ຺ທິສິ. ເຕນ ເປໂຕ ທິພ຺ພວຕ຺ຖຘໂຣ ອລງ຺ກຕປຏິຍຕ຺ໂຕ ອສ຺ສາຣຸຬ຺ໂຫ ເຖຣສ຺ສ ຈ ຣຎ຺ໂຎ ຈ ປຸຣໂຕ ປາຕຸຠວິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ຣາຊາ ອຕ຺ຕມໂນ ປມຸທິໂຕ ປີຕິໂສມນສ຺ສຊາໂຕ ‘‘ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ວຕ ມຍາ ກມ຺ມຜລໍ ທິຏ຺ຐໍ, ນ ທານາຫໍ ປາປໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ປຸຎ຺ຎເມວ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕນ ເປເຕນ ສກ຺ຂິໍ ອກາສິ. ໂສ ຈ ເປໂຕ ‘‘ສເຈ, ຕ຺ວໍ ລິຈ຺ຉວິຣາຊ, ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຘມ຺ມໍ ປຫາຍ ຘມ຺ມໍ ຈຣສິ, ເອວາຫໍ ຕວ ສກ຺ຂິໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ສນ຺ຕິກຎ຺ຈ ເຕ ອາຄມິສ຺ສາມິ, ສູລາວຸຕຎ຺ຈ ປຸຣິສໍ ສີຆໍ ສູລໂຕ ໂມເຈຫິ, ເອວໍ ໂສ ຊີວິຕໍ ລຠິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ຈຣນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສຕິ, ເຖຣຎ຺ຈ ກາເລນ ກາລໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຄໂຕ.

ອຖ ຣາຊາ ເຖຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນຄຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສີຆໍ ສີຆໍ ລິຈ຺ຉວິປຣິສໍ ສນ຺ນິປາເຕຕ຺ວາ ເຕ ອນຸຊານາເປຕ຺ວາ ຕໍ ປຸຣິສໍ ສູລໂຕ ໂມເຈຕ຺ວາ ‘‘ອິມໍ ອໂຣຄໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ຕິກິຈ຺ຉເກ ອາຓາເປສິ. ເຖຣຎ຺ຈ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ສິຍາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ນິຣຍຄາມິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ ນິຣຍໂຕ ມຸຕ຺ຕີ’’ຕິ. ສິຍາ, ມຫາຣາຊ, ສເຈ ອຸຬາຣໍ ປຸຎ຺ຎໍ ກໂຣຕິ, ມຸຈ຺ຈຕີຕິ ວຕ຺ວາ ເຖໂຣ ຣາຊານໍ ສຣເຓສຸ ຈ ສີເລສຸ ຈ ປຕິຏ຺ຐາເປສິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ເຖຣສ຺ສ ໂອວາເທ ຐຕ຺ວາ ໂສຕາປນ຺ໂນ ອໂຫສິ, ສູລາວຸໂຕ ປນ ປຸຣິໂສ ອໂຣໂຄ ຫຸຕ຺ວາ ສໍເວຄຊາໂຕ ຠິກ຺ຂູສຸ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ຕາ ສງ຺ຄີຕິກາຣາ –

໕໕໗. ‘‘ຕຖາຕິ ວຕ຺ວາ ອຄມາສິ ຕຕ຺ຖ, ປຣິວາຣິໂຕ ທາສຄເຓນ ລິຈ຺ຉວິ;

ໂສ ຕໍ ນຄຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ວາສູປຄຈ຺ຉິຕ຺ຖ ສເກ ນິເວສເນ.

໕໕໘. ‘‘ຕໂຕ ຈ ກາເລ ຄິຫິກິຈ຺ຈານິ ກຕ຺ວາ,

ນ຺ຫຕ຺ວາ ປິວິຕ຺ວາ ຈ ຂຓໍ ລຠິຕ຺ວາ;