໑. ຄຓນວາຣວຓ຺ຓນາ

໑໕໒. ອິທານິ ທິຏ຺ຐິກຖານນ຺ຕຣໍ ກຖິຕາຍ ອານາປານສ຺ສຕິກຖາຍ ອປຸພ຺ພຕ຺ຖານຸວຓ຺ຓນາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ. ອຍຎ຺ຫິ ອານາປານສ຺ສຕິກຖາ ທິຏ຺ຐິກຖາຍ ສຸວິທິຕທິຏ຺ຐາທີນວສ຺ສ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິມລວິໂສຘເນນ ສຸວິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຍຖາຠູຕາວໂພຘາຍ ສມາຘິຠາວນາ ສຸກຣາ ໂຫຕິ, ສພ຺ພສມາຘິຠາວນາສຸ ຈ ສພ຺ພສພ຺ພຎ຺ຎຸໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ໂພຘິມູເລ ອິມິນາວ ສມາຘິນາ ສມາຫິຕຈິຕ຺ຕານໍ ຍຖາຠູຕາວໂພຘໂຕ ອຍເມວ ສມາຘິຠາວນາ ປຘານາຕິ ຈ ທິຏ຺ຐິກຖານນ຺ຕຣໍ ກຖິຕາ. ຕຕ຺ຖ ໂສຬສວຕ຺ຖຸກໍ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິໍ ຠາວຍໂຕ ສມຘິການິ ທ຺ເວ ຎາຓສຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ຎາຓຄຓນຸທ຺ເທໂສ, ອຏ຺ຐ ປຣິປນ຺ເຖ ຎາຓານີຕິອາທິ ຎາຓຄຓນນິທ຺ເທໂສ, ກຕມານິ ອຏ຺ຐ ປຣິປນ຺ເຖ ຎາຓານີຕິອາທິ. ອິມານິ ເອກວີສຕິ ວິມຸຕ຺ຕິສຸເຂ ຎາຓານີຕິປຣິຍນ຺ຕໍ ສພ຺ພຎາຓານໍ ວິຕ຺ຖາຣນິທ຺ເທໂສ, ອນ຺ເຕ ໂສຬສວຕ຺ຖຸກໍ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິໍ ຠາວຍໂຕຕິອາທິ ນິຄມນນ຺ຕິ ເອວໍ ຕາວ ປາຬິວວຕ຺ຖານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຖ ຄຓນຸທ຺ເທເສ ຄຓນວາເຣ ຕາວ ໂສຬສວຕ຺ຖຸກນ຺ຕິ ທີຆໍ ຣສ຺ສໍ ສພ຺ພກາຍປຏິສໍເວທີ ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ກາຍສງ຺ຂາຣນ຺ຕິ ກາຍານຸປສ຺ສນາຈຕຸກ຺ກໍ, ປີຕິປຏິສໍເວທີ ສຸຂປຏິສໍເວທີ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣປຏິສໍເວທີ ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣນ຺ຕິ ເວທນານຸປສ຺ສນາຈຕຸກ຺ກໍ, ຈິຕ຺ຕປຏິສໍເວທີ ອຠິປ຺ປໂມທຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາທຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິໂມຈຍໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາຈຕຸກ຺ກໍ, ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ ວິຣາຄານຸປສ຺ສີ ນິໂຣຘານຸປສ຺ສີ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີຕິ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສນາຈຕຸກ຺ກນ຺ຕິ ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຈຕຸກ຺ການໍ ວເສນ ໂສຬສ ວຕ຺ຖູນິ ປຕິຏ຺ຐາ ອາຣມ຺ມຓານິ ອສ຺ສາຕິ ໂສຬສວຕ຺ຖຸໂກ. ຕໍ ໂສຬສວຕ຺ຖຸກໍ. ສມາສວເສນ ປເນຕ຺ຖ ວິຠຕ຺ຕິໂລໂປ ກໂຕ. ອານນ຺ຕິ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ປວິສນວາໂຕ. ອປານນ຺ຕິ ພຫິນິກ຺ຂມນວາໂຕ. ເກຈິ ປນ ວິປຣິຍາເຍນ ວທນ຺ຕິ. ອປານຎ຺ຫິ ອເປຕໍ ອານໂຕຕິ ອປານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນິທ຺ເທເສ (ປຏິ. ມ. ໑.໑໖໐) ປນ ນາ-ກາຣສ຺ສ ທີຆຕ຺ຕມຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ອາປານນ຺ຕິ. ຕສ຺ມິໍ ອານາປາເນ ສຕິ ອານາປານສ຺ສຕິ, ອສ຺ສາສປສ຺ສາສປຣິຄ຺ຄາຫິກາຍ ສຕິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອານາປານສ຺ສຕິຍາ ຍຸຕ຺ໂຕ ສມາຘິ, ອານາປານສ຺ສຕິຍໍ ວາ ສມາຘິ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິ. ຠາວຍໂຕຕິ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ ຠາເວນ຺ຕສ຺ສ. ສມຘິການີຕິ ສຫ ອຘິເກນ ວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ສມຘິການິ, ສາຕິເຣການີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມ-ກາໂຣ ປເນຕ຺ຖ ປທສນ຺ຘິກໂຣ. ເກຈິ ປນ ‘‘ສໍອຘິການີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອວໍ ສຕິ ທ຺ເວ ຎາຓສຕານິເຍວ ອຘິການີຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ອິມານິ ຫິ ວີສຕິອຘິການິ ທ຺ເວ ຎາຓສຕານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ.

ປຣິປນ຺ເຖ ຎາຓານີຕິ ປຣິປນ຺ຖໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຎາຓານິ. ຕຖາ ອຸປກາເຣ ອຸປກ຺ກິເລເສ ຎາຓານິ. ໂວທາເນ ຎາຓານີຕິ ໂວທາຍຕິ, ເຕນ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕີຕິ ໂວທານໍ. ກິໍ ຕໍ? ຎາຓໍ. ‘‘ໂວທານຎາຓານີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘‘ສຸຕມເຍ ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ປຏິ. ມ. ມາຕິກາ ໑.໑; ປຏິ. ມ. ໑.໑) ວິຍ ‘‘ໂວທາເນ ຎາຓານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ ຫຸຕ຺ວາ ກໂຣຕີຕິ ສໂຕກາຣີ, ຕສ຺ສ ສໂຕກາຣິສ຺ສ ຎາຓານິ. ນິພ຺ພິທາຎາຓານີຕິ ນິພ຺ພິທາຠູຕານິ ຎາຓານິ. ນິພ຺ພິທານຸໂລມຎາຓານີຕິ ນິພ຺ພິທາຍ ອນຸກູລານິ ຎາຓານິ. ນິພ຺ພິທານຸໂລມິຎາຓານີຕິປິ ປາໂຐ, ນິພ຺ພິທານຸໂລໂມ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ນິພ຺ພິທານຸໂລມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິພ຺ພິທາປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິຎາຓານີຕິ ນິພ຺ພິທາຍ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ຎາຓານິ. ວິມຸຕ຺ຕິສຸເຂ ຎາຓານີຕິ ວິມຸຕ຺ຕິສຸເຂນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານິ ຎາຓານິ.

ກຕມານິ ອຏ຺ຐາຕິອາທີຫິ ປຣິປນ຺ຖອຸປກາຣານໍ ປຏິປກ຺ຂວິປກ຺ຂຍຸຄລຕ຺ຕາ ເຕສຸ ຎາຓານິ ສເຫວ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານິ. ກາມຈ຺ຉນ຺ທເນກ຺ຂມ຺ມາທີນິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖານິ. ອຸປກາຣນ຺ຕິ ຈ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາສວເສນ ນປຸໍສກວຈນໍ ກຕໍ. ສພ຺ເພປິ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິ ວຸຕ຺ຕາວເສສາ ເຍ ເກຈິ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ. ຕຖາ ສພ຺ເພປິ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍາ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ. ‘‘ປຣິປນ຺ໂຖ ອຸປກາຣ’’ນ຺ຕິ ຈ ຕໍ ຕເທວ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ເອກວຈນໍ ກຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຣິປນ຺ເຖ ຎາຓານິ ຈ ອຸປກາເຣ ຎາຓານິ ຈ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ເຕສໍ ອາຣມ຺ມຓາເນວ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕເຫວ ຕານິ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຕທາຣມ຺ມຓານິ ຎາຓານິ ນິຄເມຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ. ອຸປກ຺ກິເລເສ ຎາຓາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ຄຓນວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.