໘. ສຕິປຏ຺ຐານກຖາ

ສຕິປຏ຺ຐານກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໔. ອິທານິ ສມສີສກຖານນ຺ຕຣໍ ອຕ຺ຕນາ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິຍສ຺ສ ສາຘເກ ສຕ຺ຕ ອນຸປສ຺ສນາວິເສເສ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ກຖິຕາຍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຸພ຺ພງ຺ຄມາຍ ສຕິປຏ຺ຐານກຖາຍ ອປຸພ຺ພຕ຺ຖານຸວຓ຺ຓນາ. ຕຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ຕາວ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ, ເຕນ ນ ຕໂຕ ເຫຏ຺ຐາ, ນ ອຸທ຺ຘນ຺ຕິ ສຕິປຏ຺ຐານປຣິຈ຺ເຉທໍ ທີເປຕິ. ອິເມຕິ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພນິທສ຺ສນໍ. ຠິກ຺ຂເວຕິ ຘມ຺ມປຏິຄ຺ຄາຫກປຸຄ຺ຄລາລປນໍ. ສຕິປຏ຺ຐານາຕິ ຕໂຍ ສຕິປຏ຺ຐານາ ສຕິໂຄຈໂຣປິ, ຕິຘາ ປຏິປນ຺ເນສຸ ສາວເກສຸ ສຕ຺ຖຸໂນ ປຏິຆານຸນຍວີຕິວຕ຺ຕຕາປິ, ສຕິປິ. ‘‘ຈຕຸນ຺ນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິປຏ຺ຐານານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ເທເສສ຺ສາມີ’’ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໕.໔໐໘) ຫິ ສຕິໂຄຈໂຣ ‘‘ສຕິປຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ປຕິຏ຺ຐາຕິ ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ປຏ຺ຐານໍ. ກາ ປຕິຏ຺ຐາຕິ? ສຕິ. ສຕິຍາ ປຏ຺ຐານໍ ສຕິປຏ຺ຐານນ຺ຕິ.

‘‘ຕໂຍ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຍທຣິໂຍ ເສວຕິ, ຍທຣິໂຍ ເສວມາໂນ ສຕ຺ຖາ ຄຓມນຸສາສິຕຸມຣຫຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໓໐໔, ໓໑໑) ເອຕ຺ຖ ຕິຘາ ປຏິປນ຺ເນສຸ ສາວເກສຸ ສຕ຺ຖຸໂນ ປຏິຆານຸນຍວີຕິວຕ຺ຕຕາ ‘‘ສຕິປຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ປຏ຺ຐເປຕພ຺ພໂຕ ປຏ຺ຐານໍ, ປວຕ຺ຕຍິຕພ຺ພໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເກນ ປຏ຺ຐເປຕພ຺ພໂຕຕິ? ສຕິຍາ. ສຕິຍາ ປຏ຺ຐານໍ ສຕິປຏ຺ຐານນ຺ຕິ. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໓.໑໔໗) ປນ ສຕິເຍວ ‘‘ສຕິປຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ປຕິຏ຺ຐາຕີຕິ ປຏ຺ຐານໍ, ອຸປຏ຺ຐາຕິ ໂອກ຺ກນ຺ທິຕ຺ວາ ປກ຺ຂນ຺ທິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຕິເຍວ ປຏ຺ຐານໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ. ອຖ ວາ ສຣຓຏ຺ເຐນ ສຕິ, ອຸປຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ອຸປຏ຺ຐານໍ. ອິຕິ ສຕິ ຈ ສາ ອຸປຏ຺ຐານຎ຺ຈາຕິປິ ສຕິປຏ຺ຐານໍ. ອິທມິຘ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ສຕິປຏ຺ຐານາຕິ ພຫຸວຈນໍ ກຕນ຺ຕິ? ສຕິພຫຸຕ຺ຕາ. ອາຣມ຺ມຓເຠເທນ ຫິ ພຫຸກາ ຕາ ສຕິໂຍຕິ.

ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ກເຖຕຸກມ຺ຍຕາປຸຈ຺ຉາ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ. ຠິກ຺ຂູຕິ ສໍສາເຣ ຠຍໍ ອິກ຺ຂຕີຕິ ຠິກ຺ຂຸ. ເສສປທານໍ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ປເນຕ຺ຖ ສຸຕມຍຎາຓກຖາຍ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕາເຍວາຕິ.

ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣວ ສຕິປຏ຺ຐານາ ວຸຕ຺ຕາ ອນູນາ ອນຘິກາຕິ? ເວເນຍ຺ຍຫິຕຕ຺ຕາ. ຕຓ຺ຫາຈຣິຕທິຏ຺ຐິຈຣິຕສມຖຍານິກວິປສ຺ສນາຍານິເກສຸ ຫິ ມນ຺ທຕິກ຺ຂວເສນ ທ຺ເວຘາ ທ຺ເວຘາ ປວຕ຺ເຕສຸ ມນ຺ທສ຺ສ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕສ຺ສ ໂອຬາຣິກໍ ກາຍານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ, ຕິກ຺ຂສ຺ສ ສຸຂຸມໍ ເວທນານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານໍ. ທິຏ຺ຐິຈຣິຕສ຺ສາປິ ມນ຺ທສ຺ສ ນາຕິປ຺ປເຠທຄຕໍ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ, ຕິກ຺ຂສ຺ສ ອຕິປ຺ປເຠທຄຕໍ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານໍ. ສມຖຍານິກສ຺ສ ຈ ມນ຺ທສ຺ສ ອກິຈ຺ເຉນ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ ປຐມໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ, ຕິກ຺ຂສ຺ສ ໂອຬາຣິກາຣມ຺ມເຓ ອສຓ຺ຐຫນໂຕ ທຸຕິຍໍ. ວິປສ຺ສນາຍານິກສ຺ສປິ ມນ຺ທສ຺ສ ນາຕິປ຺ປເຠທຄຕາຣມ຺ມຓໍ ຕຕິຍໍ, ຕິກ຺ຂສ຺ສ ອຕິປ຺ປເຠທຄຕາຣມ຺ມຓໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ. ອິຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣວ ວຸຕ຺ຕາ ອນູນາ ອນຘິກາຕິ.

ສຸຠສຸຂນິຈ຺ຈອຕ຺ຕວິປລ຺ລາສປ຺ປຫານຕ຺ຖໍ ວາ. ກາໂຍ ຫິ ອສຸໂຠ, ຕຕ຺ຖ ຈ ສຸຠວິປລ຺ລາສວິປລ຺ລຕ຺ຖາ ສຕ຺ຕາ. ເຕສໍ ຕຕ຺ຖ ອສຸຠຠາວທສ຺ສເນນ ຕສ຺ສ ວິປລ຺ລາສສ຺ສ ປຫານຕ຺ຖໍ ປຐມໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຸຂໍ ນິຈ຺ຈໍ ອຕ຺ຕາຕິ ຄຫິເຕສຸປິ ຈ ເວທນາທີສຸ ເວທນາ ທຸກ຺ຂາ, ຈິຕ຺ຕໍ ອນິຈ຺ຈໍ, ຘມ຺ມາ ອນຕ຺ຕາ, ເຕສຸ ຈ ສຸຂນິຈ຺ຈອຕ຺ຕວິປລ຺ລາສວິປລ຺ລຕ຺ຖາ ສຕ຺ຕາ. ເຕສໍ ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂາທິຠາວທສ຺ສເນນ ເຕສໍ ວິປລ຺ລາສານໍ ປຫານຕ຺ຖໍ ເສສານິ ຕີຓິ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເອວໍ ສຸຠສຸຂນິຈ຺ຈອຕ຺ຕວິປລ຺ລາສປ຺ປຫານຕ຺ຖໍ ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣວ ວຸຕ຺ຕາ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ວິປລ຺ລາສປ຺ປຫານຕ຺ຖເມວ, ຈຕຸໂຣຆໂຍຄາສວຄນ຺ຖອຸປາທານອຄຕິປ຺ປຫານຕ຺ຖມ຺ປິ ຈຕຸພ຺ພິຘາຫາຣປຣິຎ຺ຎຕ຺ຖມ຺ປິ ຈຕ຺ຕາໂຣວ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໓໕. (ກ) ສຸຕ຺ຕນ຺ຕນິທ຺ເທເສ ປຖວີກາຍນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຣູປກາເຍ ປຖວີຘາຕຸ. ສກລສຣີເຣ ປນ ປຖວີຘາຕູນໍ ພຫຸກຕ຺ຕາ ສພ຺ພປຖວີຘາຕຸສງ຺ຄຫຕ຺ຖໍ ສມູຫຕ຺ເຖນ ກາຍຄ຺ຄຫຓໍ ກຕໍ. ອາໂປກາຍາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເກສກາຍາທີນມ຺ປິ ພຫຸກຕ຺ຕາ ເກສກາຍາທິຄຫຓໍ ກຕໍ. ວກ຺ກາທີນິ ປນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ກາຍຄ຺ຄຫຓໍ ນາຣຫນ຺ຕີຕິ ເຕສໍ ຄຫຓໍ ນ ກຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

(ຂ) ສຸຂໍ ເວທນນ຺ຕິອາທີສຸ ສຸຂໍ ເວທນນ຺ຕິ ກາຍິກໍ ວາ ເຈຕສິກໍ ວາ ສຸຂໍ ເວທນໍ. ຕຖາ ທຸກ຺ຂໍ ເວທນໍ. ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເວທນນ຺ຕິ ປນ ເຈຕສິກເມວ ອຸເປກ຺ຂາເວທນໍ. ສາມິສໍ ສຸຂໍ ເວທນນ຺ຕິ ຉ ເຄຫສິຕໂສມນສ຺ສເວທນາ. ນິຣາມິສໍ ສຸຂໍ ເວທນນ຺ຕິ ຉ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕໂສມນສ຺ສເວທນາ. ສາມິສໍ ທຸກ຺ຂໍ ເວທນນ຺ຕິ ຉ ເຄຫສິຕໂທມນສ຺ສເວທນາ. ນິຣາມິສໍ ທຸກ຺ຂໍ ເວທນນ຺ຕິ ຉ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕໂທມນສ຺ສເວທນາ. ສາມິສໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເວທນນ຺ຕິ ຉ ເຄຫສິຕອຸເປກ຺ຂາເວທນາ. ນິຣາມິສໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເວທນນ຺ຕິ ຉ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕອຸເປກ຺ຂາເວທນາ.

(ຄ) ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິອາທີນິ ຎາຓກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖານິ.

(ຆ) ຕທວເສເສ ຘມ຺ເມຕິ ເຕຫິ ກາຍເວທນາຈິຕ຺ເຕຫິ ອວເສເສ ເຕຠູມກຘມ຺ເມ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ເຕນ ຎາເຓນາຕິ ເຕນ ສຕ຺ຕວິເຘນ ອນຸປສ຺ສນາຎາເຓນ. ຍານິ ປເນຕ຺ຖ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ອວຸຕ຺ຕຕ຺ຖານິ, ຕານິ ເຫຏ຺ຐາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວາຕິ.

ສຕິປຏ຺ຐານກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.