໓. ຍຸຕ຺ຕິຫາຣວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໑໘. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ຍຸຕ຺ຕິຫາໂຣຕິອາທິ ຍຸຕ຺ຕິຫາຣວິຠງ຺ໂຄ. ຕຕ຺ຖ ກິໍ ໂຍຊຍຕີຕິ ຍຸຕ຺ຕິຫາຣສ຺ສ ວິສຍໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ໂກ ປເນຕສ຺ສ ວິສໂຍ? ອຕຖາກາເຣນ ຄຍ຺ຫມານາ ສຸຕ຺ຕຕ຺ຖາ ວິສໂຍ, ເຕ ຫິ ເຕນ ສາຕິສຍໍ ຍາຖາວໂຕ ຍຸຕ຺ຕິນິທ຺ຘາຣເຓນ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ອິຕເຣສຸປິ ອຍໍ ຫາໂຣ ອິຈ຺ຉິໂຕ ເອວ. ຕໍ ປນ ຠູຕກຖນມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມາ ປນາຍໍ ຍຸຕ຺ຕິຄເວສນາ ນາມ ນ ມຫາປເທເສນ ວິນາ, ຕສ຺ມາ ຍຸຕ຺ຕິຫາຣໍ ວິຠຊນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ລກ຺ຂຓໍ ຕາວ ອຸປທິສິຕຸໍ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາປເທສາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ມຫາປເທສາຕິ ມຫາອປເທສາ, ພຸທ຺ຘາທໂຍ ມຫນ຺ເຕ ອປທິສິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕານິ ມຫາກາຣຓານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ມຫາປເທສາຕິ ມຫາໂອກາສາ, ມຫນ຺ຕານິ ຘມ຺ມສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐານານີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ວຈນຕ຺ໂຖ – ອປທິສ຺ສຕີຕິ ອປເທໂສ, ພຸທ຺ໂຘ ອປເທໂສ ເອຕສ຺ສາຕິ ພຸທ຺ຘາປເທໂສ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ‘‘ສມ຺ມຸຂາ ເມຕໍ ຠຄວໂຕ ສຸຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ເກນຈິ ອາຠຕສ຺ສ ຄນ຺ຖສ຺ສ ຘມ຺ໂມຕິ ວາ ອຘມ຺ໂມຕິ ວາ ວິນິຈ຺ຉຍເນ ກາຣຓໍ. ກິໍ ປນ ຕນ຺ຕິ? ຕສ຺ສ ຕຖາ ອາຠຕສ຺ສ ສຸຕ຺ໂຕຕຣຓາທິ ເອວ. ຍທິ ເອວໍ ກຖໍ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ? ອປທິສິຕປ຺ປເຠທໂຕ. ຘມ຺ມສ຺ສ ຫິ ທ຺ເວ ສມ຺ປທາໂຍ ຠຄວາ ສາວກາ ຈ. ເຕສຸ ສາວກາ ສງ຺ຆຄຓປຸຄ຺ຄລວເສນ ຕິວິຘາ. ‘‘ເອວມມຸມ຺ຫາ ມຍາຍໍ ຘມ຺ໂມ ປຏິຄ຺ຄຫິໂຕ’’ຕິ ອປທິສິຕພ຺ພານໍ ເຠເທນ ຈຕ຺ຕາໂຣ. ເຕນາຫ – ‘‘ພຸທ຺ຘາປເທໂສ…ເປ… ເອກຕ຺ເຖຣາປເທໂສ’’ຕິ. ຕານິ ປທພ຺ຍຎ຺ຊນານີຕິ ເກນຈິ ອາຠຕສຸຕ຺ຕສ຺ສ ປທານິ ພ຺ຍຎ຺ຊນານິ ຈ, ອຕ຺ຖປທານິ ເຈວ ພ຺ຍຎ຺ຊນປທານິ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສໍວຓ຺ຓເກນ ວາ ສໍວຓ຺ຓນາວເສນ ອາຫຣິຍມານານິ ປທພ຺ຍຎ຺ຊນານິ. ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕາຣຍິຕພ຺ພານີຕິ ສຸຕ຺ເຕ ອນຸປ຺ປເວສິຕພ຺ພານິ. ສນ຺ທສ຺ສຍິຕພ຺ພານີຕິ ສໍສນ຺ເທຕພ຺ພານິ. ອຸປນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພານີຕິ ປກ຺ຂິປິຕພ຺ພານິ.

ສຸຕ຺ຕາທີນິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກຕມສ຺ມິ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ເອກຄາຖາມຕ຺ຕມ຺ປິ ສຈ຺ຈວິນິມຸຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ສຸຕ຺ເຕຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຈຕູສຸ ອຣິຍສຈ຺ເຈສູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ຕີຓິ ປິຏການິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອິມິນາ ເນຕ຺ຕິວຈເນນ ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ສໍສນ຺ທຕິ ເຈວ ສເມຕິ ຈາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍາວເທວ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານຕ຺ຖາ ຠຄວໂຕ ເທສນາ, ສາ ເອກນ຺ເຕນ ຣາຄາທິກິເລສວູປສມໍ ວທຕີຕິ ວິນເຍຕິປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຣາຄວິນເຍ’’ຕິອາທິມາຫ. ວິນໂຍຕິ ຫິ ກາຣຓໍ ຣາຄາທິວູປສມນິມິຕ຺ຕໍ ອິຘາຘິປ຺ເປຕໍ. ຍຖາຫ –

‘‘ເຍ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ໂຄຕມິ, ຘມ຺ເມ ຊາເນຍ຺ຍາສິ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ສຣາຄາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ວິຣາຄາຍ, ສຎ຺ໂຎຄາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ວິສຎ຺ໂຎຄາຍ, ອາຈຍາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ອປຈຍາຍ, ມຫິຈ຺ຉຕາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາຍ, ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ, ສງ຺ຄຓິກາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ປວິເວກາຍ, ໂກສຊ຺ຊາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ວີຣິຍາຣມ຺ຠາຍ, ທຸພ຺ຠຣຕາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ສຸຠຣຕາຍ, ເອກໍເສນ ໂຄຕມິ ຘາເຣຍ຺ຍາສິ ‘ເນໂສ ຘມ຺ໂມ, ເນໂສ ວິນໂຍ, ເນຕໍ ສຕ຺ຖຸສາສນ’ນ຺ຕິ. ເຍ ຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ໂຄຕມິ, ຘມ຺ເມ ຊາເນຍ຺ຍາສິ ອິເມ ຘມ຺ມາ ວິຣາຄາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ສຣາຄາຍ, ວິສຎ຺ໂຎຄາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ສຎ຺ໂຎຄາຍ, ອປຈຍາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ອາຈຍາຍ, ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ມຫິຈ຺ຉຕາຍ, ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ປວິເວກາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ສງ຺ຄຓິກາຍ, ວີຣິຍາຣມ຺ຠາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ໂກສຊ຺ຊາຍ, ສຸຠຣຕາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ທຸພ຺ຠຣຕາຍ, ເອກໍເສນ ໂຄຕມິ ຘາເຣຍ຺ຍາສິ ‘ເອໂສ ຘມ຺ໂມ, ເອໂສ ວິນໂຍ, ເອຕໍ ສຕ຺ຖຸສາສນ’’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໔໐໖).

ຘມ຺ມຕາຍນ຺ຕິປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາເທ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ຫິ ຐິຕາວ ສາ ຘາຕຸ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕາ ຘມ຺ມນິຍາມຕາຕິ (ອ. ນິ. ໓.໑໓໗) ວຸຕ຺ໂຕ. ‘‘ຘມ຺ມຕາຍໍ ອຸປນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພານີ’’ຕິ ອິທໍ ປາຬິຍໍ ນຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຖທສ຺ສນວເສນ ປນ ອິຘ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປວຕ຺ຕິໍ ນິວຕ຺ຕິໍ ຕທຸປາຍຎ຺ຈ ພາຘກາທິຠາເວ ນິຍຕໍ ປຣິທີເປນ຺ໂຕ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕຣຕິ ນາມ. ເອກນ຺ເຕນ ຣາຄາທິກິເລສວິນຍໍ ວທນ຺ໂຕ ວິນເຍ ສນ຺ທິສ຺ສຕິ ນາມ. ຕຖາ ສສ຺ສຕໍ ອຸຈ຺ເຉທຎ຺ຈ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ເອກຕ຺ຕນຍາທິປຣິທີປເນນ ສຠາວຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຠາວໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ຘມ຺ມຕໍ ນ ວິໂລເມຕິ ນາມ.

ເອວໍວິໂຘ ຈ ກາມາສວາທິກໍ ອາສວໍ ນ ອຸປ຺ປາເທຕີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຍທິ ຈຕູສຸ ອຣິຍສຈ຺ເຈສູ’’ຕິອາທິມາຫ. ນນຸ ຈ ອນຸໂລມໂຕ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ປວຕ຺ຕິ, ປຏິໂລມໂຕ ນິວຕ຺ຕີຕິ ໂສ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ ອນຸປວິຏ຺ໂຐ ກສ຺ມາ ອິຘ ວິສຸໍ ຄຫິໂຕຕິ? ສຈ຺ຈເມຕໍ. ອິຘ ປນ ວິສຸໍ ຄຫຓໍ ຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິທສ຺ສເນນ ອນິຈ຺ຈປຈ຺ຈຍລກ຺ຂຓໍ ອສມຕ຺ຖປຈ຺ຈຍລກ຺ຂຓໍ ນິຣີຫປຈ຺ຈຍລກ຺ຂຓຎ຺ຈ ວິຠາເວຕ຺ວາ ເຕສໍ ອຸທຍວນ຺ຕຕາ ຕໂຕ ເອວ ວຍວນ຺ຕຕາ ຕທຸຠເຍນ ອນິຈ຺ຈຕາ ອຸທຍພ຺ພຍປຏິປີຬເນນ ທຸກ຺ຂຕາ ອນຕ຺ຕຕາຕິ ຕິລກ຺ຂຓສມາໂຍຄປຣິທີປນີ ສພ຺ພທິຏ຺ຐິຄຕກຸມຕິວິທ຺ຘໍສນີ ອນຎ຺ຎສາຘາຣຓາ ສາສນສມ຺ປຕ຺ຕິ ປກາສິຕາ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ສຸຕ຺ຕໍ ສຸຕ຺ຕານຸໂລມໍ ອາຈຣິຍວາໂທ ອຕ຺ຕໂນມຕີຕິ ອິທໍ ຈຕຸກ຺ກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ – ຕຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕໍ ນາມ ຕິສ຺ໂສ ສງ຺ຄີຕິໂຍ ອາຣຸຬ຺ຫານິ ຕີຓິ ປິຏການິ. ສຸຕ຺ຕານຸໂລມໍ ນາມ ມຫາປເທສາ, ຍໍ ‘‘ອນຸໂລມກປ຺ປິຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອາຈຣິຍວາໂທ ນາມ ອຏ຺ຐກຖາ. ອຕ຺ຕໂນມຕິ ນາມ ນຍຄ຺ຄາເຫນ ອນຸພຸທ຺ຘິຍາ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິຠານໍ. ຕຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຏິພາຫິຍໍ, ຕໍ ປຏິພາຫນ຺ເຕນ ສຕ຺ຖາວ ປຏິພາຫິໂຕ ໂຫຕິ. ອນຸໂລມກປ຺ປິຍໍ ປນ ສຸຕ຺ເຕນ ສເມນ຺ຕເມວ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ນ ອິຕຣໍ. ອາຈຣິຍວາໂທປິ ສຸຕ຺ເຕນ ສເມນ຺ໂຕ ເອວ ຄເຫຕພ຺ໂພ, ນ ອິຕໂຣ. ຕຖາ ອຕ຺ຕໂນມຕິ, ສາ ປນ ສພ຺ພທຸພ຺ພລາຕິ.

ອິທານິ ຍທຕ຺ຖໍ ອິຘ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາປເທສາ ອາຠຕາ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຈຕູຫິ ມຫາປເທເສຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຍນ຺ຕິ ຍໍ ຍໍ ອຕ຺ຖຊາຕຎ຺ຈ ຘມ຺ມຊາຕຎ຺ຈ. ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕຫິ ຈຕູຫິ ມຫາປເທເສຫິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ເຍນ ເຍນາຕິ ເຍນ ເຍນ ກາຣເຓນ. ຍຖາ ຍຖາຕິ ເຍນ ເຍນ ປກາເຣນ. ຕໍ ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ສໍວຓ຺ຓິຍມາເນ ສຸຕ຺ເຕ ອາຠເຕນ ກາຣເຓນ ປສງ຺ເຄນ ປກາເຣນ ຈ ສຸຕ຺ຕໂຕ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ສໍວຓ຺ຓນາວເສນ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ຈຕຸມຫາປເທສາວິຣຸທ຺ຘາຍ ຍຸຕ຺ຕິຍາ ສຸຕ຺ຕໂຕ ອຕ຺ເຖ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ຍຸຕ຺ຕິຫາຣໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໑໙. ອິທານິ ຕໍ ຍຸຕ຺ຕິນິທ຺ຘາຣຓໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິເຕນາ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ກຕິ ປທານີຕິ ກິຕ຺ຕການິ ປທານິ. ປຣິໂຍຄາຫິຕພ຺ພນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວິເຈຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຕ຺ຕການິ ປທານິ ຍຖາຘິປ຺ເປຕໍ ອຕ຺ຖໍ ອຠິວທນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຕການິ ປທານິ ຕທຕ຺ຖສ຺ເສກສ຺ສ ຎາຕຸໍ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ ‘‘ເອໂກ ປຎ຺ໂຫ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕານິ ປນ ເອກຄາຖາຍໍ ຍທິ ວາ ສພ຺ພານິ ປທານິ ຍາວ ຍທິ ວາ ເອກໍ ປທໍ ເອກໍ ອຕ຺ຖໍ ອຠິວທຕິ, ເອໂກເຍວ ໂສ ປຎ຺ໂຫຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ຍທິ ສພ຺ພານີ’’ຕິອາທິນາ. ຕນ຺ຕິ ຕໍ ປຎ຺ຫໍ. ອຎ຺ຎາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຊານິຕພ຺ພໍ. ກິໍ ອິເມ ຘມ຺ມາຕິອາທິ ອາຊານນາກາຣທສ຺ສນໍ. ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມາຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມາ. ນານຕ຺ຖາຕິ ນານາ ອຕ຺ຖາ.

ປຸຈ຺ຉາຄາຖາຍໍ ອຍໍ ປທຕ຺ໂຖ – ເກນສ຺ສຸພ຺ຠາຫໂຕ ໂລໂກຕິ ອຍໍ ສຕ຺ຕໂລໂກ ໂຈໂຣ ວິຍ ໂຈຣຆາຕເກນ ເກນ ອຠິຫໂຕ ວຘີຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເກນສ຺ສຸ ປຣິວາຣິໂຕຕິ ມາລຸວລຕາຍ ວິຍ ນິສ຺ສິຕຣຸກ຺ໂຂ ເກນ ໂລໂກ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖໂຏ. ເກນ ສລ຺ເລນ ໂອຕິຓ຺ໂຓຕິ ເກນ ວິສປີຕຂຸຣປ຺ເປນ ວິຍ ສຣີຣພ຺ຠນ຺ຕຣນິມຸຄ຺ເຄນ ສລ຺ເລນ ອນຸປວິຏ຺ໂຐ. ກິສ຺ສ ຘູປາຍິໂຕຕິ ກິສ຺ສ ເກນ ກາຣເຓນ ຘູປາຍິໂຕ ສນ຺ຕາປິໂຕ ໂລໂກ. ສທາຕິ ປທໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ເຕຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປທານິ. ປຎ຺ຫສທ຺ທາເປກ຺ຂາຍ ປຸລ຺ລິງ຺ຄນິທ຺ເທໂສ. ‘‘ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕີ’’ຕິ ເອເຕນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໂຕ ຕໂຍ ປຎ຺ຫາຕິ ຎາຍຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໒໐. ຕຕ຺ຖາຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນຄາຖາຍໍ ທຸຕິຍປາເທ ວຸຕ຺ຕາ ຊຣາ ຈ ປຐມປາເທ ວຸຕ຺ຕໍ ມຣຓຎ຺ຈາຕິ ອິມານິ ທ຺ເວ ສງ຺ຂຕສ຺ສ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ‘‘ສງ຺ຂໂຕ’’ຕິ ລກ຺ຂີຍຕິ ເອເຕຫີຕິ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓານິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂຕສ຺ສ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ອຸປ຺ປາໂທ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ວໂຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຐິຕສ຺ສ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໔໗; ກຖາ. ໒໑໔). ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຊຣາຍໍ ຐິຕສ຺ສ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ, ມຣຓໍ ວໂຍ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ຐິຕສ຺ສ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເອເຕນ ຂນ຺ຘປ຺ປພນ຺ຘສ຺ສ ປຸພ຺ພາປຣວິເສໂສ ອິຘ ຊຣາ, ນ ຂຓຏ຺ຐິຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ມຣຓໍ ວໂຍ’’ຕິ ອິມິນາ ຈ ‘‘ຕິສ຺ໂສ ມໂຕ, ຜຸສ຺ໂສ ມໂຕ’’ຕິ ເອວໍ ໂລເກ ວຸຕ຺ຕໍ ສມ຺ມຸຕິມຣຓໍ ທສ຺ເສຕິ, ນ ຂຓິກມຣຓໍ, ສມຸຈ຺ເຉທມຣຓໍ ວາ.

ອິທານິ ‘‘ເຕ ຕໂຍ ປຎ຺ຫາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ຍຸຕ຺ຕິວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຊຣາຍ ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຊິຓ຺ຓສ຺ສ ມຣຓທສ຺ສນໂຕ ຊຣາມຣຓານໍ ນານຕ຺ຕໍ ອສມ຺ປຏິຈ຺ຉມານໍ ປຕິ ເຕສໍ ນານຕ຺ຕທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ຄພ຺ຠຄຕາປິ ຫິ ມີຍນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍຖາຘິປ຺ເປຕຊຣາວິຣຫິຕສ຺ສ ມຣຓສ຺ສ ທສ຺ສນໂຕ ອຎ຺ຎາ ຊຣາ ອຎ຺ຎໍ ມຣຓນ຺ຕິ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ນ ຈ ເຕ ຊິຓ຺ຓາ ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ. ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ? ເກວລສ຺ສ ມຣຓສ຺ສ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎາວ ຊຣາ ອຎ຺ຎໍ ມຣຓໍ, ຍຖາ ຕໍ ເທວານນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ອຕ຺ຖິ ຈ ເທວານ’’ນ຺ຕິອາທິນາ. ອນຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ເມນ ຈ ຕິກິຈ຺ຉເນນ ສກ຺ກາ ຊຣາຍ ປຏິກາຣໍ ກາຕຸໍ, ນ ຕຖາ ມຣຓສ຺ສາຕິ ເອວມ຺ປິ ຊຣາມຣຓານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ນານຕ຺ຕໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສກ຺ກເຕວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສກ຺ກເຕຕິ ສກ຺ຍເຕ, ສກ຺ກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏິກມ຺ມນ຺ຕິ ປຏິກຣຓໍ. ນນຸ ຈ ມຣຓສ຺ສາປິ ປຏິກາຣໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ກາ ອິທ຺ຘິປາທຠາວນາຍ ວສິຠາເວ ສຕີຕິ ໂຈທນໍ ມນສິ ກຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ເຣວ ອິທ຺ຘິມນ຺ຕານໍ ອິທ຺ຘິວິສຍາ’’ຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ອານນ຺ທ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ຍານີກຕາ ວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຸຏ຺ຐິຕາ ປຣິຈິຕາ ສຸສມາຣທ຺ຘາ, ໂສ ອາກງ຺ຂມາໂນ ກປ຺ປໍ ວາ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ກປ຺ປາວເສສໍ ວາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໑໖໖, ໑໘໒; ສໍ. ນິ. ໕.໘໒໒; ກຖາ. ໖໒໓; ອຸທາ. ໕໑).

ໂກ ປເນຕ຺ຖ ກປ຺ໂປ, ໂກ ວາ ກປ຺ປາວເສໂສຕິ? ກປ຺ໂປຕິ ອາຍຸກປ຺ໂປ, ຍສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ກາເລ ຍໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ, ຕໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກປ຺ປໍ ຕິຏ຺ຐຕິ ນາມ. ‘‘ອປ຺ປໍ ວາ ຠິຍ຺ໂຍ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໗; ອ. ນິ. ໗.໗໔) ວຸຕ຺ຕໍ ປນ ວສ຺ສສຕາທິໂຕ ອຕິເຣກໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕ ກປ຺ປາວເສສໍ ຕິຏ຺ຐຕິ ນາມ. ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ອິທ຺ຘິມນ຺ໂຕ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ຕາ ຂີຓາສວາ ໂລກຫິຕຕ຺ຖໍ ຕຖາ ນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ? ຂນ຺ຘສງ຺ຂາຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂຠາຣສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ອນຸສ຺ສຸກ຺ກຕາຍ ຈ. ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘສພ຺ພຸສ຺ສຸກ຺ກາ ຫິ ເຕ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິສາຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຘມ຺ມເສນາປຕິນາ –

‘‘ນາຠິນນ຺ທາມິ ມຣຓໍ, ນາຠິກງ຺ຂາມິ ຊີວິຕໍ;

ກາລຎ຺ຈ ປຏິກງ຺ຂາມິ, ເວຕນໍ ຠຕໂກ ຍຖາ’’ຕິ. (ເຖຣຄາ. ໖໕໔; ມິ. ປ. ໒.໒.໔);

ຍຖາ ຊຣາມຣຓານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຖໂຕ ນານຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ເຕຫິ ຕຓ຺ຫາຍ ຈ ນານຕ຺ເຕ ທສ຺ສິເຕ ‘‘ຕໂຍ ປຎ຺ຫາ’’ຕິ ອິທໍ ສິຊ຺ຌຕີຕິ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍໍ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຕຓ຺ຫາຍ ອຠາເວປິ ສຕິ ຊຣາມຣຓໍ ລພ຺ຠຕິ ຂີຓາສວສນ຺ຕາເນ, ຕສ຺ມາ ອຎ຺ຎໍ ຊຣາມຣຓໍ ອຎ຺ຎາ ຕຓ຺ຫາຕິ ອິມມຕ຺ຖມາຫ ‘‘ທິສ຺ສນ຺ຕິ ວີຕຣາຄາ ຊີຣນ຺ຕາປິ ມີຍນ຺ຕາປີ’’ຕິ. ນນຸ ຈ ຕຓ຺ຫາປິ ຊີຣຓຠິຊ຺ຊນສຠາວາຕິ? ສຈ຺ຈໍ, ນ ອິທໍ ຊຣາມຣຓໍ ອິຘາຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕວາຍມຕ຺ໂຖ. ‘‘ຍທິ ຈາ’’ຕິອາທິນາ ຊຣາມຣຓໂຕ ຕຓ຺ຫາຍ ອນຎ຺ຎຕ຺ເຕ ໂທສໍ ທສ຺ເສຕິ. ໂຍພ຺ພນຏ຺ຐາປິ ວິຄຕຕຓ຺ຫາ ສິຍຸໍ, ນ ອິທໍ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຊຣາມຣຓມ຺ປິ ສິຍາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມຸທໂຍ ຕຓ຺ຫາຍ ອນຎ຺ຎຕ຺ເຕ ສຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນ ຈ ສິຍາ ຕຓ຺ຫາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມຸທໂຍ ຊຣາມຣຓໂຕ ອນຎ຺ຎຕ຺ເຕ ສຕີຕິ ຠາໂວ. ນ ຫິ ຊຣາມຣຓໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມຸທໂຍ, ຕຓ຺ຫາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມຸທໂຍ, ຕສ຺ມາ ເວທິຕພ຺ພໍ ເອເຕສມຕ຺ຖໂຕ ນານຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍຖາ ຈ ຕຓ຺ຫາ ມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ, ເອວໍ ຊຣາມຣຓມ຺ປິ ສິຍາ ມຄ຺ຄວຊ຺ຌໍ ຕຓ຺ຫາຍ ອນຎ຺ຎຕ຺ເຕ ສຕິ. ຍຖາ ຈ ຊຣາມຣຓໍ ນ ມຄ຺ຄວຊ຺ຌໍ, ຕຖາ ຕຓ຺ຫາປິ ສິຍາຕິ ອຍມ຺ປິ ນໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ ເອວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອິມາຍ ຍຸຕ຺ຕິຍາຕິ ອິມາຍ ຍຖາວຸຕ຺ຕາຍ ອຸປປຕ຺ຕິຍາ. ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫີຕິ ອຎ຺ຎາຫິ ອຎ຺ຎາຫິ ກາຣຓູປປຕ຺ຕີຫິ ອຕ຺ຖໂຕ ເຈ ອຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ຕທຎ຺ຎມ຺ປິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ຄເວສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິມເມວຕ຺ຖໍ ‘‘ນ ຫິ ຍຸຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທິນາ ວິວຣຕິ. ຕຓ຺ຫາຍ ອຘິປ຺ປາເຍ ອປຣິປູຣມາເນຕິ ອິຈ຺ຉິຕາລາຠມາຫ. ເຕນ ອິຈ຺ຉາຕຓ຺ຫານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ. ເອເຕນ ນ ຫິ ຍຸຊ຺ຊຕິ ອິຈ຺ຉາຍ ຈ ຕຓ຺ຫາຍ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຍຖາ ອິທໍ ວຈນໍ ສມຕ຺ຖນໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ອິຈ຺ຉາວິປຣິຍາເຍ ອາຆາຕວຕ຺ຖູສຸ ໂກໂຘ ຈ ອຸປນາໂຫ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອິທມ຺ປິ ສມຕ຺ຖນໍ ໂຫຕິ, ນ ຕຖາ ຊຣາມຣຓວິປຣິຍາເຍຕິ ຊຣາມຣຓຕຓ຺ຫານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຕມ຺ປິ ສມຕ຺ຖິຕໍ ໂຫຕີຕິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ອິມາຍ ຍຸຕ຺ຕິຍາ’’ຕິອາທິນາ.

ຍທິ ອິຈ຺ຉາຕຓ຺ຫານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ອນຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ອຖ ກສ຺ມາ ຠຄວຕາ ອິມິສ຺ສາ ຄາຖາຍ ທ຺ວິຘາ ວຸຕ຺ຕາຕິ? ຕຕ຺ຖ ປຣິຫາຣມາຫ ‘‘ຍໍ ປນິທ’’ນ຺ຕິອາທິນາ. ຕຕ຺ຖ ຍນ຺ຕິ ກິຣິຍາປຣາມສນໍ. ອຠິລປິຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຍໍ ອິທໍ ອຠິລປນໍ, ອິທໍ ພາຫິຣານໍ ຣູປາທີນໍ ວຕ຺ຖູນໍ ອາຣມ຺ມຓວເສນ, ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ວາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ທ຺ວີຫິ ຘມ຺ເມຫີຕິ ທ຺ວີຫິ ປກຕີຫິ. ກາ ປນ ຕາ ປກຕິໂຍຕິ? ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ວິສຍສ຺ສ ເອສນວເສນ ອິຈ຺ຉາ, ປຕ຺ຕສ຺ສ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ປາຕຸກາມຕາວເສນ ຕຓ຺ຫາ, ອຍເມຕາສໍ ວິເສໂສ. ຍທິປິ ເອວໍ, ຕຖາປິ ສພ຺ພາ ຕຓ຺ຫາ ຣູປາທິວິສຍໍ ຄິລິຕ຺ວາ ປຣິນິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຄຫເຓນ ເອກສຠາວາ ເອວາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສພ຺ພາ ຫິ ຕຓ຺ຫາ ອຊ຺ໂຌສານລກ຺ຂເຓນ ເອກລກ຺ຂຓາ’’ຕິ ອາຫ. ອິທານິ ຕມຕ຺ຖໍ ອຸປມາຍ ປກາເສນ຺ໂຕ ‘‘ສພ຺ໂພ ອຄ຺ຄີ’’ຕິອາທິມາຫ, ຕໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ອຍໍ ປນ ນ ເກວລໍ ຕຓ຺ຫາ ອາຣມ຺ມເຓ ປວຕ຺ຕິວິເສເສນ ທ຺ວີຫິ ເອວ ນາເມຫິ ວຸຕ຺ຕາ, ອຖ ໂຂ ອເນເກຫິປິ ປຣິຍາເຍຫີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ອິຈ຺ຉາອິຕິປີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ຕາຍ ອາຣມ຺ມຓານີຕິ ອິຈ຺ຉາ. ຕຓ຺ຫາຍນຏ຺ເຐນ ຕຓ຺ຫາ. ປີຬາຊນນໂຕ ທຸຣຸທ຺ຘາຣຓໂຕ ຈ ວິສປີຕໍ ສລ຺ລໍ ວິຍາຕິ ສລ຺ລໍ. ສນ຺ຕາປນຏ຺ເຐນ ຘູປາຍນາ. ອາກຑ຺ຒນຏ຺ເຐນ ສີຆໂສຕາ ສຣິຕາ ວິຍາຕິ ສຣິຕາ, ອລ຺ລຏ຺ເຐນ ວາ ສຣິຕາ, ‘‘ສຣິຕານິ ສິເນຫິຕານິ ຈ, ໂສມນສ຺ສານິ ຠວນ຺ຕິ ຊນ຺ຕຸໂນ’’ຕິ (ຘ. ປ. ໓໔໑) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອລ຺ລານິ ເຈວ ສິນິທ຺ຘານິ ຈາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ວິສຕ຺ຕິກາຕິ ວິສຕາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ. ວິສຏາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ. ວິສມາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ. ວິສາລາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ. ວິສກ຺ກຕີຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ. ວິສໍວາທິກາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ. ວິສໍຫຣຕີຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ. ວິສມູລາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ. ວິສຜລາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ. ວິສປຣິໂຠຄາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ. ວິສຕາ ວາ ປນ ສາ ຕຓ຺ຫາ ຣູເປ ສທ຺ເທ ຄນ຺ເຘ ຣເສ ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພ ຘມ຺ເມ ກຸເລ ຄເຓ ວິສຕາ ວິຕ຺ຖຕາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ.

ສິເນຫນວເສນ ສິເນໂຫ. ນານາຄຕີສຸ ກິລມຖຸປ຺ປາທເນນ ກິລມໂຖ. ປລິເວຐນຏ຺ເຐນ ລຕາ ວິຍາຕິ ລຕາ. ‘‘ລຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ (ຘ. ປ. ໓໔໐) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມມນ຺ຕິ ມຎ຺ຎນວເສນ ມຎ຺ຎນາ. ທູຣຄຕມ຺ປິ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ພນ຺ຘນຏ຺ເຐນ ພນ຺ໂຘ. ອາສີສນຏ຺ເຐນ ອາສາ. ອາຣມ຺ມຓຣສໍ ປາຕຸກາມຕາວເສນ ປິປາສາ. ອຠິນນ຺ທນຏ຺ເຐນ ອຠິນນ຺ທນາ. ອິຕີຕິ ເອວໍ ອາຣມ຺ມເຓ ປວຕ຺ຕິວິເສເສນ ອເນເກຫິ ນາເມຫິ ຄຍ຺ຫມານາປິ ສພ຺ພາ ຕຓ຺ຫາ ອຊ຺ໂຌສານລກ຺ຂເຓນ ເອກລກ຺ຂຓາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ນິຄເມຕິ.

ປຸນ ຕຓ຺ຫາຍ ອເນເກຫິ ນາເມຫິ ຄຫິຕຠາວເມວ ‘‘ຍຖາ ຈາ’’ຕິອາທິນາ ອຸປຈເຍນ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ເວວຈເນຕິ ເວວຈນຫາຣວິຠງ຺ເຄ. ‘‘ອາສາ ຈ ປິຫາ’’ຕິ ຄາຖາຍ (ເນຕ຺ຕິ. ໓໗; ເປຏໂກ. ໑໑) ອຕ຺ຖໍ ຕຕ຺ເຖວ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ. ອວິຄຕຣາຄສ຺ສາຕິອາທີສຸ ຣຎ຺ຊນຏ຺ເຐນ ຣາໂຄ, ຉນ຺ທນຏ຺ເຐນ ຉນ຺ໂທ, ປິຍາຍນຏ຺ເຐນ ເປມໍ, ປຣິທຫນຏ຺ເຐນ ປຣິທາໂຫຕິ ຕຓ຺ຫາວ ວຸຕ຺ຕາ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ຕຓ຺ຫາເຍຕໍ ເວວຈນ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາຕຓ຺ຫານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ອນຎ຺ຎຕ຺ຕາ ‘‘ຕໂຍ ປຎ຺ຫາ’’ຕິ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ ຍຸຕ຺ຕິຍາ ສງ຺ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໑. ເອວໍ ‘‘ເກນສ຺ສຸພ຺ຠາຫໂຕ ໂລໂກ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໖໖) ຄາຖາຍ ‘‘ຕໂຍ ປຎ຺ຫາ’’ຕິ ປຎ຺ຫຕ຺ຕຍຠາເວ ຍຸຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອຎ຺ເຎຫິ ປກາເຣຫິ ຍຸຕ຺ຕິຄເວສນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສພ຺ໂພ ທຸກ຺ຂູປຈາໂຣ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂູປຈາໂຣຕິ ທຸກ຺ຂປ຺ປວຕ຺ຕິ. ກາມຕຓ຺ຫາສງ຺ຂາຣມູລໂກຕິ ກາມຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍສງ຺ຂາຣເຫຕຸໂກຕິ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນິພ຺ພິທູປຈາໂຣຕິ ນິພ຺ພິທາປວຕ຺ຕິ ກາມານໍ ວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ອນຠິຣຕິ ຎາຓນິພ຺ພິທາ ຈ. ກາມຕຓ຺ຫາປຣິກ຺ຂາຣມູລໂກຕິ ກາມຕຓ຺ຫາຍ ປຣິກ຺ຂາຣຠູຕວຕ຺ຖຸກາມເຫຕຸໂກ. ຕຕ຺ຖ ອນຠິຣຕິສງ຺ຂາຕາ ນິພ຺ພິທາ ກາມຕຓ຺ຫາປຣິກ຺ຂາຣມູລິກາ, ນ ຎາຓນິພ຺ພິທາຕິ ສພ຺ໂພ ນິພ຺ພິທູປຈາໂຣ ກາມຕຓ຺ຫາປຣິກ຺ຂາຣມູລໂກຕິ ນ ປນ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມາຍ ຍຸຕ຺ຕິຍາຕິ ນຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍຖາ ປຎ຺ຫຕ຺ຕຍຠາເວ ຍຸຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ຍຖາ ຈ ທຸກ຺ຂູປຈາຣນິພ຺ພິທູປຈາເຣສຸ, ເອວໍ ອິມາຍ ຍຸຕ຺ຕິຍາ ອິມິນາ ໂຍເຄນ ນເຍນ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ກາຣເຓຫິ ຕໍຕໍປາຬິປ຺ປເທເສ ອນຸຣູເປຫິ ອຎ຺ຎຖາ ອຎ຺ເຎຫິ ເຫຕູຫິ ຍຸຕ຺ຕິ ຄເວສິຕພ຺ພາຕິ.

ອິທານິ ຕໍ ນຍທສ຺ສນໍ ສໍຂິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍຖາ ຫິ ຠຄວາ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ຣາຄໂທສໂມຫຈຣິຕານໍ ຍຖາກ຺ກມໍ ອສຸຠເມຕ຺ຕາປຈ຺ຈຍາກາຣກຖາ ຣາຄາທິວິນຍນໂຕ ສປ຺ປາຍາຕິ ອຍໍ ສາສນຍຸຕ຺ຕິ. ເອວມວຏ຺ຐິເຕ ຍທິ ຣາຄຈຣິຕສ຺ສ ເມຕ຺ຕາເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ເທເສຍ຺ຍ, ສາ ເທສນາ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ ອສປ຺ປາຍຠາວໂຕ. ຕຖາ ສຸຂາປຏິປທາທໂຍຕິ. ນນຸ ຈ ສຸຂາປຏິປທາທໂຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ນ ເທສນາຍາຕິ? ສຈ຺ຈເມຕໍ, ອິຘ ປນ ຣາຄຈຣິໂຕຕິ ຕິພ຺ພກິເລໂສ ຣາຄຈຣິໂຕຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປທາຍ ຠາວນາ ສມິຊ຺ຌຕິ. ຍສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປທາຍ ຠາວນາ ສມິຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ສ ຄຣຸຕຣາ ອສຸຠເທສນາ ສປ຺ປາຍາ, ຍສ຺ສ ຄຣຸຕຣາ ອສຸຠເທສນາ ສປ຺ປາຍາ, ນ ຕສ຺ສ ມນ຺ທກິເລສສ຺ສ ວິຍ ລຫຸກຕຣາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ສຸຂໍ ວາ ປຏິປທໍ…ເປ… ເທເສຍ຺ຍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ ເທສນາ’’ຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ເສສປເທສຸປິ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ອຕ຺ໂຖ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຍຸຕ຺ຕປຣິຫາເຣນ ຍຸຕ຺ຕິສມຘິຄໂມຕິ ຍຸຕ຺ຕິວິຈາຣຓາຍ ອຍຸຕ຺ຕິປິ ຄເວສິຕພ຺ພາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຍທິ ຫິ…ເປ… ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ ເທສນາ’’ຕິ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈີຕິອາທິ ຍຸຕ຺ຕິຫາຣໂຍຊນາຍ ນຍທສ຺ສນເມວ.

ຕຕ຺ຖ ເອວນ຺ຕິ ອິມິນາ ນເຍນ. ຍໍ ກິຎ຺ຈີຕິ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ. ອນຸໂລມປ຺ປຫານນ຺ຕິ ປຫານສ຺ສ ອນຸຣູປໍ, ປຫານສມຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸຕ຺ເຕ ອນວເສສານໍ ປທຕ຺ຖານໍ ອນຸປທວິຈາຣຓາ ວິຈໂຍ ຫາໂຣ, ວິຈຍຫາຣສໍວຓ຺ຓນາຍ ນິທ຺ຘາຣິເຕສຸ ອຕ຺ເຖສຸ ຍຸຕ຺ຕິຄເວສນໍ ສຸກຣນ຺ຕິ ອາຫ – ‘‘ສພ຺ພໍ ຕໍ ວິຈເຍນ ຫາເຣນ ວິຈິນິຕ຺ວາ ຍຸຕ຺ຕິຫາເຣນ ໂຍເຊຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ຍາວຕິກາ ຎາຓສ຺ສ ຠູມີຕິ ສໍວຓ຺ເຓນ຺ຕສ຺ສ ອາຈຣິຍສ຺ສ ຍໍ ຎາຓໍ ຍໍ ປຏິຠານໍ, ຕສ຺ສ ຍຕ຺ຕໂກ ວິສໂຍ, ຕຕ຺ຕໂກ ຍຸຕ຺ຕິຫາຣວິຈາໂຣຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອນນ຺ຕນໂຍ ສມນ຺ຕຠທ຺ທໂກ ວິມທ຺ທກ຺ຂໂມ ວິຈິຕ຺ຕເທສໂນ ຈ ສທ຺ຘມ຺ໂມຕິ.

ເອວໍ ນຍທສ຺ສນວເສເນວ ຍຸຕ຺ຕິຫາຣໂຍຊນາ ທສ຺ສິຕາຕິ ຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຜລສມາປຕ຺ຕິນວານຸປຸພ຺ພສມາປຕ຺ຕິວສິຠາເວຫິ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເມຕ຺ຕາວິຫາຣິສ຺ສ ສໂຕ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ເມຕ຺ຕາວິຫາຣິສ຺ສາຕິ ເມຕ຺ຕາວິຫາຣລາຠິໂນ. ສໂຕຕິ ສມານສ຺ສ, ຕຖາຠູຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພ຺ຍາປາໂທຕິ ປໂທໂສ. ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຐສ຺ສຕີຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິຠວິສ຺ສຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ກຸສລາກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ປວຕ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐານສ຺ສ ອປຣຠາເຄຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ຐສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ ເທສນາຕິ ພ຺ຍາປາທປຏິປກ຺ຂຕ຺ຕາ ເມຕ຺ຕາຍ ຕາທິສີ ກຖາ ນ ຍຸຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພ຺ຍາປາໂທ ປຫານໍ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ ເທສນາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕກາຣຓໂຕ ເອວ ອຍໍ ກຖາ ຍຸຕ຺ຕາຕິ. ເສສວາເຣສຸປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອນຸຕ຺ຕານໍ ເອວ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ.

ອນິມິຕ຺ຕວິຫາຣິສ຺ສາຕິ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາມຸເຂນ ປຏິລທ຺ຘຜລສມາປຕ຺ຕິວິຫາຣສ຺ສ. ນິມິຕ຺ຕານຸສາຣີຕິ ສງ຺ຂາຣນິມິຕ຺ຕານຸສາຣີ. ເຕນ ເຕເນວາຕິ ນິຈ຺ຈາທີສຸ ຍໍ ຍໍ ປຫີນໍ, ເຕນ ເຕເນວ ນິມິຕ຺ເຕນ. ອສ຺ມີຕິ ວິຄຕນ຺ຕິ ປຎ຺ຈສຸ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ທິຏ຺ຐິມານວເສນ ຍໍ ອສ຺ມີຕິ ມຎ຺ຎິຕໍ, ຕໍ ວິຄຕໍ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິວຣຕິ ‘‘ອຍມຫມສ຺ມີຕິ ນ ສມນຸປສ຺ສາມີ’’ຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉາກຖໍກຖາສລ຺ລນ຺ຕິ ວິນຍກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສ຺ສາປິ ກຖໍ ກຖນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ ວິຈິກິຈ຺ຉາປເທນ ວິເສສິຕໍ. ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ ເທສນາຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ປຫາເນກຏ຺ຐຠາວໂຕ ນ ຍຸຕ຺ຕາຍໍ ກຖາ.

ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສາຕິ ປຐມຊ຺ຌານສມງ຺ຄິໂນ. ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທາ ວິເສສາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ຍສ຺ມາ ນີວຣເຓສຸ ອປ຺ປຫີເນສຸ ປຐມຊ຺ຌານສ຺ສ ອຸປຈາຣມ຺ປິ ນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ປເຄວ ຌານໍ, ຕສ຺ມາ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທາ ວິເສສາຍ ທຸຕິຍຊ຺ຌານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ນ ຍຸຕ຺ຕາຍໍ ກຖາ. ຍຖາລທ຺ຘສ຺ສ ປນ ປຐມຊ຺ຌານສ຺ສ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທາ ປຣິຍຸຏ຺ຐານປ຺ປຕ຺ຕາ ຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ ເທສນາ ຍຸຕ຺ຕາ ກຖາຕິ, ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອວິຕກ຺ກສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ນາມ ສຫ ອຸປຈາເຣນ ທຸຕິຍຊ຺ຌານຘມ຺ມາ, ອາຣມ຺ມຓກຣຓຕ຺ໂຖ ເຫຕ຺ຖ ສຫຄຕ-ສທ຺ໂທ. ຫານາຍາຕິ ປຐມຊ຺ຌານໂຕ ປຣິຫານາຍ. ວິເສສາຍາຕິ ທຸຕິຍຊ຺ຌານາຍ. ອິມິນາ ນເຍນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຫານນ຺ຕິ, ວິເສໂສຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕຘມ຺ມາ ເວທິຕພ຺ພາ. ວິຕກ຺ກວິຈາຣສຫຄຕາຕິ ປຐມຊ຺ຌານຘມ຺ມາ, ກາມາວຈຣຘມ຺ມາ ເອວ ວາ. ອຸເປກ຺ຂາສຸຂສຫຄຕາຕິ ອຸປຈາເຣນ ສທ຺ຘິໍ ທຸຕິຍຊ຺ຌານຘມ຺ມາ, ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາ ຫິ ອິຘ ອຸເປກ຺ຂາຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ. ປີຕິສຸຂສຫຄຕາຕິ ສຫ ອຸປຈາເຣນ ຕຕິຍຊ຺ຌານຘມ຺ມາ. ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິສຫຄຕາຕິ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານຘມ຺ມາ.

ສຎ຺ຎູປຈາຣາຕິ ປຏຸສຎ຺ຎາກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ຕາ ເອວ ເຍ ເກຈິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ, ‘‘ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນຘມ຺ມາ’’ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສຫຄຕາຕິ ‘‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕສ຺ສ ປຣິກມ຺ມວເສນ ປວຕ຺ຕຘມ຺ມາ. ເຕ ປນ ຍສ຺ມາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍໍ ຐິເຕເນວ ສກ຺ກາ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິຕຸໍ, ນ ຕໂຕ ປຣິຫີເນນ, ຕສ຺ມາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ນ ຍຸຕ຺ຕາ ກຖາ. ວິເສສາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ປນ ຍຸຕ຺ຕາ ກຖາຕິ ອາຫ – ‘‘ຫານາຍ…ເປ… ເທສນາ’’ຕິ. ກລ຺ລຕາປຣິຈິຕນ຺ຕິ ສມຕ຺ຖຠາເວນ ປຣິຈິຕໍ, ຍຖາວຸຕ຺ຕສມາປຕ຺ຕີສຸ ວສິຠາເວນ ປຣິຈິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ອຠິນີຫາຣໍ ຂມຕີ’’ຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ອປິ ເຈຕ຺ຖ ອປ຺ປຏິກ຺ກູລສຎ຺ຎາມຸເຂນ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ປຏິກ຺ກູລສຎ຺ຎາປຕິຣູປຕາຍ ພ຺ຍາປາໂທ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ສມາຘິມຸເຂນ ຖິນມິທ຺ຘໍ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ວີຣິຍາຣມ຺ຠມຸເຂນ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ສິກ຺ຂາກາມຕາມຸເຂນ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ອຸຠຍປກ຺ຂສນ຺ຕີຣຓມຸເຂນ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐສມຸເປກ຺ຂນມຸເຂນ ສມ຺ໂມໂຫ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ອຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາມຸເຂນ ອຕ຺ຕນິ ອປຣິຠວເນ ມາໂນ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ວີມໍສາມຸເຂນ ເຫຕຸປຕິຣູປກປຣິຄ຺ຄເຫນ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ວິຣຕ຺ຕຕາປຕິຣູປເກນ ສຕ຺ເຕສຸ ອທຍາປນ຺ນຕາ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ອນຸຎ຺ຎາຕປຏິເສວນປຕິຣູປຕາຍ ກາມສຸຂລ຺ລິການຸໂຍໂຄ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ອາຊີວປາຣິສຸທ຺ຘິປຕິຣູປຕາຍ ອສໍວິຠາຄສີລຕາ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ສໍວິຠາຄສີລຕາປຕິຣູປຕາຍ ມິຈ຺ຉາຊີໂວ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ອສໍສຄ຺ຄວິຫາຣິຕາປຕິຣູປຕາຍ ອສງ຺ຄຫສີລຕາ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ສງ຺ຄຫສີລຕາປຕິຣູປຕາຍ ອນນຸໂລມິກສໍສຄ຺ໂຄ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ສຈ຺ຈວາທິຕາປຕິຣູປຕາຍ ປິສຸຓວາຈາ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ອປິສຸຓວາທິຕາປຕິຣູປຕາຍ ອນຕ຺ຖກາມຕາ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ປິຍວາທິຕາປຕິຣູປຕາຍ ຈາຏຸກມ຺ຍຕາ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ມິຕຠາຓິຕາປຕິຣູປຕາຍ ອສມ຺ໂມທນສີລຕາ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ສມ຺ໂມທນສີລຕາປຕິຣູປຕາຍ ມາຍາ ສາເຐຍ຺ຍຎ຺ຈ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ນິຄ຺ຄຍ຺ຫວາທິຕາປຕິຣູປຕາຍ ຜຣຸສວາຈຕາ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ປາປຄຣຫິຕາປຕິຣູປຕາຍ ປຣວຊ຺ຊານຸປສ຺ສິຕາ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ກຸລານຸທ຺ຘຍຕາປຕິຣູປຕາຍ ກຸລມຈ຺ຉຣິຍໍ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ອາວາສຈິຣຏ຺ຐິຕິກາມຕາມຸເຂນ ອາວາສມຈ຺ຉຣິຍໍ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຘມ຺ມປຣິພນ຺ຘປຣິຫຣຓມຸເຂນ ຘມ຺ມມຈ຺ຉຣິຍໍ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຘມ຺ມເທສນາຠິຣຕິມຸເຂນ ຠສ຺ສາຣາມຕາ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ອຜຣຸສວາຈຕາຄຓານຸຄ຺ຄຫກຣຓມຸເຂນ ສງ຺ຄຓິກາຣາມຕາ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ປຸຎ຺ຎກາມຕາປຕິຣູປຕາຍ ກມ຺ມາຣາມຕາ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ສໍເວຄປຕິຣູເປນ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕາໂປ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ສທ຺ຘາລຸຕາປຕິຣູປຕາຍ ອປຣິກ຺ຂຕາ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ວີມໍສນາປຕິຣູເປນ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ອຕ຺ຕາຘິປເຕຍ຺ຍປຕິຣູເປນ ຄຣູນໍ ອນຸສາສນິຍາ ອປ຺ປທກ຺ຂິຓຄ຺ຄາຫິຕາ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຘມ຺ມາຘິປເຕຍ຺ຍປຕິຣູເປນ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ອຄາຣວໍ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ໂລກາຘິປເຕຍ຺ຍປຕິຣູເປນ ອຕ຺ຕນິ ຘມ຺ເມ ຈ ປຣິຠໂວ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ເມຕ຺ຕາຍນາມຸເຂນ ຣາໂຄ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ກຣຸຓາຍນາປຕິຣູເປນ ໂສໂກ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ມຸທິຕາວິຫາຣປຕິຣູເປນ ປຫາໂສ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ອຸເປກ຺ຂາວິຫາຣປຕິຣູເປນ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຉນ຺ທຕາ ວຎ຺ເຈຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ອາຄມປຕິຣູປກອຘິຄມປຕິຣູປກາທີນມ຺ປິ ຕຖາ ຕຖາ ວຎ຺ຈນສຠາໂວ ຍຸຕ຺ຕິໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ອາຄມານຸສາເຣນ ຍຸຕ຺ຕິຄເວສນາ ກາຕພ຺ພາຕິ.

ຍຸຕ຺ຕິຫາຣວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.