໑໑. ນາຄເປຕວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ

ປຸຣໂຕວ ເສເຕນ ປເລຕິ ຫຕ຺ຖິນາຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖຣິ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ເຕ ທ຺ເວ ພ຺ຣາຫ຺ມຓເປເຕ ອາຣມ຺ຠ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຍສ຺ມາ ກິຣ ສໍກິຈ຺ໂຈ ສຕ຺ຕວສ຺ສິໂກ ຂຸຣຄ຺ເຄເຍວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ສາມເຓຣຠູມິຍໍ ຐິໂຕ ຕິໍສມຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຣຎ຺ຎາຍຕເນ ວສນ຺ໂຕ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຈຣສຕານໍ ຫຕ຺ຖໂຕ ອາຄຕໍ ມຣຓມ຺ປິ ພາຫິຕ຺ວາ ເຕ ຈ ໂຈເຣ ທເມຕ຺ວາ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ສຕ຺ຖາ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ, ເທສນາວສາເນ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ອຖາຍສ຺ມາ ສໍກິຈ຺ໂຈ ປຣິປຸຓ຺ຓວສ຺ໂສ ລທ຺ຘູປສມ຺ປໂທ ເຕຫິ ປຎ຺ຈຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ພາຣາຓສິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອິສິປຕເນ ວິຫາສິ. ມນຸສ຺ສາ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ປສນ຺ນມານສາ ວີຖິປຏິປາຏິຍາ ວຄ຺ຄວຄ຺ຄາ ຫຸຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕຸກທານໍ ອທໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎຕໂຣ ອຸປາສໂກ ມນຸສ຺ເສ ນິຈ຺ຈຠຕ຺ເຕ ສມາທເປສິ, ເຕ ຍຖາພລໍ ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕໍ ປຏ຺ຐເປສຸໍ.

ເຕນ ຈ ສມເຍນ ພາຣາຓສິຍໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ທ຺ເວ ປຸຕ຺ຕາ ເອກາ ຈ ຘີຕາ ອເຫສຸໍ. ເຕສຸ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ອຸປາສກສ຺ສ ມິຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ໂສ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມໂຕ ສໍກິຈ຺ຈສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ອາຍສ຺ມາ ສໍກິຈ຺ໂຈ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ໂສ ມຸທຸຈິຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ອຖ ນໍ ໂສ ອຸປາສໂກ ອາຫ – ‘‘ຕ຺ວໍ ເອກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕໍ ເທຫີ’’ຕິ. ‘‘ອນາຈິຓ຺ຓໍ ອມ຺ຫາກໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສມຓານໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍານໍ ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕທານໍ, ຕສ຺ມາ ນາຫໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ມຍ຺ຫມ຺ປິ ຠຕ຺ຕໍ ນ ທສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ກຖໍ ນ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ຍທິ ເອວໍ ຍໍ ມຍ຺ຫໍ ເທສິ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ເທຫີ’’ຕິ. ໂສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ທຸຕິຍທິວເສ ປາໂຕວ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາເນຕ຺ວາ ໂຠເຊສິ.

ເອວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ສຸຓິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ກນິຏ຺ຐຠາຕາ ຈ ຠຄິນີ ຈ ສາສເນ ອຠິປ຺ປສນ຺ນາ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມຣຕາ ຈ ອເຫສຸໍ. ເອວໍ ເຕ ຕໂຍ ຊນາ ຍຖາວິຠວໍ ທານານິ ເທນ຺ຕາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ສກ຺ກຣິໍສຸ ຄຣຸໍ ກຣິໍສຸ ມາເນສຸໍ ປູເຊສຸໍ. ມາຕາປິຕໂຣ ປນ ເນສໍ ອສ຺ສທ຺ຘາ ອປ຺ປສນ຺ນາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ອຄາຣວາ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາຍ ອນາທຣາ ອຈ຺ຉນ຺ທິກາ ອເຫສຸໍ. ເຕສໍ ຘີຕຣໍ ທາຣິກໍ ມາຕຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສຕ຺ຖາຍ ຎາຕກາ ວາເຣສຸໍ. ໂສ ຈ ອາຍສ຺ມໂຕ ສໍກິຈ຺ຈສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ສໍເວຄຊາໂຕ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ນິຈ຺ຈໍ ອຕ຺ຕໂນ ມາຕຸ-ເຄຫໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕໍ ມາຕາ ອຕ຺ຕໂນ ຠາຕຸ-ຘີຕາຍ ທາຣິກາຍ ປໂລເຠຕິ. ເຕນ ໂສ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຊ຺ຌາຍໍ ອຸປສງ຺ຄມິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ອຸປ຺ປພ຺ພຊິສ຺ສາມຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອນຸຊານາຖ ມ’’ນ຺ຕິ. ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ຕສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ສາມເຓຣ, ມາສມຕ຺ຕໍ ອາຄເມຫີ’’ຕິ. ໂສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ມາເສ ອຕິກ຺ກນ຺ເຕ ຕເຖວ ອາໂຣເຈສິ. ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ປຸນ ‘‘ອຑ຺ຒມາສໍ ອາຄເມຫີ’’ຕິ ອາຫ. ອຑ຺ຒມາເສ ອຕິກ຺ກນ຺ເຕ ຕເຖວ ວຸຕ຺ເຕ ປຸນ ‘‘ສຕ຺ຕາຫໍ ອາຄເມຫີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ປຏິສ຺ສຸຓິ. ອຖ ຕສ຺ມິໍ ອນ຺ໂຕສຕ຺ຕາເຫ ສາມເຓຣສ຺ສ ມາຕຸລານິຍາ ເຄຫໍ ວິນຏ຺ຐຈ຺ຉທນໍ ຊິຓ຺ຓໍ ທຸພ຺ພລກຸຏ຺ຏໍ ວາຕວສ຺ສາຠິຫຕໍ ປຣິປຕິ. ຕຕ຺ຖ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ທ຺ເວ ປຸຕ຺ຕາ ຆີຕາ ຈ ເຄເຫນ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຏາ ກາລມກໍສຸ. ເຕສຸ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ຈ ເປຕໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ, ທ຺ເວ ປຸຕ຺ຕາ ຘີຕາ ຈ ຠຸມ຺ມເທເວສຸ. ເຕສຸ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖິຍານໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ກນິຏ຺ຐສ຺ສ ອສ຺ສຕຣີຣໂຖ, ຘີຕາຍ ສຸວຓ຺ຓສິວິກາ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ຈ ມຫນ຺ເຕ ມຫນ຺ເຕ ອໂຍມຸຄ຺ຄເຣ ຄເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອາໂກເຏນ຺ຕິ, ອຠິຫຕຏ຺ຐາເນສຸ ມຫນ຺ຕາ ມຫນ຺ຕາ ຆຏປ຺ປມາຓາ ຄຓ຺ຑາ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ມຸຫຸຕ຺ເຕເນວ ປຈິຕ຺ວາ ປຣິເຠທປ຺ປຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ຄຓ຺ເຑ ຜາເລຕ຺ວາ ໂກຘາຠິຠູຕາ ນິກ຺ກຣຸຓາ ຜຣຸສວຈເນຫິ ຕຊ຺ເຊນ຺ຕາ ປຸພ຺ພໂລຫິຕໍ ປິວນ຺ຕິ, ນ ຈ ຕິຕ຺ຕິໍ ປຏິລຠນ຺ຕິ.

ອຖ ສາມເຓໂຣ ອຸກ຺ກຓ຺ຐາຠິຠູໂຕ ອຸປຊ຺ຌາຍໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມຍາ ປຏິຎ຺ຎາຕທິວສາ ວີຕິວຕ຺ຕາ, ເຄຫໍ ຄມິສ຺ສາມິ, ອນຸຊານາຖ ມ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ນໍ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ‘‘ອຕ຺ຖງ຺ຄເຕ ສູຣິເຍ ກາລປກ຺ຂຈາຕຸທ຺ທສິຍາ ປວຕ຺ຕມານາຍ ເອຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິສິປຕນວິຫາຣສ຺ສ ປິຏ຺ຐິປສ຺ເສນ ໂຖກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ເຕ ທ຺ເວ ເທວປຸຕ຺ຕາ ສທ຺ຘິໍ ຠຄິນິຍາ ເຕເນວ ມຄ຺ເຄນ ຍກ຺ຂສມາຄມໍ ສມ຺ຠາເວຕຸໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕສໍ ປນ ມາຕາປິຕໂຣ ມຸຄ຺ຄຣຫຕ຺ຖາ ຜຣຸສວາຈາ ກາຬຣູປາ ອາກຸລາກຸລລູຂປຕິຕເກສຠາຣາ ອຄ຺ຄິທຑ຺ຒຕາລກ຺ຂນ຺ຘສທິສາ ວິຄລິຕປຸພ຺ພໂລຫິຕາ ວລິຕຄຕ຺ຕາ ອຕິວິຍ ເຊຄຸຈ຺ຉພີຠຈ຺ຉທສ຺ສນາ ເຕ ອນຸພນ຺ຘນ຺ຕິ.

ອຖາຍສ຺ມາ ສໍກິຈ຺ໂຈ ຍຖາ ໂສ ສາມເຓໂຣ ເຕ ສພ຺ເພ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ, ຕຖາຣູປໍ ອິທ຺ຘາຠິສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ສາມເຓຣໍ ອາຫ – ‘‘ປສ຺ສສິ ຕ຺ວໍ, ສາມເຓຣ, ອິເມ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ປສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ອິເມຫິ ກຕກມ຺ມໍ ປຏິປຸຈ຺ຉາ’’ຕິ. ໂສ ຫຕ຺ຖິຍານາທີຫິ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ອນຸກ຺ກເມນ ປຏິປຸຈ຺ຉິ. ເຕ ອາຫໍສຸ – ‘‘ເຍ ປຈ຺ຉໂຕ ເປຕາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕ ປຏິປຸຈ຺ຉາ’’ຕິ. ສາມເຓໂຣ ເຕ ເປເຕ ຄາຖາຫິ ອຊ຺ຌຠາສິ –

໗໓. ‘‘ປຸຣໂຕວ ເສເຕນ ປເລຕິ ຫຕ຺ຖິນາ, ມຊ຺ເຌ ປນ ອສ຺ສຕຣີຣເຖນ;

ປຈ຺ຉາ ຈ ກຎ຺ຎາ ສິວິກາຍ ນີຍຕິ, ໂອຠາສຍນ຺ຕີ ທສ ສພ຺ພໂສ ທິສາ.

໗໔. ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ປນ ມຸຄ຺ຄຣຫຕ຺ຖປາຓິໂນ, ຣຸທໍມຸຂາ ຉິນ຺ນປຠິນ຺ນຄຕ຺ຕາ;

ມນຸສ຺ສຠູຕາ ກິມກຕ຺ຖ ປາປໍ, ເຍນຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ປິວາຖ ໂລຫິຕ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປຸຣໂຕຕິ ສພ຺ພປຐມໍ. ເສເຕນາຕິ ປຓ຺ຑເຣນ. ປເລຕີຕິ ຄຈ຺ຉຕິ. ມຊ຺ເຌ ປນາຕິ ຫຕ຺ຖິໍ ອາຣຸຬ຺ຫສ຺ສ ສິວິກໍ ອາຣຸຬ຺ຫາຍ ຈ ອນ຺ຕເຣ. ອສ຺ສຕຣີຣເຖນາຕິ ອສ຺ສຕຣີຍຸຕ຺ເຕນ ຣເຖນ ປເລຕີຕິ ໂຍຊນາ. ນີຍຕີຕິ ວຫີຍຕິ. ໂອຠາສຍນ຺ຕີ ທສ ສພ຺ພໂສ ທິສາຕິ ສພ຺ພໂຕ ສມນ຺ຕໂຕ ສພ຺ພາ ທສ ທິສາ ອຕ຺ຕໂນ ສຣີຣປ຺ປຠາຫິ ວຕ຺ຖາຠຣຓາທິປ຺ປຠາຫິ ຈ ວິຊ຺ໂຊຕຍມານາ. ມຸຄ຺ຄຣຫຕ຺ຖປາຓິໂນຕິ ມຸຄ຺ຄຣາ ຫຕ຺ຖສງ຺ຂາເຕສຸ ປາຓີສຸ ເຍສໍ ເຕ ມຸຄ຺ຄຣຫຕ຺ຖປາຓິໂນ, ຠູມິສຓ຺ຫກຣຓີຍາທີສຸ ປາຓິໂວຫາຣສ຺ສ ລພ຺ຠມານຕ຺ຕາ ຫຕ຺ຖສທ຺ເທນ ປາຓິ ເອວ ວິເສສິໂຕ. ຉິນ຺ນປຠິນ຺ນຄຕ຺ຕາຕິ ມຸຄ຺ຄຣປ຺ປຫາເຣນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຉິນ຺ນປຠິນ຺ນສຣີຣາ. ປິວາຖາຕິ ປິວຖ.

ເອວໍ ສາມເຓເຣນ ປຸຏ຺ຐາ ເຕ ເປຕາ ສພ຺ພໍ ຕໍ

ປວຕ຺ຕິໍ ຈຕູຫິ ຄາຖາຫິ ປຈ຺ຈຠາສິໍສຸ –

໗໕. ‘‘ປຸຣໂຕວ ໂຍ ຄຈ຺ຉຕິ ກຸຎ຺ຊເຣນ, ເສເຕນ ນາເຄນ ຈຕຸກ຺ກເມນ;

ອມ຺ຫາກ ປຸຕ຺ໂຕ ອຫຸ ເຊຏ຺ຐໂກ ໂສ, ທານານິ ທຕ຺ວານ ສຸຂີ ປໂມທຕິ.

໗໖. ‘‘ໂຍ ໂຍ ມຊ຺ເຌ ອສ຺ສຕຣີຣເຖນ, ຈຕຸພ຺ຠິ ຍຸຕ຺ເຕນ ສຸວຄ຺ຄິເຕນ;

ອມ຺ຫາກ ປຸຕ຺ໂຕ ອຫຸ ມຊ຺ຌິໂມ ໂສ, ອມຈ຺ຉຣີ ທານປຕີ ວິໂຣຈຕິ.

໗໗. ‘‘ຍາ ສາ ຈ ປຈ຺ຉາ ສິວິກາຍ ນີຍຕິ, ນາຣີ ສປຎ຺ຎາ ມິຄມນ຺ທໂລຈນາ;

ອມ຺ຫາກ ຘີຕາ ອຫຸ ສາ ກນິຏ຺ຐິກາ, ຠາຄຑ຺ຒຠາເຄນ ສຸຂີ ປໂມທຕິ.

໗໘. ‘‘ເອເຕ ຈ ທານານິ ອທໍສຸ ປຸພ຺ເພ, ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ;

ມຍໍ ປນ ມຈ຺ຉຣີໂນ ອຫຸມ຺ຫ, ປຣິຠາສກາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ;

ເອເຕ ຈ ທຕ຺ວາ ປຣິຈາຣຍນ຺ຕິ, ມຍຎ຺ຈ ສຸສ຺ສາມ ນໂຬວ ຉິນ຺ໂນ’’ຕິ.

໗໕. ຕຕ຺ຖ ປຸຣໂຕວ ໂຍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອິເມສໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ໂຍ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ. ‘‘ໂຍໂສ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ, ຕສ຺ສ ໂຍ ເອໂສ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸຎ຺ຊເຣນາຕິ ກຸໍ ປຖວິໍ ຊີຣຍຕິ, ກຸຎ຺ເຊສຸ ວາ ຣມຕິ ຈຣຕີຕິ ‘‘ກຸຎ຺ຊໂຣ’’ຕິ ລທ຺ຘນາເມນ ຫຕ຺ຖິນາ. ນາເຄນາຕິ, ນາສ຺ສ ອຄມນີຍໍ ອນຠິຠວນີຍໍ ອຕ຺ຖີຕິ ນາຄາ, ເຕນ ນາເຄນ. ຈຕຸກ຺ກເມນາຕິ ຈຕຸປ຺ປເທນ. ເຊຏ຺ຐໂກຕິ ປຸພ຺ພໂຊ.

໗໖-໗໗. ຈຕຸພ຺ຠີຕິ ຈຕູຫິ ອສ຺ສຕຣີຫິ. ສຸວຄ຺ຄິເຕນາຕິ ສຸນ຺ທຣຄມເນນ ຈາຕຸຣຄມເນນ. ມິຄມນ຺ທໂລຈນາຕິ ມິຄີ ວິຍ ມນ຺ທກ຺ຂິກາ. ຠາຄຑ຺ຒຠາເຄນາຕິ ຠາຄສ຺ສ ອຑ຺ຒຠາເຄນ, ອຕ຺ຕນາ ລທ຺ຘໂກຏ຺ຐາສໂຕ ອຑ຺ຒຠາຄທາເນນ ເຫຕຸຠູເຕນ. ສຸຂີຕິ ສຸຂິນີ. ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາເສນ ເຫຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໗໘. ປຣິຠາສກາຕິ ອກ຺ໂກສກາ. ປຣິຈາຣຍນ຺ຕີຕິ ທິພ຺ເພສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ອຕ຺ຕໂນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ຍຖາສຸຂໍ ຈາເຣນ຺ຕິ, ປຣິຊເນຫິ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຎ຺ຎານຸຠາວນິສ຺ສນ຺ເທນ ປຣິຈຣິຍໍ ກາເຣນ຺ຕິ. ມຍຎ຺ຈ ສຸສ຺ສາມ ນໂຬວ ຉິນ຺ໂນຕິ ມຍໍ ປນ ຉິນ຺ໂນ ອາຕເປ ຂິຕ຺ໂຕ ນໂຬ ວິຍ ສຸສ຺ສາມ, ຂຸປ຺ປິປາສາຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ທຓ຺ຑາຠິຆາເຕຫິ ຈ ສຸກ຺ຂາ ວິສຸກ຺ຂາ ຠວາມາຕິ.

ເອວໍ ອຕ຺ຕໂນ ປາປໍ ສມ຺ປເວເທຕ຺ວາ ‘‘ມຍໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ມາຕຸລມາຕຸລານິໂຍ’’ຕິ ອາຈິກ຺ຂິໍສຸ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ສາມເຓໂຣ ສຎ຺ຊາຕສໍເວໂຄ ‘‘ເອວຣູປານໍ ກິພ຺ພິສກາຣີນໍ ກຖໍ ນຸ ໂຂ ໂຠຊນານິ ສິຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ –

໗໙. ‘‘ກິໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ໂຠຊນໍ ກິໍ ສຍານໍ, ກຖຎ຺ຈ ຍາເປຖ ສຸປາປຘມ຺ມິໂນ;

ປຫູຕໂຠເຄສຸ ອນປ຺ປເກສຸ, ສຸຂໍ ວິຣາຘາຍ ທຸກ຺ຂຊ຺ຊ ປຕ຺ຕາ’’ຕິ. –

ອິມໍ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກິໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ໂຠຊນນ຺ຕິ ກີທິສໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ໂຠຊນໍ? ກິໍ ສຍານນ຺ຕິ ກີທິສໍ ສຍນໍ? ‘‘ກິໍ ສຍານາ’’ຕິ ເກຈິ ປຐນ຺ຕິ, ກີທິສາ ສຍນາ, ກີທິເສ ສຍເນ ສຍຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຖຎ຺ຈ ຍາເປຖາຕິ ເກນ ປກາເຣນ ຍາເປຖ, ‘‘ກຖໍ ໂວ ຍາເປຖາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ກຖໍ ຕຸມ຺ເຫ ຍາເປຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸປາປຘມ຺ມິໂນຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ອຕິວິຍ ປາປຘມ຺ມາ. ປຫູຕໂຠເຄສູຕິ ອປຣິຍນ຺ເຕສຸ ອຸຬາເຣສຸ ໂຠເຄສຸ ສນ຺ເຕສຸ. ອນປ຺ປເກສູຕິ ນ ອປ຺ປເກສຸ ພຫູສຸ. ສຸຂໍ ວິຣາຘາຍາຕິ ສຸຂເຫຕຸໂນ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອກຣເຓນ ສຸຂໍ ວິຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ວິຣາເຘຕ຺ວາ. ‘‘ສຸຂສ຺ສ ວິຣາເຘນາ’’ຕິ ເກຈິ ປຐນ຺ຕິ. ທຸກ຺ຂຊ຺ຊ ປຕ຺ຕາຕິ ອຊ຺ຊ ອິທານິ ອິທໍ ເປຕໂຍນິປຣິຍາປນ຺ນໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາຕິ.

ເອວໍ ສາມເຓເຣນ ປຸຏ຺ຐາ ເປຕາ ເຕນ ປຸຈ຺ຉິຕມຕ຺ຖໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕາ –

໘໐. ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວຘິຕ຺ວານ, ປິວາມ ປຸພ຺ພໂລຫິຕໍ;

ພຫຸໍ ວິຕ຺ວາ ນ ຘາຕາ ໂຫມ, ນຈ຺ຉາທິມ຺ຫເສ ມຍໍ.

໘໑. ‘‘ອິຈ຺ເຈວ ມຈ຺ຈາ ປຣິເທວຍນ຺ຕິ, ອທາຍກາ ເປຈ຺ຈ ຍມສ຺ສ ຐາຍິໂນ;

ເຍ ເຕ ວິທິຈ຺ຈ ອຘິຄມ຺ມ ໂຠເຄ, ນ ຠຸຎ຺ຊເຣ ນາປິ ກໂຣນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎໍ.

໘໒. ‘‘ເຕ ຂຸປ຺ປິປາສູປຄຕາ ປຣຕ຺ຖ, ປຈ຺ຉາ ຈິຣໍ ຌາຍເຣ ຑຍ຺ຫມານາ;

ກມ຺ມານິ ກຕ຺ວານ ທຸຂຸທ຺ຣານິ, ອນຸໂຠນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂໍ ກຏຸກປ຺ຜລານິ.

໘໓. ‘‘ອິຕ຺ຕຣຎ຺ຫິ ຘນໍ ຘຎ຺ຎໍ, ອິຕ຺ຕຣໍ ອິຘ ຊີວິຕໍ;

ອິຕ຺ຕຣໍ ອິຕ຺ຕຣໂຕ ຎຕ຺ວາ, ທີປໍ ກຍິຣາຖ ປຓ຺ຑິໂຕ.

໘໔. ‘‘ເຍ ເຕ ເອວໍ ປຊານນ຺ຕິ, ນຣາ ຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິທາ;

ເຕ ທາເນ ນປ຺ປມຊ຺ຊນ຺ຕິ, ສຸຕ຺ວາ ອຣຫຕໍ ວໂຈ’’ຕິ. –

ປຎ຺ຈ ຄາຖາ ອຠາສິໍສຸ.

໘໐-໘໑. ຕຕ຺ຖ ນ ຘາຕາ ໂຫມາຕິ ຘາຕາ ສຸຫິຕາ ຕິຕ຺ຕາ ນ ໂຫມ. ນຈ຺ຉາທິມ຺ຫເສຕິ ນ ຣຸຈ຺ຈາມ, ນ ຣຸຈິໍ ອຸປ຺ປາເທມ, ນ ຕໍ ມຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ປິວິສ຺ສາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຈ຺ເຈວາຕິ ເອວເມວ. ມຈ຺ຈາ ປຣິເທວຍນ຺ຕີຕິ ມຍໍ ວິຍ ອຎ຺ເຎປິ ມນຸສ຺ສາ ກຕກິພ຺ພິສາ ປຣິເທວນ຺ຕິ ກນ຺ທນ຺ຕິ. ອທາຍກາຕິ ອທານສີລາ ມຈ຺ຉຣິໂນ. ຍມສ຺ສ ຐາຍິໂນຕິ ຍມໂລກສຎ຺ຎິເຕ ຍມສ຺ສ ຐາເນ ເປຕ຺ຕິວິສເຍ ຐານສີລາ. ເຍ ເຕ ວິທິຈ຺ຈ ອຘິຄມ຺ມໂຠເຄຕິ ເຍ ເຕ ສມ຺ປຕິ ອາຍຕິຎ຺ຈ ສຸຂວິເສສວິຘາຍເກ ໂຠເຄ ວິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຏິລຠິຕ຺ວາ. ນ ຠຸຎ຺ຊເຣ ນາປິ ກໂຣນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ອມ຺ເຫ ວິຍ ສຍມ຺ປິ ນ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ປເຣສໍ ເທນ຺ຕາ ທານມຍໍ ປຸຎ຺ຎມ຺ປິ ນ ກໂຣນ຺ຕິ.

໘໒. ເຕ ຂຸປ຺ປິປາສູປຄຕາ ປຣຕ຺ຖາຕິ ເຕ ສຕ຺ຕາ ປຣຕ຺ຖ ປຣໂລເກ ເປຕ຺ຕິວິສເຍ ຊິຆຈ຺ຉາປິປາສາຠິຠູຕາ ຫຸຕ຺ວາ. ຈິຣໍ ຌາຍເຣ ຑຍ຺ຫມານາຕິ ຂຸທາທິເຫຕຸເກນ ທຸກ຺ຂຄ຺ຄິນາ ‘‘ອກຕໍ ວຕ ອມ຺ເຫຫິ ກຸສລໍ, ກຕໍ ປາປ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ວຕ຺ຕມາເນນ ວິປ຺ປຏິສາຣຄ຺ຄິນາ ປຣິຑຍ຺ຫມານາ ຌາຍນ຺ຕິ, ອນຸຕ຺ຖຸນນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸຂຸທ຺ຣານີຕິ ທຸກ຺ຂວິປາການິ. ອນຸໂຠນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂໍ ກຏຸກປ຺ຜລານີຕິ ອນິຏ຺ຐຜລານິ ປາປກມ຺ມານິ ກຕ຺ວາ ຈິຣກາລໍ ທຸກ຺ຂໍ ອາປາຍິກທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວນ຺ຕິ.

໘໓-໘໔. ອິຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ນ ຈິຣກາລຏ຺ຐາຍີ, ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ. ອິຕ຺ຕຣໍ ອິຘ ຊີວິຕນ຺ຕິ ອິຘ ມນຸສ຺ສໂລເກ ສຕ຺ຕານໍ ຊີວິຕມ຺ປິ ອິຕ຺ຕຣໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປກໍ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ໂຍ ຈິຣໍ ຊີວຕິ, ໂສ ວສ຺ສສຕໍ ອປ຺ປໍ ວາ ຠິຍ຺ໂຍ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໙໑; ສໍ. ນິ. ໑.໑໔໕; ອ. ນິ. ໗.໗໔). ອິຕ຺ຕຣໍ ອິຕ຺ຕຣໂຕ ຎຕ຺ວາຕິ ຘນຘຎ຺ຎາທິອຸປກຣຓໍ ມນຸສ຺ສານໍ ຊີວິຕຎ຺ຈ ອິຕ຺ຕຣໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ຂຓິກໍ ນ ຈິຣສ຺ສນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາຍ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ. ທີປໍ ກຍິຣາຖ ປຓ຺ຑິໂຕຕິ ສປຎ຺ໂຎ ປຸຣິໂສ ທີປໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຕິຏ຺ຐໍ ປຣໂລເກ ຫິຕສຸຂາຘິຏ຺ຐານໍ ກເຣຍ຺ຍ. ເຍ ເຕ ເອວໍ ປຊານນ຺ຕີຕິ ເຍ ເຕ ມນຸສ຺ສາ ມນຸສ຺ສານໍ ໂຠຄານໍ ຊີວິຕສ຺ສ ຈ ອິຕ຺ຕຣຠາວໍ ຍາຖາວໂຕ ຊານນ຺ຕິ, ເຕ ທາເນ ສພ຺ພກາລໍ ນປ຺ປມຊ຺ຊນ຺ຕິ. ສຸຕ຺ວາ ອຣຫຕໍ ວໂຈຕິ ອຣຫຕໍ ພຸທ຺ຘາທີນໍ ອຣິຍານໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ, ສຸຕຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ປາກຏເມວ.

ເອວໍ ເຕ ເປຕາ ສາມເຓເຣນ ປຸຏ຺ຐາ ຕມຕ຺ຖໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ‘‘ມຍໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ມາຕຸລມາຕຸລານິໂຍ’’ຕິ ປເວເທສຸໍ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ສາມເຓໂຣ ສຎ຺ຊາຕສໍເວໂຄ ອຸກ຺ກຓ຺ຐໍ ປຏິວິໂນເທຕ຺ວາ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ປາເທສຸ ສິຣສາ ນິປຕິຕ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘‘ຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອນຸກມ຺ປເກນ ກຣຓີຍໍ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ຕໍ ເມ ຕຸມ຺ເຫຫິ ກຕໍ, ມຫຕາ ວຕມ຺ຫິ ອນຕ຺ຖປາຕໂຕ ຣກ຺ຂິໂຕ, ນ ທານິ ເມ ຆຣາວາເສນ ອຕ຺ໂຖ, ອຠິຣມິສ຺ສາມິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາເສ’’ຕິ. ອຖາຍສ຺ມາ ສໍກິຈ຺ໂຈ ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍານຸຣູປໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ໂສ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ອາຍສ຺ມາ ປນ ສໍກິຈ຺ໂຈ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສິ. ສຕ຺ຖາ ຕມຕ຺ຖໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ, ສາ ເທສນາ ມຫາຊນສ຺ສ ສາຕ຺ຖິກາ ອໂຫສີຕິ.

ນາຄເປຕວຕ຺ຖຸວຓຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.