໓. ອຸປກ຺ກິເລສຎາຓນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

ປຐມຈ຺ຉກ຺ກໍ

໑໕໔. ປຐມຈ຺ຉກ຺ເກ ອສ຺ສາສາທິມຊ຺ຌປຣິໂຍສານນ຺ຕິ ອພ຺ຠນ຺ຕຣປວິສນວາຕສ຺ສ ນາສິກຄ຺ຄໍ ວາ ມຸຂນິມິຕ຺ຕໍ ວາ ອາທິ, ຫທຍໍ ມຊ຺ຌໍ, ນາຠິ ປຣິໂຍສານໍ. ຕໍ ຕສ຺ສ ອາທິມຊ຺ຌປຣິໂຍສານໍ ສຕິຍາ ອນຸຄຈ຺ຉໂຕ ໂຍຄິສ຺ສ ຐານນານຕ຺ຕານຸຄມເນນ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວິກ຺ເຂປໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕວິກ຺ເຂປຄຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຕ຺ເຕ ອສຓ຺ຐຫນໂຕ ສມາຘິສ຺ສ ປຣິປນ຺ໂຖ. ປສ຺ສາສາທິມຊ຺ຌປຣິໂຍສານນ຺ຕິ ພຫິນິກ຺ຂມນວາຕສ຺ສ ນາຠິ ອາທິ, ຫທຍໍ ມຊ຺ຌໍ, ນາສິກຄ຺ຄໍ ວາ ມຸຂນິມິຕ຺ຕໍ ວາ ພຫິອາກາໂສ ວາ ປຣິໂຍສານໍ. ໂຍຊນາ ປເນຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ອສ຺ສາສປຏິກງ຺ຂນາ ນິກນ຺ຕິຕຓ຺ຫາຈຣິຍາຕິ ‘‘ນາສິກາວາຕາຍຕ຺ຕມິທໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ໂອຬາຣິໂກຬາຣິກສ຺ສ ອສ຺ສາສສ຺ສ ປຕ຺ຖນາສງ຺ຂາຕາ ນິກາມນາ ເອວ ຕຓ຺ຫາປວຕ຺ຕິ. ຕຓ຺ຫາປວຕ຺ຕິຍາ ສຕິ ເອກຕ຺ເຕ ອສຓ຺ຐຫນໂຕ ສມາຘິສ຺ສ ປຣິປນ຺ໂຖ. ປສ຺ສາສປຏິກງ຺ຂນາ ນິກນ຺ຕີຕິ ປຸນ ອສ຺ສາສປຸພ຺ພກສ຺ສ ປສ຺ສາສສ຺ສ ປຕ຺ຖນາສງ຺ຂາຕາ ນິກນ຺ຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອສ຺ສາເສນາຠິຕຸນ຺ນສ຺ສາຕິ ອຕິທີຆໍ ອຕິຣສ຺ສໍ ວາ ອສ຺ສາສໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ອສ຺ສາສມູລກສ຺ສ ກາຍຈິຕ຺ຕກິລມຖສ຺ສ ສພ຺ຠາວໂຕ ເຕນ ອສ຺ສາເສນ ວິທ຺ຘສ຺ສ ປີຬິຕສ຺ສ. ປສ຺ສາສປຏິລາເຠ ມຸຈ຺ຉນາຕິ ອສ຺ສາເສນ ປີຬິຕຕ຺ຕາເຍວ ປສ຺ສາເສ ອສ຺ສາທສຎ຺ຎິໂນ ປສ຺ສາສໍ ປຕ຺ຖຍໂຕ ຕສ຺ມິໍ ປສ຺ສາສປຏິລາເຠ ຣຊ຺ຊນາ. ປສ຺ສາສມູລເກປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ວຸຕ຺ຕສ຺ເສວ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອນຸວຓ຺ຓນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ເຕສຸ ຄາຖາພນ຺ເຘສຸ ອນຸຄຈ຺ຉນາຕິ ອນຸຄຈ຺ຉມານາ. ສຕີຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາວິກ຺ເຂປເຫຕຸຠູຕາ ສຕິ. ວິກ຺ຂິປຕິ ອເນນ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິກ຺ເຂໂປ. ໂກ ໂສ? ອສ຺ສາໂສ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວິກ຺ເຂໂປ ອຊ຺ຌຕ຺ຕວິກ຺ເຂໂປ, ຕສ຺ສ ອາກງ຺ຂນາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕວິກ຺ເຂປາກງ຺ຂນາ, ອສມ຺ມາມນສິກາຣວເສນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕວິກ຺ເຂປກສ຺ສ ອສ຺ສາສສ຺ສ ອາກງ຺ຂນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອເຕເນວ ນເຍນ ພຫິທ຺ຘາວິກ຺ເຂປປຕ຺ຖນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຍຫີຕິ ເຍຫິ ອຸປກ຺ກິເລເສຫິ. ວິກ຺ຂິປ຺ປມານສ຺ສາຕິ ວິກ຺ຂິປິຍມານສ຺ສ ວິກ຺ເຂປໍ ອາປາທິຍມານສ຺ສ. ໂນ ຈ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາຣມ຺ມເຓ ຈ ນາຘິມຸຈ຺ຈຕິ, ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ເມຫິ ຈ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ຈິຕ຺ຕໍ ໂນ ຈ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ປຣປຕ຺ຕິຍາ ຈ ໂຫນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວິໂມກ຺ຂໍ ອປ຺ປຊານນ຺ຕາຕິ ໂສ ວາ ອຎ຺ໂຎ ວາ ອາຣມ຺ມຓາຘິມຸຕ຺ຕິວິໂມກ຺ຂຎ຺ຈ ປຈ຺ຈນີກວິມຸຕ຺ຕິວິໂມກ຺ຂຎ຺ຈ ເອວໍ ອປ຺ປຊານນ຺ຕາ. ປຣປຕ຺ຕິຍາຕິ ປຣປຈ຺ຈຍໍ ປຣສທ຺ທຫນໍ ອຣຫນ຺ຕິ, ນ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ຎາຓນ຺ຕິ ‘‘ປຣປຈ຺ຈຍິກາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘‘ປຣປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ໂຖ ປນ ໂສເຍວ.

ທຸຕິຍຈ຺ຉກ຺ກໍ

໑໕໕. ທຸຕິຍຈ຺ຉກ຺ເກ ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສານໍ ຜຸສນຏ຺ຐານໍ. ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ຫິ ທີຆນາສິກສ຺ສ ນາສາປຸຏໍ ຆຏ຺ເຏນ຺ຕາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຣສ຺ສນາສິກສ຺ສ ອຸຕ຺ຕໂຣຏ຺ຐໍ. ຍທິ ຫິ ອຍໍ ໂຍຄີ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕເມວ ອາວຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕເມວ ອາວຊ຺ຊມານສ຺ສ ອສ຺ສາເສ ຈິຕ຺ຕໍ ວິກມ຺ປຕິ, ນ ປຕິຏ຺ຐາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ຈິຕ຺ເຕ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິເຕ ສມາຘິສ຺ສ ອຠາວໂຕ ຕໍ ວິກມ຺ປນໍ ສມາຘິສ຺ສ ປຣິປນ຺ໂຖ. ຍທິ ອສ຺ສາສເມວ ອາວຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣປເວສນວເສນ ວິກ຺ເຂປໍ ອາວຫຕິ, ນິມິຕ຺ເຕ ນ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ຕສ຺ມາ ນິມິຕ຺ເຕ ວິກມ຺ປຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ເສເສສຸປິ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ຄາຖາສຸ ວິກ຺ຂິປ຺ປເຕຕິ ວິກ຺ຂິປີຍຕິ ວິກ຺ເຂປໍ ອາປາທີຍຕິ.

ຕຕິຍຈ຺ຉກ຺ກໍ

໑໕໖. ຕຕິຍຈ຺ຉກ຺ເກ ອຕີຕານຸຘາວນໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຜຸສນຏ຺ຐານໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຄຕໍ ອສ຺ສາສໍ ວາ ປສ຺ສາສໍ ວາ ອນຸຄຈ຺ຉມານໍ ຈິຕ຺ຕໍ. ວິກ຺ເຂປານຸປຕິຕນ຺ຕິ ວິກ຺ເຂເປນ ອນຸຄຕໍ, ວິກ຺ເຂປໍ ວາ ສຍໍ ອນຸປຕິຕໍ ອນຸຄຕໍ. ອນາຄຕປຏິກງ຺ຂນໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຜຸສນຏ຺ຐານໍ ອປ຺ປຕ຺ຕໍ ອສ຺ສາສໍ ວາ ປສ຺ສາສໍ ວາ ປຏິກງ຺ຂມານໍ ປຈ຺ຈາສີສມານໍ ຈິຕ຺ຕໍ. ວິກມ຺ປິຕນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐາເນເນວ ວິກ຺ເຂເປນ ວິກມ຺ປິຕໍ. ລີນນ຺ຕິ ອຕິສິຖິລວີຣິຍຕາທີຫິ ສງ຺ກຸຈິຕໍ. ໂກສຊ຺ຊານຸປຕິຕນ຺ຕິ ກຸສີຕຠາວານຸຄຕໍ. ອຕິປຄ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ອຈ຺ຈາຣທ຺ຘວີຣິຍຕາທີຫິ ອຕິອຸສ຺ສາຫິຕໍ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈານຸປຕິຕນ຺ຕິ ວິກ຺ເຂປານຸຄຕໍ. ອຠິນຕນ຺ຕິ ອສ຺ສາທວຕ຺ຖູສຸ ຠຸສໍ ນຕໍ ອລ຺ລີນໍ. ອປນຕນ຺ຕິ ນິຣສ຺ສາທວຕ຺ຖູສຸ ປຕິຫຕໍ, ຕໂຕ ອປຄຕໍ ວາ, ອປຄຕນຕໍ ວາ, ນ ຕໂຕ ອປຄຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣາຄານຸປຕິຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສນິມິຕ຺ຕໍ ມນສິກໂຣໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນປີຕິສຸເຂ ວາ ປຸພ຺ເພ ຫສິຕລປິຕກີຬິຕວຕ຺ຖູສຸ ວາ ຣາໂຄ ອນຸປຕຕິ. ພ຺ຍາປາທານຸປຕິຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ມນສິກາເຣ ນິຣສ຺ສາທຄຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນໂທມນສ຺ສວເສນ ວາ ປຸພ຺ເພ ສມຸທາຈິຓ຺ເຓສຸ ອາຆາຕວຕ຺ຖູສຸ ວາ ພ຺ຍາປາໂທ ອນຸປຕຕິ. ຄາຖາສຸ ນ ສມາຘິຍຕີຕິ ນ ສມາຫິຕໍ ໂຫຕິ. ອຘິຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕສີເສນ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ອຘິໂກ ສມາຘິ.

໑໕໗. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຕີຫິ ຉກ຺ເກຫິ ອຏ຺ຐາຣສ ອຸປກ຺ກິເລເສ ນິທ຺ທິສິຕ຺ວາ ອິທານິ ເຕສໍ ອຸປກ຺ກິເລສານໍ ສມາຘິສ຺ສ ປຣິປນ຺ຖຠາວສາຘເນນ ອາທີນວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ປຸນ ອສ຺ສາສາທິມຊ຺ຌປຣິໂຍສານນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກາໂຍປິ ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ສາຣທ຺ຘາ ຈ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວິກ຺ເຂປສມຸຏ຺ຐານຣູປານໍ ວເສນ ຣູປກາໂຍປິ, ວິກ຺ເຂປສນ຺ຕຕິວເສນ ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ມຫຕາ ໂຂເຠນ ຂຸຠິຕາ ສທຣຖາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ຕໂຕ ມນ຺ທຕເຣນ ອິຎ຺ຊິຕາ ກມ຺ປິຕາ, ຕໂຕ ມນ຺ທຕເຣນ ຜນ຺ທິຕາ ຈລິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ພລວາປິ ມຊ຺ຌິໂມປິ ມນ຺ໂທປິ ໂຂໂຠ ໂຫຕິເຍວ, ນ ສກ຺ກາ ໂຂເຠນ ນ ຠວິຕຸນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຈິຕ຺ຕໍ ວິກມ຺ປິຕຕ຺ຕາຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິກມ຺ປິຕຕ຺ຕາ. ຄາຖາສຸ ປຣິປຸຓ຺ຓາ ອຠາວິຕາຕິ ຍຖາ ປຣິປຸຓ຺ຓາ ໂຫຕິ, ຕຖາ ອຠາວິຕາ. ອິຎ຺ຊິໂຕຕິ ກມ຺ປິໂຕ. ຜນ຺ທິໂຕຕິ ມນ຺ທກມ຺ປິໂຕ. ເຫຏ຺ຐາ ນີວຣຓານໍ ອນນ຺ຕຣຕ຺ຕາ ‘‘ອິເມຫິ ຈ ປນ ນີວຣເຓຫີ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໑໕໓) ອຈ຺ຈນ຺ຕສມີປນິທສ຺ສນວຈນໍ ກຕໍ. ອິຘ ປນ ນິຄມເນ ນີວຣຓານໍ ສນ຺ຕຣຕ຺ຕາ ເຕຫິ ຈ ປນ ນີວຣເຓຫີຕິ ປຣມ຺ມຸຂນິທສ຺ສນວຈນໍ ກຕໍ.

ອຸປກ຺ກິເລສຎາຓນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.