໙. ມຄ຺ຄກຖາ

ມຄ຺ຄກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໓໗. ອິທານິ ເຕສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ວິປລ຺ລາສານໍ ປຫານກຣໍ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ກຖິຕາຍ ມຄ຺ຄກຖາຍ ອປຸພ຺ພຕ຺ຖານຸວຓ຺ຓນາ. ຕຕ຺ຖ ມຄ຺ໂຄຕິ ເກນຏ຺ເຐນ ມຄ຺ໂຄຕິ ໂຍ ພຸທ຺ຘສາສເນ ມຄ຺ໂຄຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ໂສ ເກນຏ຺ເຐນ ມຄ຺ໂຄ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ ປຫານາຍາຕິອາທີສຸ ທສສຸ ປຣິຍາເຍສຸ ປຐໂມ ປຐໂມ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ມຄ຺ຄງ຺ຄສ຺ສ ອຸຊຸວິປຈ຺ຈນີກວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ. ມຄ຺ໂຄ ເຈວ ເຫຕຸ ຈາຕິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ກິຈ຺ຈສ຺ສ ກຣຓາຍ ປຏິປທຏ຺ເຐນ ມຄ຺ໂຄ, ສມ຺ປາປກຏ຺ເຐນ ເຫຕຸ. ເຕນ ມຄ຺ຄສ຺ສ ປຏິປທຏ຺ໂຐ ສມ຺ປາປກຏ຺ໂຐ ຈ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ‘‘ອຍໍ ມຄ຺ໂຄ ອຍໍ ປຏິປທາ’’ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໕.໕, ໔໘) ຫິ ປຏິປທາ ມຄ຺ໂຄ, ‘‘ມຄ຺ຄສ຺ສ ນິຍ຺ຍານຏ຺ໂຐ ເຫຕຸຏ຺ໂຐ’’ຕິອາທີສຸ (ປຏິ. ມ. ໒.໘) ສມ຺ປາປໂກ ເຫຕຸ. ເອວໍ ທ຺ວີຫິ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ‘‘ມຄ຺ໂຄຕິ ເກນຏ຺ເຐນ ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ ໂຫຕິ. ສຫຊາຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນາຍາຕິ ອຕ຺ຕນາ ສຫຊາຕານໍ ອຣູປຘມ຺ມານໍ ສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍາທິຠາເວນ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນຠາວາຍ. ກິເລສານໍ ປຣິຍາທານາຍາຕິ ຕໍຕໍມຄ຺ຄວຊ຺ຌານໍ ວຸຕ຺ຕາວເສສກິເລສານໍ ເຂປນາຍ. ປຏິເວຘາທິວິໂສຘນາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ‘‘ໂກ ຈາທິ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ, ສີລຎ຺ຈ ສຸວິສຸທ຺ຘໍ ທິຏ຺ຐິ ຈ ອຸຊຸກາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໓໖໙, ໓໘໑) ວຈນໂຕ ສີລຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐິ ຈ ສຈ຺ຈປຏິເວຘສ຺ສ ອາທິ. ໂສ ຈ ອາທິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ວິສຸຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ປຏິເວຘາທິວິໂສຘນາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານາຍາຕິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສກກິຈ຺ເຈ ປຕິຏ຺ຐານາຍ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ໂວທານາຍາຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິສຸທ຺ຘຠາວາຍ. ວິເສສາຘິຄມາຍາຕິ ໂລກິຍໂຕ ວິເສສປຏິລາຠາຍ. ອຸຕ຺ຕຣິ ປຏິເວຘາຍາຕິ ໂລກິຍໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຏິວິຊ຺ຌນຕ຺ຖາຍ. ສຈ຺ຈາຠິສມຍາຍາຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ເອກາຠິສມຍາຍ ກິຈ຺ຈນິປ຺ຜຕ຺ຕິວເສນ ເອກປຏິເວຘາຍ. ນິໂຣເຘ ປຕິຏ຺ຐາປນາຍາຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ ນິພ຺ພາເນ ປຕິຏ຺ຐາປນຕ຺ຖາຍ. ສກທາຄາມິມຄ຺ຄກ຺ຂຓາທີສຸ ອຏ຺ຐ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ຕໍຕໍມຄ຺ຄວຊ຺ຌກິເລສປ຺ປຫານໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ວຈເນ ກາຣຓໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕເມວ. ຍສ຺ມາ ອຸປຣູປຣິມຄ຺ເຄນາປິ ສຸຏ຺ຐຸ ອາທິວິໂສຘນາ ສຸຏ຺ຐຸ ຈິຕ຺ຕໂວທານຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕານິປິ ປທານິ ວຸຕ຺ຕານິ.

ທສ຺ສນມຄ຺ໂຄຕິອາທີຫິ ຍາວ ປຣິໂຍສານາ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ລກ຺ຂຓວເສນ ມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕານິ ສພ຺ພານິປິ ປທານິ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ. ເອວເມຕ຺ຖ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ມຄ຺ໂຄ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ເຫຕຸຏ຺ເຐນ ມຄ຺ໂຄຕິ ຈ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ນິປ຺ປຣິຍາຍມຄ຺ຄຕ຺ຕາ ຈສ຺ສ ປຸນ ‘‘ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ເຐນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາຕິ ອາທີນິ ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນໍ ອຕ຺ຖວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ, ນ ມຄ຺ຄຏ຺ຐວເສນ. ສຈ຺ຈານີຕິ ເຈຕ຺ຖ ສຈ຺ຈຎາຓານິ. ສພ຺ເພປິ ເຕ ຘມ຺ມາ ນິພ຺ພານສ຺ສ ປຏິປທຏ຺ເຐນ ມຄ຺ໂຄ. ອນ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕໍ ນິພ຺ພານໍ ປນ ສໍສາຣທຸກ຺ຂາຠິຠູເຕຫິ ທຸກ຺ຂນິສ຺ສຣຓຕ຺ຖິເກຫິ ສປ຺ປຸຣິເສຫິ ມຄ຺ຄີຍຕິ ຄເວສີຍຕີຕິ ມຄ຺ໂຄຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ມຄ຺ຄກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.