໑໐. ມຓ຺ຑເປຍ຺ຍກຖາ

ມຓ຺ຑເປຍ຺ຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໓໘. ອິທານິ ຕສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ມຓ຺ຑເປຍ຺ຍຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ກຖິຕາຍ ຠຄວໂຕ ວຈເນກເທສປຸພ຺ພງ຺ຄມາຍ ມຓ຺ຑເປຍ຺ຍກຖາຍ ອປຸພ຺ພຕ຺ຖານຸວຓ຺ຓນາ. ຕຕ຺ຖ ມຓ຺ຑເປຍ຺ຍນ຺ຕິ ຍຖາ ສມ຺ປນ຺ນໍ ນິມ຺ມລໍ ວິປ຺ປສນ຺ນໍ ສປ຺ປິ ສປ຺ປິມຓ຺ໂຑຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ວິປ຺ປສນ຺ນຏ຺ເຐນ ມຓ຺ໂຑ, ປາຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ເປຍ຺ຍໍ. ຍຎ຺ຫິ ປິວິຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣວີຖິຍໍ ປຕິຕາ ວິສຎ຺ຎິໂນ ອຕ຺ຕໂນ ສາຏກາທີນມ຺ປິ ອສ຺ສາມິກາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕໍ ປສນ຺ນມ຺ປິ ນ ປາຕພ຺ພໍ. ມຍ຺ຫໍ ປນ ອິທໍ ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍສງ຺ຄຫິຕໍ ສາສນພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສມ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ນິມ຺ມລຕ຺ຕາ ວິປ຺ປສນ຺ນຕ຺ຕາ ມຓ຺ຑຎ຺ຈ ຫິຕສຸຂາວຫຕ຺ຕາ ເປຍ຺ຍຎ຺ຈາຕິ ມຓ຺ຑເປຍ຺ຍນ຺ຕິ ທີເປຕິ. ມຓ຺ໂຑ ເປຍ຺ໂຍ ເອຕ຺ຖາຕິ ມຓ຺ຑເປຍ຺ຍໍ. ກິໍ ຕໍ? ສາສນພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ. ກສ຺ມາ ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ນາມ? ອຸຕ຺ຕມຏ຺ເຐນ ນິພ຺ພານໍ ພ຺ຣຫ຺ມໍ ນາມ, ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍໍ ນິພ຺ພານຕ຺ຖາຍ ປວຕ຺ຕນໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຕ຺ຖາຍ ຈຣິຍາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສາສນພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ຕໍເຍວ. ສຕ຺ຖາ ສມ຺ມຸຂີຠູໂຕຕິ ອິທເມຕ຺ຖ ກາຣຓວຈນໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ສຕ຺ຖາ ສມ຺ມຸຂີຠູໂຕ, ຕສ຺ມາ ວີຣິຍປໂຍຄໍ ກຕ຺ວາ ປິວເຖຕໍ ມຓ຺ຑໍ. ພາຫິຣກຎ຺ຫິ ເຠສຊ຺ຊມຓ຺ຑໍ ເວຊ຺ຊສ຺ສ ອສມ຺ມຸຂາ ປິວນ຺ຕານໍ ປມາຓໍ ວາ ອຸຄ຺ຄມນນິຄ຺ຄມນໍ ວາ ນ ຊານາມາຕິ ອາສງ຺ກາ ໂຫຕິ. ເວຊ຺ຊສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ປນ ເວຊ຺ໂຊ ຊານິສ຺ສຕີຕິ ນິຣາສງ຺ກາ ປິວນ຺ຕິ. ເອວເມວໍ ອມ຺ຫາກຎ຺ຈ ຘມ຺ມສ຺ສາມີ ສຕ຺ຖາ ສມ຺ມຸຂີຠູໂຕຕິ ວີຣິຍໍ ກຕ຺ວາ ປິວຖາຕິ ມຓ຺ຑປາເນ ສນ຺ນິໂຍເຊຕິ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກປຣມຕ຺ເຖຫິ ຍຖາຣຫໍ ອນຸສາສຕີຕິ ສຕ຺ຖາ. ອປິຈ ‘‘ສຕ຺ຖາ ຠຄວາ ສຕ຺ຖວາໂຫ’’ຕິອາທິນາ (ມຫານິ. ໑໙໐) ນິທ຺ເທສນເຍນເປຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສນ຺ທິສ຺ສມາໂນ ມຸໂຂ ຠູໂຕຕິ ສມ຺ມຸຂີຠູໂຕ.

ມຓ຺ຑເປຍ຺ຍນິທ຺ເທເສ ຕິຘຕ຺ຕມຓ຺ໂຑຕິ ຕິຘາຠາໂວ ຕິຘຕ຺ຕໍ. ຕິຘຕ຺ເຕນ ມຓ຺ໂຑ ຕິຘຕ຺ຕມຓ຺ໂຑ, ຕິວິເຘນ ມຓ຺ໂຑຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຕ຺ຖຣິ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕຕິ ອິທໍ ສພ຺ພາກາຣປຣິປຸຓ຺ຓມຓ຺ຑຕ຺ຕຍທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣິນິພ຺ພຸເຕປິ ປນ ສຕ຺ຖຣິ ເອກເທເສນ ມຓ຺ຑຕ຺ຕຍໍ ປວຕ຺ຕຕິເຍວ. ເຕເນວ ຈສ຺ສ ນິທ຺ເທເສ ‘‘ສຕ຺ຖຣິ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ກຕໂມ ເທສນາມຓ຺ໂຑຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ເທສນາມຓ຺ໂຑຕິ ຘມ຺ມເທສນາ ເອວ ມຓ຺ໂຑ. ປຏິຄ຺ຄຫມຓ຺ໂຑຕິ ເທສນາປຏິຄ຺ຄາຫໂກ ເອວ ມຓ຺ໂຑ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍມຓ຺ໂຑຕິ ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍເມວ ມຓ຺ໂຑ.

ອາຈິກ຺ຂນາຕິ ເທເສຕພ຺ພານໍ ສຈ຺ຈາທີນໍ ອິມານິ ນາມານີຕິ ນາມວເສນ ກຖນາ. ເທສນາຕິ ທສ຺ສນາ. ປຎ຺ຎາປນາຕິ ຊານາປນາ, ຎາຓມຸເຂ ຐປນາ ວາ. ອາສນໍ ຐເປນ຺ໂຕ ຫິ ‘‘ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຏ຺ຐປນາຕິ ປຎ຺ຎາປນາ, ປວຕ຺ຕນາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຎາຓມຸເຂ ຐປນາ ວາ. ວິວຣຓາຕິ ວິວຏກຣຓໍ, ວິວຣິຕ຺ວາ ທສ຺ສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຠຊນາຕິ ວິຠາຄກິຣິຍາ, ວິຠາຄໂຕ ທສ຺ສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຕ຺ຕານີກມ຺ມນ຺ຕິ ປາກຏຠາວກຣຓໍ. ອຖ ວາ ອາຈິກ຺ຂນາຕິ ເທສນາທີນໍ ຉນ຺ນໍ ປທານໍ ມູລປທໍ. ເທສນາທີນິ ຉ ປທານິ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖວິວຣຓຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ເທສນາຕິ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູນໍ ວເສນ ສງ຺ເຂປໂຕ ປຐມໍ ອຸທ຺ເທສວເສນ ເທສນາ. ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ ຫິ ສງ຺ເຂເປນ ວຸຕ຺ຕໍ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕິ. ປຎ຺ຎາປນາຕິ ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູນໍ ວເສນ ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕໂຕສເນນ ພຸທ຺ຘິນິສາເນນ ຈ ປຐມໍ ສງ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ນິທ຺ເທສວເສນ ປຎ຺ຎາປນາ. ປຏ຺ຐປນາຕິ ເຕສໍເຍວ ນິທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ນິທ຺ເທສສ຺ສ ປຏິນິທ຺ເທສວເສນ ວິຕ຺ຖາຣຕຣວຈເນນ ປຎ຺ຎາປນາ. ວິວຣຓາຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສາປິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວຈເນນ ວິວຣຓາ. ວິຠຊນາຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວຸຕ຺ຕສ຺ສາປິ ວິຠາຄກຣເຓນ ວິຠຊນາ. ອຸຕ຺ຕານີກມ຺ມນ຺ຕິ ວິວຏສ຺ສ ວິຕ຺ຖາຣຕຣວຈເນນ, ວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ນິທສ຺ສນວຈເນນ ອຸຕ຺ຕານີກຣຓໍ. ອຍໍ ເທສນາ ເນຍ຺ຍານມ຺ປິ ປຏິເວຘາຍ ໂຫຕິ. ເຍວາປນຎ຺ເຎປິ ເກຈີຕິ ປິຍງ຺ກຣມາຕາທິກາ ວິນິປາຕິກາ ຄຫິຕາ. ວິຎ຺ຎາຕາໂຣຕິ ປຏິເວຘວເສນ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຕາໂຣ. ເອເຕ ຫິ ຠິກ຺ຂຸອາທໂຍ ປຏິເວຘວເສນ ຘມ຺ມເທສນໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕີຕິ ປຏິຄ຺ຄຫາ. ອຍເມວາຕິອາທີນິ ປຐມຎາຓນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖານິ. ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ນິພ຺ພາເນນ ສໍສນ຺ທນໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຕ຺ຖາຍ ຈຣິຍາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໒໓໙. ອິທານິ ອຘິໂມກ຺ຂມຓ຺ໂຑຕິອາທີຫິ ຕສ຺ມິໍ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ວິຊ຺ຊມານານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພລໂພຊ຺ຌງ຺ຄມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ມຓ຺ຑເປຍ຺ຍວິຘາເນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຘິໂມກ຺ຂມຓ຺ໂຑຕິ ອຘິໂມກ຺ຂສງ຺ຂາໂຕ ມຓ຺ໂຑ. ກສໂຏຕິ ປສາທວິຣຫິໂຕ ອາວິໂລ. ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາຕິ ສມຸຈ຺ເຉທວເສນ ປຫາຍ. ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ອຘິໂມກ຺ຂມຓ຺ຑໍ ປິວຕີຕິ ມຓ຺ຑເປຍ຺ຍນ຺ຕິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໂຕ ອຘິໂມກ຺ຂມຓ຺ຑສ຺ສ ອນຎ຺ຎຕ຺ເຕປິ ສຕິ ອຎ຺ຎໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ໂວຫາຣວເສນ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຍຖາ ໂລເກ ນິສທໂປຕໂກ ນິສທໂປຕສຣີຣສ຺ສ ອນຎ຺ຎຕ຺ເຕປິ ສຕິ ນິສທໂປຕສ຺ສ ສຣີຣນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຍຖາ ຈ ປາຬິຍໍ ‘‘ຜຸສິຕຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ຘມ຺ມໂຕ ອນຎ຺ໂຎປິ ຠາໂວ ອຎ຺ໂຎ ວິຍ ວຸຕ຺ໂຕ, ຍຖາ ຈ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ຜຸສນລກ຺ຂໂຓ ຜສ຺ໂສ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑ ຘມ຺ມຸທ຺ເທສວາຣ ຜສ຺ສປຎ຺ຈມກຣາສິວຓ຺ຓນາ) ຘມ຺ມໂຕ ອນຎ຺ຎມ຺ປິ ລກ຺ຂຓໍ ອຎ຺ຎໍ ວິຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວມິທນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປິວຕີຕິ ເຈຕ຺ຖ ຕໍສມງ຺ຄິປຸຄ຺ຄໂລຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕໍສມງ຺ຄິປຸຄ຺ຄໂລ ຕໍ ມຓ຺ຑໍ ປິວຕີຕິ ກຕ຺ວາ ເຕນ ປຸຄ຺ຄເລນ ໂສ ມຓ຺ໂຑ ປາຕພ຺ພໂຕ ມຓ຺ຑເປຍ຺ຍໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ມຓ຺ຑເປຍ຺ໂຍ’’ຕິ ຈ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘‘ມຓ຺ຑເປຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາໂສ ກໂຕ. ເສສານມ຺ປິ ອິມິນາ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອປຸພ຺ເພສຸ ປນ ປຣິຬາໂຫຕິ ປີຓນລກ຺ຂຓາຍ ປີຕິຍາ ປຏິປກ຺ໂຂ ກິເລສສນ຺ຕາໂປ. ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລນ຺ຕິ ອຸປສມປຏິປກ຺ໂຂ ກິເລສວເສນ ໂອຬາຣິກຠາໂວ ອສນ຺ຕຠາໂວ. ອປ຺ປຏິສງ຺ຂາຕິ ປຏິສງ຺ຂານປຏິປກ຺ໂຂ ກິເລສວເສນ ອສມວາຫິຕຠາໂວ.

໒໔໐. ປຸນ ອຎ຺ເຎນ ປຣິຍາເຍນ ມຓ຺ຑເປຍ຺ຍວິຘິໍ ນິທ຺ທິສິຕຸກາໂມ ອຕ຺ຖິ ມຓ຺ໂຑຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິເຍ. ອຕ຺ຖຣໂສຕິອາທີສຸ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ອຘິມຸຈ຺ຈນໍ ອຕ຺ໂຖ, ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຘມ຺ໂມ, ຕເທວ ນານາກິເລເສຫິ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິມຸຕ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖຣໂສ. ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ຘມ຺ມຣໂສ. ຕສ຺ສາ ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ວິມຸຕ຺ຕິຣໂສ. ອຖ ວາ ອຕ຺ຖປຏິລາຠຣຕິ ອຕ຺ຖຣໂສ, ຘມ຺ມປຏິລາຠຣຕິ ຘມ຺ມຣໂສ, ວິມຸຕ຺ຕິປຏິລາຠຣຕິ ວິມຸຕ຺ຕິຣໂສ. ຣຕີຕິ ຈ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ຕທາຣມ຺ມຓາ ວາ ປີຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ເສສປເທສຸປິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມສ຺ມິໍ ປຣິຍາເຍ ມຓ຺ຑສ຺ສ ເປຍ຺ຍໍ ມຓ຺ຑເປຍ຺ຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ.

ເອວໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາທິໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມປຏິປາຏິຍາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພລໂພຊ຺ຌງ຺ຄມຄ຺ຄງ຺ຄານໍ ວເສນ ມຓ຺ຑເປຍ຺ຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸນ ອນ຺ເຕ ຐິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍມຓ຺ຑໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ມຄ຺ຄສ຺ສ ປຘານຕ຺ຕາ ມຄ຺ຄໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຏິປາຏິວເສນ ມຄ຺ຄງ຺ຄໂພຊ຺ຌງ຺ຄພລອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ທສ຺ເສສິ. ອາຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ເຐນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາ ມຓ຺ໂຑຕິອາທໂຍ ຍຖາໂຍຄໍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາ ມຓ຺ຑາ. ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຖຏ຺ເຐນ ສຈ຺ຈາ ມຓ຺ໂຑຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ທຸກ຺ຂສມຸທຍານໍ ມຓ຺ຑຕ຺ຕາຠາວາ ມຫາຫຕ຺ຖິປທສຸຕ຺ເຕ (ມ. ນິ. ໑.໓໐໐) ວິຍ ສຈ຺ຈຎາຓານິ ສຈ຺ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປກາສິນິຍາ ປຏິສມ຺ຠິທາມຄ຺ຄ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ມຓ຺ຑເປຍ຺ຍກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ມຫາວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ.