໓. ອຠິສມຍກຖາ

ອຠິສມຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໙. ອິທານິ ອິທ຺ຘິກຖານນ຺ຕຣໍ ປຣມິທ຺ຘິຠູຕໍ ອຠິສມຍໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ກຖິຕາຍ ອຠິສມຍກຖາຍ ອປຸພ຺ພຕ຺ຖານຸວຓ຺ຓນາ. ຕຕ຺ຖ ອຠິສມໂຍຕິ ສຈ຺ຈານໍ ອຠິມຸເຂນ ສມາຄໂມ, ປຏິເວໂຘຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເກນ ອຠິສເມຕີຕິ ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ‘‘ເອວໍ ມຫຕ຺ຖິໂຍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ’’ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໒.໗໔) ສຸຕ຺ຕປເທສຸ ໂຍ ໂສ ອຠິສມໂຍຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມິໍ ອຠິສມເຍ ວຕ຺ຕມາເນ ອຠິສເມຕາ ປຸຄ຺ຄໂລ ເກນ ຘມ຺ເມນ ສຈ຺ຈານິ ອຠິສເມຕິ, ອຠິມຸໂຂ ຫຸຕ຺ວາ ສມາຄຈ຺ຉຕິ, ປຏິວິຊ຺ຌຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ. ອຍໍ ຕາວ ໂຈທກສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາ. ຈິຕ຺ເຕນ ອຠິສເມຕີຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິນາ ອຠິສມຍາຠາວໂຕ ຕຖາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ. ຫຎ຺ຈີຕິອາທິ ປຸນ ໂຈທນາ. ຫຎ຺ຈິ ຍທີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ຈິຕ຺ເຕນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເຕນ ຫິ ອຎ຺ຎາຓີ ອຠິສເມຕີຕິ ອາຫ. ນ ອຎ຺ຎາຓີ ອຠິສເມຕີຕິ ຈິຕ຺ຕມຕ຺ເຕເນວ ອຠິສມຍາຠາວໂຕ ປຏິກ຺ເຂໂປ. ຎາເຓນ ອຠິສເມຕີຕິ ປຏິຎ຺ຎາ. ປຸນ ຫຎ຺ຈີຕິອາທິ ‘‘ຎາເຓນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎາຓີ ອຈິຕ຺ຕໂກຕິ ໂຈທນາ. ນ ອຈິຕ຺ຕໂກ ອຠິສເມຕີຕິ ອຈິຕ຺ຕກສ຺ສ ອຠິສມຍາຠາວໂຕ ປຏິກ຺ເຂໂປ. ຈິຕ຺ເຕນ ຈາຕິອາທິ ປຏິຎ຺ຎາ. ປຸນ ຫຎ຺ຈີຕິອາທິ ສພ຺ພຈິຕ຺ຕຎາຓສາຘາຣຓວເສນ ໂຈທນາ. ເສສໂຈທນາວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ປຣໂຕ ປນ ກມ຺ມສ຺ສກຕຈິຕ຺ເຕນ ຈ ຎາເຓນ ຈາຕິ ກມ຺ມສ຺ສກາ ສຕ຺ຕາຕິ ເອວໍ ກມ຺ມສ຺ສກຕາຍ ປວຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ຈ ຎາເຓນ ຈ. ສຈ຺ຈານຸໂລມິກຈິຕ຺ເຕນ ຈ ຎາເຓນ ຈາຕິ ສຈ຺ຈປຏິເວຘສ຺ສ ອນຸກູລຕ຺ຕາ ສຈ຺ຈານຸໂລມິກສງ຺ຂາເຕນ ວິປສ຺ສນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ຈ ວິປສ຺ສນາຎາເຓນ ຈ. ກຖນ຺ຕິ ຍຖາ ອຠິສມໂຍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ກເຖຕຸກມ຺ຍຕາ ປຸຈ຺ຉາ. ອຸປ຺ປາທາຘິປເຕຍ຺ຍນ຺ຕິ ຍສ຺ມາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາເທ ອສຕິ ເຈຕສິການໍ ອຸປ຺ປາໂທ ນຕ຺ຖິ. ອາຣມ຺ມຓຄ຺ຄຫຓຎ຺ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ເຕນ ສຫ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ເຈຕສິກາ ກຖໍ ອາຣມ຺ມເຓ ອຄ຺ຄຫິເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຠິຘມ຺ເມປິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທເນວ ເຈຕສິກາ ວິຠຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປາເທ ອຘິປຕິຠູຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຎາຓສ຺ສາຕິ ມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ. ເຫຕຸ ປຈ຺ຈໂຍ ຈາຕິ ຊນໂກ ຈ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠໂກ ຈ. ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຕນ ຎາເຓນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ. ນິໂຣຘໂຄຈຣນ຺ຕິ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓໍ. ທສ຺ສນາຘິປເຕຍ຺ຍນ຺ຕິ ເສສານໍ ທສ຺ສນກິຈ຺ຈາຠາວາ ນິພ຺ພານທສ຺ສເນ ອຘິປຕິຠູຕໍ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ. ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ.

໒໐. ຍສ຺ມາ ເອຕມ຺ປິ ປຣິຍາຍໍ, ນ ເກວລໍ ຈິຕ຺ຕຎາເຓຫິເຍວ ອຠິສມໂຍ, ອຖ ໂຂ ສພ຺ເພປິ ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ສຈ຺ຈາຠິສມຍກິຈ຺ຈສາຘນວເສນ ອຠິສມໂຍ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕມ຺ປິ ປຣິຍາຍໍ ທສ຺ເສຕຸກາໂມ ກິໍ ນຸ ເອຕ຺ຕໂກເຍວ ອຠິສມໂຍຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ນ ຫີຕິ ຕໍ ວຈນໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄກ຺ຂເຓຕິອາທິມາຫ. ທສ຺ສນາຠິສມໂຍຕິ ທສ຺ສນຠູໂຕ ອຠິສມໂຍ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ສຈ຺ຈາຕິ ສຈ຺ຈຎາຓານິ. ມຄ຺ຄຎາຓເມວ ນິພ຺ພານານຸປສ຺ສນຏ຺ເຐນ ວິປສ຺ສນາ. ວິໂມກ຺ໂຂຕິ ມຄ຺ຄວິໂມກ຺ໂຂ. ວິຊ຺ຊາຕິ ມຄ຺ຄຎາຓເມວ. ວິມຸຕ຺ຕີຕິ ສມຸຈ຺ເຉທວິມຸຕ຺ຕິ. ນິພ຺ພານໍ ອຠິສມີຍຕີຕິ ອຠິສມໂຍ, ເສສາ ອຠິສເມນ຺ຕິ ເອເຕຫີຕິ ອຠິສມຍາ.

໒໑. ປຸນ ມຄ຺ຄຜລວເສນ ອຠິສມຍໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ກິໍ ນູຕິອາທິມາຫ. ຜລກ຺ຂເຓ ປເນຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ສມຸຈ຺ເຉທນຏ຺ເຐນ ຂເຍ ຎາຓໍ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘຏ຺ເຐນ ອນຸປ຺ປາເທ ຎາຓນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສໍ ປນ ຍຖານຸຣູປໍ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ກິເລສປ຺ປຫາເນ ສຕິ ອຠິສມໂຍ ໂຫຕິ, ອຠິສມເຍ ຈ ສຕິ ກິເລສປ຺ປຫານໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ໂຈທນາປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ກິເລສປ຺ປຫານໍ ທສ຺ເສຕຸກາໂມ ຍ຺ວາຍນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍ຺ວາຍນ຺ຕິ ໂຍ ອຍໍ ມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ອຣິຍປຸຄ຺ຄໂລ. ເອວມາທິການິ ປເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ວຈນານິ ໂຈທກສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາ. ປຸນ ອຕີເຕ ກິເລເສ ປຊຫຕີຕິ ອິທໍ ໂຈທນາຍ ໂອກາສທານຕ຺ຖໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ. ຂີຓນ຺ຕິ ຠງ຺ຄວເສນ ຂີຓໍ. ນິຣຸທ຺ຘນ຺ຕິ ສນ຺ຕານວເສນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ນິຣຸທ຺ຘໍ. ວິຄຕນ຺ຕິ ວຕ຺ຕມານກ຺ຂຓໂຕ ອປຄຕໍ. ວິຄເມຕີຕິ ອປຄມຍຕິ. ອຕ຺ຖງ຺ຄຕນ຺ຕິ ອຠາວໍ ຄຕໍ. ອຕ຺ຖງ຺ຄເມຕີຕິ ອຠາວໍ ຄມຍຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂທສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ນ ອຕີເຕ ກິເລເສ ປຊຫຕີຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ອນາຄຕໂຈທນາຍ ອຊາຕນ຺ຕິ ຊາຕິໍ ອປ຺ປຕ຺ຕໍ. ອນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ ສຠາວໍ ອປ຺ປຕ຺ຕໍ. ອນຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ອຸປ຺ປາທໂຕ ປຠຸຕິ ອຸທ຺ຘໍ ນ ປຏິປນ຺ນໍ. ອປາຕຸຠູຕນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠາເວນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອປາຕຸຠູຕໍ. ອຕີຕານາຄເຕ ປຊຫໂຕ ປຫາຕພ຺ພານໍ ນຕ຺ຖິຕາຍ ອຜໂລ ວາຍາໂມ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ຕທຸຠຍມ຺ປິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ຣຕ຺ໂຕ ຣາຄໍ ປຊຫຕີຕິ ວຕ຺ຕມາເນນ ຣາເຄນ ຣຕ຺ໂຕ ຕເມວ ຣາຄໍ ປຊຫຕິ. ວຕ຺ຕມານກິເລເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຖາມຄໂຕຕິ ຖິຣສຠາວໍ ຄໂຕ. ກຓ຺ຫສຸກ຺ກາຕິ ອກຸສລາ ຈ ກຸສລາ ຈ ຘມ຺ມາ ຍຸຄນທ຺ຘາ ສມເມວ ວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສໍກິເລສິກາຕິ ເອວໍ ສໍກິເລສານໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຠາເວ ສຕິ ສໍກິເລເສ ນິຍຸຕ຺ຕາ ມຄ຺ຄຠາວນາ ໂຫຕີຕິ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ປຊຫໂຕ ວາຍາເມນ ສທ຺ຘິໍ ປຫາຕພ຺ພານໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ ສໍກິເລສິກາ ຈ ມຄ຺ຄຠາວນາ ໂຫຕິ, ວາຍາໂມ ຈ ອຜໂລ ໂຫຕິ. ນ ຫິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກິເລສານໍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຕາ ນາມ ອຕ຺ຖີຕິ.

ນ ຫີຕິ ຈຕຸຘາ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ວຈນສ຺ສ ປຏິກ຺ເຂໂປ. ອຕ຺ຖີຕິ ປຏິຊານນໍ. ຍຖາ ກຖໍ ວິຍາຕິ ອຕ຺ຖິຠາວສ຺ສ ອຸທາຫຣຓທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉາ. ຍຖາ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ເກນ ປກາເຣນ ວິຍ ອຕ຺ຖິ, ກິໍ ວິຍ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສຍ຺ຍຖາປີຕິ ຍຖາ ນາມ. ຕຣຸຓຣຸກ຺ໂຂຕິ ຜລທາຍກຠາວທີປນຕ຺ຖໍ ຕຣຸຓຄ຺ຄຫຓໍ. ອຊາຕຜໂລຕິ ຜລທາຍກຕ຺ເຕປິ ສຕິ ຜລຄ຺ຄຫຓໂຕ ປຸເຣກາລຄ຺ຄຫຓໍ. ຕເມນນ຺ຕິ ຕໍ ຣຸກ຺ຂໍ. ເອນນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ຕໍ ເອຕນ຺ຕິ ວາ ອຕ຺ໂຖ. ມູລໍ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍາຕິ ມູລໂຕ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ. ອຊາຕຜລາຕິ ອຊາຕານິ ຜລານິ. ເອວເມວນ຺ຕິ ເອວໍ ເອວໍ. ອຸປ຺ປາໂທ ປວຕ຺ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາຍູຫນາຕິ ຈຕູຫິປິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຂນ຺ຘສນ຺ຕານເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ຂນ຺ຘສນ຺ຕາເນ ຍໍ ຍໍ ມຄ຺ຄຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຕນ ເຕນ ມຄ຺ຄຎາເຓນ ປຫາຕພ຺ພານໍ ກິເລສານໍ ຕໍ ຂນ຺ຘສນ຺ຕານໍ ອພີຊໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ອພີຊຠູຕຕ຺ຕາ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ເຕ ເຕ ກິເລສາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ເອວ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາຕິ ອນິຈ຺ຈາທິໂຕ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ. ອນຸປ຺ປາໂທຕິອາທີຫິ ຈຕູຫິ ນິພ຺ພານເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕີຕິ ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ. ເຫຕຸນິໂຣຘາ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘຕິ ກິເລສານໍ ພີຊຠູຕສ຺ສ ສນ຺ຕານສ຺ສ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣຘາ ອນາຄຕກ຺ຂນ຺ຘຠູຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ເຫຕຸຠູຕານໍ ກິເລສານໍ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ. ເອວໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ເຫຕຸຠູຕກິເລສານໍ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣຘາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ. ເອວໍ ກິເລສປ຺ປຫານຍຸຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ ເອວ ອຕ຺ຖິ ມຄ຺ຄຠາວນາຕິອາທິມາຫ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໘໓໒) ປນ ‘‘ເອເຕນ ກິໍ ທີປິຕໍ ໂຫຕິ? ຠູມິລທ຺ຘານໍ ກິເລສານໍ ປຫານໍ ທີປິຕໍ ໂຫຕິ. ຠູມິລທ຺ຘາ ປນ ກິໍ ອຕີຕາ ອນາຄຕາ, ອຸທາຫຸ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຕິ? ຠູມິລທ຺ຘຸປ຺ປນ຺ນາເຍວ ນາມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ກຖິຕກິເລສປ຺ປຫານສ຺ສ ວິຕ຺ຖາຣກຖາ ສຸຕມຍຎາຓກຖາຍ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ, ອິຘ ປນ ມຄ຺ຄຎາເຓນ ປຫາຕພ຺ພາ ກິເລສາເຍວ ອຘິປ຺ເປຕາຕິ.

ອຠິສມຍກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.