໙. ອງ຺ກຸຣເປຕວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ

ຍສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຄຈ຺ຉາມາຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອງ຺ກຸຣເປຕໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ກາມຎ຺ເຈຕ຺ຖ ອງ຺ກຸໂຣ ເປໂຕ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ປນ ຈຣິຕໍ ຍສ຺ມາ ເປຕສມ຺ພນ຺ຘໍ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ‘‘ອງ຺ກຸຣເປຕວຕ຺ຖູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ສງ຺ເຂປກຖາ – ເຍ ເຕ ອຸຕ຺ຕຣມຘຸຣາຘິປຕິໂນ ຣຎ຺ໂຎ ມຫາສາຄຣສ຺ສ ປຸຕ຺ຕໍ ອຸປສາຄຣໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸຕ຺ຕຣາປເຖ ກໍສໂຠເຄ ອສິຕຎ຺ຊນນຄເຣ ມຫາກໍສສ຺ສ ຘີຕຸຍາ ເທວຄພ຺ຠາຍ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອຎ຺ຊນເທວີ ວາສຸເທໂວ ພລເທໂວ ຈນ຺ທເທໂວ ສູຣິຍເທໂວ ອຄ຺ຄິເທໂວ ວຣຸຓເທໂວ ອຊ຺ຊຸໂນ ປຊ຺ຊຸໂນ ຆຏປຓ຺ຑິໂຕ ອງ຺ກຸໂຣ ຈາຕິ ວາສຸເທວາທໂຍ ທສ ຠາຕິກາຕິ ເອກາທສ ຂຕ຺ຕິຍາ ອເຫສຸໍ, ເຕສຸ ວາສຸເທວາທໂຍ ຠາຕໂຣ ອສິຕຎ຺ຊນນຄຣໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ທ຺ວາຣວຕີປຣິໂຍສາເນສຸ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ເຕສຏ຺ຐິຍາ ນຄຣສຫສ຺ເສສຸ ສພ຺ເພ ຣາຊາໂນ ຈກ຺ເກນ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາເປຕ຺ວາ ທ຺ວາຣວຕິຍໍ ວສມານາ ຣຊ຺ຊໍ ທສ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ວິຠຊິໍສຸ. ຠຄິນິໍ ປນ ອຎ຺ຊນເທວິໍ ນ ສຣິໍສຸ. ປຸນ ສຣິຕ຺ວາ ‘‘ເອກາທສ ໂກຏ຺ຐາເສ ກໂຣມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ເຕສໍ ສພ຺ພກນິຏ຺ໂຐ ອງ຺ກຸໂຣ ‘‘ມມ ໂກຏ຺ຐາສໍ ຕສ຺ສາ ເທຖ, ອຫໍ ໂວຫາຣໍ ກຕ຺ວາ ຊີວິສ຺ສາມິ, ຕຸມ຺ເຫ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຊນປເທສຸ ສຸງ຺ກໍ ມຍ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ໂກຏ຺ຐາຍໍ ຠຄິນິຍາ ທຕ຺ວາ ນວ ຣາຊາໂນ ທ຺ວາຣວຕິຍໍ ວສິໍສຸ.

ອງ຺ກຸໂຣ ປນ ວຓິຊ຺ຊໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ນິຈ຺ຈກາລໍ ມຫາທານໍ ເທຕິ. ຕສ຺ສ ປເນໂກ ທາໂສ ຠຓ຺ຑາຄາຣິໂກ ອຕ຺ຖກາໂມ ອໂຫສິ. ອງ຺ກຸໂຣ ປສນ຺ນມານໂສ ຕສ຺ສ ເອກໍ ກຸລຘີຕຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອທາສິ. ໂສ ປຸຕ຺ເຕ ຄພ຺ຠຄເຕເຍວ ກາລມກາສິ. ອງ຺ກຸໂຣ ຕສ຺ມິໍ ຊາເຕ ຕສ຺ສ ປິຕຸໂນ ທິນ຺ນໍ ຠຕ຺ຕເວຕນໍ ຕສ຺ສ ອທາສິ. ອຖ ຕສ຺ມິໍ ທາຣເກ ວຍປ຺ປຕ຺ເຕ ‘‘ທາໂສ ນ ທາໂສ’’ຕິ ຣາຊກຸເລ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ອຎ຺ຊນເທວີ ເຘນູປມໍ ວຕ຺ວາ ‘‘ມາຕຸ ຠຸຊິສ຺ສາຍ ປຸຕ຺ໂຕປິ ຠຸຊິສ຺ໂສ ເອວາ’’ຕິ ທາສພ຺ຍໂຕ ໂມເຈສິ.

ທາຣໂກ ປນ ລຊ຺ຊາຍ ຕຕ຺ຖ ວສິຕຸໍ ອວິສຫນ຺ໂຕ ໂຣຣຸວນຄຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຕຸນ຺ນວາຍສ຺ສ ຘີຕຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຸນ຺ນວາຍສິປ຺ເປນ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປສິ. ເຕນ ສມເຍນ ໂຣຣຸວນຄເຣ ອສຍ຺ຫມຫາເສຏ຺ຐິ ນາມ ອໂຫສິ. ໂສ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓກປຓທ຺ຘິກວນິພ຺ພກຍາຈການໍ ມຫາທານໍ ເທຕິ. ໂສ ຕຸນ຺ນວາໂຍ ເສຏ຺ຐິໂນ ຆຣໍ ອຊານນ຺ຕານໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສຊາໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອສຍ຺ຫເສຏ຺ຐິໂນ ນິເວສນໍ ທກ຺ຂິຓພາຫຸໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ລທ຺ຘພ຺ພໍ ລຠນ຺ຕູ’’ຕິ. ຕສ຺ສ ກມ຺ມໍ ປາຬິຍໍເຍວ ອາຄຕໍ.

ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ມຣຸຠູມິຍໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ນິຄ຺ໂຣຘຣຸກ຺ເຂ ຠຸມ຺ມເທວຕາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ໂຖ ສພ຺ພກາມທໂທ ອໂຫສິ. ຕສ຺ມິໍເຍວ ຈ ໂຣຣຸເວ ອຎ຺ຎຕໂຣ ປຸຣິໂສ ອສຍ຺ຫເສຏ຺ຐິໂນ ທາເນ ພ຺ຍາວໂຏ ອສ຺ສທ຺ໂຘ ອປ຺ປສນ຺ໂນ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາຍ ອນາທໂຣ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ເທວປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວສນຏ຺ຐານສ຺ສ ອວິທູເຣ ເປໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ເຕນ ຈ ກຕກມ຺ມໍ ປາຬິຍໍເຍວ ອາຄຕໍ. ອສຍ຺ຫມຫາເສຏ຺ຐິ ປນ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕາວຕິໍສຠວເນ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວຣຎ຺ໂຎ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປຄໂຕ.

ອຖ ອປເຣນ ສມເຍນ ອງ຺ກຸໂຣ ປຎ຺ຈຫິ ສກຏສເຕຫິ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຎ຺ຈຫິ ສກຏສເຕຫີຕິ ທ຺ເວປິ ຊນາ ສກຏສຫສ຺ເສນ ຠຓ຺ຑໍ ອາທາຍ ມຣຸກນ຺ຕາຣມຄ຺ຄໍ ປຏິປນ຺ນາ ມຄ຺ຄມູຬ຺ຫາ ຫຸຕ຺ວາ ພຫຸໍ ທິວສໍ ຕຕ຺ເຖວ ວິຈຣນ຺ຕາ ປຣິກ຺ຂີຓຕິໂຓທກາຫາຣາ ອເຫສຸໍ. ອງ຺ກຸໂຣ ອສ຺ສທູເຕຫິ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ປານິຍໍ ມຄ຺ຄາເປສິ. ອຖ ໂສ ກາມທທຫຕ຺ໂຖ ຍກ຺ໂຂ ຕໍ ເຕສໍ ພ຺ຍສນປ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ອງ຺ກຸເຣນ ປຸພ຺ເພ ອຕ຺ຕໂນ ກຕໍ ອຸປກາຣໍ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຫນ຺ທ ທານິ ອິມສ຺ສ ມຍາ ອວສ຺ສເຍນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວສນວຏຣຸກ຺ຂໍ ທສ຺ເສສິ. ໂສ ກິຣ ວຏຣຸກ຺ໂຂ ສາຂາວິຏປສມ຺ປນ຺ໂນ ຆນປລາໂສ ສນ຺ທຈ຺ຉາໂຍ ອເນກສຫສ຺ສປາໂຣໂຫ ອາຍາເມນ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຸພ຺ເພເຘນ ຈ ໂຍຊນປຣິມາໂຓ ອໂຫສິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ອງ຺ກຸໂຣ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ໂຐ ຕສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ຂນ຺ຘາວາຣໍ ພນ຺ຘາເປສິ. ຍກ຺ໂຂ ອຕ຺ຕໂນ ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ປຐມໍ ຕາວ ປານີເຍນ ສພ຺ພໍ ຊນໍ ສນ຺ຕປ຺ເປສິ. ຕໂຕ ໂຍ ໂຍ ຍໍ ຍໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຕໍ ຕໍ ອທາສິ.

ເອວໍ ຕສ຺ມິໍ ມຫາຊເນ ນານາວິເຘນ ອນ຺ນປານາທິນາ ຍຖາກາມໍ ສນ຺ຕປ຺ປິເຕ ປຈ຺ຉາ ວູປສນ຺ເຕ ມຄ຺ຄປຣິສ຺ສເມ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓວາຓິໂຊ ອໂຍນິໂສ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ຘນລາຠາຍ ອິໂຕ ກມ຺ໂພຊໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຍໍ ກິໍ ກຣິສ຺ສາມ, ອິມເມວ ປນ ຍກ຺ຂໍ ເຍນ ເກນຈິ ອຸປາເຍນ ຄເຫຕ຺ວາ ຍານໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ນຄຣເມວ ຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ເອວໍ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ອງ຺ກຸຣສ຺ສ ກເຖນ຺ໂຕ –

໒໕໗. ‘‘ຍສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຄຈ຺ຉາມ, ກມ຺ໂພຊໍ ຘນຫາຣກາ;

ອຍໍ ກາມທໂທ ຍກ຺ໂຂ, ອິມໍ ຍກ຺ຂໍ ນຍາມເສ.

໒໕໘. ‘‘ອິມໍ ຍກ຺ຂໍ ຄເຫຕ຺ວານ, ສາຘຸເກນ ປສຍ຺ຫ ວາ;

ຍານໍ ອາໂຣປຍິຕ຺ວານ, ຂິປ຺ປໍ ຄຈ຺ຉາມ ທ຺ວາຣກ’’ນ຺ຕິ. –

ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍາຕິ ຍສ຺ສ ກາຣຓາ. ກມ຺ໂພຊນ຺ຕິ ກມ຺ໂພຊຣຏ຺ຐໍ. ຘນຫາຣກາຕິ ຠຓ຺ຑວິກ຺ກເຍນ ລທ຺ຘຘນຫາຣິໂນ. ກາມທໂທຕິ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕທາຍໂກ. ຍກ຺ໂຂຕິ ເທວປຸຕ຺ໂຕ. ນຍາມເສຕິ ນຍິສ຺ສາມ. ສາຘຸເກນາຕິ ຍາຈເນນ. ປສຍ຺ຫາຕິ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ພລກ຺ກາເຣນ, ຍານນ຺ຕິ ສຸຂຍານໍ. ທ຺ວາຣກນ຺ຕິ ທ຺ວາຣວຕີນຄຣໍ. ອຍໍ ເຫຕ຺ຖາຘິປ຺ປາໂຍ – ຍທຕ຺ຖໍ ມຍໍ ອິໂຕ ກມ຺ໂພຊໍ ຄນ຺ຕຸກາມາ, ເຕນ ຄມເນນ ສາເຘຕພ຺ໂພ ອຕ຺ໂຖ ອິເຘວ ສິຊ຺ຌຕິ. ອຍຎ຺ຫິ ຍກ຺ໂຂ ກາມທໂທ, ຕສ຺ມາ ອິມໍ ຍກ຺ຂໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອນຸມຕິຍາ ວາ, ສເຈ ສຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ພລກ຺ກາເຣນ ວາ ຍານໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຍາເນ ປຈ຺ຉາພາຫໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອິໂຕເຍວ ຂິປ຺ປໍ ທ຺ວາຣວຕີນຄຣໍ ຄຈ຺ຉາມາຕິ.

ເອວໍ ປນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ວຸຕ຺ໂຕ ອງ຺ກຸໂຣ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ຐຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ –

໒໕໙. ‘‘ຍສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຉາຍາຍ, ນິສີເທຍ຺ຍ ສເຍຍ຺ຍ ວາ;

ນ ຕສ຺ສ ສາຂໍ ຠຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ມິຕ຺ຕທຸພ຺ໂຠ ຫິ ປາປໂກ’’ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ນ ຠຎ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ນ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ. ມິຕ຺ຕທຸພ຺ໂຠຕິ ມິຕ຺ເຕສຸ ທຸພ຺ຠນໍ ເຕສໍ ອນຕ຺ຖຸປ຺ປາທນໍ. ປາປໂກຕິ ອຠທ຺ທໂກ ມິຕ຺ຕທຸພ຺ໂຠ. ໂຍ ຫິ ສີຕຈ຺ຉາໂຍ ຣຸກ຺ໂຂ ຆມ຺ມາຠິຕຕ຺ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ປຣິສ຺ສມວິໂນທໂກ, ຕສ຺ສາປິ ນາມ ປາປກໍ ນ ຈິນ຺ເຕຕພ຺ພໍ, ກິມງ຺ກໍ ປນ ສຕ຺ຕຠູເຕສຸ. ອຍໍ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ສປ຺ປຸຣິໂສ ປຸພ຺ພກາຣີ ອມ຺ຫາກໍ ທຸກ຺ຂປນູທໂກ ພຫູປກາໂຣ, ນ ຕສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ອນຕ຺ຖໍ ຈິນ຺ເຕຕພ຺ພໍ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ໂສ ປູເຊຕພ຺ໂພ ເອວາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ‘‘ອຕ຺ຖສ຺ສ ມູລໍ ນິກຕິວິນໂຍ’’ຕິ ນີຕິມຄ຺ຄໍ ນິສ຺ສາຍ ອງ຺ກຸຣສ຺ສ ປຏິໂລມປກ຺ເຂ ຐຕ຺ວາ –

໒໖໐. ‘‘ຍສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຉາຍາຍ, ນິສີເທຍ຺ຍ ສເຍຍ຺ຍ ວາ;

ຂນ຺ຘມ຺ປິ ຕສ຺ສ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ, ອຕ຺ໂຖ ເຈ ຕາທິໂສ ສິຍາ’’ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເຈ ຕາທິໂສ ສິຍາຕິ ຕາທິເສນ ທພ຺ພສມ຺ຠາເຣນ ສເຈ ອຕ຺ໂຖ ຠເວຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຂນ຺ຘມ຺ປິ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ, ກິມງ຺ຄໍ ປນ ສາຂາທໂຍຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເອວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ວຸຕ຺ເຕ ອງ຺ກຸໂຣ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມໍເຍວ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ –

໒໖໑. ‘‘ຍສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຉາຍາຍ, ນິສີເທຍ຺ຍ ສເຍຍ຺ຍ ວາ;

ນ ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ ຠິນ຺ເທຍ຺ຍ, ມິຕ຺ຕທຸພ຺ໂຠ ຫິ ປາປໂກ’’ຕິ. –

ອິມໍ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ນ ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ ຠິນ຺ເທຍ຺ຍາຕິ ຕສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ເອກປຓ຺ຓມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ປາເຕຍ຺ຍ, ປເຄວ ສາຂາທິເກຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ປຸນປິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຕ຺ຕໂນ ວາທໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ –

໒໖໒. ‘‘ຍສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຉາຍາຍ, ນິສີເທຍ຺ຍ ສເຍຍ຺ຍ ວາ;

ສມູລມ຺ປິ ຕໍ ອພ຺ພຸເຫ, ອຕ຺ໂຖ ເຈ ຕາທິໂສ ສິຍາ’’ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສມູລມ຺ປິ ຕໍ ອພ຺ພຸເຫຕິ ຕໍ ຕຕ຺ຖ ສມູລມ຺ປິ ສຫ ມູເລນປິ ອພ຺ພຸເຫຍ຺ຍ, ອຸທ຺ຘເຣຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ວຸຕ຺ເຕ ປຸນ ອງ຺ກຸໂຣ ຕໍ ນີຕິໍ ນິຣຕ຺ຖກໍ ກາຕຸກາໂມ –

໒໖໓. ‘‘ຍສ຺ເສກຣຕ຺ຕິມ຺ປິ ຆເຣ ວເສຍ຺ຍ, ຍຕ຺ຖນ຺ນປານໍ ປຸຣິໂສ ລເຠຖ;

ນ ຕສ຺ສ ປາປໍ ມນສາປິ ຈິນ຺ຕເຍ, ກຕຎ຺ຎຸຕາ ສປ຺ປຸຣິເສຫິ ວຓ຺ຓິຕາ.

໒໖໔. ‘‘ຍສ຺ເສກຣຕ຺ຕິມ຺ປິ ຆເຣ ວເສຍ຺ຍ, ອນ຺ເນນ ປາເນນ ອຸປຏ຺ຐິໂຕ ສິຍາ;

ນ ຕສ຺ສ ປາປໍ ມນສາປິ ຈິນ຺ຕເຍ, ອທຸພ຺ຠປາຓີ ທຫເຕ ມິຕ຺ຕທຸພ຺ຠິໍ.

໒໖໕. ‘‘ໂຍ ປຸພ຺ເພ ກຕກລ຺ຍາໂຓ, ປຈ຺ຉາ ປາເປນ ຫິໍສຕິ;

ອລ຺ລປາຓິຫໂຕ ໂປໂສ, ນ ໂສ ຠທ຺ຣານິ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ. –

ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ຄາຖາ ອຠາສິ.

໒໖໓. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ສາຕິ ຍສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ເອກຣຕ຺ຕິມ຺ປີຕິ ເອກຣຕ຺ຕິມຕ຺ຕມ຺ປິ ເກວລໍ ເຄເຫ ວເສຍ຺ຍ. ຍຕ຺ຖນ຺ນປານໍ ປຸຣິໂສ ລເຠຖາຕິ ຍສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ໂກຈິ ປຸຣິໂສ ອນ຺ນປານໍ ວາ ຍໍກິຎ຺ຈິ ໂຠຊນໍ ວາ ລເຠຍ຺ຍ. ນ ຕສ຺ສ ປາປໍ ມນສາປິ ຈິນ຺ຕເຍຕິ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຠທ຺ທກໍ ອນຕ຺ຖໍ ມນສາປິ ນ ຈິນ຺ເຕຍ຺ຍ ນ ປິເຫຍ຺ຍ, ປເຄວ ກາຍວາຈາຫິ. ກສ຺ມາຕິ ເຈ? ກຕຎ຺ຎຸຕາ ສປ຺ປຸຣິເສຫິ ວຓ຺ຓິຕາຕິ ກຕຎ຺ຎຸຕາ ນາມ ພຸທ຺ຘາທີຫິ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິເສຫິ ປສໍສິຕາ.

໒໖໔. ອຸປຏ຺ຐິໂຕຕິ ປຍິຣຸປາສິໂຕ ‘‘ອິທໍ ຄຓ຺ຫ ອິທໍ ຠຸຎ຺ຊາ’’ຕິ ອນ຺ນປານາທິນາ ອຸປຏ຺ຐິໂຕ. ອທຸພ຺ຠປາຓີຕິ ອຫິໍສກຫຕ຺ໂຖ ຫຕ຺ຖສໍຍໂຕ. ທຫເຕ ມິຕ຺ຕທຸພ຺ຠິນ຺ຕິ ຕໍ ມິຕ຺ຕທຸພ຺ຠິໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ທຫຕິ ວິນາເສຕິ, ອປ຺ປທຸຏ຺ເຐ ຫິຕຊ຺ຌາສຍສມ຺ປນ຺ເນ ປຸຄ຺ຄເລ ປເຣນ ກໂຕ ອປຣາໂຘ ອວິເສເສນ ຕສ຺ເສວ ອນຕ຺ຖາວໂຫ, ອປ຺ປທຸຏ຺ໂຐ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖໂຕ ຕໍ ທຫຕິ ນາມ. ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ໂຍ ອປ຺ປທຸຏ຺ຐສ຺ສ ນຣສ຺ສ ທຸສ຺ສຕິ, ສຸທ຺ຘສ຺ສ ໂປສສ຺ສ ອນງ຺ຄຓສ຺ສ;

ຕເມວ ພາລໍ ປຈ຺ເຈຕິ ປາປໍ, ສຸຂຸໂມ ຣໂຊ ປຏິວາຕໍວ ຂິຕ຺ໂຕ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໑໒໕; ຊາ. ໑.໕.໙໔; ສໍ. ນິ. ໑.໒໒);

໒໖໕. ໂຍ ປຸພ຺ເພ ກຕກລ຺ຍາໂຓຕິ ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ເກນຈິ ສາຘຸນາ ກຕຠທ຺ທໂກ ກຕູປກາໂຣ. ປຈ຺ຉາ ປາເປນ ຫິໍສຕີຕິ ຕໍ ປຸພ຺ພກາຣິນໍ ອປຣຠາເຄ ປາເປນ ອຠທ຺ທເກນ ອນຕ຺ຖເກນ ພາຘຕິ. ອລ຺ລປາຓິຫໂຕ ໂປໂສຕິ ອລ຺ລປາຓິນາ ອຸປກາຣກິຣິຍາຍ ອລ຺ລປາຓິນາ ໂຘຕຫຕ຺ເຖນ ປຸພ຺ພກາຣິນາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຫໂຕ ພາຘິໂຕ, ຕສ຺ສ ວາ ປຸພ຺ພກາຣິໂນ ພາຘເນນ ຫໂຕ ອລ຺ລປາຓິຫໂຕ ນາມ, ອກຕຎ຺ຎຸປຸຄ຺ຄໂລ. ນ ໂສ ຠທ຺ຣານິ ປສ຺ສຕີຕິ ໂສ ຍຖາວຸຕ຺ຕປຸຄ຺ຄໂລ ອິຘໂລເກ ຈ ປຣໂລເກ ຈ ອິຏ຺ຐານິ ນ ປສ຺ສຕິ, ນ ວິນ຺ທຕິ, ນ ລຠຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ເຕນ ອງ຺ກຸເຣນ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ໂຕ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນິຣຸຕ຺ຕໂຣ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ຍກ຺ໂຂ ປນ ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວຈນປຏິວຈນານິ ສຸຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາປິ ‘‘ໂຫຕຸ ອິມສ຺ສ ທຸຏ຺ຐພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ປຈ຺ຉາ ຊານິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ເກນຈິ ອນຠິຠວນີຍຕເມວ ຕາວ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ –

໒໖໖. ‘‘ນາຫໍ ເທເວນ ວາ ມນຸສ຺ເສນ ວາ, ອິສ຺ສຣິເຍນ ວາ ຫໍ ສຸປ຺ປສຍ຺ໂຫ;

ຍກ຺ໂຂຫມສ຺ມິ ປຣມິທ຺ຘິປຕ຺ໂຕ, ທູຣງ຺ຄໂມ ວຓ຺ຓພລູປປນ຺ໂນ’’ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເທເວນ ວາຕິ ເຍນ ເກນຈິ ເທເວນ ວາ. ມນຸສ຺ເສນ ວາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິສ຺ສຣິເຍນ ວາຕິ ເທວິສ຺ສຣິເຍນ ວາ ມນຸສ຺ສິສ຺ສຣິເຍນ ວາ. ຕຕ຺ຖ ເທວິສ຺ສຣິຍໍ ນາມ ຈຕຸມຫາຣາຊິກສກ຺ກສຸຍາມາທີນໍ ເທວິທ຺ຘິ, ມນຸສ຺ສິສ຺ສຣິຍໍ ນາມ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິອາທີນໍ ປຸຎ຺ຎິທ຺ຘິ. ຕສ຺ມາ ອິສ຺ສຣິຍຄ຺ຄຫເຓນ ມຫານຸຠາເວ ເທວມນຸສ຺ເສ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ມຫານຸຠາວາປິ ຫິ ເທວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຎ຺ຎຜລູປຕ຺ຖມ຺ຠິເຕ ມນຸສ຺ເສປິ ອສຕິ ປໂຍຄວິປຕ຺ຕິຍໍ ອຠິຠວິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ປເຄວ ອິຕເຣ. ຫນ຺ຕິ ອສຫເນ ນິປາໂຕ. ນ ສຸປ຺ປສຍ຺ໂຫຕິ ອປ຺ປຘໍສິໂຍ. ຍກ຺ໂຂຫມສ຺ມິ ປຣມິທ຺ຘິປຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຎ຺ຎຜເລນ ອຫໍ ຍກ຺ຂຕ຺ຕໍ ອຸປຄໂຕ ອສ຺ມິ, ຍກ຺ໂຂວ ສມາໂນ ນ ໂຍ ວາ ໂສ ວາ, ອຖ ໂຂ ປຣມິທ຺ຘິປຕ຺ໂຕ ປຣມາຍ ອຸຕ຺ຕມາຍ ຍກ຺ຂິທ຺ຘິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ທູຣງ຺ຄໂມຕິ ຂເຓເນວ ທູຣມ຺ປິ ຐານໍ ຄນ຺ຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ. ວຓ຺ຓພລູປປນ຺ໂນຕິ ຣູປສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສຣີຣພເລນ ຈ ອຸປປນ຺ໂນ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ຕີຫິປິ ປເທຫິ ມນ຺ຕປ຺ປໂຍຄາທີຫິ ອຕ຺ຕໂນ ອນຠິຠວນີຍຕໍເຍວ ທສ຺ເສຕິ. ຣູປສມ຺ປນ຺ໂນ ຫິ ປເຣສໍ ພຫຸມານິໂຕ ໂຫຕິ, ຣູປສມ຺ປທໍ ນິສ຺ສາຍ ວິສຠາຄວຕ຺ຖຸນາປິ ອນາກຑ຺ຒນິໂຍວາຕິ ວຓ຺ຓສມ຺ປທາ ອນຠິຠວນີຍກາຣຓນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

ອິໂຕ ປຣໍ ອງ຺ກຸຣສ຺ສ ຈ ເທວປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ວຈນປຏິວຈນກຖາ ໂຫຕິ –

໒໖໗. ‘‘ປາຓິ ເຕ ສພ຺ພໂສວຓ຺ໂຓ, ປຎ຺ຈຘາໂຣ ມຘຸສ຺ສໂວ;

ນານາຣສາ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕິ, ມຎ຺ເຎຫໍ ຕໍ ປຸຣິນ຺ທທໍ.

໒໖໘. ‘‘ນາມ຺ຫິ ເທໂວ ນ ຄນ຺ຘພ຺ໂພ, ນາປິ ສກ຺ໂກ ປຸຣິນ຺ທໂທ;

ເປຕໍ ມໍ ອງ຺ກຸຣ ຊານາຫິ, ໂຣຣຸວມ຺ຫາ ອິຘາຄຕໍ.

໒໖໙. ‘‘ກິໍສີໂລ ກິໍສມາຈາໂຣ, ໂຣຣຸວສ຺ມິໍ ປຸເຣ ຕຸວໍ;

ເກນ ເຕ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ, ປຸຎ຺ຎໍ ປາຓິມ຺ຫິ ອິຊ຺ຌຕິ.

໒໗໐. ‘‘ຕຸນ຺ນວາໂຍ ປຸເຣ ອາສິໍ, ໂຣຣຸວສ຺ມິໍ ຕທາ ອຫໍ;

ສຸກິຈ຺ຉວຸຕ຺ຕິ ກປໂຓ, ນ ເມ ວິຊ຺ຊຕິ ທາຕເວ.

໒໗໑. ‘‘ນິເວສນຎ຺ຈ ເມ ອາສິ, ອສຍ຺ຫສ຺ສ ອຸປນ຺ຕິເກ;

ສທ຺ຘສ຺ສ ທານປຕິໂນ, ກຕປຸຎ຺ຎສ຺ສ ລຊ຺ຊິໂນ.

໒໗໒. ‘‘ຕຕ຺ຖ ຍາຈນກາຍນ຺ຕິ, ນານາໂຄຕ຺ຕາ ວນິພ຺ພກາ;

ເຕ ຈ ມໍ ຕຕ຺ຖ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອສຍ຺ຫສ຺ສ ນິເວສນໍ.

໒໗໓. ‘‘ກຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉາມ ຠທ຺ທໍ ໂວ, ກຕ຺ຖ ທານໍ ປທີຍຕິ;

ເຕສາຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອກ຺ຂາມິ, ອສຍ຺ຫສ຺ສ ນິເວສນໍ.

໒໗໔. ‘‘ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ທກ຺ຂິຓໍ ພາຫຸໍ, ເອຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉຖ ຠທ຺ທໍ ໂວ;

ເອຕ຺ຖ ທານໍ ປທີຍຕິ, ອສຍ຺ຫສ຺ສ ນິເວສເນ.

໒໗໕. ‘‘ເຕນ ປາຓິ ກາມທໂທ, ເຕນ ປາຓິ ມຘຸສ຺ສໂວ;

ເຕນ ເມ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ, ປຸຎ຺ຎໍ ປາຓິມ຺ຫິ ອິຊ຺ຌຕິ.

໒໗໖. ‘‘ນ ກິຣ ຕ຺ວໍ ອທາ ທານໍ, ສກປາຓີຫິ ກສ຺ສຈິ;

ປຣສ຺ສ ທານໍ ອນຸໂມທມາໂນ, ປາຓິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ປາວທິ.

໒໗໗. ‘‘ເຕນ ປາຓິ ກາມທໂທ, ເຕນ ປາຓິ ມຘຸສ຺ສໂວ;

ເຕນ ເຕ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ, ປຸຎ຺ຎໍ ປາຓິມ຺ຫິ ອິຊ຺ຌຕິ.

໒໗໘. ‘‘ໂຍ ໂສ ທານມທາ ຠນ຺ເຕ, ປສນ຺ໂນ ສກປາຓິຠິ;

ໂສ ຫິຕ຺ວາ ມານຸສໍ ເທຫໍ, ກິໍ ນຸ ໂສ ທິສຕໍ ຄໂຕ.

໒໗໙. ‘‘ນາຫໍ ປຊານາມິ ອສຍ຺ຫສາຫິໂນ, ອງ຺ຄີຣສສ຺ສ ຄຕິໍ ອາຄຕິໍ ວາ;

ສຸຕຎ຺ຈ ເມ ເວສ຺ສວຓສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ, ສກ຺ກສ຺ສ ສຫພ຺ຍຕໍ ຄໂຕ ອສຍ຺ໂຫ.

໒໘໐. ‘‘ອລເມວ ກາຕຸໍ ກລ຺ຍາຓໍ, ທານໍ ທາຕຸໍ ຍຖາຣຫໍ;

ປາຓິໍ ກາມທທໍ ທິສ຺ວາ, ໂກ ປຸຎ຺ຎໍ ນ ກຣິສ຺ສຕິ.

໒໘໑. ‘‘ໂສ ຫິ ນູນ ອິໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ອນຸປ຺ປຕ຺ວານ ທ຺ວາຣກໍ;

ທານໍ ປຏ຺ຐປຍິສ຺ສາມິ, ຍໍ ມມສ຺ສ ສຸຂາວຫໍ.

໒໘໒. ‘‘ທສ຺ສາມນ຺ນຎ຺ຈ ປານຎ຺ຈ, ວຕ຺ຖເສນາສນານິ ຈ;

ປປຎ຺ຈ ອຸທປານຎ຺ຈ, ທຸຄ຺ເຄ ສງ຺ກມນານິ ຈາ’’ຕິ. –

ປນ຺ນຣສ ວຈນປຏິວຈນຄາຖາ ໂຫນ຺ຕິ.

໒໖໗. ຕຕ຺ຖ ປາຓິ ເຕຕິ ຕວ ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ໂຖ. ສພ຺ພໂສວຓ຺ໂຓຕິ ສພ຺ພໂສ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓ. ປຎ຺ຈຘາໂຣຕິ ປຎ຺ຈຫິ ອງ຺ຄຸລີຫິ ປເຣຫິ ກາມິຕວຕ຺ຖູນໍ ຘາຣາ ເອຕສ຺ສ ສນ຺ຕີຕິ ປຎ຺ຈຘາໂຣ. ມຘຸສ຺ສໂວຕິ ມຘຸຣຣສວິສ຺ສນ຺ທໂກ. ເຕນາຫ ‘‘ນານາຣສາ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕີ’’ຕິ, ມຘຸຣກຏຸກກສາວາທິເຠທາ ນານາວິຘາ ຣສາ ວິສ຺ສນ຺ທນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍກ຺ຂສ຺ສ ຫິ ກາມທເທ ມຘຸຣາທິຣສສມ຺ປນ຺ນານິ ວິວິຘານິ ຂາທນີຍໂຠຊນີຍານິ ຫຕ຺ເຖ ວິສ຺ສຊ຺ຊນ຺ເຕ ມຘຸຣາທິຣສາ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຎ຺ເຎຫໍ ຕໍ ປຸຣິນ຺ທທນ຺ຕິ ມຎ຺ເຎ ອຫໍ ຕໍ ປຸຣິນ຺ທທໍ ສກ຺ກໍ, ‘‘ເອວໍມຫານຸຠາໂວ ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ’’ຕິ ຕໍ ອຫໍ ມຎ຺ຎາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໖໘. ນາມ຺ຫິ ເທໂວຕິ ເວສ຺ສວຓາທິໂກ ປາກຏເທໂວ ນ ໂຫມິ. ນ ຄນ຺ຘພ຺ໂພຕິ ຄນ຺ຘພ຺ພກາຍິກເທໂວປິ ນ ໂຫມິ. ນາປິ ສກ຺ໂກ ປຸຣິນ຺ທໂທຕິ ປຸຣິມຕ຺ຕຠາເວ ປຸເຣ ທານສ຺ສ ປຏ຺ຐປິຕຕ຺ຕາ ‘‘ປຸຣິນ຺ທໂທ’’ຕິ ລທ຺ຘນາໂມ ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາປິ ນ ໂຫມິ. ກຕໂຣ ປນ ອໂຫສີຕິ ອາຫ ‘‘ເປຕໍ ມໍ ອງ຺ກຸຣ ຊານາຫີ’’ຕິອາທິ. ອງ຺ກຸຣເປຕູປປຕ຺ຕິກໍ ມໍ ຊານາຫິ, ‘‘ອຎ຺ຎຕໂຣ ເປຕມຫິທ຺ຘິໂກ’’ຕິ ມໍ ອຸປຘາເຣຫິ. ໂຣຣຸວມ຺ຫາ ອິຘາຄຕນ຺ຕິ ໂຣຣຸວນຄຣໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ມຣຸກນ຺ຕາເຣ ອິຘ ອິມສ຺ມິໍ ນິຄ຺ໂຣຘຣຸກ຺ເຂ ອຸປປຊ຺ຊນວເສນ ອາຄຕໍ, ເອຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໖໙. ກິໍສີໂລ ກິໍສມາຈາໂຣ, ໂຣຣຸວສ຺ມິໍ ປຸເຣ ຕຸວນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ປຸຣິມຕ຺ຕຠາເວ ໂຣຣຸວນຄເຣ ວສນ຺ໂຕ ຕ຺ວໍ ກິໍສີໂລ ກິໍສມາຈາໂຣ ອໂຫສິ, ປາປໂຕ ນິວຕ຺ຕນລກ຺ຂຓໍ ກີທິສໍ ສີລໍ ສມາທາຍ ສໍວຕ຺ຕິຕປຸຎ຺ຎກິຣິຍາລກ຺ຂເຓນ ສມາຈາເຣນ ກິໍສມາຈາໂຣ, ທານາທີສຸ ກຸສລສມາຈາເຣສຸ ກີທິໂສ ສມາຈາໂຣ ອໂຫສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເກນ ເຕ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ, ປຸຎ຺ຎໍ ປາຓິມ຺ຫິ ອິຊ຺ຌຕີຕິ ກີທິເສນ ເສຏ຺ຐຈຣິເຍນ ອິທໍ ເອວຣູປໍ ຕວ ຫຕ຺ເຖສຸ ປຸຎ຺ຎຜລໍ ອິທານິ ສມິຊ຺ຌຕິ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ກເຖຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຎ຺ຎຜລຎ຺ຫິ ອິຘ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລເປນ ‘‘ປຸຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ຕຕ຺ຖາ ຫິ ຕໍ ‘‘ກຸສລານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມານໍ ສມາທານເຫຕຸ ເອວມິທໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປວຑ຺ຒຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໓.໘໐) ປຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໗໐. ຕຸນ຺ນວາໂຍຕິ ຕຸນ຺ນກາໂຣ. ສຸກິຈ຺ຉວຸຕ຺ຕີຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ກິຈ຺ຉປຸຕ຺ຕິໂກ ອຕິວິຍ ທຸກ຺ຂຊີວິໂກ. ກປໂຓຕິ ວຣາໂກ, ທີໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ເມ ວິຊ຺ຊຕິ ທາຕເວຕິ ອທ຺ຘິການໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ທາຕຸໍ ກິຎ຺ຈິ ທາຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ມຍ຺ຫໍ ນຕ຺ຖິ, ຈິຕ຺ຕໍ ປນ ເມ ທານໍ ທິນ຺ນນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໒໗໑. ນິເວສນນ຺ຕິ ຆຣໍ, ກມ຺ມກຣຓສາລາ ວາ. ອສຍ຺ຫສ຺ສ ອຸປນ຺ຕິເກຕິ ອສຍ຺ຫສ຺ສ ມຫາເສຏ຺ຐິໂນ ເຄຫສ຺ສ ສມີເປ. ສທ຺ຘສ຺ສາຕິ ກມ຺ມຜລສທ຺ຘາຍ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ. ທານປຕິໂນຕິ ທາເນ ນິຣນ຺ຕຣປ຺ປວຕ຺ຕາຍ ປຣິຈ຺ຈາຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ໂລຠສ຺ສ ຈ ອຠິຠເວນ ປຕິຠູຕສ຺ສ. ກຕປຸຎ຺ຎສ຺ສາຕິ ປຸພ຺ເພ ກຕສຸຈຣິຕກມ຺ມສ຺ສ. ລຊ຺ຊິໂນຕິ ປາປຊິຄຸຈ຺ຉນສຠາວສ຺ສ.

໒໗໒. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ມມ ນິເວສເນ. ຍາຈນກາຍນ຺ຕີຕິ ຍາຈນກາ ຊນາ ອສຍ຺ຫເສຏ຺ຐິໍ ກິຎ຺ຈິ ຍາຈິຕຸກາມາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ນານາໂຄຕ຺ຕາຕິ ນານາວິຘໂຄຕ຺ຕາປເທສາ. ວນິພ຺ພກາຕິ ວຓ຺ຓທີປກາ, ເຍ ທາຍກສ຺ສ ປຸຎ຺ຎຜລາທິຎ຺ຈ ຄຸຓກິຕ຺ຕນາທິມຸເຂນ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖິກຠາວໍ ປເວເທນ຺ຕາ ວິຈຣນ຺ຕິ. ເຕ ຈ ມໍ ຕຕ຺ຖ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ຕຕ຺ຖາຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ເຕ ຍາຈກາທໂຍ ມໍ ອສຍ຺ຫເສຏ຺ຐິໂນ ນິເວສນໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອກ຺ຂຣຈິນ຺ຕກາ ຫິ ອີທິເສສຸ ຐາເນສຸ ກມ຺ມທ຺ວຍໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ.

໒໗໓. ກຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉາມ ຠທ຺ທໍ ໂວ, ກຕ຺ຖ ທານໍ ປທີຍຕີຕິ ເຕສໍ ປຸຈ຺ຉນາກາຣທສ຺ສນໍ. ອຍໍ ເປຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ຠທ຺ທໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ໂຫຕຸ, ມຍໍ ‘‘ອສຍ຺ຫມຫາເສຏ຺ຐິນາ ທານໍ ປທີຍຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ອາຄຕາ, ກຕ຺ຖ ທານໍ ປທີຍຕິ, ກຕ຺ຖ ວາ ມຍໍ ຄຈ຺ຉາມ, ກຕ຺ຖ ຄເຕນ ທານໍ ສກ຺ກາ ລທ຺ຘຸນ຺ຕິ. ເຕສາຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອກ຺ຂາມີຕິ ເອວໍ ເຕຫິ ອທ຺ຘິກຊເນຫິ ລຠນຏ຺ຐານໍ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ອຫໍ ປຸພ຺ເພ ອກຕປຸຎ຺ຎຕາຍ ອິທານິ ອີທິສານໍ ກິຎ຺ຈິ ທາຕຸໍ ອສມຕ຺ໂຖ ຊາໂຕ, ທານຄ຺ຄໍ ປນ ອິເມສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ລາຠສ຺ສ ອຸປາຍາຈິກ຺ຂເຓນ ປີຕິໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ໂຕ ເອຕ຺ຕເກນປິ ພຫຸໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປສວາມີ’’ຕິ ຄາຣວໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓໍ ພາຫຸໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ເຕສໍ ອສຍ຺ຫເສຏ຺ຐິສ຺ສ ນິເວສນໍ ອກ຺ຂາມິ. ເຕນາຫ ‘‘ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ທກ຺ຂິຓໍ ພາຫຸ’’ນ຺ຕິອາທິ.

໒໗໔. ເຕນ ປາຓິ ກາມທໂທຕິ ເຕນ ປຣທານປກາສເນນ ປເຣນ ກຕສ຺ສ ທານສ຺ສ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ອນຸໂມທນມຕ຺ເຕນ ເຫຕຸນາ ອິທານິ ມຍ຺ຫໍ ຫຕ຺ໂຖ ກປ຺ປຣຸກ຺ໂຂ ວິຍ ສນ຺ຕານກລຕາ ວິຍ ຈ ກາມທຸໂຫ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕທາຍີ ກາມທໂທ ໂຫຕິ. ກາມທໂທ ຈ ໂຫນ຺ໂຕ ເຕນ ປາຓິ ມຘຸສ຺ສໂວ ອິຏ຺ຐວຕ຺ຖຸວິສ຺ສຊ຺ຊນໂກ ຊາໂຕ.

໒໗໖. ນ ກິຣ ຕ຺ວໍ ອທາ ທານນ຺ຕິ ກິຣາຕິ ອນຸສ຺ສວນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ, ຕ຺ວໍ ກິຣ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ນ ປຣິຈ຺ຈຊິ, ສກປາຓີຫິ ສຫຕ຺ເຖຫິ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ກິຎ຺ຈິ ທານໍ ນ ອທາສິ. ປຣສ຺ສ ທານໍ ອນຸໂມທມາໂນຕິ ເກວລໍ ປນ ປເຣນ ກຕໍ ປຣສ຺ສ ທານໍ ‘‘ອໂຫ ທານໍ ປວຕ຺ເຕສີ’’ຕິ ອນຸໂມທມາໂນເຍວ ວິຫາສິ.

໒໗໗. ເຕນ ປາຓິ ກາມທໂທຕິ ເຕນ ຕຸຍ຺ຫໍ ປາຓິ ເອວໍ ກາມທໂທ, ອໂຫ ອຈ຺ຉຣິຍາ ວຕ ປຸຎ຺ຎານໍ ຄຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໒໗໘. ໂຍ ໂສ ທານມທາ, ຠນ຺ເຕ, ປສນ຺ໂນ ສກປາຓິຠີຕິ ເທວປຸຕ຺ຕໍ ຄາຣເວນ ອາລປຕິ. ຠນ຺ເຕ, ປເຣນ ກຕສ຺ສ ທານານຸໂມທກສ຺ສ ຕາວ ຕຸຍ຺ຫໍ ອີທິສໍ ຜລໍ ເອວຣູໂປ ອານຸຠາໂວ, ໂຍ ປນ ໂສ ອສຍ຺ຫມຫາເສຏ຺ຐິ ມຫາທານໍ ອທາສິ, ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ສຫຕ຺ເຖຫິ ຕທາ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕສິ. ໂສ ຫິຕ຺ວາ ມານຸສໍ ເທຫນ຺ຕິ ໂສ ອິຘ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕຠາວໍ ປຫາຍ. ກິນ຺ຕິ ກຕຣໍ. ນຸ ໂສຕິ ນູຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ທິສຕໍ ຄໂຕຕິ ທິສໍ ຐານໍ ຄໂຕ, ກີທິສີ ຕສ຺ສ ຄໂຕ ນິປ຺ຜຕ຺ຕີຕິ ອສຍ຺ຫເສຏ຺ຐິໂນ ອຠິສມ຺ປຣາຍໍ ປຸຈ຺ຉິ.

໒໗໙. ອສຍ຺ຫສາຫິໂນຕິ ອຎ຺ເຎຫິ ມຈ຺ຉຣີຫິ ໂລຠາຠິຠູເຕຫິ ສຫິຕຸໍ ວຫິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍສ຺ສ ປຣິຈ຺ຈາຄາທິວິຠາຄສ຺ສ ສປ຺ປຸຣິສຘຸຣສ຺ສ ສຫນໂຕ ອສຍ຺ຫສາຫິໂນ. ອງ຺ຄີຣສສ຺ສາຕິ ອງ຺ຄໂຕ ນິກ຺ຂມນກຊຸຕິສ຺ສ. ຣໂສຕິ ຫິ ຊຸຕິຍາ ອຘິວຈນໍ. ຕສ຺ສ ກິຣ ຍາຈເກ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ອຸຬາຣໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ມຸຂວຓ຺ໂຓ ວິປ຺ປສີທຕິ, ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ ເອວມາຫ. ຄຕິໍ ອາຄຕິໍ ວາຕິ ຕສ຺ສ ‘‘ອສຸກໍ ນາມ ຄຕິໍ, ອິໂຕ ຄໂຕ’’ຕິ ຄຕິໍ ວາ ‘‘ຕໂຕ ວາ ປນ ອສຸກສ຺ມິໍ ກາເລ ອິຘາຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາຄຕິໍ ວາ ນາຫໍ ຊານາມິ, ອວິສໂຍ ເອສ ມຍ຺ຫໍ. ສຸຕຎ຺ຈ ເມ ເວສ຺ສວຓສ຺ສ ສນ຺ຕິເກຕິ ອປິຈ ໂຂ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຄເຕນ ເວສ຺ສວຓສ຺ສ ມຫາຣາຊສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສຸຕເມຕໍ ມຍາ. ສກ຺ກສ຺ສ ສຫພ຺ຍຕໍ ຄໂຕ ອສຍ຺ໂຫຕິ ອສຍ຺ຫເສຏ຺ຐິ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ສຫພ຺ຍຕໍ ຄໂຕ ອໂຫສິ, ຕາວຕິໍສຠວເນ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໘໐. ອລເມວ ກາຕຸໍ ກລ຺ຍາຓນ຺ຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ກລ຺ຍາຓໍ ກຸສລໍ ປຸຎ຺ຎໍ ກາຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕເມວ ປຕິຣູປເມວ. ຕຕ຺ຖ ປນ ຍໍ ສພ຺ພສາຘາຣຓໍ ສຸກຕຕຣໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ທານໍ ທາຕຸໍ ຍຖາຣຫ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ຕໂນ ວິຠວພລານຸຣູປໍ ທານໍ ທາຕຸໍ ອລເມວ. ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ ‘‘ປາຓິໍ ກາມທທໍ ທິສ຺ວາ’’ຕິ. ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ປຣກຕປຸຎ຺ຎານຸໂມທນປຸພ຺ພເກນ ທານປຕິນິເວສນມຄ຺ຄາຈິກ຺ຂຓມຕ຺ເຕນ ອຍໍ ຫຕ຺ໂຖ ກາມທໂທ ທິຏ຺ໂຐ, ອິມໍ ທິສ຺ວາ. ໂກ ປຸຎ຺ຎໍ ນ ກຣິສ຺ສຕີຕິ ມາທິໂສ ໂກ ນາມ ອຕ຺ຕໂນ ປຕິຏ຺ຐານຠູຕໍ ປຸຎ຺ຎໍ ນ ກຣິສ຺ສຕີຕິ.

໒໘໑. ເອວໍ ອນິຍມວເສນ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາຍ ອາທຣໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອຕ຺ຕນິ ຕໍ ນິຍເມຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂສ ຫິ ນູນາ’’ຕິອາທິຄາຖາທ຺ວຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂສຕິ ໂສ ອຫໍ. ຫີຕິ ອວຘາຣເຓ ນິປາໂຕ, ນູນາຕິ ປຣິວິຕກ຺ເກ. ອິໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ອິໂຕ ມຣຸຠູມິໂຕ ອປຄນ຺ຕ຺ວາ. ອນຸປ຺ປຕ຺ວານ ທ຺ວາຣກນ຺ຕິ ທ຺ວາຣວຕີນຄຣໍ ອນຸປາປຸຓິຕ຺ວາ. ປຏ຺ຐປຍິສ຺ສາມີຕິ ປວຕ຺ຕຍິສ຺ສາມິ.

ເອວໍ ອງ຺ກຸເຣນ ‘‘ທານໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຏິຎ຺ຎາຍ ກຕາຍ ຍກ຺ໂຂ ຕຸຏ຺ຐມານໂສ ‘‘ມາຣິສ, ຕ຺ວໍ ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ທານໍ ເທຫິ, ອຫໍ ປນ ເຕ ສຫາຍກິຈ຺ຈໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ເຍນ ເຕ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ນ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄມິສ຺ສຕິ, ເຕນ ປກາເຣນ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕໍ ທານກິຣິຍາຍ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕ຺ວາ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ວາຓິຊ, ຕ຺ວໍ ກິຣ ມາທິເສ ພລກ຺ກາເຣນ ເນຕຸກາໂມ ອຕ຺ຕໂນ ປມາຓໍ ນ ຊານາສີ’’ຕິ ຕສ຺ສ ຠຓ຺ຑມນ຺ຕຣຘາເປຕ຺ວາ ຕໍ ຍກ຺ຂວິຠິໍສກາຍ ຠິໍສາເປນ຺ໂຕ ສນ຺ຕຊ຺ເຊສິ. ອຖ ນໍ ອງ຺ກຸໂຣ ນານປ຺ປກາຣໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ຂມາເປນ຺ໂຕ ປສາເທຕ຺ວາ ສພ຺ພຠຓ຺ຑໍ ປາກຕິກໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຸປຄຕາຍ ຍກ຺ຂໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ອວິທູເຣ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອຕິວິຍ ພີຠຈ຺ຉທສ຺ສນໍ ເປຕໍ ທິສ຺ວາ ເຕນ ກຕກມ຺ມໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ –

໒໘໓. ‘‘ເກນ ເຕ ອງ຺ຄຸລີ ກຸຓາ, ມຸຂຎ຺ຈ ກຸຓລີກຕໍ;

ອກ຺ຂີນິ ຈ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕິ, ກິໍ ປາປໍ ປກຕໍ ຕຍາ’’ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກຸຓາຕິ ກຸຓິກາ ປຏິກຸຓິກາ ອນຸຊຸຠູຕາ. ກຸຓລີກຕນ຺ຕິ ມຸຂວິກາເຣນ ວິກຸຓິຕໍ ສໍກຸຓິຕໍ. ປຄ຺ຆຣນ຺ຕີຕິ ອສຸຈິໍ ວິສ຺ສນ຺ທນ຺ຕິ.

ອຖສ຺ສ ເປໂຕ –

໒໘໔. ‘‘ອງ຺ຄີຣສສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ, ສທ຺ຘສ຺ສ ຆຣເມສິໂນ;

ຕສ຺ສາຫໍ ທານວິສ຺ສຄ຺ເຄ, ທາເນ ອຘິກໂຕ ອຫຸໍ.

໒໘໕. ‘‘ຕຕ຺ຖ ຍາຈນເກ ທິສ຺ວາ, ອາຄເຕ ໂຠຊນຕ຺ຖິເກ;

ເອກມນ຺ຕໍ ອປກ຺ກມ຺ມ, ອກາສິໍ ກຸຓລິໍ ມຸຂໍ.

໒໘໖. ‘‘ເຕນ ເມ ອງ຺ຄຸລີ ກຸຓາ, ມຸຂຎ຺ຈ ກຸຓລີກຕໍ;

ອກ຺ຂີນິ ເມ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕິ, ຕໍ ປາປໍ ປກຕໍ ມຍາ’’ຕິ. –

ຕິສ຺ໂສ ຄາຖາ ອຠາສິ.

໒໘໔. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອງ຺ຄີຣສສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ອສຍ຺ຫເສຏ຺ຐິໍ ກິຕ຺ເຕຕິ. ຆຣເມສິໂນຕິ ຆຣມາວສນ຺ຕສ຺ສ ຄຫຏ຺ຐສ຺ສ. ທານວິສ຺ສຄ຺ເຄຕິ ທານຄ຺ເຄ ປຣິຈ຺ຈາຄຏ຺ຐາເນ. ທາເນ ອຘິກໂຕ ອຫຸນ຺ຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ປຣິຈ຺ຈຊເນ ທານາຘິກາເຣ ອຘິກໂຕ ຐປິໂຕ ອໂຫສິໍ.

໒໘໕. ເອກມນ຺ຕໍ ອປກ຺ກມ຺ມາຕິ ຍາຈນເກ ໂຠຊນຕ຺ຖິເກ ອາຄເຕ ທິສ຺ວາ ທານພ຺ຍາວເຏນ ທານຄ຺ຄໂຕ ອນປກ຺ກມ຺ມ ຍຖາຐາເນເຍວ ຐຕ຺ວາ ສຎ຺ຊາຕປີຕິໂສມນສ຺ເສນ ວິປ຺ປສນ຺ນມຸຂວຓ຺ເຓນ ສຫຕ຺ເຖນ ທານໍ ທາຕພ຺ພໍ, ປເຣຫິ ວາ ປຕິຣູເປຫິ ທາເປຕພ຺ພໍ, ອຫໍ ປນ ຕຖາ ອກຕ຺ວາ ຍາຈນເກ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ທູຣໂຕວ ທິສ຺ວາ ອຕ຺ຕານໍ ອທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເອກມນ຺ຕໍ ອປກ຺ກມ຺ມ ອປກ຺ກມິຕ຺ວາ. ອກາສິໍ ກຸຓລິໍ ມຸຂນ຺ຕິ ວິກຸຓິຕໍ ສງ຺ກຸຈິຕໍ ມຸຂໍ ອກາສິໍ.

໒໘໖. ເຕນາຕິ ຍສ຺ມາ ຕທາຫໍ ສາມິນາ ທານາຘິກາເຣ ນິຍຸຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ທານກາເລ ອຸປຏ຺ຐິເຕ ມຈ຺ຉຣິຍາປກໂຕ ທານຄ຺ຄໂຕ ອປກ຺ກມນ຺ໂຕ ປາເທຫິ ສງ຺ໂກຈໍ ອາປຊ຺ຊິໍ, ສຫຕ຺ເຖຫິ ທາຕພ຺ເພ ຕຖາ ອກຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖສງ຺ໂກຈໍ ອາປຊ຺ຊິໍ, ປສນ຺ນມຸເຂນ ຠວິຕພ຺ເພ ມຸຂສງ຺ໂກຈໍ ອາປຊ຺ຊິໍ, ປິຍຈກ຺ຂູຫິ ໂອໂລເກຕພ຺ເພ ຈກ຺ຂຸກາລຸສິຍໍ ອຸປ຺ປາເທສິໍ, ຕສ຺ມາ ຫຕ຺ຖງ຺ຄຸລິໂຍ ຈ ປາທງ຺ຄຸລິໂຍ ຈ ກຸຓິຕາ ຊາຕາ, ມຸຂຎ຺ຈ ກຸຓລີກຕໍ ວິຣູປຣູປໍ ສງ຺ກຸຈິຕໍ, ອກ຺ຂີນິ ອສຸຈີທຸຄ຺ຄນ຺ຘເຊຄຸຈ຺ຉານິ ອສ຺ສູນິ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ເຕນ ເມ ອງ຺ຄຸລີ ກຸຓາ, ມຸຂຎ຺ຈ ກຸຓລີກຕໍ;

ອກ຺ຂີນິ ເມ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕິ, ຕໍ ປາປໍ ປກຕໍ ມຍາ’’ຕິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ອງ຺ກຸໂຣ ເປຕໍ ຄຣຫນ຺ໂຕ –

໒໘໗. ‘‘ຘມ຺ເມນ ເຕ ກາປຸຣິສ, ມຸຂຎ຺ຈ ກຸຓລີກຕໍ;

ອກ຺ຂີນິ ຈ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕິ, ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ທານສ຺ສ;

ອກາສິ ກຸຓລິໍ ມຸຂ’’ນ຺ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ເມນາຕິ ຍຸຕ຺ເຕເນວ ກາຣເຓນ. ເຕຕິ ຕວ. ກາປຸຣິສາຕິ ລາມກປຸຣິສ. ຍນ຺ຕິ ຍສ຺ມາ. ປຣສ຺ສ ທານສ຺ສາຕິ ປຣສ຺ສ ທານສ຺ມິໍ. ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ.

ປຸນ ອງ຺ກຸໂຣ ຕໍ ທານປຕິໍ ເສຏ຺ຐິໍ ຄຣຫນ຺ໂຕ –

໒໘໘. ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ທານໍ ທທມາໂນ, ກເຣຍ຺ຍ ປຣປຕ຺ຕິຍໍ;

ອນ຺ນປານໍ ຂາທນີຍໍ, ວຕ຺ຖເສນາສນານິ ຈາ’’ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ທານໍ ທທນ຺ໂຕ ປຸຣິໂສ ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕໍ ປຣປຕ຺ຕິຍໍ ປເຣນ ປາເປຕພ຺ພໍ ສາເຘຕພ຺ພໍ ກເຣຍ຺ຍ, ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ຂເມວ ກຕ຺ວາ ສຫຕ຺ເຖເນວ ທເທຍ຺ຍ, ສຍໍ ວາ ຕຕ຺ຖ ພ຺ຍາວໂຏ ຠເວຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຖາ ອຕ຺ຕໂນ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ອຏ຺ຐາເນ ວິທ຺ຘໍສິເຍຖ, ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ຈ ທາເນນ ປຣິຫາເຍຍ຺ຍຸນ຺ຕິ.

ເອວໍ ຕໍ ຄຣຫິຕ຺ວາ ອິທານິ ອຕ຺ຕນາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພວິຘິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ –

໒໘໙. ‘‘ໂສ ຫິ ນູນ ອິໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ອນຸປ຺ປຕ຺ວານ ທ຺ວາຣກໍ;

ທານໍ ປຏ຺ຐປຍິສ຺ສາມິ, ຍໍ ມມສ຺ສ ສຸຂາວຫໍ.

໒໙໐. ‘‘ທສ຺ສາມນ຺ນຎ຺ຈ ປານຎ຺ຈ, ວຕ຺ຖເສນາສນານິ ຈ;

ປປຎ຺ຈ ອຸທປານຎ຺ຈ, ທຸຄ຺ເຄ ສງ຺ກມນານິ ຈາ’’ຕິ. –

ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ, ຕໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ.

໒໙໑. ‘‘ຕໂຕ ຫິ ໂສ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ, ອນຸປ຺ປຕ຺ວານ ທ຺ວາຣກໍ;

ທານໍ ປຏ຺ຐປຍິ ອງ຺ກຸໂຣ, ຍໍຕຸມສ຺ສ ສຸຂາວຫໍ.

໒໙໒. ‘‘ອທາ ອນ຺ນຎ຺ຈ ປານຎ຺ຈ, ວຕ຺ຖເສນາສນານິ ຈ;

ປປຎ຺ຈ ອຸທປານຎ຺ຈ, ວິປ຺ປສນ຺ເນນ ເຈຕສາ.

໒໙໓. ‘‘ໂກ ຉາໂຕ ໂກ ຈ ຕສິໂຕ, ໂກ ວຕ຺ຖໍ ປຣິທຫິສ຺ສຕິ;

ກສ຺ສ ສນ຺ຕານິ ໂຍຄ຺ຄານິ, ອິໂຕ ໂຍເຊນ຺ຕຸ ວາຫນໍ.

໒໙໔. ‘‘ໂກ ຉຕ຺ຕິຈ຺ຉຕິ ຄນ຺ຘຎ຺ຈ, ໂກ ມາລໍ ໂກ ອຸປາຫນໍ;

ອິຕິສ຺ສຸ ຕຕ຺ຖ ໂຆເສນ຺ຕິ, ກປ຺ປກາ ສູທມາຄຘາ;

ສທາ ສາຍຎ຺ຈ ປາໂຕ ຈ, ອງ຺ຄຸຣສ຺ສ ນິເວສເນ’’ຕິ. –

ຈຕສ຺ໂສ ຄາຖາ ອງ຺ຄຸຣສ຺ສ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ສງ຺ຄີຕິກາເຣຫິ ຐປິຕາ.

໒໙໑. ຕຕ຺ຖ ຕໂຕຕິ ມຣຸກນ຺ຕາຣໂຕ. ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາຕິ ປຏິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ. ອນຸປ຺ປຕ຺ວານ ທ຺ວາຣກນ຺ຕິ ທ຺ວາຣວຕີນຄຣໍ ອນຸປາປຸຓິຕ຺ວາ. ທານໍ ປຏ຺ຐປຍິ ອງ຺ຄຸໂຣຕິ ຍກ຺ເຂນ ປຣິປູຣິຕສກລໂກຏ຺ຐາຄາໂຣ ສພ຺ພປາເຖຍ຺ຍກໍ ມຫາທານໍ ໂສ ອງ຺ຄຸໂຣ ປຏ຺ຐເປສິ. ຍໍຕຸມສ຺ສ ສຸຂາວຫນ຺ຕິ ຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ສມ຺ປຕິ ອາຍຕິຎ຺ຈ ສຸຂນິພ຺ພຕ຺ຕກໍ.

໒໙໓. ໂກ ຉາໂຕຕິ ໂກ ຊິຆຈ຺ຉິໂຕ, ໂສ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຍຖາຣຸຈິ ຠຸຎ຺ຊຕູຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອເສວ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ຕສິໂຕຕິ ປິປາສິໂຕ. ປຣິທຫິສ຺ສຕີຕິ ນິວາເສສ຺ສຕິ ປາຣຸປິສ຺ສຕິ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສນ຺ຕານີຕິ ປຣິສ຺ສມປ຺ປຕ຺ຕານິ. ໂຍຄ຺ຄານີຕິ ຣຖວາຫນານິ. ອິໂຕ ໂຍເຊນ຺ຕຸ ວາຫນນ຺ຕິ ອິໂຕ ໂຍຄ຺ຄສມູຫໂຕ ຍຖາຣຸຈິຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວາຫນໍ ໂຍເຊນ຺ຕຸ.

໒໙໔. ໂກ ຉຕ຺ຕິຈ຺ຉຕີຕິ ໂກ ກິລຎ຺ຊຉຕ຺ຕາທິເຠທໍ ຉຕ຺ຕໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ໂສ ຄຓ຺ຫາຕູຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຄນ຺ຘນ຺ຕິ ຈຕຸຊ຺ຊາຕິຍຄນ຺ຘາທິກໍ ຄນ຺ຘໍ. ມາລນ຺ຕິ ຄນ຺ຖິຕາຄນ຺ຖິຕເຠທໍ ປຸປ຺ຜໍ. ອຸປາຫນນ຺ຕິ ຂລ຺ລພທ຺ຘາທິເຠທໍ ອຸປາຫນໍ. ອິຕິສ຺ສູຕິ ເອຕ຺ຖ ສູຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ອິຕິ ເອວໍ ‘‘ໂກ ຉາໂຕ, ໂກ ຕສິໂຕ’’ຕິອາທິນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກປ຺ປກາຕິ ນ຺ຫາປິຕກາ. ສູທາຕິ ຠຕ຺ຕກາຣກາ. ມາຄຘາຕິ ຄນ຺ຘິໂນ. ສທາຕິ ສພ຺ພກາລໍ ທິວເສ ທິວເສ ສາຍຎ຺ຈ ປາໂຕ ຈ ຕຕ຺ຖ ອງ຺ຄຸຣສ຺ສ ນິເວສເນ ໂຆເສນ຺ຕິ ອຸຄ຺ໂຆເສນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ເອວໍ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ຕິຕ຺ຕິຠາວໂຕ ອຕ຺ຖິກຊເນຫິ ປວິວິຕ຺ຕໍ ວິຣຬໍ ທານຄ຺ຄໍ ອໂຫສິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ອງ຺ກຸໂຣ ທາເນ ອຸຬາຣຊ຺ຌາສຍຕາຍ ອຕຸຏ຺ຐມານໂສ ຫຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ທາເນ ນິຍຸຕ຺ຕໍ ສິນ຺ຘກໍ ນາມ ມາຓວໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ –

໒໙໕. ‘‘ສຸຂໍ ສຸປຕິ ອງ຺ກຸໂຣ, ອິຕິ ຊານາຕິ ມໍ ຊໂນ;

ທຸກ຺ຂໍ ສຸປາມິ ສິນ຺ຘກ, ຍໍ ນ ປສ຺ສາມິ ຍາຈເກ.

໒໙໖. ‘‘ສຸຂໍ ສຸປຕິ ອງ຺ກຸໂຣ, ອິຕິ ຊານາຕິ ມໍ ຊໂນ;

ທຸກ຺ຂໍ ສຸປາມິ ສິນ຺ຘກ, ອປ຺ປເກ ສຸ ວນິພ຺ພເກ’’ຕິ. –

ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສຸຂໍ ສຸປຕິ ອງ຺ກຸໂຣ, ອິຕິ ຊານາຕິ ມໍ ຊໂນຕິ ‘‘ອງ຺ກຸໂຣ ຣາຊາ ຍສໂຠຄສມປ຺ປິໂຕ ທານປຕິ ອຕ຺ຕໂນ ໂຠຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ທານສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ສຸຂໍ ສຸປຕິ, ສຸເຂເນວ ນິທ຺ທໍ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ, ສຸຂໍ ປຏິພຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ເອວໍ ມໍ ຊໂນ ສມ຺ຠາເວຕິ. ທຸກ຺ຂໍ ສຸປາມິ ສິນ຺ຘກາຕິ ອຫໍ ປນ ສິນ຺ຘກ ທຸກ຺ຂເມວ ສຸປາມິ. ກສ຺ມາ? ຍໍ ນ ປສ຺ສາມິ ຍາຈເກຕິ, ຍສ຺ມາ ມມ ອຊ຺ຌາສຍານຸຣູປໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມປຏິຄ຺ຄາຫເກ ພຫູ ຍາຈເກ ນ ປສ຺ສາມິ, ຕສ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປ຺ປເກ ສຸ ວນິພ຺ພເກຕິ ວນິພ຺ພກຊເນ ອປ຺ປເກ ກຕິປເຍ ຊາເຕ ທຸກ຺ຂໍ ສຸປາມີຕິ ໂຍຊນາ. ສູຕິ ຈ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ອປ຺ປເກ ວນິພ຺ພກຊເນ ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ສິນ຺ຘໂກ ຕສ຺ສ ອຸຬາຣໍ ທານາຘິມຸຕ຺ຕິໍ ປາກຏຕຣໍ ກາຕຸກາໂມ –

໒໙໗. ‘‘ສກ຺ໂກ ເຈ ເຕ ວຣໍ ທຊ຺ຊາ, ຕາວຕິໍສານມິສ຺ສໂຣ;

ກິສ຺ສ ສພ຺ພສ຺ສ ໂລກສ຺ສ, ວຣມາໂນ ວຣໍ ວເຣ’’ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຕາວຕິໍສານໍ ເທວານໍ ສພ຺ພສ຺ສ ຈ ໂລກສ຺ສ ອິສ຺ສໂຣ ສກ຺ໂກ ‘‘ວຣໍ ວຣສ຺ສຸ, ອງ຺ກຸຣ, ຍໍກິຎ຺ຈິ ມນສິຈ຺ຉິຕ’’ນ຺ຕິ ຕຸຍ຺ຫໍ ວຣໍ ທຊ຺ຊາ ທເທຍ຺ຍ ເຈ, ວຣມາໂນ ປຕ຺ຖຍມາໂນ ກິສ຺ສ ກີທິສໍ ວຣໍ ວເຣຍ຺ຍາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຖ ອງ຺ກຸໂຣ ອຕ຺ຕໂນ ອຊ຺ຌາສຍໍ ຍາຖາວໂຕ ປເວເທນ຺ໂຕ –