໓໒. ອານນ຺ຕຣິກສມາຘິຎາຓນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໘໐. ອານນ຺ຕຣິກສມາຘິຎາຓນິທ຺ເທເສ ເນກ຺ຂມ຺ມວເສນາຕິອາທີສຸ ເນກ຺ຂມ຺ມອພ຺ຍາປາທອາໂລກສຎ຺ຎາອວິກ຺ເຂປຘມ຺ມວວຕ຺ຖານຎາຓປາໂມຊ຺ຊານິ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກສ຺ສ ອຸປຈາຣຊ຺ຌານສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ກິເລສສ຺ສ ວິປກ຺ຂຠູຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ເອກຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເອວ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອກຄ຺ຄຕາ ອວິກ຺ເຂໂປຕິ ເອກຄ຺ຄສ຺ສ ຠາໂວ ເອກຄ຺ຄຕາ, ນານາຣມ຺ມເຓ ນ ວິກ຺ຂິປຕິ ເຕນ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອວິກ຺ເຂໂປ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອກຄ຺ຄຕາສງ຺ຂາໂຕ ອວິກ຺ເຂໂປຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມາຘີຕິ ເອກາຣມ຺ມເຓ ສມໍ ອາຘີຍຕິ ເຕນ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມາຘິ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ສ ສມາຘິສ຺ສ ວເສນາຕິ ອຸປຈາຣສມາຘິນາປິ ສມາຫິຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຍຖາຠູຕາວໂພຘໂຕ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສ຺ສ ສມາຘິສ຺ສ ວເສນ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຎາຓນ຺ຕິ ມຄ຺ຄຎາຓໍ ຍຖາກ຺ກເມນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຂີຍນ຺ຕີຕິ ສມຸຈ຺ເຉທວເສນ ຂີຍນ຺ຕິ. ອິຕີຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ນິຄມນໍ. ປຐມໍ ສມໂຖຕິ ປຸພ຺ພຠາເຄ ສມາຘິ ໂຫຕິ. ປຈ຺ຉາ ຎາຓນ຺ຕິ ອປຣຠາເຄ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຎາຓໍ ໂຫຕິ.

ກາມາສໂວຕິ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິກຣາໂຄ. ຠວາສໂວຕິ ຣູປາຣູປຠເວສຸ ຉນ຺ທຣາໂຄ ຌານນິກນ຺ຕິ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິສຫຊາໂຕ ຣາໂຄ ຠວວເສນ ປຕ຺ຖນາ. ທິຏ຺ຐາສໂວຕິ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິໂຍ. ອວິຊ຺ຊາສໂວຕິ ທຸກ຺ຂາທີສຸ ອຏ຺ຐສຸ ຐາເນສຸ ອຎ຺ຎາຓໍ. ຠຸມ຺ມວຈເນນ ໂອກາສປຸຈ຺ຉໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນາ’’ຕິອາທິນາ ອາສວກ຺ຂຍກເຣນ ມຄ຺ເຄນ ອາສວກ຺ຂຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ເອຕ຺ຖາ’’ຕິ ໂອກາສວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກຕໍ, ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອນວເສໂສຕິ ນຕ຺ຖິ ເອຕສ຺ສ ອວເສໂສຕິ ອນວເສໂສ. ອປາຍຄມນີໂຍຕິ ນິຣຍຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິເປຕ຺ຕິວິສຍາສຸຣກາຍາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຸຂສງ຺ຂາຕາ ອຍາ ອເປຕຕ຺ຕາ ອປາຍາ, ຍສ຺ສ ສໍວິຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອປາເຍ ຄເມຕີຕິ ອປາຍຄມນີໂຍ. ອາສວກ຺ຂຍກຖາ ທຸຠໂຕວຸຏ຺ຐານກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕາ.

ອວິກ຺ເຂປວເສນາຕິ ປວຕ຺ຕມານສ຺ສ ສມາຘິສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍຠູຕສມາຘິວເສນ. ປຖວີກສິຓວເສນາຕິອາທີສຸ ທສ ກສິຓານິ ຕທາຣມ຺ມຓິກອປ຺ປນາສມາຘິວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ, ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິອາທໂຍ ມຣຓສ຺ສຕິ ອຸປສມານຸສ຺ສຕິ ຈ ອຸປຈາຣຊ຺ຌານວເສນ ວຸຕ຺ຕາ, ອານາປານສ຺ສຕິ ກາຍຄຕາສຕິ ຈ ອປ຺ປນາສມາຘິວເສນ ວຸຕ຺ຕາ, ທສ ອສຸຠາ ປຐມຊ຺ຌານວເສນ ວຸຕ຺ຕາ.

ພຸທ຺ຘໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອນຸສ຺ສຕິ ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິ. ‘‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫ’’ນ຺ຕິອາທິພຸທ຺ຘຄຸຓາຣມ຺ມຓາຍ (ມ. ນິ. ໑.໗໔; ອ. ນິ. ໓.໗໑; ໙.໒໗) ສຕິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ, ຕສ຺ສາ ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິຍາ ວເສນ. ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອນຸສ຺ສຕິ ຘມ຺ມານຸສ຺ສຕິ. ‘‘ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທິຘມ຺ມຄຸຓາຣມ຺ມຓາຍ ສຕິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ສງ຺ຆໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອນຸສ຺ສຕິ ສງ຺ຆານຸສ຺ສຕິ. ‘‘ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ’’ຕິອາທິສງ຺ຆຄຸຓາຣມ຺ມຓາຍ ສຕິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ສີລໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອນຸສ຺ສຕິ ສີລານຸສ຺ສຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ອຂຓ຺ຑຕາທິສີລຄຸຓາຣມ຺ມຓາຍ ສຕິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຈາຄໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອນຸສ຺ສຕິ ຈາຄານຸສ຺ສຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ມຸຕ຺ຕຈາຄຕາທິຈາຄຄຸຓາຣມ຺ມຓາຍ ສຕິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເທວຕາ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອນຸສ຺ສຕິ ເທວຕານຸສ຺ສຕິ. ເທວຕາ ສກ຺ຂິຏ຺ຐາເນ ຐເປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສທ຺ຘາທິຄຸຓາຣມ຺ມຓາຍ ສຕິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອານາປາເນ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສຕິ ອານາປານສ຺ສຕິ. ອານາປານນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາຍ ສຕິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ມຣຓໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສຕິ ມຣຓສ຺ສຕິ. ເອກຠວປຣິຍາປນ຺ນຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຸປຈ຺ເຉທສງ຺ຂາຕມຣຓາຣມ຺ມຓາຍ ສຕິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ກຸຈ຺ຉິຕານໍ ເກສາທີນໍ ປຏິກູລານໍ ອາຍຕ຺ຕາ ອາກຣຕ຺ຕາ ກາໂຍຕິສງ຺ຂາເຕ ສຣີເຣ ຄຕາ ປວຕ຺ຕາ, ຕາທິສໍ ວາ ກາຍໍ ຄຕາ ສຕິ ກາຍຄຕາສຕິ. ‘‘ກາຍຄຕສຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ຣສ຺ສໍ ອກຕ຺ວາ ‘‘ກາຍຄຕາສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຕເຖວ ອິຘາປິ ກາຍຄຕາສຕິວເສນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເກສາທິເກສຸ ກາຍໂກຏ຺ຐາເສສຸ ປຏິກູລນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາຍ ສຕິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອຸປສມໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອນຸສ຺ສຕິ ອຸປສມານຸສ຺ສຕິ. ສພ຺ພທຸກ຺ຂູປສມາຣມ຺ມຓາຍ ສຕິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ທສ ອສຸຠາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາ.

໘໑. ທີຆໍ ອສ຺ສາສວເສນາຕິອາທີນິ ອປ຺ປນູປຈາຣສມາຘິເຠທໍເຍວ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕານິ. ທີຆໍ ອສ຺ສາສວເສນາຕິ ທີຆນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕອສ຺ສາສວເສນ. ‘‘ທີຆໍ ວາ ອສ຺ສສນ຺ໂຕ ທີຆໍ ອສ຺ສສາມີຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໓໗໔; ມ. ນິ. ໑.໑໐໗; ໓.໑໔໘) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ສພ຺ພກາຍປຏິສໍເວທີຕິ ສພ຺ພສ຺ສ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສກາຍສ຺ສ ປຏິສໍເວທີ. ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ກາຍສງ຺ຂາຣນ຺ຕິ ໂອຬາຣິກໍ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສງ຺ຂາຕໍ ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ປສ຺ສມ຺ເຠນ຺ໂຕ ວູປສເມນ຺ໂຕ. ‘‘ທີຆໍ ຣສ຺ສໍ ສພ຺ພກາຍປຏິສໍເວທີ ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ກາຍສງ຺ຂາຣ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາວ ຈຕຸກ຺ເກນ ອປ຺ປນາສມາຘິ ວຸຕ຺ໂຕ. ປີຕິປຏິສໍເວທີຕິ ປີຕິໍ ປາກຏໍ ກໂຣນ຺ໂຕ. ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣປຏິສໍເວທີຕິ ສຎ຺ຎາເວທນາສງ຺ຂາຕໍ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣໍ ປາກຏໍ ກໂຣນ຺ໂຕ. ອຠິປ຺ປໂມທຍໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ໂມເທນ຺ໂຕ. ສມາທຫໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຣມ຺ມເຓ ຈິຕ຺ຕໍ ສມໍ ຐເປນ຺ໂຕ. ວິໂມຈຍໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ນີວຣຓາທີຫິ ວິໂມເຈນ຺ໂຕ. ປີຕິປຏິສໍເວທີ ສຸຂປຏິສໍເວທີ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣປຏິສໍເວທີ ປສ຺ສມ຺ຠຍໍ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣນ຺ຕິ ຈຕຸກ຺ກຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕປຏິສໍເວທີ ອຠິປ຺ປໂມທຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາທຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິໂມຈຍໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈຕຸກ຺ກຎ຺ຈ ອປ຺ປນາສມາຘິວເສນ ວິປສ຺ສນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສມາຘິວເສນ ຈ ວຸຕ຺ຕານິ. ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີຕິ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາວເສນ. ວິຣາຄານຸປສ຺ສີຕິ ນິພ຺ພິທານຸປສນາວເສນ. ນິໂຣຘານຸປສ຺ສີຕິ ຠງ຺ຄານຸປສ຺ສນາວເສນ. ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີຕິ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນີວິປສ຺ສນາວເສນ. ສາ ຫິ ຕທງ຺ຄວເສນ ສທ຺ຘິໍ ຂນ຺ຘາຠິສງ຺ຂາເຣຫິ ກິເລເສ ປຣິຈ຺ຈຊຕິ. ສງ຺ຂຕໂທສທສ຺ສເນນ ຈ ຕພ຺ພິປຣີເຕ ນິພ຺ພາເນ ຕນ຺ນິນ຺ນຕາຍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ. ອິທໍ ຈຕຸກ຺ກໍ ວິປສ຺ສນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສມາຘິວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອສ຺ສາສວເສນ ປສ຺ສາສວເສນາຕິ ເຈຕ຺ຖ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສປວຕ຺ຕິມຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ຕທາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ. ວິຕ຺ຖາໂຣ ປເນຕ຺ຖ ອານາປານກຖາຍໍ ອາວິຠວິສ຺ສຕິ.

ອານນ຺ຕຣິກສມາຘິຎາຓນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.