໓. ປູຕິມຸຂເປຕວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ

ທິພ຺ພໍ ສຸຠໍ ຘາເຣສິ ວຓ຺ຓຘາຕຸນ຺ຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖຣິ ເວຬຸວເນ ວິຫຣນ຺ເຕ ກລນ຺ທກນິວາເປ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປູຕິມຸຂເປຕໍ ອາຣພ຺ຠ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕີເຕ ກິຣ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ທ຺ເວ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ຕສ຺ສ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ສີລາຈາຣສມ຺ປນ຺ນາ ສລ຺ເລຂວຸຕ຺ຕິໂນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຄາມກາວາເສ ສມຄ຺ຄວາສໍ ວສິໍສຸ. ອຖ ອຎ຺ຎຕໂຣ ປາປຊ຺ຌາສໂຍ ເປສຸຎ຺ຎາຠິຣໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ເຕສໍ ວສນຏ຺ຐານໍ ອຸປຄຎ຺ຉິ. ເຖຣາ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຕ຺ວາ ວສນຏ຺ຐານໍ ທຕ຺ວາ ທຸຕິຍທິວເສ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິໍສຸ. ມນຸສ຺ສາ ເຕ ທິສ຺ວາ ເຕສຸ ເຖເຣສຸ ອຕິວິຍ ປຣມນິປຈ຺ຈກາຣໍ ກຕ຺ວາ ຍາຄຸຠຕ຺ຕາທີຫິ ປຏິມາເນສຸໍ. ໂສ ວິຫາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ສຸນ຺ທໂຣ ວຕາຍໍ ໂຄຈຣຄາໂມ, ມນຸສ຺ສາ ຈ ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ, ປຓີຕປຓີຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ເທນ຺ຕິ, ອຍຎ຺ຈ ວິຫາໂຣ ຉາຍູທກສມ຺ປນ຺ໂນ, ສກ຺ກາ ເມ ອິຘ ສຸເຂນ ວສິຕຸໍ. ອິເມສຸ ປນ ຠິກ຺ຂູສຸ ອິຘ ວສນ຺ເຕສຸ ມຍ຺ຫໍ ຜາສຸວິຫາໂຣ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ອນ຺ເຕວາສິກວາໂສ ວິຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຫນ຺ທາຫໍ ອິເມ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຍຖາ ນ ປຸນ ອິຘ ວສິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຖາ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ.

ອເຖກທິວສໍ ມຫາເຖເຣ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ໂອວາທໍ ທຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐານໍ ປວິຏ຺ເຐ ເປສຸຓິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ໂຖກໍ ກາລໍ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ມຫາເຖຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເຖເຣນ ‘‘ກິໍ, ອາວຸໂສ, ວິກາເລ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ກເຖຫິ, ອາວຸໂສ’’ຕິ ເຖເຣນ ອນຸຎ຺ຎາໂຕ ອາຫ – ‘‘ເອໂສ, ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ສຫາຍກຕ຺ເຖໂຣ ສມ຺ມຸຂາ ມິຕ຺ໂຕ ວິຍ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຣມ຺ມຸຂາ ສປຕ຺ໂຕ ວິຍ ອຸປວທຕີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ກເຖຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ‘‘ສຸຓາຖ, ຠນ຺ເຕ, ‘ເອໂສ ມຫາເຖໂຣ ສໂຐ ມາຍາວີ ກຸຫໂກ ມິຈ຺ຉາຊີເວນ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕີ’ຕິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອຄຸຓໍ ກເຖຕີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ມາ, ອາວຸໂສ, ເອວໍ ຠຓິ, ນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ມໍ ອຸປວທິສ຺ສຕິ, ຄິຫິກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມມ ສຠາວໍ ຊານາຕິ ‘ເປສໂລ ກລ຺ຍາຓສີໂລ’’’ຕິ. ‘‘ສເຈ, ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ເຫ ອຕ຺ຕໂນ ວິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕຕາຍ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕຖ, ຕໍ ຕຸມ຺ຫາກໍເຍວ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ, ມຍ຺ຫໍ ປນ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ເວຣໍ ນຕ຺ຖິ, ກສ຺ມາ ອຫໍ ເຕນ ອວຸຕ຺ຕໍ ‘ວຸຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ວທາມິ. ໂຫຕຸ, ກາລນ຺ຕເຣນ ສຍເມວ ຊານິສ຺ສຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣປິ ປຸຖຸຊ຺ຊນຠາວໂທເສນ ທ຺ເວຬ຺ຫກຈິຕ຺ໂຕ ‘‘ເອວມ຺ປິ ສິຍາ’’ຕິ ສາສງ຺ກຫທໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ໂຖກໍ ສິຖິລວິສ຺ສາໂສ ອໂຫສິ. ໂສ ພາໂລ ປຐມໍ ມຫາເຖຣໍ ປຣິຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອິຕຣມ຺ປິ ເຖນໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຣິຠິນ຺ທິ. ອຖ ເຕ ອຸໂຠປິ ເຖຣາ ທຸຕິຍທິວເສ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອນາລປິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຄາເມ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາຕມາທາຍ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐາເນເຍວ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ສາມີຈິມຕ຺ຕມ຺ປິ ອກຕ຺ວາ ຕໍ ທິວສໍ ຕຕ຺ເຖວ ວສິຕ຺ວາ ວິຠາຕາຍ ຈ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອນາໂຣເຈຕ຺ວາວ ຍຖາຜາສຸກຏ຺ຐານໍ ອຄມໍສຸ.

ເປສຸຓິກໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຣິປຸຓ຺ຓມໂນຣຖໍ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິຏ຺ຐໍ ມນຸສ຺ສາ ທິສ຺ວາ ອາຫໍສຸ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ເຖຣາ ກຸຫິໍ ຄຕາ’’ຕິ? ໂສ ອາຫ – ‘‘ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ກລຫໍ ກຕ຺ວາ ມຍາ ‘ມາ ກລຫໍ ກໂຣຖ, ສມຄ຺ຄາ ໂຫຖ, ກລໂຫ ນາມ ອນຕ຺ຖາວໂຫ ອາຍຕິທຸກ຺ຂຸປ຺ປາທໂກ ອກຸສລສໍວຕ຺ຕນິໂກ, ປຸຣິມກາປິ ກລເຫນ ມຫຕາ ຫິຕາ ປຣິຠຏ຺ຐາ’ຕິອາທີນິ ວຸຈ຺ຈມານາປິ ມມ ວຈນໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ປກ຺ກນ຺ຕາ’’ຕິ. ຕໂຕ ມນຸສ຺ສາ ‘‘ເຖຣາ ຕາວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ, ຕຸມ຺ເຫ ປນ ອມ຺ຫາກໍ ອນຸກມ຺ປາຍ ອິເຘວ ອນຸກ຺ກຓ຺ຐິຕ຺ວາ ວສຖາ’’ຕິ ຍາຈິໍສຸ. ໂສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ວສນ຺ໂຕ ກຕິປາເຫນ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມຍາ ສີລວນ຺ໂຕ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂູ ອາວາສໂລເຠນ ປຣິຠິນ຺ນາ, ພຫຸໍ ວຕ ມຍາ ປາປກມ຺ມໍ ປສຸຕ’’ນ຺ຕິ ພລວວິປ຺ປຏິສາຣາຠິຠູໂຕ ໂສກເວເຄນ ຄິລາໂນ ຫຸຕ຺ວາ ນຈິເຣເນວ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ອວີຈິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ.

ອິຕເຣ ທ຺ເວ ສຫາຍກຕ຺ເຖຣາ ຊນປທຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ຕາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອາວາເສ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສມ຺ໂມທິຕ຺ວາ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ວຸຕ຺ຕໍ ເຠທວຈນໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອຠູຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ສມຄ຺ຄາ ຫຸຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ຕເມວ ອາວາສໍ ປຈ຺ຈາຄມິໍສຸ. ມນຸສ຺ສາ ທ຺ເວ ເຖເຣ ທິສ຺ວາ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ຐາ ສຎ຺ຊາຕໂສມນສ຺ສາ ຫຸຕ຺ວາ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປຏ຺ຐຫິໍສຸ. ເຖຣາ ຈ ຕຕ຺ເຖວ ວສນ຺ຕາ ສປ຺ປາຍອາຫາຣລາເຠນ ສມາຫິຕຈິຕ຺ຕາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ນຈິເຣເນວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ.

ເປສຸຓິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ຣາຊຄຫສ຺ສ ອວິທູເຣ ປູຕິມຸຂເປໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ກາໂຍ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓ ອໂຫສິ, ມຸຂໂຕ ປນ ປຸຬວກາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ມຸຂໍ ຂາທນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ທູຣມ຺ປິ ໂອກາສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘໍ ວາຍຕິ. ອຖາຍສ຺ມາ ນາຣໂທ ຄິຊ຺ຌກູຏປພ຺ພຕາ ໂອໂຣຫນ຺ໂຕ ຕໍ ທິສ຺ວາ –

໗. ‘‘ທິພ຺ພໍ ສຸຠໍ ຘາເຣສິ ວຓ຺ຓຘາຕຸໍ, ເວຫາຍສໍ ຕິຏ຺ຐສິ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂ;

ມຸຂຎ຺ຈ ເຕ ກິມໂຍ ປູຕິຄນ຺ຘໍ, ຂາທນ຺ຕິ ກິໍ ກມ຺ມມກາສິ ປຸພ຺ເພ’’ຕິ. –

ອິມາຍ ຄາຖາຍ ກຕກມ຺ມໍ ປຸຈ຺ຉິ. ຕຕ຺ຖ ທິພ຺ພນ຺ຕິ ທິວິ ຠວໍ ເທວຕ຺ຕຠາວປຣິຍາປນ຺ນໍ. ອິຘ ປນ ທິພ຺ພໍ ວິຍາຕິ ທິພ຺ພໍ. ສຸຠນ຺ຕິ ໂສຠນໍ, ສຸນ຺ທຣຠາວໍ ວາ. ວຓ຺ຓຘາຕຸນ຺ຕິ ຉວິວຓ຺ຓໍ. ຘາເຣສີຕິ ວຫສິ. ເວຫາຍສໍ ຕິຏ຺ຐສິ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂຕິ ເວຫາຍສສຎ຺ຎິເຕ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂ ຕິຏ຺ຐສິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ວິຫາຍສໍ ຕິຏ຺ຐສິ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂ’’ຕິ ປາຐໍ ວຕ຺ວາ ວິຫາຍສໍ ໂອຠາເສນ຺ໂຕ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂ ຕິຏ຺ຐສີຕິ ວຈນເສເສນ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ. ປູຕິຄນ຺ຘນ຺ຕິ ກຸຓປຄນ຺ຘໍ, ທຸຄ຺ຄນ຺ຘນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິໍ ກມ຺ມມກາສິ ປຸພ຺ເພຕິ ປຣມທຸຄ຺ຄນ຺ຘໍ ເຕ ມຸຂໍ ກິມໂຍ ຂາທນ຺ຕິ, ກາໂຍ ຈ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓ, ກີທິສໍ ນາມ ກມ຺ມໍ ເອວຣູປສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ກາຣຓຠູຕໍ ປຸພ຺ເພ ຕ຺ວໍ ອກາສີຕິ ປຸຈ຺ຉິ.

ເອວໍ ເຖເຣນ ໂສ ເປໂຕ ອຕ຺ຕນາ ກຕກມ຺ມໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຕມຕ຺ຖໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ –

໘. ‘‘ສມໂຓ ອຫໍ ປາໂປຕິທຸຏ຺ຐວາໂຈ, ຕປສ຺ສິຣູໂປ ມຸຂສາ ອສຎ຺ຎໂຕ;

ລທ຺ຘາ ຈ ເມ ຕມສາ ວຓ຺ຓຘາຕຸ, ມຸຂຎ຺ຈ ເມ ເປສຸຓິເຍນ ປູຕີ’’ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສມໂຓ ອຫໍ ປາໂປຕິ ອຫໍ ລາມໂກ ສມໂຓ ປາປຠິກ຺ຂຸ ອໂຫສິໍ. ອຕິທຸຏ຺ຐວາໂຈຕິ ອຕິທຸຏ຺ຐວຈໂນ, ປເຣ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ລງ຺ຆິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕາ, ປເຣສໍ ຄຸຓປຣິຘໍສກວຈໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ອຕິທຸກ຺ຂວາໂຈ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ, ອຕິວິຍ ຜຣຸສວຈໂນ ມຸສາວາທເປສຸຎ຺ຎາທິວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕນິຣໂຕ. ຕປສ຺ສິຣູໂປຕິ ສມຓປຕິຣູປໂກ. ມຸຂສາຕິ ມຸເຂນ. ລທ຺ຘາຕິ ປຏິລທ຺ຘາ. ຈ-ກາໂຣ ສມ຺ປິຓ຺ຑນຕ຺ໂຖ. ເມຕິ ມຍາ. ຕປສາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ. ເປສຸຓິເຍນາຕິ ປິສຸຓວາຈາຍ. ປຸຕີຕິ ປູຕິຄນ຺ຘໍ.

ເອວໍ ໂສ ເປໂຕ ອຕ຺ຕນາ ກຕກມ຺ມໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ອິທານິ ເຖຣສ຺ສ ໂອວາທໍ ເທນ຺ໂຕ –

໙. ‘‘ຕຍິທໍ ຕຍາ ນາຣທ ສາມໍ ທິຏ຺ຐໍ,

ອນຸກມ຺ປກາ ເຍ ກຸສລາ ວເທຍ຺ຍຸໍ;

ມາ ເປສຸຓໍ ມາ ຈ ມຸສາ ອຠາຓິ,

ຍກ຺ໂຂ ຕຸວໍ ໂຫຫິສິ ກາມກາມີ’’ຕິ. –

ໂອສານຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕຍິທນ຺ຕິ ຕໍ ອິທໍ ມມ ຣູປໍ. ອນຸກມ຺ປກາ ເຍ ກຸສລາ ວເທຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ເຍ ອນຸກມ຺ປນສີລາ ກາຣຸຓິກາ ປຣຫິຕປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ກຸສລາ ນິປຸຓາ ພຸທ຺ຘາທໂຍ ຍໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ, ຕເທວ ວທາມີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິທານິ ຕໍ ໂອວາທໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ມາ ເປສຸຓໍ ມາ ຈ ມຸສາ ອຠາຓິ, ຍກ຺ໂຂ ຕຸວໍ ໂຫຫິສິ ກາມກາມີ’’ຕິ ອາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ເປສຸຓໍ ປິສຸຓວຈນໍ ມຸສາ ຈ ມາ ອຠາຓິ ມາ ກເຖຫິ. ຍທິ ຫິ ຕ຺ວໍ ມຸສາວາທໍ ປິສຸຓວາຈຎ຺ຈ ປຫາຍ ວາຈາຍ ສຎ຺ຎໂຕ ຠເວຍ຺ຍາສິ, ຍກ຺ໂຂ ວາ ເທໂວ ວາ ເທວຎ຺ຎຕໂຣ ວາ ຕ຺ວໍ ຠວິສ຺ສສິ, ກາມໍ ກາມິຕພ຺ພໍ ອຸຬາຣໍ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ກາມນສີໂລ ຍຖາສຸຂໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຣິຈຣເຓນ ອຠິຣມຓສີໂລຕິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຖໂຣ ຕໂຕ ຣາຊຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ສາ ເທສນາ ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍ ສາຕ຺ຖິກາ ອໂຫສີຕິ.

ປູຕິມຸຂເປຕວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.