໙. ວິປສ຺ສນາກຖາ

ວິປສ຺ສນາກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໖. ອິທານິ ວິປສ຺ສນາປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຍ ສຕິປຏ຺ຐານກຖາຍ ອນນ຺ຕຣໍ ວິປສ຺ສນາປເຠທໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ກຖິຕາຍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຸພ຺ພງ຺ຄມາຍ ວິປສ຺ສນາກຖາຍ ອປຸພ຺ພຕ຺ຖານຸວຓ຺ຓນາ. ຕຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ຕາວ ໂສອິຕິ ສພ຺ພນາມຕ຺ຕາ ໂຍ ວາ ໂສ ວາ ສພ຺ໂພປິ ສງ຺ຄຫິໂຕ ໂຫຕິ. ວຕາຕິ ເອກໍສຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ກຎ຺ຈິ ສງ຺ຂາຣນ຺ຕິ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ສງ຺ຂາຣໍ. ອນຸໂລມິກາຍ ຂນ຺ຕິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ວິປສ຺ສນາຎາຓເມວ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄໍ ອນຸໂລເມຕີຕິ ອນຸໂລມິກໍ, ຕເທວ ຂນ຺ຕິມເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ອນຸໂລມິກາ. ສພ຺ພສງ຺ຂາຣາ ຕສ຺ສ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ຂມນ຺ຕິ ຣຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ຂນ຺ຕິ. ສາ ມຸທຸກາ ມຊ຺ຌິມາ ຕິກ຺ຂາຕິ ຕິວິຘາ. ກລາປສມ຺ມສນາທິກາ ອຸທຍພ຺ພຍຎາຓປຣິໂຍສານາ ມຸທຸການຸໂລມິກາ ຂນ຺ຕິ. ຠງ຺ຄານຸປສ຺ສນາທິກາ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາຎາຓປຣິໂຍສານາ ມຊ຺ຌິມານຸໂລມິກາ ຂນ຺ຕິ. ອນຸໂລມຎາຓໍ ຕິກ຺ຂານຸໂລມິກາ ຂນ຺ຕິ. ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ອຸເປໂຕ. ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ເອຕໍ ຐານໍ ເອຕໍ ກາຣຓໍ ນ ວິຊ຺ຊຕິ. ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຫິຕສຸຂາວໂຫ ເມ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອວໍ ອາສີສໂຕ ຕເຖວ ສມ຺ຠວໂຕ ອສຸຠາທີສຸ ຈ ອສຸຠນ຺ຕິອາທິອວິປຣີຕປ຺ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ ຈ ສມ຺ມາ ສຠາໂວຕິ ສມ຺ມຕ຺ໂຕ, ອນນ຺ຕຣຜລທານາຍ ອຣຫຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ນິຍາມຠູຕຕ຺ຕາ ນິຍາໂມ, ນິຈ຺ຉໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ມຕ຺ໂຕ ຈ ໂສ ນິຍາໂມ ຈາຕິ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາໂມ. ໂກ ໂສ? ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ໂຄ, ວິເສສໂຕ ປນ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ. ເຕນ ຫິ ມຄ຺ຄນິຍາເມນ ນິຍຕຕ຺ຕາ ‘‘ນິຍໂຕ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ’’ຕິ (ປາຣາ. ໒໑; ທີ. ນິ. ໑.໓໗໓) ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິສ຺ສຕິ ປວິສິສ຺ສຕີຕິ ເອຕໍ ອຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂຄຕ຺ຣຠຸໂນ ປນ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາວຊ຺ຊນຏ຺ຐານິຍຕ຺ຕາ ຕໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ອນຸໂລມິກຂນ຺ຕິຍາ ອນນ຺ຕຣໍ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາໂມກ຺ກມນໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຖ ວາ ອຏ຺ຐາຣສສຸ ມຫາວິປສ຺ສນາສຸ ໂຄຕ຺ຣຠຸ ວິວຏ຺ຏນານຸປສ຺ສນາ ໂຫຕີຕິ ອນຸໂລມິກຂນ຺ຕິຍາ ເອວ ສງ຺ຄຫິຕາ ໂຫຕິ. ຈຕູສຸປິ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອເຕຫິ ອນຸໂລມິກຂນ຺ຕິສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມຈຕຸອຣິຍຜລວເສນ ຈ ຉ ຘມ຺ມາຕິ ຉກ຺ກນິປາເຕ (ອ. ນິ. ໖.໙໘, ໑໐໑) ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ກຓ຺ຫປກ຺ຂສຸກ຺ກປກ຺ຂທ຺ວຍວເສນ ຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາວ ໂຫນ຺ຕີຕິ.

໓໗. ກຕິຫາກາເຣຫີຕິອາທິເກ ປຸຈ຺ຉາປຸພ຺ພງ຺ຄເມ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕນິທ຺ເທເສ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ອນິຈ຺ຈໂຕຕິອາທີສຸ ນາມຣູປຎ຺ຈ ນາມຣູປສ຺ສ ປຈ຺ຈເຍ ຈ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ກລາປສມ຺ມສນວເສນ ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສໂກ ໂຍຄາວຈໂຣ ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ເອເກກໍ ຂນ຺ຘໍ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິກຕາຍ ອາທິອນ຺ຕວຕາຍ ຈ ອນິຈ຺ຈໂຕ ປສ຺ສຕິ. ອຸປ຺ປາທວຍປຏິປີຬນຕາຍ ທຸກ຺ຂວຕ຺ຖຸຕາຍ ຈ ທຸກ຺ຂໂຕ. ປຈ຺ຈຍຍາປນີຍຕາຍ ໂຣຄມູລຕາຍ ຈ ໂຣຄໂຕ. ທຸກ຺ຂຕາສູລໂຍຄິຕາຍ ກິເລສາສຸຈິປຄ຺ຆຣຓຕາຍ ອຸປ຺ປາທຊຣາຠງ຺ເຄຫິ ອຸທ຺ຘຸມາຕປຣິປກ຺ກປຠິນ຺ນຕາຍ ຈ ຄຓ຺ຑໂຕ. ປີຬາຊນກຕາຍ ອນ຺ໂຕຕຸທນຕາຍ ທຸນ຺ນີຫຣຓີຍຕາຍ ຈ ສລ຺ລໂຕ. ວິຄຣຫຓີຍຕາຍ ອວຑ຺ຒິອາວຫນຕາຍ ອຆວຕ຺ຖຸຕາຍ ຈ ອຆໂຕ. ອເສຣິຠາວຊນກຕາຍ ອາພາຘປທຏ຺ຐານຕາຍ ຈ ອາພາຘໂຕ. ອວສຕາຍ ອວິເຘຍ຺ຍຕາຍ ຈ ປຣໂຕ. ພ຺ຍາຘິຊຣາມຣເຓຫິ ລຸຊ຺ຊນປລຸຊ຺ຊນຕາຍ ປໂລກໂຕ. ອເນກພ຺ຍສນາວຫນຕາຍ ອີຕິໂຕ. ອວິທິຕານໍເຍວ ວິປຸລານໍ ອນຕ຺ຖານໍ ອາວຫນໂຕ ສພ຺ພູປທ຺ທວວຕ຺ຖຸຕາຍ ຈ ອຸປທ຺ທວໂຕ. ສພ຺ພຠຍານໍ ອາກຣຕາຍ ຈ ທຸກ຺ຂວູປສມສງ຺ຂາຕສ຺ສ ປຣມສ຺ສາສສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂຠູຕຕາຍ ຈ ຠຍໂຕ. ອເນເກຫິ ອນຕ຺ເຖຫິ ອນຸພທ຺ຘຕາຍ ໂທສູປສຏ຺ຐຕາຍ ອຸປສຄ຺ໂຄ ວິຍ ອນຘິວາສນາຣຫຕາຍ ຈ ອຸປສຄ຺ຄໂຕ. ພ຺ຍາຘິຊຣາມຣເຓຫິ ເຈວ ໂລຠາທີຫິ ຈ ໂລກຘມ຺ເມຫິ ປຈລິຕຕາຍ ຈລໂຕ. ອຸປກ຺ກເມນ ເຈວ ສຣເສນ ຈ ປຠງ຺ຄຸປຄມນສີລຕາຍ ປຠງ຺ຄຸໂຕ. ສພ຺ພາວຕ຺ຖນິປາຕິຕາຍ ຖິຣຠາວສ຺ສ ຈ ອຠາວຕາຍ ອທ຺ຘຸວໂຕ. ອຕາຍນຕາຍ ເຈວ ອລພ຺ຠເນຍ຺ຍເຂມຕາຍ ຈ ອຕາຓໂຕ. ອລ຺ລີຍິຕຸໍ ອນຣຫຕາຍ ອລ຺ລີນານມ຺ປິ ຈ ເລຓກິຈ຺ຈາກາຣິຕາຍ ອເລຓໂຕ. ນິສ຺ສິຕານໍ ຠຍສາຣກຕ຺ຕາຠາເວນ ອສຣຓໂຕ. ຍຖາປຣິກປ຺ປິເຕຫິ ຘຸວສຸຠສຸຂຕ຺ຕຠາເວຫິ ຣິຕ຺ຕຕາຍ ຣິຕ຺ຕໂຕ. ຣິຕ຺ຕຕາເຍວ ຕຸຈ຺ຉໂຕ, ອປ຺ປກຕ຺ຕາ ວາ. ອປ຺ປກມ຺ປິ ຫິ ໂລເກ ຕຸຈ຺ຉນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສາມິນິວາສິເວທກກາຣກາຘິຏ຺ຐາຍກວິຣຫິຕຕາຍ ສຸຎ຺ຎໂຕ. ສຍຎ຺ຈ ອສາມິກຠາວາທິຕາຍ ອນຕ຺ຕໂຕ. ປວຕ຺ຕິທຸກ຺ຂຕາຍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ອາທີນວຕາຍ ອາທີນວໂຕ. ອຖ ວາ ອາທີນໍ ວາຕິ ຄຈ຺ຉຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອາທີນໂວ. ກປຓມນຸສ຺ສສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ, ຂນ຺ຘາປິ ຈ ກປຓາເຍວາຕິ ອາທີນວສທິສຕາຍ ອາທີນວໂຕ. ຊຣາຍ ເຈວ ມຣເຓນ ຈາຕິ ທ຺ເວຘາ ປຣິຓາມປກຕິຕາຍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໂຕ. ທຸພ຺ພລຕາຍ ເຜຄ຺ຄຸ ວິຍ ສຸຂຠຎ຺ຊນີຍຕາຍ ຈ ອສາຣກໂຕ. ອຆເຫຕຸຕາຍ ອຆມູລໂຕ. ມິຕ຺ຕມຸຂສປຕ຺ໂຕ ວິຍ ວິສ຺ສາສຆາຕິຕາຍ ວຘກໂຕ. ວິຄຕຠວຕາຍ ວິຠວສມ຺ຠູຕຕາຍ ຈ ວິຠວໂຕ. ອາສວປທຏ຺ຐານຕາຍ ສາສວໂຕ. ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍຫິ ອຠິສງ຺ຂຕຕາຍ ສງ຺ຂຕໂຕ. ມຈ຺ຈຸມາຣກິເລສມາຣານໍ ອາມິສຠູຕຕາຍ ມາຣາມິສໂຕ. ຊາຕິຊຣາພ຺ຍາຘິມຣຓປກຕິຕາຍ ຊາຕິຊຣາພ຺ຍາຘິມຣຓຘມ຺ມໂຕ. ໂສກປຣິເທວອຸປາຍາສເຫຕຸຕາຍ ໂສກປຣິເທວອຸປາຍາສຘມ຺ມໂຕ. ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິທຸຈ຺ຈຣິຕສໍກິເລສານໍ ວິສຍຘມ຺ມຕາຍ ສໍກິເລສິກຘມ຺ມໂຕ ປສ຺ສຕິ. ສພ຺ເພສຸ ຈ ອິເມສຸ ‘‘ປສ຺ສຕີ’’ຕິ ປາຐເສໂສ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໓໘. ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘຕິ ສມູຫໂຕ ວຸຕ຺ເຕປິ ເອເກກຂນ຺ຘວເສນ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ກລາປສມ຺ມສນຎາຓນິທ຺ເທເສ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ອາຄຕຕ຺ຕາ ປຣິໂຍສາເນ ຈ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ຂນ຺ຘານໍ ວເສນ ອນຸປສ຺ສນານໍ ຄຓິຕຕ຺ຕາ ສມູເຫ ປວຕ຺ຕວຈນານໍ ອວຍເວປິ ປວຕ຺ຕິສມ຺ຠວໂຕ ຈ ກຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ, ວິສຸໍ ວິສຸໍ ປວຕ຺ຕສມ຺ມສນານໍ ເອກໂຕ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວຈນວເສນ ວາ ‘‘ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ‘‘ເອກປ຺ປຫາເຣນ ປຎ຺ຈຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ວຸຏ຺ຐາຕີ’’ຕິ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໗໘໓) ອຏ຺ຐກຖາວຈນສພ຺ຠາວໂຕ ວາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ເອກໂຕ ສມ຺ມສນໍ ວາ ຍຸຊ຺ຊຕິເຍວາຕິ. ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ນິໂຣໂຘ ນິຈ຺ຈໍ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ປສ຺ສນ຺ໂຕຕິອາທີນວຎາຓນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວິປສ຺ສນາກາເລ ສນ຺ຕິປທຎາຓວເສນ ນິຈ຺ຈໍ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ປສ຺ສນ຺ໂຕ. ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມຕີຕິ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ໂອກ຺ກມຕິ, ຜລກ຺ຂເຓ ປນ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ເພສຸປິ ນິຍາໂມກ຺ກມນປຣິຍາເຍສຸ. ອາໂຣຄ຺ຍນ຺ຕິ ອາໂຣຄ຺ຍຠູຕໍ. ວິສລ຺ລນ຺ຕິ ສລ຺ລວິຣຫິຕໍ. ເອເສວ ນໂຍ ອີທິເສສຸ. ອນາພາຘນ຺ຕິ ອາພາຘວິຣຫິຕໍ, ອາພາຘປຏິປກ຺ຂຠູຕໍ ວາ. ເອສ ນໂຍ ອີທິເສສຸ. ອປຣປ຺ປຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ອຎ຺ຎປຈ຺ຈຍວິຣຫິຕໍ. ອຸປສ຺ສຄ຺ຄໂຕຕິ ຈ ອນຸປສ຺ສຄ຺ຄນ຺ຕິ ຈ ເກຈິ ສໍໂຍຄໍ ກຕ຺ວາ ປຐນ຺ຕິ. ປຣມສຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສຸຎ຺ຎຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕມຕ຺ຕາ ຈ ປຣມສຸຎ຺ຎໍ. ປຣມຕ຺ຖນ຺ຕິ ສງ຺ຂຕາສງ຺ຂຕານໍ ອຄ຺ຄຠູຕຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ. ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາສວເສນ ນປຸໍສກວຈນໍ. ນິພ຺ພານສ຺ສ ຈ ສຸຎ຺ຎຕ຺ຕາ ອນຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈ ອິມສ຺ມິໍ ທ຺ວເຍ ປຏິໂລມປຣິຍາໂຍ ນ ວຸຕ຺ໂຕ. ອນາສວນ຺ຕິ ອາສວວິຣຫິຕໍ. ນິຣາມິສນ຺ຕິ ອາມິສວິຣຫິຕໍ. ອຊາຕນ຺ຕິ ຊາຕິວິຣຫິຕຕ຺ຕາ ອນຸປ຺ປນ຺ນໍ. ອມຕນ຺ຕິ ຠງ຺ຄາຠາວໂຕ ມຣຓວິຣຫິຕໍ. ມຣຓມ຺ປິ ຫິ ນປຸໍສກຠາວວຈນວເສນ ‘‘ມຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໓໙. ເອວມິມາຍ ປຏິປາຏິຍາ ວຸຕ຺ຕາສຸ ອາກາຣເຠທຠິນ຺ນາສຸ ຈຕ຺ຕາລີສາຍ ອນຸປສ຺ສນາສຸ ສຠາວສງ຺ຄຫວເສນ ຕີສຸເຍວ ອນຸປສ຺ສນາສຸ ເອກສງ຺ຄຫໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອນິຈ຺ຈໂຕຕິ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາຕິອາທິມາຫ. ຕາສຸ ຍຖານຸຣູປໍ ອນິຈ຺ຈທຸກ຺ຂານຕ຺ຕຕ຺ເຕ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ອວສາເນ ປເນຕາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ຄຓນວເສນ ທສ຺ສິຕາ. ຄຓນາສຸ ຈ ຄຓນປຏິປາຏິວເສນ ປຐມໍ ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາ ຄຓິຕາ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈວີສຕີຕິ ‘‘ປຣໂຕ ຣິຕ຺ຕໂຕ ຕຸຈ຺ຉໂຕ ສຸຎ຺ຎໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ’’ຕິ ເອເກກສ຺ມິໍ ຂນ຺ເຘ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ປຎ຺ຈວີສຕິ ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາ. ປຎ຺ຎາສາຕິ ‘‘ອນິຈ຺ຈໂຕ ປໂລກໂຕ ຈລໂຕ ປຠງ຺ຄຸໂຕ ອທ຺ຘຸວໂຕ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໂຕ ອສາຣກໂຕ ວິຠວໂຕ ສງ຺ຂຕໂຕ ມຣຓຘມ຺ມໂຕ’’ຕິ ເອເກກສ຺ມິໍ ຂນ຺ເຘ ທສ ທສ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ປຎ຺ຎາສໍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາ. ສຕໍ ປຎ຺ຈວີສຕິ ເຈວາຕິ ເສສາ ‘‘ທຸກ຺ຂໂຕ ໂຣຄໂຕ’’ຕິອາທໂຍ ເອເກກສ຺ມິໍ ຂນ຺ເຘ ປຎ຺ຈວີສຕິ ປຎ຺ຈວີສຕິ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ປຎ຺ຈວີສຕິສຕໍ ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສນາ. ຍານິ ທຸກ຺ເຂ ປວຸຈ຺ຈເຣຕິ ຍາ ອນຸປສ຺ສນາ ທຸກ຺ເຂ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈເກ ຄຓນວເສນ ປວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຕາ ສຕໍ ປຎ຺ຈວີສຕິ ເຈວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ. ‘‘ຍານີ’’ຕິ ເຈຕ຺ຖ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາໂສ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ.

ວິປສ຺ສນາກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.