໒. ສາຓວາສິຕ຺ເຖຣເປຕວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ

ກຸຓ຺ຑິນາຄຣິໂຍ ເຖໂຣຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖຣິ ເວຬຸວເນ ວິຫຣນ຺ເຕ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຓວາສິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຎາຕິເປເຕ ອາຣພ຺ຠ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕີເຕ ກິຣ ພາຣາຓສິຍໍ ກິຕວສ຺ສ ນາມ ຣຎ຺ໂຎ ປຸຕ຺ໂຕ ອຸຍ຺ຍານກີຬໍ ກີຬິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕນ຺ໂຕ ສຸເນຕ຺ຕໍ ນາມ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ນຄຣໂຕ ນິກ຺ຂມນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ອິສ຺ສຣິຍມທມຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ມຍ຺ຫໍ ອຎ຺ຊລິໍ ອກຕ຺ວາ ອຍໍ ມຸຓ຺ຑໂກ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘໂຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ‘‘ກຈ຺ຈິ ເຕ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ລທ຺ໂຘ’’ຕິ ອາລປນ຺ໂຕ ຫຕ຺ຖໂຕ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຖວິຍໍ ປາເຕຕ຺ວາ ຠິນ຺ທິ. ອຖ ນໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕາທິຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ນິພ຺ພິກາຣໍ ກຣຸຓາວິປ຺ຜາຣໂສມນສ຺ສນິປາຕປສນ຺ນຈິຕ຺ຕເມວ ໂອໂລເກນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐານາຆາເຕນ ທູສິຕຈິຕ຺ໂຕ ‘‘ກິໍ ມໍ ກິຕວສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ປຸຕ຺ຕໍ ນ ຊານາສິ, ຕ຺ວໍ ໂອໂລກຍນ຺ໂຕ ມຍ຺ຫໍ ກິໍ ກຣິສ຺ສສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອວຫສນ຺ໂຕ ປກ຺ກາມິ. ປກ຺ກນ຺ຕມຕ຺ຕສ຺ເສວ ຈສ຺ສ ນຣກຄ຺ຄິທາຫປຏິຠາໂຄ ພລວສຣີຣທາໂຫ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ໂສ ເຕນ ມຫາສນ຺ຕາເປນາຠິຠູຕກາໂຍ ອຕິພາຬ຺ຫໍ ທຸກ຺ຂເວທນາຠິຕຸນ຺ໂນ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ອວີຈີມຫານິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ.

ໂສ ຕຕ຺ຖ ທກ຺ຂິຓປສ຺ເສນ ວາມປສ຺ເສນ ອຸຕ຺ຕາໂນ ອວກຸຊ຺ໂຊຕິ ພຫູຫິ ປກາເຣຫິ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຈຕຸຣາສີຕິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ເປເຕສຸ ອປິຣິມິຕກາລໍ ຂຸປ຺ປິປາສາທິທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ກຸຓ຺ຑິນຄຣສ຺ສ ສມີເປ ເກວຏ຺ຏຄາເມ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ຊາຕິສ຺ສຣຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ, ເຕນ ໂສ ປຸພ຺ເພ ອຕ຺ຕນາ ອນຸຠູຕປຸພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຸສ຺ສຣນ຺ໂຕ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕປິ ປາປຠເຍນ ຎາຕເກຫິປິ ສທ຺ຘິໍ ມຈ຺ຉພນ຺ຘນຕ຺ຖໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ເຕສຸ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕສຸ ມຈ຺ເຉ ຆາເຕຕຸໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນິລີຍຕິ, ຄໂຕ ຈ ຊາລໍ ຠິນ຺ທຕິ, ຊີວນ຺ເຕ ວາ ມຈ຺ເຉ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸທເກ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ກິຣິຍໍ ອໂຣຈນ຺ຕາ ຎາຕກາ ເຄຫໂຕ ຕໍ ນີຫຣິໍສຸ. ເອໂກ ປນສ຺ສ ຠາຕາ ສິເນຫພທ຺ຘຫທໂຍ ອໂຫສິ.

ເຕນ ຈ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ກຸຓ຺ຑິນຄຣໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ສາຓປພ຺ພເຕ ວິຫຣຕິ. ອຖ ໂສ ເກວຏ຺ຏປຸຕ຺ໂຕ ຎາຕເກຫິ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ປຣິພ຺ຠມນ຺ໂຕ ຕໍ ປເທສໍ ປຕ຺ໂຕ ໂຠຊນເວລາຍ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປສງ຺ກມິ. ເຖໂຣ ຕໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ໂຠຊເນນ ອຕ຺ຖິກຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຠຕ຺ຕໍ ທຕ຺ວາ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ໂຈ ສພ຺ພໍ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຎຕ຺ວາ ຘມ຺ມກຖາຍ ປສນ຺ນມານສໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ປພ຺ພຊິສ຺ສສິ, ອາວຸໂສ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ເຖໂຣ ຕໍ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ອາຫ – ‘‘ອານນ຺ທ, ອິມໍ ສາມເຓຣໍ ອນຸກມ຺ເປຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ໂສ ຈ ອກຕກຸສລຕ຺ຕາ ອປ຺ປລາໂຠ ອໂຫສິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ປານີຍຆຏານໍ ປຣິປູຣເຓ ນິໂຍເຊສິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ອຸປາສກາ ຕສ຺ສ ພຫູນິ ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕານິ ປຏ຺ຐເປສຸໍ.

ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ລທ຺ຘູປສມ຺ປໂທ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ເຖໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ທ຺ວາທສຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ສາຓປພ຺ພເຕ ວສິ. ຕສ຺ສ ປນ ຎາຕກາ ປຎ຺ຈສຕມຕ຺ຕາ ອນຸປຈິຕກຸສລກມ຺ມາ ອຸປຈິຕມຈ຺ເຉຣາທິປາປຘມ຺ມາ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ເປເຕສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ. ຕສ຺ສ ປນ ມາຕາປິຕໂຣ ‘‘ເອສ ອມ຺ເຫຫິ ປຸພ຺ເພ ເຄຫໂຕ ນິກ຺ກຑ຺ຒິໂຕ’’ຕິ ສາຣຊ຺ຊມານາ ຕໍ ອນຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ພທ຺ຘສິເນຫໍ ຠາຕິກໍ ເປເສສຸໍ. ໂສ ເຖຣສ຺ສ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິຏ຺ຐສມເຍ ທກ຺ຂິຓຊາຓຸມຓ຺ຑລໍ ປຖວິຍໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ກຕຎ຺ຊລີ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ມາຕາ ປິຕາ ຈ ເຕ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິອາທິຄາຖາ ອໂວຈ. ກຸຓ຺ຑິນາຄຣິໂຍ ເຖໂຣຕິອາທໂຍ ປນ ອາທິໂຕ ປຎ຺ຈ ຄາຖາ ຕາສໍ ສມ຺ພນ຺ຘທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຘມ຺ມສງ຺ຄາຫເກຫິ ຐປິຕາ.

໔໐໘. ‘‘ກຸຓ຺ຑິນາຄຣິໂຍ ເຖໂຣ, ສາຓວາສິນິວາສິໂກ;

ໂປຏ຺ຐປາໂທຕິ ນາເມນ, ສມໂຓ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ.

໔໐໙. ‘‘ຕສ຺ສ ມາຕາ ປິຕາ ຠາຕາ, ທຸຄ຺ຄຕາ ຍມໂລກິກາ;

ປາປກມ຺ມໍ ກຣິຕ຺ວານ, ເປຕໂລກໍ ອິໂຕ ຄຕາ.

໔໑໐. ‘‘ເຕ ທຸຄ຺ຄຕາ ສູຈິກຏ຺ຏາ, ກິລນ຺ຕາ ນຄ຺ຄິໂນ ກິສາ;

ອຸຕ຺ຕສນ຺ຕາ ມຫຕ຺ຕາສາ, ນ ທສ຺ເສນ຺ຕິ ກຸຣູຣິໂນ.

໔໑໑. ‘‘ຕສ຺ສ ຠາຕາ ວິຕຣິຕ຺ວາ, ນຄ຺ໂຄ ເອກປເຖກໂກ;

ຈຕຸກຸຓ຺ຑິໂກ ຠວິຕ຺ວານ, ເຖຣສ຺ສ ທສ຺ສຍີຕຸມໍ.

໔໑໒. ‘‘ເຖໂຣ ຈາມນສິກຕ຺ວາ, ຕຸຓ຺ຫີຠູໂຕ ອຕິກ຺ກມິ;

ໂສ ຈ ວິຎ຺ຎາປຍີ ເຖຣໍ, ‘ຠາຕາ ເປຕຄໂຕ ອຫໍ’.

໔໑໓. ‘‘ມາຕາ ປິຕາ ຈ ເຕ ຠນ຺ເຕ, ທຸຄ຺ຄຕາ ຍມໂລກິກາ;

ປາປກມ຺ມໍ ກຣິຕ຺ວານ, ເປຕໂລກໍ ອິໂຕ ຄຕາ.

໔໑໔. ‘‘ເຕນ ທຸຄ຺ຄຕາ ສູຈິກຏ຺ຏາ, ກິລນ຺ຕາ ນຄ຺ຄິໂນ ກິສາ;

ອຸຕ຺ຕສນ຺ຕາ ມຫຕ຺ຕາສາ, ນ ທສ຺ເສນ຺ຕິ ກຸຣູຣິໂນ.

໔໑໕. ‘‘ອນຸກມ຺ປສ຺ສຸ ກາຣຸຓິໂກ, ທຕ຺ວາ ອນ຺ວາທິສາຫິ ໂນ;

ຕວ ທິນ຺ເນນ ທາເນນ, ຍາເປສ຺ສນ຺ຕິ ກຸຣູຣິໂນ’’ຕິ.

໔໐໘-໙. ຕຕ຺ຖ ກຸຓ຺ຑິນາຄຣິໂຍ ເຖໂຣຕິ ເອວໍນາມເກ ນຄເຣ ຊາຕສໍວຑ຺ຒຕ຺ເຖໂຣ, ‘‘ກຸຓ຺ຑິກນຄໂຣ ເຖໂຣ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ໂສ ເອວຕ຺ໂຖ. ສາຓວາສິນິວາສິໂກຕິ ສາຓປພ຺ພຕວາສີ. ໂປຏ຺ຐປາໂທຕິ ນາເມນາຕິ ນາເມນ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ນາມ. ສມໂຓຕິ ສມິຕປາໂປ. ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄຠາວນາຍ ຠາວິຕສທ຺ຘາທິອິນ຺ທ຺ຣິໂຍ, ອຣຫາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ສາຕິ ຕສ຺ສ ສາຓວາສິຕ຺ເຖຣສ຺ສ. ທຸຄ຺ຄຕາຕິ ທຸຄ຺ຄຕິຄຕາ.

໔໑໐. ສູຈິກຏ຺ຏາຕິ ປູຕິນາ ລູຂຄຕ຺ຕາ ອຏ຺ຏກາ, ສູຈິກາຕິ ລທ຺ຘນາມາຍ ຂຸປ຺ປິປາສາຍ ອຏ຺ຏາ ປີຬິຕາ. ‘‘ສູຈິກຓ຺ຐາ’’ຕິ ເກຈິ ປຐນ຺ຕິ, ສູຈິຉິທ຺ທສທິສມຸຂທ຺ວາຣາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິລນ຺ຕາຕິ ກິລນ຺ຕກາຍຈິຕ຺ຕາ. ນຄ຺ຄິໂນຕິ ນຄ຺ຄຣູປາ ນິຈ຺ໂຈຬາ. ກິສາຕິ ອຏ຺ຐິຕ຺ຕຈມຕ຺ຕສຣີຣຕາຍ ກິສເທຫາ. ອຸຕ຺ຕສນ຺ຕາຕິ ‘‘ອຍໍ ສມໂຓ ອມ຺ຫາກໍ ປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ໂອຕ຺ຕປ຺ເປນ ອຸຕ຺ຣາສໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕາ. ມຫຕ຺ຕາສາຕິ ອຕ຺ຕນາ ປຸພ຺ເພ ກຕກມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ສຎ຺ຊາຕມຫາຠຍາ. ນ ທສ຺ເສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ຕານໍ ນ ທສ຺ເສນ຺ຕິ, ສມ຺ມຸຂີຠາວໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ກຸຣູຣິໂນຕິ ທາຣຸຓກມ຺ມນ຺ຕາ.

໔໑໑. ຕສ຺ສ ຠາຕາຕິ ສາຓວາສິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຠາຕາ. ວິຕຣິຕ຺ວາຕິ ວິຕິຓ຺ໂຓ ຫຸຕ຺ວາ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປສນ຺ຕາສຠຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຕຸຣິຕ຺ວາຕິ ວາ ປາໂຐ, ຕຸຣິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ, ຕຣມານຣູໂປ ຫຸຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອກປເຖຕິ ເອກປທິກມຄ຺ເຄ. ເອກໂກຕິ ເອກິໂກ ອທຸຕິໂຍ. ຈຕຸກຸຓ຺ຑິໂກ ຠວິຕ຺ວານາຕິ ຈຕູຫິ ອງ຺ເຄຫິ ກຸຓ຺ເຑຕິ ອຕ຺ຕຠາວໍ ປວຕ຺ເຕຕີຕິ ຈຕຸກຸຓ຺ຑິໂກ, ທ຺ວີຫິ ຊາຓູຫິ ທ຺ວີຫິ ຫຕ຺ເຖຫິ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕ ຈ, ເອວໍຠູໂຕ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສ ຫິ ເອວໍ ປຸຣໂຕ ໂກປີນປຏິຈ຺ຉາທນາ ໂຫຕີຕິ ຕຖາ ອກາສິ. ເຖຣສ຺ສ ທສ຺ສຍີຕຸມນ຺ຕິ ເຖຣສ຺ສ ອຕ຺ຕານໍ ອຸທ຺ທິສຍິ ທສ຺ເສສິ.

໔໑໒. ອມນສິກຕ຺ວາຕິ ‘‘ອຍໍ ນາມ ເອໂສ’’ຕິ ເອວໍ ມນສິ ອກຣິຕ຺ວາ ອນາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ. ໂສ ຈາຕິ ໂສ ເປໂຕ. ຠາຕາ ເປຕຄໂຕ ອຫນ຺ຕິ ‘‘ອຫໍ ອຕີຕຕ຺ຕຠາເວ ຠາຕາ, ອິທານິ ເປຕຠູໂຕ ອິຘາຄໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎາປຍິ ເຖຣນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

໔໑໓-໕. ຍຖາ ປນ ວິຎ຺ຎາປຍິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມາຕາ ປິຕາ ຈາ’’ຕິອາທິນາ ຕິສ຺ໂສ ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ມາຕາ ປິຕາ ຈ ເຕຕິ ຕວ ມາຕາ ຈ ປິຕາ ຈ. ອນຸກມ຺ປສ຺ສູຕິ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫ ອນຸທຍໍ ກໂຣຫິ. ອນ຺ວາທິສາຫີຕິ ອາທິສ. ໂນຕິ ອມ຺ຫາກໍ. ຕວ ທິນ຺ເນນາຕິ ຕຍາ ທິນ຺ເນນ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຖໂຣ ຍຖາ ປຏິປຊ຺ຊິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ –

໔໑໖. ‘‘ເຖໂຣ ຈຣິຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑາຍ, ຠິກ຺ຂູ ອຎ຺ເຎ ຈ ທ຺ວາທສ;

ເອກຊ຺ຌໍ ສນ຺ນິປຕິໍສຸ, ຠຕ຺ຕວິສ຺ສຄ຺ຄກາຣຓາ.

໔໑໗. ‘‘ເຖໂຣ ສພ຺ເພວ ເຕ ອາຫ, ຍຖາລທ຺ຘໍ ທທາຖ ເມ;

ສງ຺ຆຠຕ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ອນຸກມ຺ປາຍ ຎາຕິນໍ.

໔໑໘. ‘‘ນິຍ຺ຍາທຍິໍສຸ ເຖຣສ຺ສ, ເຖໂຣ ສງ຺ຆໍ ນິມນ຺ຕຍິ;

ທຕ຺ວາ ອນ຺ວາທິສິ ເຖໂຣ, ມາຕຸ ປິຕຸ ຈ ຠາຕຸໂນ;

‘ອິທໍ ເມ ຎາຕີນໍ ໂຫຕຸ, ສຸຂິຕາ ໂຫນ຺ຕຸ ຎາຕໂຍ’.

໔໑໙. ‘‘ສມນນ຺ຕຣານຸທ຺ທິຏ຺ເຐ, ໂຠຊນໍ ອຸທປຊ຺ຊຖ;

ສຸຈິໍ ປຓີຕໍ ສມ຺ປນ຺ນໍ, ອເນກຣສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ.

໔໒໐. ‘‘ຕໂຕ ອຸທ຺ທສ຺ສຍີ ຠາຕາ, ວຓ຺ຓວາ ພລວາ ສຸຂີ;

ປຫູຕໍ ໂຠຊນໍ ຠນ຺ເຕ, ປສ຺ສ ນຄ຺ຄາມ຺ຫເສ ມຍໍ;

ຕຖາ ຠນ຺ເຕ ປຣກ຺ກມ, ຍຖາ ວຕ຺ຖໍ ລຠາມເສ.

໔໒໑. ‘‘ເຖໂຣ ສງ຺ກາຣກູຏມ຺ຫາ, ອຸຈ຺ຈິນິຕ຺ວານ ນນ຺ຕເກ;

ປິໂລຕິກໍ ປຏໍ ກຕ຺ວາ, ສງ຺ເຆ ຈາຕຸທ຺ທິເສ ອທາ.

໔໒໒. ‘‘ທຕ຺ວາ ອນ຺ວາທິສີ ເຖໂຣ, ມາຕຸ ປິຕຸ ຈ ຠາຕຸໂນ;

‘ອິທໍ ເມ ຎາຕີນໍ ໂຫຕຸ, ສຸຂິຕາ ໂຫນ຺ຕຸ ຎາຕໂຍ’.

໔໒໓. ‘‘ສມນນ຺ຕຣານຸທ຺ທິຏ຺ເຐ, ວຕ຺ຖານິ ອຸທປຊ຺ຊິສຸໍ;

ຕໂຕ ສຸວຕ຺ຖວສໂນ, ເຖຣສ຺ສ ທສ຺ສຍີຕຸມໍ.

໔໒໔. ‘‘ຍາວຕາ ນນ຺ທຣາຊສ຺ສ, ວິຊິຕສ຺ມິໍ ປຏິຈ຺ຉທາ;

ຕໂຕ ພຫຸຕຣາ ຠນ຺ເຕ, ວຕ຺ຖານຈ຺ຉາທນານິ ໂນ.

໔໒໕. ‘‘ໂກເສຍ຺ຍກມ຺ພລີຍານິ, ໂຂມກປ຺ປາສິການິ ຈ;

ວິປຸລາ ຈ ມຫຄ຺ຆາ ຈ, ເຕປາກາເສວລມ຺ພເຣ.

໔໒໖. ‘‘ເຕ ມຍໍ ປຣິທຫາມ, ຍໍ ຍຎ຺ຫິ ມນໂສ ປິຍໍ;

ຕຖາ ຠນ຺ເຕ ປຣກ຺ກມ, ຍຖາ ເຄຫໍ ລຠາມເສ.

໔໒໗. ‘‘ເຖໂຣ ປຓ຺ຓກຸຏິໍ ກຕ຺ວາ, ສງ຺ເຆ ຈາຕຸທ຺ທິເສ ອທາ;

ທຕ຺ວາ ຈ ອນ຺ວາທິສີ ເຖໂຣ, ມາຕຸ ປິຕຸ ຈ ຠາຕຸໂນ;

‘ອິທໍ ເມ ຎາຕີນໍ ໂຫຕຸ, ສຸຂິຕາ ໂຫນ຺ຕຸ ຎາຕໂຍ’.

໔໒໘. ‘‘ສມນນ຺ຕຣານຸທ຺ທິຏ຺ເຐ, ຆຣານິ ອຸທປຊ຺ຊິສຸໍ;

ກູຏາຄາຣນິເວສນາ, ວິຠຕ຺ຕາ ຠາຄໂສ ມິຕາ.

໔໒໙. ‘‘ນ ມນຸສ຺ເສສຸ ອີທິສາ, ຍາທິສາ ໂນ ຆຣາ ອິຘ;

ອປິ ທິພ຺ເພສຸ ຍາທິສາ, ຕາທິສາ ໂນ ຆຣາ ອິຘ.

໔໓໐. ‘‘ທທ຺ທລ຺ລມານາ ອາເຠນ຺ຕິ, ສມນ຺ຕາ ຈຕຸໂຣ ທິສາ;

ຕຖາ ຠນ຺ເຕ ປຣກ຺ກມ, ຍຖາ ປານີຍໍ ລຠາມເສ.

໔໓໑. ‘‘ເຖໂຣ ກຣຓໍ ປູເຣຕ຺ວາ, ສງ຺ເຆ ຈາຕຸທ຺ທິເສ ອທາ;

ທຕ຺ວາ ອນ຺ວາທິສີ ເຖໂຣ, ມາຕຸ ປິຕຸ ຈ ຠາຕຸໂນ;

‘ອິທໍ ເມ ຎາຕີນໍ ໂຫຕຸ, ສຸຂິຕາ ໂຫນ຺ຕຸ ຎາຕໂຍ’.

໔໓໒. ‘‘ສມນນ຺ຕຣານຸທ຺ທິຏ຺ເຐ, ປານີຍໍ ອຸທປຊ຺ຊຖ;

ຄມ຺ຠີຣາ ຈຕຸຣສ຺ສາ ຈ, ໂປກ຺ຂຣຎ຺ໂຎ ສຸນິມ຺ມິຕາ.

໔໓໓. ‘‘ສີໂຕທິກາ ສຸປ຺ປຕິຕ຺ຖາ, ສີຕາ ອປ຺ປຏິຄນ຺ຘິຍາ;

ປທຸມຸປ຺ປລສຎ຺ຉນ຺ນາ, ວາຣິກິຎ຺ຊກ຺ຂປູຣິຕາ.

໔໓໔. ‘‘ຕຕ຺ຖ ນ຺ຫຕ຺ວາ ປິວິຕ຺ວາ ຈ, ເຖຣສ຺ສ ປຏິທສ຺ສຍຸໍ;

ປຫູຕໍ ປານີຍໍ ຠນ຺ເຕ, ປາທາ ທຸກ຺ຂາ ຜລນ຺ຕິ ໂນ.

໔໓໕. ‘‘ອາຫິຓ຺ຑມານາ ຂຎ຺ຊາມ, ສກ຺ຂເຣ ກຸສກຓ຺ຏເກ;

ຕຖາ ຠນ຺ເຕ ປຣກ຺ກມ, ຍຖາ ຍານໍ ລຠາມເສ.

໔໓໖. ‘‘ເຖໂຣ ສິປາຏິກໍ ລທ຺ຘາ, ສງ຺ເຆ ຈາຕຸທ຺ທິເສ ອທາ;

ທຕ຺ວາ ອນ຺ວາທິສີ ເຖໂຣ, ມາຕຸ ປິຕຸ ຈ ຠາຕຸໂນ;

‘ອິທໍ ເມ ຎາຕີນໍ ໂຫຕຸ, ສຸຂິຕາ ໂຫນ຺ຕຸ ຎາຕໂຍ’.

໔໓໗. ‘‘ສມນນ຺ຕຣານຸທ຺ທິຏ຺ເຐ, ເປຕາ ຣເຖນ ມາຄມຸໍ;

ອນຸກມ຺ປິຕມ຺ຫ ຠທນ຺ເຕ, ຠຕ຺ເຕນຈ຺ຉາທເນນ ຈ.

໔໓໘. ‘‘ຆເຣນ ປານີຍທາເນນ, ຍານທາເນນ ຈູຠຍໍ;

ມຸນິໍ ກາຣຸຓິກໍ ໂລເກ, ຠນ຺ເຕ ວນ຺ທິຕຸມາຄຕາ’’ຕິ. – ຄາຖາໂຍ ອາຫໍສຸ;

໔໑໖-໗. ຕຕ຺ຖ ເຖໂຣ ຈຣິຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑາຍາຕິ ເຖໂຣ ປິຓ຺ຑາປາຕຈາຣິກາຍ ຈຣິຕ຺ວາ. ຠິກ຺ຂູ ອຎ຺ເຎ ຈ ທ຺ວາທສາຕິ ເຖເຣນ ສຫ ວສນ຺ຕາ ອຎ຺ເຎ ຈ ທ຺ວາທສ ຠິກ຺ຂູ ເອກຊ຺ຌໍ ເອກໂຕ ສນ຺ນິປຕິໍສຸ. ກສ຺ມາຕິ ເຈ? ຠຕ຺ຕວິສ຺ສຄ຺ຄກາຣຓາຕິ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈກາຣຓາ ຠຸຎ຺ຊນນິມິຕ຺ຕໍ. ເຕຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ. ຍຖາລທ຺ຘນ຺ຕິ ຍໍ ຍໍ ລທ຺ຘໍ. ທທາຖາຕິ ເທຖ.

໔໑໘. ນິຍ຺ຍາທຍິໍສູຕິ ອທໍສຸ. ສງ຺ຆໍ ນິມນ຺ຕຍີຕິ ເຕ ເອວ ທ຺ວາທສ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ຆຸທ຺ເທສວເສນ ຕໍ ຠຕ຺ຕໍ ທາຕຸໍ ນິມນ຺ເຕສິ. ອນ຺ວາທິສີຕິ ອາທິສິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ອນ຺ວາທິສິ, ເຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມາຕຸ ປິຕຸ ຈ ຠາຕຸໂນ, ອິທໍ ເມ ຎາຕີນໍ ໂຫຕຸ, ສຸຂິຕາ ໂຫນ຺ຕຸ ຎາຕໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໑໙. ສມນນ຺ຕຣານຸທ຺ທິຏ຺ເຐຕິ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສມນນ຺ຕຣເມວ. ໂຠຊນໍ ອຸທປຊ຺ຊຖາຕິ ເຕສໍ ເປຕານໍ ໂຠຊນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ກີທິສນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສຸຈິ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອເນກຣສພ຺ຍຎ຺ຊນນ຺ຕິ ນານາຣເສຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ຍຸຕ຺ຕໍ, ອຖ ວາ ອເນກຣສໍ ອເນກພ຺ຍຎ຺ຊນຎ຺ຈ. ຕໂຕຕິ ໂຠຊນລາຠໂຕ ປຈ຺ຉາ.

໔໒໐. ອຸທ຺ທສ຺ສຍີ ຠາຕາຕິ ຠາຕິກຠູໂຕ ເປໂຕ ເຖຣສ຺ສ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສສິ. ວຓ຺ຓວາ ພລວາ ສຸຂີຕິ ເຕນ ໂຠຊນລາເຠນ ຕາວເທວ ຣູປສມ຺ປນ຺ໂນ ພລສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຂິໂຕວ ຫຸຕ຺ວາ. ປຫູຕໍ ໂຠຊນໍ, ຠນ຺ເຕຕິ, ຠນ຺ເຕ, ຕວ ທານານຸຠາເວນ ປຫູຕໍ ອນປ຺ປກໍ ໂຠຊນໍ ອມ຺ເຫຫິ ລທ຺ຘໍ. ປສ຺ສ ນຄ຺ຄາມ຺ຫເສຕິ ໂອໂລເກຫິ, ນຄ຺ຄິກາ ປນ ອມ຺ຫ, ຕສ຺ມາ ຕຖາ, ຠນ຺ເຕ, ປຣກ຺ກມ ປໂຍຄໍ ກໂຣຫິ. ຍຖາ ວຕ຺ຖໍ ລຠາມເສຕິ ເຍນ ປກາເຣນ ຍາທິເສນ ປໂຍເຄນ ສພ຺ເພວ ມຍໍ ວຕ຺ຖານິ ລເຠຍ຺ຍາມ, ຕຖາ ວາຍມຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໒໑. ສງ຺ກາຣກູຏມ຺ຫາຕິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ກາຣຏ຺ຐານໂຕ. ອຸຈ຺ຈິນິຕ຺ວານາຕິ ຄເວສນວເສນ ຄເຫຕ຺ວາ. ນນ຺ຕເກຕິ ຉິນ຺ນປຣິຍນ຺ເຕ ຉຑ຺ຑິຕທຸສ຺ສຂຓ຺ເຑ. ເຕ ປນ ຍສ຺ມາ ຂຓ຺ຑຠູຕາ ປິໂລຕິກາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ຕາຫິ ຈ ເຖໂຣ ຈີວຣໍ ກຕ຺ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ອທາສິ, ຕສ຺ມາ ອາຫ ‘‘ປິໂລຕິກໍ ປຏໍ ກຕ຺ວາ, ສງ຺ເຆ ຈາຕຸທ຺ທິເສ ອທາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ເຆ ຈາຕຸທ຺ທິເສ ອທາຕິ ຈຕູຫິປິ ທິສາຫິ ອາຄຕຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ອທາສິ. ສມ຺ປທານຕ຺ເຖ ຫິ ອິທໍ ຠຸມ຺ມວຈນໍ.

໔໒໓-໔. ສຸວຕ຺ຖວສໂນຕິ ສຸນ຺ທຣວຕ຺ຖວສໂນ. ເຖຣສ຺ສ ທສ຺ສຍີຕຸມນ຺ຕິ ເຖຣສ຺ສ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ສຍິ ທສ຺ເສສິ, ປາກໂຏ ອໂຫສິ. ປຏິຈ຺ຉາທຍຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ປຏິຈ຺ຉທາ.

໔໒໘-໙. ກູຏາຄາຣນິເວສນາຕິ ກູຏາຄາຣຠູຕາ ຕທຎ຺ຎນິເວສນສງ຺ຂາຕາ ຈ ຆຣາ. ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາສວເສນ ເຫຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິຠຕ຺ຕາຕິ ສມຈຕຸຣສ຺ສອາຍຕວຏ຺ຏສຓ຺ຐານາທິວເສນ ວິຠຕ຺ຕາ. ຠາຄໂສ ມິຕາຕິ ຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ. ໂນຕິ ອມ຺ຫາກໍ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ເປຕໂລເກ. ອປິ ທິພ຺ເພສູຕິ ອປີຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ເທວໂລເກສູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໓໑. ກຣຓນ຺ຕິ ຘມກຣຓໍ. ປູເຣຕ຺ວາຕິ ອຸທກສ຺ສ ປູເຣຕ຺ວາ. ວາຣິກິຎ຺ຊກ຺ຂປູຣິຕາຕິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວາຣິມຕ຺ຖເກ ປທຸມຸປ຺ປລາທີນໍ ເກສຣຠາເຣຫິ ສຎ຺ຉາທິຕວເສນ ປູຣິຕາ. ຜລນ຺ຕີຕິ ປຸປ຺ຜນ຺ຕິ, ປຓ຺ຫິກປຣິຍນ຺ຕາທີສຸ ວິທາເລນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໓໕-໖. ອາຫິຓ຺ຑມານາຕິ ວິຈຣມານາ. ຂຎ຺ຊາມາຕິ ຂຎ຺ຊນວເສນ ຄຈ຺ຉາມ. ສກ຺ຂເຣ ກຸສກຓ຺ຏເກຕິ ສກ຺ຂຣວຕິ ກຸສກຓ຺ຏກວຕິ ຈ ຠູມິຠາເຄ, ສກ຺ຂເຣ ກຸສກຓ຺ຏເກ ຈ ອກ຺ກມນ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍານນ຺ຕິ ຣຖວຍ຺ຫາທິກໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຍານໍ. ສິປາຏິກນ຺ຕິ ເອກປຏລອຸປາຫນໍ.

໔໓໗-໘. ຣເຖນ ມາຄມຸນ຺ຕິ ມກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ, ຣເຖນ ອາຄມໍສຸ. ອຸຠຍນ຺ຕິ ອຸຠເຍນ ທາເນນ, ຍານທາເນນ ເຈວ ຠຕ຺ຕາທິຈຕຸປຈ຺ຈຍທາເນນ ຈ. ປານີຍທາເນນ ເຫຕ຺ຖ ເຠສຊ຺ຊທານມ຺ປິ ສງ຺ຄຫິຕໍ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ເຖໂຣ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສິ. ຠຄວາ ຕມຕ຺ຖໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ຍຖາ ອິເມ ເອຕຣຫິ, ເອວໍ ຕ຺ວມ຺ປິ ອິໂຕ ອນນ຺ຕຣາຕີເຕ ອຕ຺ຕຠາເວ ເປໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ມຫາທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຖເຣນ ຍາຈິໂຕ ສຸຕ຺ຕເປຕວຕ຺ຖຸໍ ກເຖຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມຫາຊໂນ ສຎ຺ຊາຕສໍເວໂຄ ທານສີລາທິປຸຎ຺ຎກມ຺ມນິຣໂຕ ອໂຫສີຕິ.

ສາຓວາສິຕ຺ເຖຣເປຕວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.