໑໒. ກຓ຺ຓມຸຓ຺ຑເປຕິວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ

ໂສຓ຺ຓໂສປານຜລກາຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖຣິ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣນ຺ເຕ ກຓ຺ຓມຸຓ຺ຑເປຕິໍ ອາຣພ຺ຠ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕີເຕ ກິຣ ກສ຺ສປພຸທ຺ຘກາເລ ກິມິລນຄເຣ ອຎ຺ຎຕໂຣ ອຸປາສໂກ ໂສຕາປນ຺ໂນ ປຎ຺ຈຫິ ອຸປາສກສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສມານຈ຺ຉນ຺ໂທ ຫຸຕ຺ວາ ອາຣາມໂຣປນເສຕຸພນ຺ຘນຈງ຺ກມນກຣຓາທີສຸ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມສຸ ປສຸໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສງ຺ຆສ຺ສ ວິຫາຣໍ ກາເຣຕ຺ວາ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ກາເລນ ກາລໍ ວິຫາຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເຕສໍ ຠຣິຍາໂຍປິ ອຸປາສິກາ ຫຸຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສມຄ຺ຄາ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນາທິຫຕ຺ຖາ ກາເລນ ກາລໍ ວິຫາຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິໂຍ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ອາຣາມສຠາທີສຸ ວິສ຺ສມິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

ອເຖກທິວສໍ ກຕິປຍາ ຘຸຕ຺ຕາ ເອກິສ຺ສາ ສຠາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ ຕາສຸ ຕຕ຺ຖ ວິສ຺ສມິຕ຺ວາ ຄຕາສຸ ຕາສໍ ຣູປສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຕາສໍ ສີລາຈາຣຄຸຓສມ຺ປນ຺ນຕໍ ຎຕ຺ວາ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສຸໍ ‘‘ໂກ ເອຕາສຸ ເອກິສ຺ສາປິ ສີລເຠທໍ ກາຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎຕໂຣ ‘‘ອຫໍ ສມຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອາຫ. ເຕ ເຕນ ‘‘ສຫສ຺ເສນ ອພ຺ຠຸຕໍ ກໂຣມາ’’ຕິ ອພ຺ຠຸຕໍ ອກໍສຸ. ໂສ ອເນເກຫິ ອຸປາເຍຫິ ວາຍມມາໂນ ຕາສຸ ສຠໍ ອາຄຕາສຸ ສຸມຸຎ຺ຈິຕໍ ສຕ຺ຕຕນ຺ຕິໍ ມຘຸຣສ຺ສຣໍ ວີຓໍ ວາເທນ຺ໂຕ ມຘຸເຣເນວ ສເຣນ ກາມປຏິສໍຍຸຕ຺ຕຄີຕານິ ຄາຍນ຺ໂຕ ຄີຕສທ຺ເທນ ຕາສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອິຕ຺ຖິໍ ສີລເຠທໍ ປາເປນ຺ໂຕ ອຕິຈາຣິນິໍ ກຕ຺ວາ ເຕ ຘຸຕ຺ເຕ ສຫສ຺ສໍ ປຣາເຊສິ. ເຕ ສຫສ຺ສປຣາຊິຕາ ຕສ຺ສາ ສາມິກສ຺ສ ອາໂຣເຈສຸໍ. ສາມິໂກ ຕໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກິໍ ຕ຺ວໍ ເອວຣູປາ, ຍຖາ ເຕ ປຸຣິສາ ອໂວຈຸ’’ນ຺ຕິ. ສາ ‘‘ນາຫໍ ອີທິສໍ ຊານາມີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ອສທ຺ທຫນ຺ເຕ ສມີເປ ຐິຕໍ ສຸນຂໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສປຖໍ ອກາສິ ‘‘ສເຈ ມຍາ ຕາທິສໍ ປາປກມ຺ມໍ ກຕໍ, ອຍໍ ຉິນ຺ນກຓ຺ໂຓ ກາຬສຸນໂຂ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ຊາຕໍ ມໍ ຂາທຕູ’’ຕິ. ອິຕຣາປິ ປຎ຺ຈສຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ຕໍ ອິຕ຺ຖິໍ ອຕິຈາຣິນິໍ ຊານນ຺ຕີ ກິໍ ອຍໍ ຕຖາຣູປໍ ປາປໍ ອກາສິ, ອຸທາຫຸ ນາກາສີ’’ຕິ ໂຈທິຕາ ‘‘ນ ມຍໍ ເອວຣູປໍ ຊານາມາ’’ຕິ ມຸສາ ວຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ ມຍໍ ຊານາມ, ຠເວ ຠເວ ເອຕິສ຺ສາເຍວ ທາສິໂຍ ຠເວຍ຺ຍາມາ’’ຕິ ສປຖໍ ອກໍສຸ.

ອຖ ສາ ອຕິຈາຣິນີ ອິຕ຺ຖີ ເຕເນວ ວິປ຺ປຏິສາເຣນ ຑຍ຺ຫມານຫທຍາ ສຸສ຺ສິຕ຺ວາ ນ ຈິເຣເນວ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຫິມວຕິ ປພ຺ພຕຣາເຊ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ມຫາສຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ກຓ຺ຓມຸຓ຺ຑທຫສ຺ສ ຕີເຣ ວິມານເປຕີ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ວິມານສາມນ຺ຕາ ຈສ຺ສາ ກມ຺ມວິປາການຸຠວນໂຍຄ຺ຄາ ເອກາ ໂປກ຺ຂຣຓີ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ເສສາ ຈ ປຎ຺ຈສຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ສປຖກມ຺ມວເສນ ຕສ຺ສາເຍວ ທາສິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ. ສາ ຕຕ຺ຖ ປຸພ຺ເພ ກຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມສ຺ສ ຜເລນ ທິວສຠາຄໍ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ອຑ຺ຒຣຕ຺ເຕ ປາປກມ຺ມພລສຎ຺ໂຈທິຕາ ສຍນໂຕ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ໂປກ຺ຂຣຓິຕີຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຖ ຄຕໍ ຄຊໂປຕກປ຺ປມາໂຓ ເອໂກ ກາຬສຸນໂຂ ເຠຣວຣູໂປ ຉິນ຺ນກຓ຺ໂຓ ຕິຂິຓາຍຕກຖິນທາໂຐ ສຸວິປ຺ຜຸລິຕຂທິຣງ຺ຄາຣປຸຎ຺ຊສທິສນຍໂນ ນິຣນ຺ຕຣປ຺ປວຕ຺ຕວິຊ຺ຊຸລຕາສງ຺ຆາຕສທິສຊິວ຺ໂຫ ກຖິນຕິຂິຓນໂຂ ຂຣາຍຕທຸພ຺ພຓ຺ຓໂລໂມ ຕໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ຠູມິຍໍ ນິປາເຕຕ຺ວາ ອຕິສຍຊິຆຈ຺ຉາຠິຠູໂຕ ວິຍ ປສຍ຺ຫ ຂາທນ຺ໂຕ ອຏ຺ຐິສງ຺ຂລິກມຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ທນ຺ເຕຫິ ຄເຫຕ຺ວາ ໂປກ຺ຂຣຓິຍໍ ຂິປິຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ. ສາ ຈ ຕຕ຺ຖ ປກ຺ຂິຕ຺ຕສມນນ຺ຕຣເມວ ປກຕິຣູປຘາຣິນີ ຫຸຕ຺ວາ ວິມານໍ ອຠິຣຸຍ຺ຫ ສຍເນ ນິປຊ຺ຊຕິ. ອິຕຣາ ປນ ຕສ຺ສາ ທາສພ຺ຍເມວ ທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວນ຺ຕິ. ເອວໍ ຕາສໍ ຕຕ຺ຖ ວສນ຺ຕີນໍ ປຎ຺ຎາສາຘິການິ ປຎ຺ຈ ວສ຺ສສຕານິ ວີຕິວຕ຺ຕານິ.

ອຖ ຕາສໍ ປຸຣິເສຫິ ວິນາ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວນ຺ຕີນໍ ອຸກ຺ກຓ຺ຐາ ອເຫສຸໍ. ຕຕ຺ຖ ຈ ກຓ຺ຓມຸຓ຺ຑທຫໂຕ ນິຄ຺ຄຕາ ປພ຺ພຕວິວເຣນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຄງ຺ຄໍ ນທິໍ ອນຸປວິຏ຺ຐາ ເອກາ ນທີ ອຕ຺ຖິ. ຕາສຎ຺ຈ ວສນຏ຺ຐານສມີເປ ເອໂກ ທິພ຺ພຜເລຫິ ອມ຺ພຣຸກ຺ເຂຫິ ປນສລພຸຊາທີຫິ ຈ ອຸປໂສຠິໂຕ ອາຣາມສທິໂສ ອຣຎ຺ຎປ຺ປເທໂສ ອຕ຺ຖິ. ຕາ ເອວໍ ສມຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘‘ຫນ຺ທ, ມຍໍ ອິມານິ ອມ຺ພຜລານິ ອິມິສ຺ສາ ນທິຍາ ປກ຺ຂິປິສ຺ສາມ, ອປ຺ເປວ ນາມ ອິມໍ ຜລໍ ທິສ຺ວາ ຜລໂລເຠນ ໂກຈິເທວ ປຸຣິໂສ ອິຘາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຣມິສ຺ສາມາຕິ. ຕາ ຕຖາ ອກໍສຸ. ຕາຫິ ປນ ປກ຺ຂິຕ຺ຕານິ ອມ຺ພຜລານິ ການິຈິ ຕາປສາ ຄຓ຺ຫິໍສຸ, ການິຈິ ວນຈຣກາ, ການິຈິ ກາກາ ວິລຸຊ຺ຊິໍສຸ, ການິຈິ ຕີເຣ ລຄ຺ຄິໍສຸ. ເອກໍ ປນ ຄງ຺ຄາຍ ໂສຕໍ ປຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ພາຣາຓສິໍ ສມ຺ປາປຸຓິ.

ເຕນ ຈ ສມເຍນ ພາຣາຓສິຣາຊາ ໂລຫຊາລປຣິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ຄງ຺ຄາຊເລ ນ຺ຫາຍຕິ. ອຖ ຕໍ ຜລໍ ນທິໂສເຕນ ວຸຍ຺ຫມານໍ ອນຸກ຺ກເມນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ໂລຫຊາເລ ລຄ຺ຄິ. ຕໍ ວຓ຺ຓຄນ຺ຘຣສສມ຺ປນ຺ນໍ ມຫນ຺ຕໍ ທິພ຺ພໍ ອມ຺ພຜລໍ ທິສ຺ວາ ຣາຊປຸຣິສາ ຣຎ຺ໂຎ ອຸປເນສຸໍ. ຣາຊາ ຕສ຺ສ ເອກເທສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວີມໍສນຕ຺ຖາຍ ເອກສ຺ສ ພນ຺ຘນາຄາເຣ ຐປິຕສ຺ສ ວຊ຺ຌໂຈຣສ຺ສ ຂາທິຕຸໍ ອທາສິ. ໂສ ຕໍ ຂາທິຕ຺ວາ ‘‘ເທວ, ມຍາ ເອວຣູປໍ ນ ຂາທິຕປຸພ຺ພໍ, ທິພ຺ພມິທໍ ມຎ຺ເຎ ອມ຺ພຜລ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຣາຊາ ປຸນປິ ຕສ຺ສ ເອກໍ ຂຓ຺ຑໍ ອທາສິ. ໂສ ຕໍ ຂາທິຕ຺ວາ ວິຄຕວລິຕປລິໂຕ ອຕິວິຍ ມໂນຫຣຣູໂປ ໂຍພ຺ພເນ ຐິໂຕ ວິຍ ອໂຫສິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ຣາຊາ ອຈ຺ຉຣິຍພ຺ຠຸຕຊາໂຕ ຕໍ ອມ຺ພຜລໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ສຣີເຣ ວິເສສໍ ລຠິຕ຺ວາ ມນຸສ຺ເສ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກຕ຺ຖ ເອວຣູປານິ ທິພ຺ພອມ຺ພຜລານິ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ? ມນຸສ຺ສາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ຫິມວນ຺ເຕ ກິຣ, ເທວ, ປພ຺ພຕຣາເຊ’’ຕິ. ‘‘ສກ຺ກາ ປນ ຕານິ ອາເນຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ວນຈຣກາ, ເທວ, ຊານນ຺ຕີ’’ຕິ.

ຣາຊາ ວນຈຣເກ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ເຕສໍ ຕມຕ຺ຖໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ເຕຫິ ສມ຺ມນ຺ເຕຕ຺ວາ ທິນ຺ນສ຺ສ ເອກສ຺ສ ວນຈຣກສ຺ສ ສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ – ‘‘ຄຈ຺ຉ, ສີຆໍ ຕໍ ເມ ອມ຺ພຜລໍ ອາເນຫີ’’ຕິ. ໂສ ຕໍ ກຫາປຓສຫສ຺ສໍ ປຸຕ຺ຕທາຣສ຺ສ ທຕ຺ວາ ປາເຖຍ຺ຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຏິຄງ຺ຄໍ ກຓ຺ຓມຸຓ຺ຑທຫາຠິມຸໂຂ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສປຖໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ກຓ຺ຓມຸຓ຺ຑທຫໂຕ ໂອຣໍ ສຏ຺ຐິໂຍຊນປ຺ປມາເຓ ປເທເສ ເອກໍ ຕາປສໍ ທິສ຺ວາ ເຕນ ອາຈິກ຺ຂິຕມຄ຺ເຄນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຸນ ຕິໍສໂຍຊນປ຺ປມາເຓ ປເທເສ ເອກໍ ຕາປສໍ ທິສ຺ວາ, ເຕນ ອາຈິກ຺ຂິຕມຄ຺ເຄນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຸນ ປນ຺ນຣສໂຍຊນປ຺ປມາເຓ ຐາເນ ອຎ຺ຎໍ ຕາປສໍ ທິສ຺ວາ, ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄມນກາຣຓໍ ກເຖສິ. ຕາປໂສ ຕໍ ອນຸສາສິ – ‘‘ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອິມໍ ມຫາຄງ຺ຄໍ ປຫາຍ ອິມໍ ຂຸທ຺ທກນທິໍ ນິສ຺ສາຍ ປຏິໂສຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຍທາ ປພ຺ພຕວິວຣໍ ປສ຺ສສິ, ຕທາ ຣຕ຺ຕິຍໍ ອຸກ຺ກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປວິເສຍ຺ຍາສິ. ອຍຎ຺ຈ ນທີ ຣຕ຺ຕິຍໍ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ, ເຕນ ເຕ ຄມນໂຍຄ຺ຄາ ໂຫຕິ, ກຕິປຍໂຍຊນາຕິກ຺ກເມນ ເຕ ອມ຺ເພ ປສ຺ສິສ຺ສສີ’’ຕິ. ໂສ ຕຖາ ກຕ຺ວາ ອຸທຍນ຺ເຕ ສູຣິເຍ ວິວິຘຣຕນຣໍສິຊາລປຊ຺ໂຊຕິຕຠູມິຠາຄໍ ຜລຠາຣາວນຕສາຂາວິຕານຕຣຸຄໂຓປໂສຠິຕໍ ນານາວິຘວິຫງ຺ຄຄຓູປກູຊິຕໍ ອຕິວິຍ ມໂນຫຣໍ ອມ຺ພວນໍ ສມ຺ປາປຸຓິ.

ອຖ ນໍ ຕາ ອມນຸສ຺ສິຕ຺ຖິໂຍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອສ ມມ ປຣິຄ຺ຄໂຫ, ເອສ ມມ ປຣິຄ຺ຄໂຫ’’ຕິ ອຸປຘາວິໍສຸ. ໂສ ປນ ຕາຫິ ສທ຺ຘິໍ ຕຕ຺ຖ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕຸໍ ໂຍຄ຺ຄສ຺ສ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມສ຺ສ ອກຕຕ຺ຕາ ຕາ ທິສ຺ວາວ ຠີໂຕ ວິຣວນ຺ໂຕ ປລາຍິຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ພາຣາຓສິໍ ປຕ຺ວາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສິ. ຣາຊາ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ທຏ຺ຐຸໍ ອມ຺ພຜລານິ ຈ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ສຎ຺ຊາຕາຠິລາໂສ ຣຊ຺ຊຠາຣໍ ອມຈ຺ເຈສຸ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ມິຄວາປເທເສນ ສນ຺ນທ຺ຘຘນຸກລາໂປ ຂຄ຺ຄໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ກຕິປຍມນຸສ຺ສປຣິວາໂຣ ເຕເນວ ວນຈຣເກນ ທສ຺ສິຕມຄ຺ເຄນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກຕິປຍໂຍຊນນ຺ຕເຣ ຐາເນ ມນຸສ຺ເສປິ ຐເປຕ຺ວາ ວນຈຣກເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕມ຺ປິ ຕໂຕ ນິວຕ຺ຕາເປຕ຺ວາ ອຸທຍນ຺ເຕ ທິວາກເຣ ອມ຺ພວນໍ ປາວິສິ. ອຖ ນໍ ຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ອຠິນວອຸປ຺ປນ຺ນມິວ ເທວປຸຕ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຣາຊາ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ສຎ຺ຊາຕສິເນຫພຫຸມານາ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ນ຺ຫາເປຕ຺ວາ ທິພ຺ເພຫິ ວຕ຺ຖາລງ຺ກາຣມາລາຄນ຺ຘວິເລປເນຫິ ສຸມຓ຺ຑິຕປສາຘິຕໍ ກຕ຺ວາ ວິມານໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ນານຄ຺ຄຣສໍ ທິພ຺ພໂຠຊນໍ ໂຠເຊຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອິຈ຺ຉານຸຣູປໍ ປຍິຣຸປາສິໍສຸ.

ອຖ ທິຍຑ຺ຒວສ຺ສສເຕ ອຕິກ຺ກນ຺ເຕ ຣາຊາ ອຑ຺ຒຣຕ຺ຕິສມເຍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ຕໍ ອຕິຈາຣິນິໍ ເປຕິໍ ໂປກ຺ຂຣຓິຕີຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອສາ ອິມາຍ ເວລາຍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ວີມໍສິຕຸກາໂມ ອນຸພນ຺ຘິ. ອຖ ນໍ ຕຕ຺ຖ ຄຕໍ ສຸນເຂນ ຂຊ຺ຊມານໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ອິທ’’ນ຺ຕິ ອຊານນ຺ໂຕ ຕໂຍ ຈ ທິວເສ ວີມໍສິຕ຺ວາ ‘‘ເອໂສ ເອຕິສ຺ສາ ປຈ຺ຈາມິຕ຺ໂຕ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ນິສິເຕນ ອຸສຸນາ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຕ຺ວາ ຕຎ຺ຈ ອິຕ຺ຖິໍ ໂປເຖຕ຺ວາ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘປຸຣິມຣູປໍ ທິສ຺ວາ –

໓໔໘. ‘‘ໂສຓ຺ຓໂສປານຜລກາ, ໂສຓ຺ຓວາລຸກສນ຺ຖຕາ;

ຕຕ຺ຖ ໂສຄນ຺ຘິຍາ ວຄ຺ຄູ, ສຸຈິຄນ຺ຘາ ມໂນຣມາ.

໓໔໙. ‘‘ນານາຣຸກ຺ເຂຫິ ສຎ຺ຉນ຺ນາ, ນານາຄນ຺ຘສເມຣິຕາ;

ນານາປທຸມສຎ຺ຉນ຺ນາ, ປຸຓ຺ຑຣີກສໂມຕຕາ.

໓໕໐. ‘‘ສຸຣຠິໍ ສມ຺ປວາຍນ຺ຕິ, ມນຸຎ຺ຎາ ມາລຸເຕຣິຕາ;

ຫໍສໂກຎ຺ຈາຠິຣຸທາ ຈ, ຈກ຺ກວກ຺ກາຠິກູຊິຕາ.

໓໕໑. ‘‘ນານາທິຊຄຓາກິຓ຺ຓາ, ນານາສຣຄຓາຍຸຕາ;

ນານາຜລຘຣາ ຣຸກ຺ຂາ, ນານາປຸປ຺ຜຘຣາ ວນາ.

໓໕໒. ‘‘ນ ມນຸສ຺ເສສຸ ອີທິສໍ, ນຄຣໍ ຍາທິສໍ ອິທໍ;

ປາສາທາ ພຫຸກາ ຕຸຍ຺ຫໍ, ໂສວຓ຺ຓຣູປິຍາມຍາ;

ທທ຺ທລ຺ລມານາ ອາເຠນ຺ຕິ, ສມນ຺ຕາ ຈຕຸໂຣ ທິສາ.

໓໕໓. ‘‘ປຎ຺ຈ ທາສິສຕາ ຕຸຍ຺ຫໍ, ຍາ ເຕມາ ປຣິຈາຣິກາ;

ຕາ ກມ຺ພຸກາຍູຣຘຣາ, ກຎ຺ຈນາເວຬຠູສິຕາ.

໓໕໔. ‘‘ປລ຺ລງ຺ກາ ພຫຸກາ ຕຸຍ຺ຫໍ, ໂສວຓ຺ຓຣູປິຍາມຍາ;

ກທລິມິຄສຎ຺ຉນ຺ນາ, ສຊ຺ຊາ ໂຄນກສນ຺ຖຕາ.

໓໕໕. ‘‘ຍຕ຺ຖ ຕຸວໍ ວາສູປຄຕາ, ສພ຺ພກາມສມິທ຺ຘິນີ;

ສມ຺ປຕ຺ຕາຍຑ຺ຒຣຕ຺ຕາຍ, ຕໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍ ຄຈ຺ຉສິ.

໓໕໖. ‘‘ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ຄນ຺ຕ຺ວານ, ໂປກ຺ຂຣຎ຺ຎາ ສມນ຺ຕໂຕ;

ຕສ຺ສາ ຕີເຣ ຕຸວໍ ຐາສິ, ຫຣິເຕ ສທ຺ທເລ ສຸເຠ.

໓໕໗. ‘‘ຕໂຕ ເຕ ກຓ຺ຓມຸຓ຺ໂຑ ສຸນໂຂ, ອງ຺ຄມງ຺ຄານິ ຂາທຕິ;

ຍທາ ຈ ຂາຍິຕາ ອາສິ, ອຏ຺ຐິສງ຺ຂລິກາ ກຕາ;

ໂອຄາຫສິ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ, ໂຫຕິ ກາໂຍ ຍຖາ ປຸເຣ.

໓໕໘. ‘‘ຕໂຕ ຕ຺ວໍ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄີ, ສຸຈາຣຸ ປິຍທສ຺ສນາ;

ວຕ຺ເຖນ ປາຣຸປິຕ຺ວານ, ອາຍາສິ ມມ ສນ຺ຕິກໍ.

໓໕໙. ‘‘ກິໍ ນຸ ກາເຍນ ວາຈາຍ, ມນສາ ທຸກ຺ກຏໍ ກຕໍ;

ກິສ຺ສກມ຺ມວິປາເກນ, ກຓ຺ຓມຸຓ຺ໂຑ ສຸນໂຂ ຕວ;

ອງ຺ຄມງ຺ຄານິ ຂາທຕີ’’ຕິ. –

ທ຺ວາທສຫິ ຄາຖາຫິ ຕໍ ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິ.

໓໔໘. ຕຕ຺ຖ ໂສຓ຺ຓໂສປານຜລກາຕິ ສຸວຓ຺ຓມຍໂສປານຜລກາ. ໂສຓ຺ຓວາລຸກສນ຺ຖຕາຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ສຸວຓ຺ຓມຍາຫິ ວາລຸກາຫິ ສນ຺ຖຕາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ໂປກ຺ຂຣຓິຍໍ. ໂສຄນ຺ຘິຍາຕິ ໂສຄນ຺ຘິກາ. ວຄ຺ຄູຕິ ສຸນ຺ທຣາ ຣຸຈິຣາ. ສຸຈິຄນ຺ຘາຕິ ມນຸຎ຺ຎຄນ຺ຘາ.

໓໔໙. ນານາຄນ຺ຘສເມຣິຕາຕິ ນານາວິຘສຸຣຠິຄນ຺ຘວເສນ ຄນ຺ຘວາຍຸນາ ສມນ຺ຕໂຕ ເອຣິຕາ. ນານາປທຸມສຎ຺ຉນ຺ນາຕິ ນານາວິຘຣຕ຺ຕປທຸມສຎ຺ຉາທິຕສລິລຕລາ. ປຸຓ຺ຑຣີກສໂມຕຕາຕິ ເສຕປທຸເມຫິ ຈ ສໂມກິຓ຺ຓາ.

໓໕໐. ສຸຣຠິໍ ສມ຺ປວາຍນ຺ຕີຕິ ສມ຺ມເທວ ສຸຄນ຺ຘໍ ວາຍຕິ ໂປກ຺ຂຣຓີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຫໍສໂກຎ຺ຈາຠິຣຸທາຕິ ຫໍເສຫິ ຈ ໂກຎ຺ເຈຫິ ຈ ອຠິນາທິຕາ.

໓໕໑. ນານາທິຊຄຓາກິຓ຺ຓາຕິ ນານາທິຊຄຓາກິຓ຺ຓາ. ນານາສຣຄຓາຍຸຕາຕິ ນານາວິຘວິຫງ຺ຄມາຠິຣຸທສມູຫຍຸຕ຺ຕາ. ນານາຜລຘຣາຕິ ນານາວິຘຜລຘາຣິໂນ ສພ຺ພກາລໍ ວິວິຘຜລຠາຣນມິຕສາຂຕ຺ຕາ. ນານາປຸປ຺ຜຘຣາ ວນາຕິ ນານາວິຘສຸຣຠິກຸສຸມທາຍິການິ ວນານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາເສນ ຫິ ‘‘ວນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໕໒. ນ ມນຸສ຺ເສສຸ ອີທິສໍ ນຄຣນ຺ຕິ ຍາທິສໍ ຕວ ອິທໍ ນຄຣໍ, ອີທິສໍ ມນຸສ຺ເສສຸ ນຕ຺ຖິ, ມນຸສ຺ສໂລເກ ນ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣູປິຍມຍາຕິ ຣຊຕມຍາ. ທທ຺ທລ຺ລມານາຕິ ອຕິວິຍ ວິໂຣຈມານາ. ອາເຠນ຺ຕີຕິ ໂສຠຍນ຺ຕິ. ສມນ຺ຕາ ຈຕຸໂຣ ທິສາຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ຈຕສ຺ໂສປິ ທິສາໂຍ.

໓໕໓. ຍາ ເຕມາຕິ ຍາ ເຕ ອິມາ. ປຣິຈາຣິກາຕິ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກາຣິນິໂຍ. ຕາຕິ ຕາ ປຣິຈາຣິກາໂຍ. ກມ຺ພຸກາຍູຣຘຣາຕິ ສງ຺ຂວລຍກາຍູຣວິຠູສິຕາ. ກຎ຺ຈນາເວຬຠູສິຕາຕິ ສຸວຓ຺ຓວຏໍສກສມລງ຺ກຕເກສຫຕ຺ຖາ.

໓໕໔. ກທລິມິຄສຎ຺ຉນ຺ນາຕິ ກທລິມິຄຈມ຺ມປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖຕາ. ສຊ຺ຊາຕິ ສຊ຺ຊິຕາ ສຍິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕຣູປາ. ໂຄນກສນ຺ຖຕາຕິ ທີຆໂລມເກນ ໂກຊເວນ ສນ຺ຖຕາ.

໓໕໕. ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ມິໍ ປລ຺ລງ຺ເກ. ວາສູປຄຕາຕິ ວາສໍ ອຸປຄຕາ, ສຍິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ປຕ຺ຕາຍຑ຺ຒຣຕ຺ຕາຍາຕິ ອຑ຺ຒຣຕ຺ຕິຍາ ອຸປຄຕາຍ. ຕໂຕຕິ ປລ຺ລງ຺ກໂຕ.

໓໕໖. ໂປກ຺ຂຣຎ຺ຎາຕິ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ. ຫຣິເຕຕິ ນີເລ. ສທ຺ທເລຕິ ຕຣຸຓຕິຓສຎ຺ຉນ຺ເນ. ສຸເຠຕິ ສຸທ຺ເຘ. ສຸເຠຕິ ວາ ຕສ຺ສາ ອາລປນໍ. ຠທ຺ເທ, ສມນ຺ຕໂຕ ຫຣິເຕ ສທ຺ທເລ ຕສ຺ສາ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ຕີເຣ ຕ຺ວໍ ຄນ຺ຕ຺ວານ ຐາສິ ຕິຏ຺ຐສີຕິ ໂຍຊນາ.

໓໕໗. ກຓ຺ຓມຸຓ຺ໂຑຕິ ຂຓ຺ຑິຕກຓ຺ໂຓ ຉິນ຺ນກຓ຺ໂຓ. ຂາຍິຕາ ອາສີຕິ ຂາທິຕາ ອໂຫສິ. ອຏ຺ຐິສງ຺ຂລິກາ ກຕາຕິ ອຏ຺ຐິສງ຺ຂລິກມຕ຺ຕາ ກຕາ. ຍຖາ ປຸເຣຕິ ສຸນເຂນ ຂາທນໂຕ ປຸພ຺ເພ ວິຍ.

໓໕໘. ຕໂຕຕິ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ໂອຄາຫນໂຕ ປຈ຺ຉາ. ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄີຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄວຕີ. ສຸຈາຣູຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ມໂນຣມາ. ປິຍທສ຺ສນາຕິ ທສ຺ສນີຍາ. ອາຍາສີຕິ ອາຄຈ຺ຉສິ.

ເອວໍ ເຕນ ຣຎ຺ຎາ ປຸຈ຺ຉິຕາ ສາ ເປຕີ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຕໂນ ປວຕ຺ຕິໍ ຕສ຺ສ ກເຖນ຺ຕີ –

໓໖໐. ‘‘ກິມິລາຍໍ ຄຫປຕິ, ສທ຺ໂຘ ອາສິ ອຸປາສໂກ;

ຕສ຺ສາຫໍ ຠຣິຍາ ອາສິໍ, ທຸສ຺ສີລາ ອຕິຈາຣິນີ.

໓໖໑. ‘‘ໂສ ມໍ ອຕິຈຣມານາຍ, ສາມິໂກ ເອຕທພ຺ຣວິ;

‘ເນຕໍ ຕໍ ຉນ຺ນໍ ປຕິຣູປໍ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ອຕິຈຣາສິ ມໍ’.

໓໖໒. ‘‘ສາຫໍ ໂຆຣຎ຺ຈ ສປຖໍ, ມຸສາວາທຎ຺ຈ ຠາສິສໍ;

‘ນາຫໍ ຕໍ ອຕິຈຣາມິ, ກາເຍນ ອຸທ ເຈຕສາ.

໓໖໓. ‘‘‘ສຈາຫໍ ຕໍ ອຕິຈຣາມິ, ກາເຍນ ອຸທ ເຈຕສາ;

ກຓ຺ຓມຸຓ຺ໂຑຍໍ ສຸນໂຂ, ອງ຺ຄມງ຺ຄານິ ຂາທຕຸ’.

໓໖໔. ‘‘ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກໍ, ມຸສາວາທສ຺ສ ຈູຠຍໍ;

ສຕ຺ເຕວ ວສ຺ສສຕານິ, ອນຸຠູຕໍ ຍໂຕ ຫິ ເມ;

ກຓ຺ຓມຸຓ຺ໂຑ ຈ ສຸນໂຂ, ອງ຺ຄມງ຺ຄານິ ຂາທຕີ’’ຕິ. – ປຎ຺ຈ ຄາຖາ ອາຫ;

໓໖໐-໑. ຕຕ຺ຖ ກິມິລາຍນ຺ຕິ ເອວໍນາມເກ ນຄເຣ. ອຕິຈາຣິນີຕິ ຠຣິຍາ ຫິ ປຕິໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຈຣຓໂຕ ‘‘ອຕິຈາຣິນີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຕິຈຣມານາຍ ມຍິ ໂສ ສາມິໂກ ມໍ ເອຕທພ຺ຣວີຕິ ໂຍຊນາ. ເນຕໍ ຉນ຺ນນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕາກາຣທສ຺ສນໍ. ຕຕ຺ຖ ເນຕໍ ຉນ຺ນນ຺ຕິ ນ ເອຕໍ ຍຸຕ຺ຕໍ. ນ ປຕິຣູປນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ຍນ຺ຕິ ກິຣິຍາປຣາມສນໍ. ອຕິຈຣາສີຕິ ອຕິຈຣສິ, ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ຍໍ ມໍ ຕ຺ວໍ ອຕິຈຣສິ, ຕຕ຺ຖ ຍໍ ອຕິຈຣຓໍ, ເນຕໍ ຉນ຺ນໍ ເນຕໍ ປຕິຣູປນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໖໒-໔. ໂຆຣນ຺ຕິ ທາຣຸຓໍ. ສປຖນ຺ຕິ ສປນໍ. ຠາສິສນ຺ຕິ ອຠາສິໍ. ສຈາຫນ຺ຕິ ສເຈ ອຫໍ. ຕນ຺ຕິ ຕ຺ວໍ. ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສາຕິ ຕສ຺ສ ປາປກມ຺ມສ຺ສ ທຸສ຺ສີລ຺ຍກມ຺ມສ຺ສ. ມຸສາວາທສ຺ສ ຈາຕິ ‘‘ນາຫໍ ຕໍ ອຕິຈຣາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕມຸສາວາທສ຺ສ ຈ. ອຸຠຍນ຺ຕິ ອຸຠຍສ຺ສ ວິປາກໍ. ອນຸຠູຕນ຺ຕິ ອນຸຠູຍມານໍ ມຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍໂຕຕິ ຍໂຕ ປາປກມ຺ມໂຕ.

ເອວຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ກຕໍ ອຸປກາຣໍ ກິຕ຺ເຕນ຺ຕີ –

໓໖໕. ‘‘ຕ຺ວຎ຺ຈ ເທວ ພຫຸກາໂຣ, ອຕ຺ຖາຍ ເມ ອິຘາຄໂຕ;

ສຸມຸຕ຺ຕາຫໍ ກຓ຺ຓມຸຓ຺ຑສ຺ສ, ອໂສກາ ອກຸໂຕຠຍາ.

໓໖໖. ‘‘ຕາຫໍ ເທວ ນມສ຺ສາມິ, ຍາຈາມິ ປຎ຺ຊລີກຕາ;

ຠຸຎ຺ຊ ອມານຸເສ ກາເມ, ຣມ ເທວ ມຍາ ສຫາ’’ຕິ. –

ທ຺ເວ ຄາຖາ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ເທວາຕິ ຣາຊານໍ ອາລປຕິ. ກຓ຺ຓມຸຓ຺ຑສ຺ສາຕິ ກຓ຺ຓມຸຓ຺ຑໂຕ. ນິສ຺ສກ຺ເກ ຫິ ອິທໍ ສາມິວຈນໍ. ອຖ ຣາຊາ ຕຕ຺ຖ ວາເສນ ນິພ຺ພິນ຺ນມານໂສ ຄມນຊ຺ຌາສຍໍ ປກາເສສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເປຕີ ຣຎ຺ໂຎ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ຕາ ຕຕ຺ເຖວສ຺ສ ວາສໍ ຍາຈນ຺ຕີ ‘‘ຕາຫໍ, ເທວ, ນມສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄາຖມາຫ.

ປຸນ ຣາຊາ ເອກໍເສນ ນຄຣໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມວ ຫຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຊ຺ຌາສຍໍ ປເວເທນ຺ໂຕ –

໓໖໗. ‘‘ຠຸຕ຺ຕາ ອມານຸສາ ກາມາ, ຣມິໂຕມ຺ຫິ ຕຍາ ສຫ;

ຕາຫໍ ສຸຠເຄ ຍາຈາມິ, ຂິປ຺ປໍ ປຏິນຍາຫິ ມ’’ນ຺ຕິ. –

ໂອສານຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕາຫນ຺ຕິ ຕໍ ອຫໍ. ສຸຠເຄຕິ ສຸຠຄຍຸຕ຺ເຕ. ປຏິນຍາຫິ ມນ຺ຕິ ມຍ຺ຫໍ ນຄຣເມວ ມໍ ປຏິເນຫິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາກຏເມວ.

ອຖ ສາ ວິມານເປຕີ ຣຎ຺ໂຎ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ວິໂຍຄໍ ອສຫມານາ ໂສກາຕຸຣຕາຍ ພ຺ຍາກຸລຫທຍາ ເວຘມານສຣີຣາ ນານາວິເຘຫິ ອຸປາເຍຫິ ອາຍາຈິຕ຺ວາປິ ຕໍ ຕຕ຺ຖ ວາເສຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ພຫູຫິ ມຫາຣເຫຫິ ຣຕເນຫິ ສທ຺ຘິໍ ຣາຊານໍ ນຄຣໍ ເນຕ຺ວາ ປາສາທໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ກນ຺ທິຕ຺ວາ ປຣິເທວິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐານເມວ ຄຕາ. ຣາຊາ ປນ ຕໍ ທິສ຺ວາ ສຎ຺ຊາຕສໍເວໂຄ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມານິ ກຕ຺ວາ ສຄ຺ຄປຣາຍໂຓ ອໂຫສິ. ອຖ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວຕິ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕວຣຘມ຺ມຈກ຺ເກ ອນຸກ຺ກເມນ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣນ຺ເຕ ເອກທິວສໍ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ປພ຺ພຕຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ຕໍ ອິຕ຺ຖິໍ ສປຣິວາຣໍ ທິສ຺ວາ ຕາຍ ກຕກມ຺ມໍ ປຸຈ຺ຉິ. ສາ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສພ຺ພໍ ເຖຣສ຺ສ ກເຖສິ. ເຖໂຣ ຕາສໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ເຖໂຣ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສິ. ຠຄວາ ຕມຕ຺ຖໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ມຫາຊໂນ ປຏິລທ຺ຘສໍເວໂຄ ປາປໂຕ ໂອຣມິຕ຺ວາ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມານິ ກຕ຺ວາ ສຄ຺ຄປຣາຍໂຓ ອໂຫສີຕິ.

ກຓ຺ຓມຸຓ຺ຑເປຕິວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.