໔. ວິເວກກຖາ

ວິເວກກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໒. ອິທານິ ປຫານາວສານາຍ ອຠິສມຍກຖາຍ ອນນ຺ຕຣໍ ປຫານາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ກຖິຕາຍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຸພ຺ພງ຺ຄມາຍ ວິເວກກຖາຍ ອປຸພ຺ພຕ຺ຖານຸວຓ຺ຓນາ. ຕຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ຕາວ ເຍ ເກຈີຕິ ອນວເສສປຣິຍາທານໍ. ພລກຣຓີຍາຕິ ອູຣຸພເລນ ພາຫຸພເລນ ກຕ຺ຕພ຺ພາ. ກມ຺ມນ຺ຕາຕິ ຘາວນລງ຺ຆນກສນວປນາທີນິ ກມ຺ມານິ. ກຣີຍນ຺ຕີຕິ ພລວນ຺ເຕຫິ ກຣີຍນ຺ຕິ. ສີລໍ ນິສ຺ສາຍາຕິ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ ນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາ. ຠາເວຕີຕິ ຠິນ຺ນສີລສ຺ສ ຠາວນາຠາວໂຕ ອິຘ ປນ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາ ມຄ຺ຄຠາວນາ ອຘິປ຺ເປຕາຕິ. ວິເວກນິສ຺ສິຕນ຺ຕິ ຕທງ຺ຄວິເວກໍ ສມຸຈ຺ເຉທວິເວກໍ ນິສ຺ສຣຓວິເວກໍ ນິສ຺ສິຕໍ. ວິເວໂກຕິ ວິວິຕ຺ຕຕາ. ອຍຎ຺ຫິ ອຣິຍມຄ຺ຄຠາວນານຸຍຸຕ຺ໂຕ ໂຍຄີ ວິປສ຺ສນາກ຺ຂເຓ ກິຈ຺ຈໂຕ ຕທງ຺ຄວິເວກນິສ຺ສິຕໍ, ອຊ຺ຌາສຍໂຕ ນິສ຺ສຣຓວິເວກນິສ຺ສິຕໍ, ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ກິຈ຺ຈໂຕ ສມຸຈ຺ເຉທວິເວກນິສ຺ສິຕໍ, ອາຣມ຺ມຓໂຕ ນິສ຺ສຣຓວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ຠາເວຕິ. ເອສ ນໂຍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕາທີສຸ. ວິເວໂກເຍວ ຫິ ວິຣຊ຺ຊນຏ຺ເຐນ ວິຣາໂຄ, ນິໂຣຘຏ຺ເຐນ ນິໂຣໂຘ, ໂວສຊ຺ຊນຏ຺ເຐນ ໂວສຄ຺ໂຄ. ອຖ ວາ ກິເລເສຫິ ວິວິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິເວໂກ, ກິເລເສຫິ ວິຣຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິຣາໂຄ, ກິເລສານໍ ນິຣຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ນິໂຣໂຘ, ກິເລສານຎ຺ຈ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ, ນິພ຺ພາເນຈຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ວິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ ໂວສຄ຺ໂຄ. ໂວສຄ຺ໂຄ ປນ ທຸວິໂຘ ປຣິຈ຺ຈາຄໂວສຄ຺ໂຄ ຈ ປກ຺ຂນ຺ທນໂວສຄ຺ໂຄ ຈ. ຕຕ຺ຖ ປຣິຈ຺ຈາຄໂວສຄ຺ໂຄຕິ ວິປສ຺ສນາກ຺ຂເຓ ຕທງ຺ຄວເສນ, ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ສມຸຈ຺ເຉທວເສນ ກິເລສປ຺ປຫານໍ. ປກ຺ຂນ຺ທນໂວສຄ຺ໂຄຕິ ວິປສ຺ສນາກ຺ຂເຓ ຕນ຺ນິນ຺ນຠາເວນ, ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ອາຣມ຺ມຓກຣເຓນ ນິພ຺ພານປກ຺ຂນ຺ທນໍ. ຕທຸຠຍມ຺ປິ ອິມສ຺ມິໍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສເກ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນານເຍ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຖາ ຫິ ອຍໍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທີສຸ ເອເກໂກ ຘມ຺ໂມ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ປກາເຣນ ກິເລເສ ຈ ປຣິຈ຺ຈຊຕິ, ນິພ຺ພານຎ຺ຈ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ. ໂວສຄ຺ຄປຣິຓາມິນ຺ຕິ ອິມິນາ ປນ ສກເລນ ວຈເນນ ໂວສຄ຺ຄຕ຺ຖໍ ປຣິຓາມິຕໍ ປຣິຓຕໍ, ປຣິປຈ຺ຈິຕໍ ປຣິປກ຺ກຎ຺ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຍມ຺ປິ ອຣິຍມຄ຺ຄຠາວນານຸຍຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທີສຸ ເອເກໂກ ຘມ຺ໂມ ກິເລສປຣິຈ຺ຈາຄໂວສຄ຺ຄຕ຺ຖຎ຺ຈ ນິພ຺ພານປກ຺ຂນ຺ທນໂວສຄ຺ຄຕ຺ຖຎ຺ຈ ປຣິປຈ຺ຈຕິ, ຍຖາ ຈ ປຣິປກ຺ໂກ ໂຫຕິ, ຕຖາ ນໍ ຠາເວຕິ.

໒໓. ພີຊຄາມຠູຕຄາມາຕິ ເອຕ຺ຖ ມູລພີຊໍ ຂນ຺ຘພີຊໍ ອຄ຺ຄພີຊໍ ຜຬຸພີຊໍ ພີຊພີຊນ຺ຕິ (ປາຈິ. ໙໑) ປຎ຺ຈວິຘໍ ພີຊໍ, ພີຊຄາໂມ ນາມ ພີຊສມູໂຫຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕເທວ ປນ ສມ຺ປນ຺ນນີລງ຺ກຸຣປາຕຸຠາວໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຠູຕຄາໂມ ນາມ, ຠູຕານໍ ຊາຕານໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕມູລນີລງ຺ກຸຣານໍ ສມູໂຫຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເທວຕາປຣິຄ຺ຄເຫ ສຕິ ນີລງ຺ກຸຣກາລໂຕ ປຠຸຕິ ໂຫຕີຕິ ເຕສໍ ເທວຕາສງ຺ຂາຕານໍ ຠູຕານໍ ຄາໂມຕິປິ ຠູຕຄາໂມຕິ ວທນ຺ຕິ. ວຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ອງ຺ກຸຣາທິວເສນ. ວິຣຸຬ຺ຫິນ຺ຕິ ຂນ຺ຘາທິວເສນ. ເວປຸລ຺ລນ຺ຕິ ປຸປ຺ຜາທິວເສນ. ຘມ຺ເມສຸ ປນ ວຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ອປຸພ຺ພຘມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕິວເສນ. ວິຣຸຬິນ຺ຕິ ສກິຈ຺ຈກຣຓສາຘນວເສນ. ເວປຸລ຺ລນ຺ຕິ ກິຈ຺ຈນິປ຺ຜຕ຺ຕິວເສນ ວິປຸລຠາວນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິປຸລຕ຺ຕນ຺ຕິປິ ປາໂຐ. ອຖ ວາ ເອຕານິ ຕີຓິ ປທານິ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາຫິປິ ໂຍເຊນ຺ຕິ.

ມຄ຺ຄງ຺ຄນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໒໔. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕນິທ຺ເທເສ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາຕິ ສາມິວຈນໍ. ຌານວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄຜລນິພ຺ພາເນສຸ ໂລກິຍວິຣຕິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕ ຈ ຍຖາໂຍຄໍ ສມ຺ປໂຍຄໂຕ ຈ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຈ ວຕ຺ຕມານາຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ສາມຎ຺ຎລກ຺ຂຓໂຕ ເອກີຠູຕາຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ. ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິເວໂກຕິ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວເສນ ທູຣີກຣຓວເສນ ວິເວໂກ. ເກສໍ? ນີວຣຓານໍ. ຕສ຺ສ ປຐມໍ ຌານໍ ຠາວຍໂຕຕິອາທິ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວເສນ ປຐມຊ຺ຌານເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມິໍ ວຸຕ຺ເຕ ເສສຊ຺ຌານານິປິ ວຸຕ຺ຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ. ຌາເນສຸປິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ວິເວໂກ ນາມ ໂຫຕິ. ຕທງ຺ຄວິເວໂກຕິ ເຕນ ເຕນ ວິປສ຺ສນາຎາຓງ຺ເຄນ ວິເວໂກ. ທິຏ຺ຐິຄຕານນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິວິເວກສ຺ສ ທຸກ຺ກຣຕ຺ຕາ ປຘານຕ຺ຕາ ຈ ທິຏ຺ຐິວິເວໂກວ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕສ຺ມິໍ ວຸຕ຺ເຕ ນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາທິວິເວໂກປິ ວຸຕ຺ໂຕວ ໂຫຕິ. ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ ສມາຘິນ຺ຕິ ວິປສ຺ສນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສມາຘິໍ. ສມຸຈ຺ເຉທວິເວໂກຕິ ກິເລສານໍ ສມຸຈ຺ເຉເທນ ວິເວໂກ. ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຂຍຄາມິມຄ຺ຄນ຺ຕິ ຂຍສງ຺ຂາຕນິພ຺ພານຄາມິໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄໍ. ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວິເວໂກຕິ ກິເລສານໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ວິເວໂກ. ນິສ຺ສຣຓວິເວໂກຕິ ສພ຺ພສງ຺ຂຕນິສ຺ສຣຓຠູໂຕ ສງ຺ຂາຣວິເວໂກ. ຉນ຺ທຊາໂຕ ໂຫຕີຕິ ປຸພ຺ພຠາເຄ ຊາຕຘມ຺ມຉນ຺ໂທ ໂຫຕິ. ສທ຺ຘາຘິມຸຕ຺ໂຕຕິ ປຸພ຺ພຠາເຄເຍວ ສທ຺ຘາຍ ອຘິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈສ຺ສ ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ປຸພ຺ພຠາເຄເຍວ ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ອສ຺ສ ໂຍຄິສ຺ສ ສຸອຘິຏ຺ຐິຕໍ ສຸຏ຺ຐຸ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ຉນ຺ໂທ ສທ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິເມ ຕໂຍ ຘມ຺ມາ ປຸພ຺ພຠາເຄ ອຸປ຺ປນ຺ນວິເວການໍ ອຸປນິສ຺ສຍຕ຺ຕາ ນິສ຺ສຍາ ນາມ. ເກຈິ ປນ ‘‘ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈສ຺ສ ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ສມາຘິ ວຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ວິຣາຄາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ນິໂຣຘວາເຣ ປນ ນິໂຣຘສທ຺ທໂຕ ອຎ຺ຎໍ ປຣິຍາຍວຈນໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ອມຕາ ຘາຕູຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເສເສສຸ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ນິພ຺ພານເມວ. ທ຺ວາທສ ນິສ຺ສຍາຕິ ຉນ຺ທສທ຺ຘາຈິຕ຺ຕານິເຍວ ວິເວກາທີສຸ ຈຕູສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ຕໂຍ ຕໂຍ ກຕ຺ວາ ທ຺ວາທສ ນິສ຺ສຍາ ໂຫນ຺ຕິ.

໒໕. ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປວາຍາມສຕິສມາຘີນມ຺ປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ສມ຺ມາວາຈາກມ຺ມນ຺ຕາ ຊີວານໍ ປນ ຌານກ຺ຂເຓ ວິປສ຺ສນາກ຺ຂເຓ ຈ ອຠາວາ ຌານວິປສ຺ສນານໍ ປຸພ຺ພຠາຄປຣຠາຄວເສນ ວຕ຺ຕມານາ ວິຣຕິໂຍ ຌານວິປສ຺ສນາ ສນ຺ນິສ຺ສິຕາ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນີວຣຓານໍ ທິຏ຺ຐິຄຕານຎ຺ຈ ວິເວກວິຣາຄນິໂຣຘປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາ ຕຖາ ປວຕ຺ຕມານານໍ ວິຣຕີນໍ ວິເວກາທໂຍ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍຖາ ອຏ຺ຐກນິປາເຕ ‘‘ຕໂຕ, ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂຸ, ອິມໍ ສມາຘິໍ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣມ຺ປິ ຠາເວຍ຺ຍາສິ, ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕມ຺ປິ ຠາເວຍ຺ຍາສິ, ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣມ຺ປິ ຠາເວຍ຺ຍາສິ, ສປ຺ປີຕິກມ຺ປິ ຠາເວຍ຺ຍາສິ, ນິປ຺ປີຕິກມ຺ປິ ຠາເວຍ຺ຍາສິ, ສາຕສຫຄຕມ຺ປິ ຠາເວຍ຺ຍາສິ, ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕມ຺ປິ ຠາເວຍ຺ຍາສີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໘.໖໓) ເມຕ຺ຕາທໂຍ ກາຍານຸປສ຺ສນາທໂຍ ຈ ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ຕມູລສມາຘິວເສນ ຈຕຸກ຺ກປຎ຺ຈກຊ຺ຌານິກາ ວິຍ ວຸຕ຺ຕາ, ເອວມິຘາປິ ປຸພ຺ພຠາຄປຣຠາຄວເສນ ວິຣຕິໂຍ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ພ຺ຍຎ຺ຊນຈ຺ຉາຍມຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນ ຠຄວາ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂິຕພ຺ໂພ. ຄມ຺ຠີຣຎ຺ຫິ ພຸທ຺ຘວຈນໍ, ອາຈຣິເຍ ປຍິຣຸປາສິຕ຺ວາ ອຘິປ຺ປາຍໂຕ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

໒໖-໒໗. ໂພຊ຺ຌງ຺ຄພລອິນ຺ທ຺ຣິຍວາເຣສຸປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ວິເວກກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.