໑໐. ຂລ຺ລາຏິຍເປຕິວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ

ກາ ນຸ ອນ຺ໂຕວິມານສ຺ມິນ຺ຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖຣິ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣນ຺ເຕ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຂລ຺ລາຏິຍເປຕິໍ ອາຣພ຺ຠ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕີເຕ ກິຣ ພາຣາຓສິຍໍ ອຎ຺ຎຕຣາ ຣູປູປຊີວິນີ ອິຕ຺ຖີ ອຠິຣູປາ ທສ຺ສນີຍາ ປາສາທິກາ ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຕິມໂນຫຣເກສກລາປີ ອໂຫສິ. ຕສ຺ສາ ຫິ ເກສາ ນີລາ ທີຆາ ຕນູ ມຸທູ ສິນິທ຺ຘາ ເວລ຺ລິຕຄ຺ຄາ ທ຺ວິຫຕ຺ຖຄຍ຺ຫາ ວິສຏ຺ຐາ ຍາວ ເມຂລາ ກລາປາ ໂອລມ຺ພນ຺ຕິ. ຕໍ ຕສ຺ສາ ເກສໂສຠໍ ທິສ຺ວາ ຕຣຸຓຊໂນ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຕສ຺ສໍ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ອຖສ຺ສາ ຕໍ ເກສໂສຠໍ ອສຫມານາ ອິສ຺ສາປກຕາ ກຕິປຍາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ມນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ເອວ ປຣິຈາຣິກທາສິໍ ອາມິເສນ ອຸປລາເປຕ຺ວາ ຕາຍ ຕສ຺ສາ ເກສູປປາຕນໍ ເຠສຊ຺ຊໍ ທາເປສຸໍ. ສາ ກິຣ ທາສີ ຕໍ ເຠສຊ຺ຊໍ ນ຺ຫານິຍຈຸຓ຺ເຓນ ສທ຺ຘິໍ ປໂຍເຊຕ຺ວາ ຄງ຺ຄາຍ ນທິຍາ ນ຺ຫານກາເລ ຕສ຺ສາ ອທາສິ. ສາ ເຕນ ເກສມູເລສຸ ເຕເມຕ຺ວາ ອຸທເກ ນິມຸຊ຺ຊິ, ນິມຸຊ຺ຊນມຕ຺ເຕເຍວ ເກສາ ສມູລາ ປຣິປຕິໍສຸ, ສີສໍ ຈສ຺ສາ ຕິຕ຺ຕກລາພຸສທິສໍ ອໂຫສິ. ອຖ ສາ ສພ຺ພໂສ ວິລູນເກສາ ລຸຎ຺ຈິຕມຕ຺ຖກາ ກໂປຕີ ວິຍ ວິຣູປາ ຫຸຕ຺ວາ ລຊ຺ຊາຍ ອນ຺ໂຕນຄຣໍ ປວິສິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ວຕ຺ເຖນ ສີສໍ ເວເຐຕ຺ວາ ພຫິນຄເຣ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ປເທເສ ວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ຕີ ກຕິປາຫຈ຺ຈເຍນ ອປຄຕລຊ຺ຊາ ຕໂຕ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕິລານິ ປີເຬຕ຺ວາ ເຕລວຓິຊ຺ຊໍ ສຸຣາວຓິຊ຺ຊຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ຕີ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປສິ. ສາ ເອກທິວສໍ ທ຺ວີສຸ ຕີສຸ ມນຸສ຺ເສສຸ ສຸຣາມຕ຺ເຕສຸ ມຫານິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກມນ຺ເຕສຸ ສິຖິລຠູຕານິ ເຕສໍ ນິວຕ຺ຖວຕ຺ຖານິ ອວຫຣິ.

ອເຖກທິວສໍ ສາ ເອກໍ ຂີຓາສວຕ຺ເຖຣໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ຆຣໍ ເນຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ເຕລສໍສຏ຺ຐໍ ໂທຓິນິມ຺ມຊ຺ຊນິໍ ປິຎ຺ຎາກມທາສິ. ໂສ ຕສ຺ສາ ອນຸກມ຺ປາຍ ຕໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິ. ສາ ປສນ຺ນມານສາ ອຸປຣິ ຉຕ຺ຕໍ ຘາຣຍມານາ ອຏ຺ຐາສິ. ໂສ ຈ ເຖໂຣ ຕສ຺ສາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຫໍເສນ຺ໂຕ ອນຸໂມທນໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ສາ ຈ ອິຕ຺ຖີ ອນຸໂມທນກາເລເຍວ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ເກສາ ທີຆາ ຕນູ ສິນິທ຺ຘາ ມຸທູ ເວລ຺ລິຕຄ຺ຄາ ໂຫນ຺ຕູ’’ຕິ ປຕ຺ຖນມກາສິ.

ສາ ອປເຣນ ສມເຍນ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ມິສ຺ສກກມ຺ມສ຺ສ ຜເລນ ສມຸທ຺ທມຊ຺ເຌ ກນກວິມາເນ ເອກິກາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສາ ເກສາ ປຕ຺ຖິຕາກາຣາເຍວ ສມ຺ປຊ຺ຊິໍສຸ. ມນຸສ຺ສານໍ ສາຏກາວຫຣເຓນ ປນ ນຄ຺ຄາ ອໂຫສິ. ສາ ຕສ຺ມິໍ ກນກວິມາເນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ນຄ຺ຄາວ ຫຸຕ຺ວາ ວີຕິນາເມສິ. ອຖ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວຕິ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕວຣຘມ຺ມຈກ຺ເກ ອນຸປຸພ຺ເພນ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣນ຺ເຕ ສາວຕ຺ຖິວາສິໂນ ສຕ຺ຕສຕາ ວາຓິຊາ ສຸວຓ຺ຓຠູມິໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ນາວາຍ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ໂອຕຣິໍສຸ. ເຕຫິ ອາຣຸຬ຺ຫາ ນາວາ ວິສມວາຕເວຄຸກ຺ຂິຕ຺ຕາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ປຣິພ຺ຠມນ຺ຕີ ຕໍ ປເທສໍ ອຄມາສິ. ອຖ ສາ ວິມານເປຕີ ສຫ ວິມາເນນ ເຕສໍ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສສິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ເຊຏ຺ຐວາຓິໂຊ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ –

໕໘. ‘‘ກາ ນຸ ອນ຺ໂຕວິມານສ຺ມິໍ, ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີ ນູປນິກ຺ຂມິ;

ອຸປນິກ຺ຂມສ຺ສຸ ຠທ຺ເທ, ປສ຺ສາມ ຕໍ ພຫິຏ຺ຐິຕ’’ນ຺ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກາ ນຸ ອນ຺ໂຕວິມານສ຺ມິໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ວິມານສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີ ກາ ນຸ ຕ຺ວໍ, ກິໍ ມນຸສ຺ສິຕ຺ຖີ, ອຸທາຫຸ ອມນຸສ຺ສິຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ນູປນິກ຺ຂມີຕິ ວິມານໂຕ ນ ນິກ຺ຂມິ. ອຸປນິກ຺ຂມສ຺ສຸ, ຠທ຺ເທ, ປສ຺ສາມ ຕໍ ພຫິຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ, ຠທ຺ເທ, ຕໍ ມຍໍ ພຫິ ຐິຕໍ ປສ຺ສາມ ທຏ຺ຐຸກາມມ຺ຫາ, ຕສ຺ມາ ວິມານໂຕ ນິກ຺ຂມສ຺ສຸ. ‘‘ອຸປນິກ຺ຂມສ຺ສຸ ຠທ຺ທນ຺ເຕ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ, ຠທ຺ທໍ ເຕ ອຕ຺ຖູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຖສ຺ສ ສາ ອຕ຺ຕໂນ ພຫິ ນິກ຺ຂມິສຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕໍ ປກາເສນ຺ຕີ –

໕໙. ‘‘ອຏ຺ຏີຍາມິ ຫຣາຍາມິ, ນຄ຺ຄາ ນິກ຺ຂມິຕຸໍ ພຫິ;

ເກເສຫມ຺ຫິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ, ປຸຎ຺ຎໍ ເມ ອປ຺ປກໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຏີຍາມີຕິ ນຄ຺ຄາ ຫຸຕ຺ວາ ພຫິ ນິກ຺ຂມິຕຸໍ ອຏ຺ຏິກາ ທຸກ຺ຂິຕາ ອມ຺ຫິ. ຫຣາຍາມີຕິ ລຊ຺ຊາມິ. ເກເສຫມ຺ຫິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຕິ ເກເສຫິ ອມ຺ຫິ ອຫໍ ປຏິຈ຺ຉາທິຕາ ປາຣຸຕສຣີຣາ. ປຸຎ຺ຎໍ ເມ ອປ຺ປກໍ ກຕນ຺ຕິ ອປ຺ປກໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ມຍາ ກຸສລກມ຺ມໍ ກຕໍ, ປິຎ຺ຎາກທານມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອຖສ຺ສາ ວາຓິໂຊ ອຕ຺ຕໂນ ອຸຕ຺ຕຣິສາຏກໍ ທາຕຸກາໂມ –-

໖໐. ‘‘ຫນ຺ທຸຕ຺ຕຣີຍໍ ທທາມິ ເຕ, ອິທໍ ທຸສ຺ສໍ ນິວາສຍ;

ອິທໍ ທຸສ຺ສໍ ນິວາເສຕ຺ວາ, ເອຫິ ນິກ຺ຂມ ໂສຠເນ;

ອຸປນິກ຺ຂມສ຺ສຸ ຠທ຺ເທ, ປສ຺ສາມ ຕໍ ພຫິຏ຺ຐິຕ’’ນ຺ຕິ. –

ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຫນ຺ທາຕິ ຄຓ຺ຫ. ອຸຕ຺ຕຣີຍນ຺ຕິ ອຸປສໍພ຺ຍານໍ ອຸຕ຺ຕຣິສາຏກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທທາມິ ເຕຕິ ຕຸຍ຺ຫໍ ທທາມິ. ອິທໍ ທຸສ຺ສໍ ນິວາສຍາຕິ ອິທໍ ມມ ອຸຕ຺ຕຣິສາຏກໍ ຕ຺ວໍ ນິວາເສຫິ. ໂສຠເນຕິ ສຸນ຺ທຣຣູເປ.

ເອວຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຸຕ຺ຕຣິສາຏກໍ ຕສ຺ສາ ອຸປເນສິ, ສາ ຕຖາ ທິຍ຺ຍມານສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸປກປ຺ປນີຍຕຎ຺ຈ, ຍຖາ ທິຍ຺ຍມານໍ ອຸປກປ຺ປຕິ, ຕຎ຺ຈ ທສ຺ເສນ຺ຕີ –

໖໑. ‘‘ຫຕ຺ເຖນ ຫຕ຺ເຖ ເຕ ທິນ຺ນໍ, ນ ມຍ຺ຫໍ ອຸປກປ຺ປຕິ;

ເອເສຕ຺ຖຸປາສໂກ ສທ຺ໂຘ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສາວໂກ.

໖໒. ‘‘ເອຕໍ ອຈ຺ຉາທຍິຕ຺ວານ, ມມ ທກ຺ຂິຓມາທິສ;

ຕຖາຫໍ ສຸຂິຕາ ເຫສ຺ສໍ, ສພ຺ພກາມສມິທ຺ຘິນີ’’ຕິ. –

ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຫຕ຺ເຖນ ຫຕ຺ເຖ ເຕ ທິນ຺ນໍ, ນ ມຍ຺ຫໍ ອຸປກປ຺ປຕີຕິ, ມາຣິສ, ຕວ ຫຕ຺ເຖນ ມມ ຫຕ຺ເຖ ຕຍາ ທິນ຺ນໍ ນ ມຍ຺ຫໍ ອຸປກປ຺ປຕິ ນ ວິນິຍຸຊ຺ຊຕິ, ອຸປໂຠຄໂຍຄ຺ຄໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເສຕ຺ຖຸປາສໂກ ສທ຺ໂຘຕິ ເອໂສ ຣຕນຕ຺ຕຍໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ສຣຓຄມເນນ ອຸປາສໂກ ກມ຺ມຜລສທ຺ຘາຍ ຈ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ສທ຺ໂຘ ເອຕ຺ຖ ເອຕສ຺ມິໍ ຊນສມູເຫ ອຕ຺ຖິ. ເອຕໍ ອຈ຺ຉາທຍິຕ຺ວານ, ມມ ທກ຺ຂິຓມາທິສາຕິ ເອຕໍ ອຸປາສກໍ ມມ ທິຍ຺ຍມານໍ ສາຏກໍ ປຣິທຫາເປຕ຺ວາ ຕໍ ທກ຺ຂິຓໍ ມຍ຺ຫໍ ອາທິສ ປຕ຺ຕິທານໍ ເທຫິ. ຕຖາຫໍ ສຸຂິຕາ ເຫສ຺ສນ຺ຕິ ຕຖາ ກເຕ ອຫໍ ສຸຂິຕາ ທິພ຺ພວຕ຺ຖນິວຕ຺ຖາ ສຸຂປ຺ປຕ຺ຕາ ຠວິສ຺ສາມີຕິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ວາຓິຊາ ຕໍ ອຸປາສກໍ ນ຺ຫາເປຕ຺ວາ ວິລິມ຺ເປຕ຺ວາ ວຕ຺ຖຍຸເຄນ ອຈ຺ຉາເທສຸໍ. ຕມຕ຺ຖໍ ປກາເສນ຺ຕາ ສງ຺ຄີຕິກາຣາ –

໖໓. ‘‘ຕຎ຺ຈ ເຕ ນ຺ຫາປຍິຕ຺ວານ, ວິລິມ຺ເປຕ຺ວານ ວາຓິຊາ;

ວຕ຺ເຖຫຈ຺ຉາທຍິຕ຺ວານ, ຕສ຺ສາ ທກ຺ຂິຓມາທິສຸໍ.

໖໔. ‘‘ສມນນ຺ຕຣານຸທ຺ທິຏ຺ເຐ, ວິປາໂກ ອຸທປຊ຺ຊຖ;

ໂຠຊນຈ຺ຉາທນປານີຍໍ, ທກ຺ຂິຓາຍ ອິທໍ ຜລໍ.

໖໕. ‘‘ຕໂຕ ສຸທ຺ຘາ ສຸຈິວສນາ, ກາສິກຸຕ຺ຕມຘາຣິນີ;

ຫສນ຺ຕີ ວິມານາ ນິກ຺ຂມິ, ທກ຺ຂິຓາຍ ອິທໍ ຜລ’’ນ຺ຕິ. –

ຕິສ຺ໂສ ຄາຖາໂຍ ອໂວຈຸໍ.

໖໓. ຕຕ຺ຖ ຕນ຺ຕິ ຕໍ ອຸປາສກໍ. ຈ-ສທ຺ໂທ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ເຕຕິ ເຕ ວາຓິຊາຕິ ໂຍຊນາ. ວິລິມ຺ເປຕ຺ວານາຕິ ອຸຕ຺ຕເມນ ຄນ຺ເຘນ ວິລິມ຺ເປຕ຺ວາ. ວຕ຺ເຖຫຈ຺ຉາທຍິຕ຺ວານາຕິ ວຓ຺ຓຄນ຺ຘຣສສມ຺ປນ຺ນໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ໂຠຊນໍ ໂຠເຊຕ຺ວາ ນິວາສນໍ ອຸຕ຺ຕຣີຍນ຺ຕິ ທ຺ວີຫິ ວຕ຺ເຖຫິ ອຈ຺ຉາເທສຸໍ, ທ຺ເວ ວຕ຺ຖານິ ອທໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ສາ ທກ຺ຂິຓມາທິສຸນ຺ຕິ ຕສ຺ສາ ເປຕິຍາ ຕໍ ທກ຺ຂິຓໍ ອາທິສິໍສຸ.

໖໔. ສມນນ຺ຕຣານຸທ຺ທິຏ຺ເຐຕິ ອນູ-ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສາ ທກ຺ຂິຓາຍ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສມນນ຺ຕຣເມວ. ວິປາໂກ ອຸທປຊ຺ຊຖາຕິ ຕສ຺ສາ ເປຕິຍາ ວິປາໂກ ທກ຺ຂິຓາຍ ຜລໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ກີທິໂສຕິ ເປຕີ ອາຫ ໂຠຊນຈ຺ຉາທນປານີຍນ຺ຕິ. ນານປ຺ປກາຣໍ ທິພ຺ພໂຠຊນສທິສໍ ໂຠຊນຎ຺ຈ ນານາວິຣາຄວຓ຺ຓສມຸຊ຺ຊລໍ ທິພ຺ພວຕ຺ຖສທິສໍ ວຕ຺ຖຎ຺ຈ ອເນກວິຘໍ ປານກຎ຺ຈ ທກ຺ຂິຓາຍ ອິທໍ ອີທິສໍ ຜລໍ ອຸທປຊ຺ຊຖາຕິ ໂຍຊນາ.

໖໕. ຕໂຕຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂຠຊນາທິປຏິລາຠໂຕ ປຈ຺ຉາ. ສຸທ຺ຘາຕິ ນ຺ຫາເນນ ສຸທ຺ຘສຣີຣາ. ສຸຈິວສນາຕິ ສຸວິສຸທ຺ຘວຕ຺ຖນິວຕ຺ຖາ. ກາສິກຸຕ຺ຕມຘາຣິນີຕິ ກາສິກວຕ຺ຖໂຕປິ ອຸຕ຺ຕມວຕ຺ຖຘາຣິນີ. ຫສນ຺ຕີຕິ ‘‘ປສ຺ສຖ ຕາວ ຕຸມ຺ຫາກໍ ທກ຺ຂິຓາຍ ອິທໍ ຜລວິເສສ’’ນ຺ຕິ ປກາສນວເສນ ຫສມານາ ວິມານໂຕ ນິກ຺ຂມິ.

ອຖ ເຕ ວາຓິຊາ ເອວໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ປຸຎ຺ຎຜລໍ ທິສ຺ວາ ອຈ຺ຉຣິຍພ຺ຠຸຕຈິຕ຺ຕຊາຕາ ຕສ຺ມິໍ ອຸປາສເກ ສຎ຺ຊາຕຄາຣວພຫຸມານາ ກຕຎ຺ຊລີ ຕໍ ປຍິຣຸປາສິໍສຸ. ໂສປິ ເຕ ຘມ຺ມກຖາຍ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ປສາເທຕ຺ວາ ສຣເຓສຸ ຈ ສີເລສຸ ຈ ປຕິຏ຺ຐາເປສິ. ເຕ ຕາຍ ວິມານເປຕິຍາ ກຕກມ຺ມໍ –

໖໖. ‘‘ສຸຈິຕ຺ຕຣູປໍ ຣຸຈິຣໍ, ວິມານໍ ເຕ ປຠາສຕິ;

ເທວເຕ ປຸຈ຺ຉິຕາຈິກ຺ຂ, ກິສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສິທໍ ຜລ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມາຍ ຄາຖາຍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ສຸຈິຕ຺ຕຣູປນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສອິຕ຺ຖິປຸຣິສາທິວເສນ ເຈວ ມາລາກມ຺ມລຕາກມ຺ມາທິວເສນ ຈ ສຸຏ຺ຐຸ ວິຫິຕຈິຕ຺ຕຣູປໍ. ຣຸຈິຣນ຺ຕິ ຣມຓີຍໍ ທສ຺ສນີຍໍ. ກິສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສິທໍ ຜລນ຺ຕິ ກີທິສສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ, ກິໍ ທານມຍສ຺ສ ອຸທາຫຸ ສີລມຍສ຺ສ ອິທໍ ຜລນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສາ ເຕຫິ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ‘‘ມຍາ ກຕສ຺ສ ປຣິຕ຺ຕກສ຺ສ ກຸສລກມ຺ມສ຺ສ ຕາວ ອິທໍ ຜລໍ, ອກຸສລກມ຺ມສ຺ສ ປນ ອາຍຕິໍ ນິຣເຍ ເອທິສໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຕທຸຠຍໍ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕີ –

໖໗. ‘‘ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈຣມານສ຺ສ, ໂທຓິນິມ຺ມຊ຺ຊນິໍ ອຫໍ;

ອທາສິໍ ອຸຊຸຠູຕສ຺ສ, ວິປ຺ປສນ຺ເນນ ເຈຕສາ.

໖໘. ‘‘ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຸສລສ຺ສ, ວິປາກໍ ທີຆມນ຺ຕຣໍ;

ອນຸໂຠມິ ວິມານສ຺ມິໍ, ຕຎ຺ຈ ທານິ ປຣິຕ຺ຕກໍ.

໖໙. ‘‘ອຸທ຺ຘໍ ຈຕູຫິ ມາເສຫິ, ກາລໍກິຣິຍາ ຠວິສ຺ສຕິ;

ເອກນ຺ຕກຏຸກໍ ໂຆຣໍ, ນິຣຍໍ ປປຕິສ຺ສຫໍ.

໗໐. ‘‘ຈຕຸກ຺ກຓ຺ຓໍ ຈຕຸທ຺ວາຣໍ, ວິຠຕ຺ຕໍ ຠາຄໂສ ມິຕໍ;

ອໂຍປາກາຣປຣິຍນ຺ຕໍ, ອຍສາ ປຏິກຸຊ຺ຊິຕໍ.

໗໑. ‘‘ຕສ຺ສ ອໂຍມຍາ ຠູມິ, ຊລິຕາ ເຕຊສາ ຍຸຕາ;

ສມນ຺ຕາ ໂຍຊນສຕໍ, ຜຣິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ ສພ຺ພທາ.

໗໒. ‘‘ຕຕ຺ຖາຫໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ, ທຸກ຺ຂໍ ເວທິສ຺ສ ເວທນໍ;

ຜລຎ຺ຈ ປາປກມ຺ມສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ໂສຈາມຫໍ ຠຸສ’’ນ຺ຕິ. – ຄາຖາໂຍ ອຠາສິ;

໖໗. ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈຣມານສ຺ສາຕິ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຠິນ຺ນກິເລສສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠິກ຺ຂາຍ ຈຣນ຺ຕສ຺ສ. ໂທຓິນິມ຺ມຊ຺ຊນິນ຺ຕິ ວິສ຺ສນ຺ທມານເຕລໍ ປິຎ຺ຎາກໍ. ອຸຊຸຠູຕສ຺ສາຕິ ຈິຕ຺ຕຊິມ຺ຫວງ຺ກກຸຏິລຠາວກຣານໍ ກິເລສານໍ ອຠາເວນ ອຸຊຸຠາວປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ. ວິປ຺ປສນ຺ເນນ ເຈຕສາຕິ ກມ຺ມຜລສທ຺ຘາຍ ສຸຏ຺ຐຸ ປສນ຺ເນນ ຈິຕ຺ເຕນ.

໖໘-໖໙. ທີຆມນ຺ຕຣນ຺ຕິ ມ-ກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ, ທີຆອນ຺ຕຣໍ ທີຆກາລນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຎ຺ຈ ທານິ ປຣິຕ຺ຕກນ຺ຕິ ຕຎ຺ຈ ປຸຎ຺ຎຜລໍ ວິປກ຺ກວິປາກຕ຺ຕາ ກມ຺ມສ຺ສ ອິທານິ ປຣິຕ຺ຕກໍ ອປ຺ປາວເສສໍ, ນ ຈິເຣເນວ ອິໂຕ ຈວິສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸທ຺ຘໍ ຈຕູຫິ ມາເສຫິ, ກາລໍກິຣິຍາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈຕູຫິ ມາເສຫິ ອຸທ຺ຘໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ມາສານໍ ອຸປຣິ ປຎ຺ຈເມ ມາເສ ມມ ກາລໍກິຣິຍາ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອກນ຺ຕກຏຸກນ຺ຕິ ເອກນ຺ເຕເນວ ອນິຏ຺ຐຉຜສ຺ສາຍຕນິກຠາວໂຕ ເອກນ຺ຕທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂຆຣນ຺ຕິ ທາຣຸຓໍ. ນິຣຍນ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ ເອຕ຺ຖ ອໂຍ ສຸຂນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ນິຣຍ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘນາມໍ ນຣກໍ. ປປຕິສ຺ສຫນ຺ຕິ ປປຫິສ຺ສາມິ ອຫໍ.

໗໐. ‘‘ນິຣຍ’’ນ຺ຕິ ເຈຕ຺ຖ ອວີຈິມຫານິຣຍສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ ຕໍ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຈຕຸກ຺ກຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຈຕຸກ຺ກຓ຺ຓນ຺ຕິ ຈຕຸກ຺ໂກຓໍ. ຈຕຸທ຺ວາຣນ຺ຕິ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ຈຕູຫິ ທ຺ວາເຣຫິ ຍຸຕ຺ຕໍ. ວິຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ວິຠຕ຺ຕໍ.

ຠາຄໂສຕິ ຠາຄໂຕ. ມິຕນ຺ຕິ ຕຸລິຕໍ. ອໂຍປາກາຣປຣິຍນ຺ຕນ຺ຕິ ອໂຍມເຍນ ປາກາເຣນ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ອຍສາ ປຏິກຸຊ຺ຊິຕນ຺ຕິ ອໂຍປຏເລເນວ ອຸປຣິ ປິຫິຕໍ.

໗໑-໗໒. ເຕຊສາ ຍຸຕາຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ສມຸຏ຺ຐິຕຊາເລນ ມຫຕາ ອຄ຺ຄິນາ ນິຣນ຺ຕຣໍ ສມາຍຸຕຊາລາ. ສມນ຺ຕາ ໂຍຊນສຕນ຺ຕິ ເອວໍ ປນ ສມນ຺ຕາ ພຫິ ສພ຺ພທິສາສຸ ໂຍຊນສຕໍ ໂຍຊນານໍ ສຕໍ. ສພ຺ພທາຕິ ສພ຺ພກາລໍ. ຜຣິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ພ຺ຍາເປຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ມຫານິຣເຍ. ເວທິສ຺ສນ຺ຕິ ເວທິສ຺ສາມິ ອນຸຠວິສ຺ສາມິ. ຜລຎ຺ຈ ປາປກມ຺ມສ຺ສາຕິ ອິທໍ ອີທິສໍ ທຸກ຺ຂານຸຠວນໍ ມຫາ ເອວໍ ກຕສ຺ສ ປາປສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ຜລນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ຕາຍ ອຕ຺ຕນາ ກຕກມ຺ມຜເລ ອາຍຕິໍ ເນຣຍິກຠເຍ ຈ ປກາສິເຕ ໂສ ອຸປາສໂກ ກຣຸຓາສຎ຺ໂຈທິຕມານໂສ ‘‘ຫນ຺ທສ຺ສາຫໍ ປຕິຏ຺ຐາ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ເທວເຕ, ຕ຺ວໍ ມຍ຺ຫໍ ເອກສ຺ສ ທານວເສນ ສພ຺ພກາມສມິທ຺ຘາ ອຸຏ຺ຐາຣສມ຺ປຕ຺ຕິຍຸຕ຺ຕາ ຊາຕາ, ອິທານິ ປນ ອິເມສໍ ອຸປາສການໍ ທານໍ ທຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ຈ ຄຸເຓ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ນິຣຍູປປຕ຺ຕິໂຕ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສສີ’’ຕິ. ສາ ເປຕີ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ຐາ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕ ທິພ຺ເພນ ອນ຺ນປາເນນ ສນ຺ຕປ຺ເປຕ຺ວາ ທິພ຺ພານິ ວຕ຺ຖານິ ນານາວິຘານິ ຣຕນານິ ຈ ອທາສິ, ຠຄວນ຺ຕຎ຺ຈ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ທິພ຺ພໍ ທຸສ຺ສຍຸຄໍ ເຕສໍ ຫຕ຺ເຖ ທຕ຺ວາ ‘‘ອຎ຺ຎຕຣາ, ຠນ຺ເຕ, ວິມານເປຕີ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕີຕິ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ມມ ວຈເນນ ວນ຺ທຖາ’’ຕິ ວນ຺ທນຎ຺ຈ ເປເສສິ, ຕຎ຺ຈ ນາວໍ ອຕ຺ຕໂນ ອິທ຺ຘານຸຠາເວນ ເຕຫິ ອິຈ຺ຉິຕປຏ຺ຏນໍ ຕໍ ທິວສເມວ ອຸປເນສິ.

ອຖ ເຕ ວາຓິຊາ ຕໂຕ ປຏ຺ຏນໂຕ ອນຸກ຺ກເມນ ສາວຕ຺ຖິໍ ປຕ຺ວາ ເຊຕວນໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ຕໍ ທຸສ຺ສຍຸຄໍ ທຕ຺ວາ ວນ຺ທນຎ຺ຈ ນິເວເທຕ຺ວາ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສຸໍ. ສຕ຺ຖາ ຕມຕ຺ຖໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ, ສາ ເທສນາ ມຫາຊນສ຺ສ ສາຕ຺ຖິກາ ຊາຕາ. ເຕ ປນ ອຸປາສກາ ທຸຕິຍທິວເສ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ທກ຺ຂິຓມາທິສິໍສຸ. ສາ ຈ ຕໂຕ ເປຕໂລກໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ວິວິຘຣຕນວິຊ຺ໂຊຕິເຕ ຕາວຕິໍສຠວເນ ກນກວິມາເນ ອຈ຺ຉຣາສຫສ຺ສປຣິວາຣາ ນິພ຺ພຕ຺ຕີຕິ.

ຂລ຺ລາຏິຍເປຕິວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.