໑໖. ສມາໂຣປນຫາຣວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໕໐. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ສມາໂຣປໂນ ຫາໂຣຕິ ສມາໂຣປນຫາຣວິຠງ຺ໂຄ. ຕຕ຺ຖ ເອກສ຺ມິໍ ປທຏ຺ຐາເນຕິ ຍສ຺ມິໍ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ເອກສ຺ມິໍ ກາຣຓຠູເຕ ຘມ຺ເມ ສຸຕ຺ເຕນ ຄຫິເຕ. ຍຕ຺ຕການິ ປທຏ຺ຐານານິ ໂອຕຣນ຺ຕີຕິ ຍຕ຺ຕການິ ອຎ຺ເຎສໍ ກາຣຓຠູຕານິ ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ສໂມສຣນ຺ຕິ. ສພ຺ພານິ ຕານິ ສມາໂຣປຍິຕພ຺ພານີຕິ ສພ຺ພານິ ຕານິ ປທຏ຺ຐານານິ ປທຏ຺ຐານຠູຕາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ມາ ນິທ຺ຘາຣຓວເສນ ອາເນຕ຺ວາ ເທສນາຍ ອາໂຣເປຕພ຺ພາ, ເທສນາຣຸຬ຺ເຫ ວິຍ ກຕ຺ວາ ກເຖຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ອາວຏ຺ເຏ ຫາເຣ ‘‘ເອກມ຺ຫິ ປທຏ຺ຐາເນ, ປຣິເຍສຕິ ເສສກໍ ປທຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ໔ ນິທ຺ເທສວາຣ) ວຈນໂຕ ອເນເກສໍ ປທຏ຺ຐານານໍ ປຣິເຍສນາ ວຸຕ຺ຕາ, ເອວມິຘາປິ ພຫູນໍ ປທຏ຺ຐານານໍ ສມາໂຣປນາ ກາຕພ຺ພາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຍຖາ ອາວຏ຺ເຏ ຫາເຣ’’ຕິ ອາຫ. ນ ເກວລໍ ປທຏ຺ຐານວເສເນວ ສມາໂຣປນາ, ອຖ ໂຂ ເວວຈນຠາວນາປຫານວເສນປິ ສມາໂຣປນາ ກາຕພ຺ພາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕຕ຺ຖ ສມາໂຣປນາ ຈຕຸພ຺ພິຘາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ປທຏ຺ຐານເວວຈນານິ ຄຫິຕານິ, ນນຸ ປທຏ຺ຐານເວວຈນຫາເຣ ເອວ ອຍມຕ຺ໂຖ ວິຠາວິໂຕຕິ? ສຈ຺ຈເມຕໍ, ອິຘ ປນ ປທຏ຺ຐານເວວຈນຄ຺ຄຫຓໍ ຠາວນາປຫານານໍ ອຘິຏ຺ຐານວິສຍທສ຺ສນຕ຺ຖຎ຺ເຈວ ເຕສໍ ອຘິວຈນວິຠາຄທສ຺ສນຕ຺ຖຎ຺ຈ. ເອວຎ຺ຫິ ຠາວນາປຫານານິ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍານິ ໂຫນ຺ຕິ ສຸກຣານິ ຈ ປຎ຺ຎາເປຕຸໍ. ອິທໍ ປທຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອິທໍ ຕິວິຘໍ ສຸຈຣິຕໍ ພຸທ຺ຘານໍ ສາສນສ຺ສ ໂອວາທສ຺ສ ວິສຍາຘິຏ຺ຐານຠາວໂຕ ປທຏ຺ຐານໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ກາຍິກ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຕີຫິ ສຸຈຣິເຕຫິ ສີລາທໂຍ ຕໂຍ ຂນ຺ເຘ ສມຖວິປສ຺ສນາ ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖຜລານິ ຈ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕິ, ຕໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ. ວນີຍຕີຕິ ວນໍ, ວນຕິ, ວນຸເຕ ອິຕິ ວາ ວນໍ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ກາມຕຓ຺ຫາຍ, ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາໂຫ ອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄາຫສ຺ສ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣານິ ອາຍຕນານິ ຕປ຺ປຏິພນ຺ຘຉນ຺ທຣາຄາທີນໍ, ອນຸສຍາ ຈ ປຣິຍຸຏ຺ຐານານໍ ກາຣຓານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕໑. ອຍໍ ເວວຈເນນ ສມາໂຣປນາຕິ ໂຍ ‘‘ຣາຄວິຣາຄາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ເສກ຺ຂຜລໍ, ອນາຄາມິຜລໍ, ກາມຘາຕຸສມຕິກ຺ກມນ’’ນ຺ຕິ ເອເຕຫິ ປຣິຍາຍວຈເນຫິ ຕຕິຍຜລສ຺ສ ນິທ຺ເທໂສ, ຕຖາ ໂຍ ‘‘ອວິຊ຺ຊາວິຣາຄາ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິ ອເສກ຺ຂຜລໍ, ອຄ຺ຄຜລໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ, ເຕຘາຕຸກສມຕິກ຺ກມນ’’ນ຺ຕິ ເອເຕຫິ ປຣິຍາຍວຈເນຫິ ຈຕຸຕ຺ຖຜລສ຺ສ ນິທ຺ເທໂສ, ໂຍ ຈ ‘‘ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍ’’ນ຺ຕິອາທີຫິ ປຣິຍາຍວຈເນຫິ ປຎ຺ຎາຍ ນິທ຺ເທໂສ, ອຍໍ ເວວຈເນຫິ ຈ ສມາໂຣປນາ.

ຕສ຺ມາຕິຫ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣາຫີຕິອາທິ ລກ຺ຂຓຫາຣວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເກວລໍ ຕຕ຺ຖ ເອກລກ຺ຂຓຕ຺ຕາ ອວຸຕ຺ຕານມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕຠາວທສ຺ສນວເສເນວ ອາຄຕໍ, ອິຘ ຠາວນາສມາໂຣປນວເສນາຕິ ອຍເມວ ວິເສໂສ. ກາຍານຸປສ຺ສນາ ວິເສສໂຕ ອສຸຠານຸປສ຺ສນາ ເອວ ກາມຣາຄຕເທກຏ຺ຐກິເລສານໍ ເອກນ຺ຕປຏິປກ຺ຂາຕິ ອສຸຠສຎ຺ຎາ ກພຬີກາຣາຫາຣປຣິຎ຺ຎາຍ ປຣິພນ຺ຘກິເລສາ ກາມຸປາທານໍ ກາມໂຍໂຄ ອຠິຊ຺ຌາກາຍຄນ຺ໂຖ ກາມາສໂວ ກາໂມໂຆ ຣາຄສລ຺ລໍ ຣູປຘມ຺ມປຣິຎ຺ຎາຍ ປຏິປກ຺ຂກິເລສາ ຣູປຘມ຺ເມສຸ ຣາໂຄ ຉນ຺ທາຄຕິຄມນນ຺ຕິ ເອເຕສໍ ປາປຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣນ຺ໂຕ’’ຕິອາທິນາ.

ຕຖາ ເວທນານຸປສ຺ສນາ ວິເສສໂຕ ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສນາຕິ, ສາ –

‘‘ໂຍ ສຸຂໍ ທຸກ຺ຂໂຕ ອທ຺ທ, ທຸກ຺ຂມທ຺ທກ຺ຂິ ສລ຺ລໂຕ;

ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ສນ຺ຕໍ, ອທກ຺ຂິ ນໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ’’ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໔.໒໕໓; ອິຕິວຸ. ໕໓) –

ອາທິວຈນໂຕ ສພ຺ພໍ ເວທນໍ ‘‘ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ປສ຺ສນ຺ຕີ ສຸຂສຎ຺ຎາຍ ເວທນາເຫຕຸປຣິຎ຺ຎາຍ ປຣິພນ຺ຘກິເລສານໍ ໂຄສີລາທີຫິ ຠວສຸທ຺ຘິ ໂຫຕີຕິ ເວທນາສ຺ສາເທນ ປວຕ຺ຕສ຺ສ ຠວຸປາທານສງ຺ຂາຕສ຺ສ ສີລພ຺ພຕຸປາທານສ຺ສ ເວທນາວເສນ ‘‘ອນຕ຺ຖໍ ເມ ອຈຣີ’’ຕິອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ຕສ຺ສ (ທີ. ນິ. ໓.໓໔໐; ອ. ນິ. ໙.໒໙; ໑໐.໗໙; ຘ. ສ. ໑໒໓໗; ວິຠ. ໙໐໙, ໙໖໐) ພ຺ຍາປາທກາຍຄນ຺ຖສ຺ສ ໂທສສລ຺ລສ຺ສ ເວທນາສ຺ສາທວເສເນວ ປວຕ຺ຕສ຺ສ ຠວໂຍຄຠວາຠວຠໂວຆສງ຺ຂາຕສ຺ສ ຠວຣາຄສ຺ສ ຠວປຣິຎ຺ຎາຍ ປຣິພນ຺ຘກກິເລສານໍ ເວທນາວິສຍສ຺ສ ຣາຄສ຺ສ ໂທສາຄຕິຄມນສ຺ສ ຈ ປຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີຕິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ’’ຕິອາທິນາ.

ຕຖາ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາ ວິເສສໂຕ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາຕິ, ສາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘‘ອນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ປສ຺ສນ຺ຕີ ຕຕ຺ຖ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ສຕ຺ຕາ ນິຈ຺ຈສຎ຺ຎິໂນຕິ ນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາຍ ວິຎ຺ຎາຓາຫາຣປຣິຎ຺ຎາຍ ປຣິພນ຺ຘກິເລສານໍ ນິຈ຺ຈາຠິນິເວສປຏິປກ຺ຂໂຕ ເອວ ທິຏ຺ຐຸປາທານໍ ທິຏ຺ຐິໂຍຄສີລພ຺ພຕປຣາມາສກາຍຄນ຺ຖທິຏ຺ຐາສວທິຏ຺ໂຐຆສງ຺ຂາຕາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ນິຈ຺ຈສຎ຺ຎານິມິຕ຺ຕສ຺ສ ‘‘ເສຍ຺ໂຍຫມສ຺ມີ’’ຕິອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ຕສ຺ສ (ຘ. ສ. ໑໒໓໙; ວິຠ. ໘໓໒, ໘໖໖, ໙໖໒) ມານສລ຺ລສ຺ສ ສຎ຺ຎາປຣິຎ຺ຎາຍ ປຏິປກ຺ຂກິເລສານໍ ສຎ຺ຎາຍ ຣາຄສ຺ສ ທິຏ຺ຐາຠິນິເວສສ຺ສ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກສ຺ສ ຠຍາຄຕິຄມນສ຺ສ ຈ ປຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສີ’’ຕິອາທິນາ.

ຕຖາ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສນາ ວິເສສໂຕ ອນຕ຺ຕສຎ຺ຎາຕິ, ສາ ສງ຺ຂາເຣສຸ ອຕ຺ຕສຎ຺ຎາຍ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຫາຣປຣິຎ຺ຎາຍ ປຏິປກ຺ຂກິເລສານໍ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ‘‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໒.໑໘໗, ໒໐໒-໒໐໓; ໓.໒໗) ປວຕ຺ຕສ຺ສ ມິຈ຺ຉາຠິນິເວສສ຺ສ ມິຈ຺ຉາຠິນິເວສເຫຕຸກາຍ ອວິຊ຺ຊາໂຍຄອວິຊ຺ຊາສວອວິຊ຺ໂຊຆໂມຫສລ຺ລສງ຺ຂາຕາຍ ອວິຊ຺ຊາຍ ສງ຺ຂາຣປຣິຎ຺ຎາຍ ປຣິພນ຺ຘກິເລສານໍ ສງ຺ຂາເຣສຸ ຣາຄສ຺ສ ໂມຫາຄຕິຄມນສ຺ສ ຈ ປຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວິຫຣນ຺ໂຕ’’ຕິອາທິນາ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ສມາໂຣປນຫາຣວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ຫາຣວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ.