໑໔. ອຘິຏ຺ຐານຫາຣວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໖. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ອຘິຏ຺ຐາໂນ ຫາໂຣຕິ ອຘິຏ຺ຐານຫາຣວິຠງ຺ໂຄ. ຕຕ຺ຖ ຕຖາ ຘາຣຍິຕພ຺ພາຕິ ເອກຕ຺ຕເວມຕ຺ຕຕາສງ຺ຂາຕສາມຎ຺ຎວິເສສມຕ຺ຕໂຕ ຘາຣຍິຕພ຺ພາ, ນ ປນ ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈິ ວິກປ຺ເປຕພ຺ພາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອວິກປ຺ເປຕພ຺ພຕາຍ ກາຣຓໍ ນິທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕເມວ. ຕໍ ຕໍ ຜລໍ ມຄ຺ຄຕິ ຄເວສຕີຕິ ມຄ຺ໂຄ, ຕທຕ຺ຖິເກຫິ ມຄ຺ຄີຍຕິ ຄເວສີຍຕີຕິ ວາ ມຄ຺ໂຄ. ນິຣຕິຍຏ຺ເຐນ ນິຣສ຺ສາທຏ຺ເຐນ ຈ ນິຣໂຍ. ອຸທ຺ຘໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ຕິຣິຍໍ ອຎ຺ຈິຕາຕິ ຕິຣຈ຺ຉານາ. ຕິຣຈ຺ຉານາວ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິ. ເປຕຕາຍ ເປຕ຺ຕິ, ອິໂຕ ເປຈ຺ຈ ຄຕຠາໂວຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເປຕ຺ຕິ ເອວ ເປຕ຺ຕິວິສໂຍ. ນ ສຸຣນ຺ຕິ ນ ຠາສນ຺ຕິ ນ ທິພ຺ພນ຺ຕີຕິ ອສຸຣາ. ອສຸຣາ ເອວ ອສຸຣໂຍນິ. ທິພ຺ເພຫິ ຣູປາທີຫິ ສຸຏ຺ຐຸ ອຄ຺ຄາຕິ ສຄ຺ຄາ. ມນສ຺ສ ອຸສ຺ສນ຺ນຕາຍ ມນຸສ຺ສາ. ວານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕຓ຺ຫາ, ຕໍ ຕຕ຺ຖ ນຕ຺ຖີຕິ ນິພ຺ພານໍ. ນິຣຍໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ນິຣຍຄາມີ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອສຸຣໂຍນິໂຍຕິ ອສຸຣໂຍນິຍາ ຫິໂຕ, ອສຸຣຊາຕິນິພ຺ພຕ຺ຕນໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຄ຺ຄໍ ຄເມຕີຕິ ສຄ຺ຄຄາມິໂຍ. ມນຸສ຺ສຄາມີຕິ ມນຸສ຺ສໂລກຄາມີ. ປຏິສງ຺ຂານິໂຣໂຘຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ປຏິປກ຺ຂຠາວນາຍ ນິໂຣໂຘ, ປຏິປກ຺ເຂ ວາ ຕຖາ ອປ຺ປວຕ຺ເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂວຸຕ຺ຕິຍາ ອນຸປ຺ປາໂທ. ອປ຺ປຏິສງ຺ຂານິໂຣໂຘຕິ ສງ຺ຂຕຘມ຺ມານໍ ສຣສນິໂຣໂຘ, ຂຓິກນິໂຣໂຘຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໗. ຣູປນ຺ຕິ ເອກຕ຺ຕຕາ. ຠູຕານໍ ອຸປາທາຍາຕິ ເວມຕ຺ຕຕາ. ອຸປາທາຣູປນ຺ຕິ ເອກຕ຺ຕຕາ. ຈກ຺ຂາຍຕນໍ…ເປ… ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣຕິ ເວມຕ຺ຕຕາ. ຕຖາ ຠູຕຣູປນ຺ຕິ ເອກຕ຺ຕຕາ. ປຖວີຘາຕຸ …ເປ… ວາໂຍຘາຕູຕິ ເວມຕ຺ຕຕາ. ປຖວີຘາຕູຕິ ເອກຕ຺ຕຕາ. ວີສຕິ ອາກາຣາ ເວມຕ຺ຕຕາ. ອາໂປຘາຕູຕິ ເອກຕ຺ຕຕາ. ທ຺ວາທສ ອາກາຣາ ເວມຕ຺ຕຕາ. ເຕໂຊຘາຕູຕິ ເອກຕ຺ຕຕາ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາກາຣາ ເວມຕ຺ຕຕາ. ວາໂຍຘາຕູຕິ ເອກຕ຺ຕຕາ. ຉ ອາກາຣາ ເວມຕ຺ຕຕາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ທ຺ວີຫິ ອາກາເຣຫິ ຘາຕຸໂຍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ເກສາຕິ ເກສາ ນາມ ອຸປາທິນ຺ນກສຣີຣຏ຺ຐກາ ກກ຺ຂຬລກ຺ຂຓາ ອິມສ຺ມິໍ ສຣີເຣ ປາຏິເຍກ຺ໂກ ປຖວີຘາຕຸໂກຏ຺ຐາໂສ. ໂລມາ ນາມ…ເປ… ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄໍ ນາມ ສຣີຣຏ຺ຐກໍ ກກ຺ຂຬລກ຺ຂຓໍ ອິມສ຺ມິໍ ສຣີເຣ ປາຏິເຍກ຺ໂກ ໂກຏ຺ຐາໂສຕິ ອຍໍ ເວມຕ຺ຕຕາ. ອາໂປຘາຕູຕິອາທິໂກຏ຺ຐາເສສຸ ປິຕ຺ຕາທີສຸ ເອເສວ ນໂຍ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ເຍນ ຈາຕິ ເຍນ ເຕໂຊຘາຕຸນາ ກຸປິເຕນ. ສນ຺ຕປ຺ປຕີຕິ ອຍໍ ກາໂຍ ສນ຺ຕປ຺ປຕິ ເອກາຫິກຊຣາທິຠາເວນ ອຸສຸມຊາໂຕ ໂຫຕິ. ເຍນ ຈ ຊີຣີຍຕີຕິ ເຍນ ອຍໍ ກາໂຍ ຊຣີຍຕິ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍເວກລ຺ລຕໍ ພລກ຺ຂຍໍ ວລິຕ຺ຕຈປລິຕາທິຎ຺ຈ ປາປຸຓາຕິ. ເຍນ ຈ ປຣິຑຍ຺ຫຕີຕິ ເຍນ ກຸປິເຕນ ອຍໍ ກາໂຍ ຑຍ຺ຫຕິ, ໂສ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ຑຍ຺ຫາມິ ຑຍ຺ຫາມີ’’ຕິ ກນ຺ທນ຺ໂຕ ສຕໂຘຕສປ຺ປິໂຄສີຕຈນ຺ທນາທິເລປນໍ ຕາລວຓ຺ຏວາຕຎ຺ຈ ປຈ຺ຈາສີສຕິ. ເຍນ ຈ ອສິຕປີຕຂາຍິຕສາຍິຕໍ ສມ຺ມາ ປຣິຓາມໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອສິຕໍ ວາ ໂອທນາທິ, ປີຕໍ ວາ ປານກາທິ, ຂາຍິຕໍ ວາ ປິຏ຺ຐຂຊ຺ຊກາທິ, ສາຍິຕໍ ວາ ອມ຺ພປກ຺ກມຘຸຜາຓິຕາທິ ສມ຺ມາ ປຣິປາກໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຣສາທິຠາເວນ ວິເວກໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຸຣິມາ ຕໂຍ ເຕໂຊຘາຕູ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານາ. ປຈ຺ຉິໂມ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐາໂນວ.

ອຸທ຺ຘງ຺ຄມາ ວາຕາຕິ ອຸຄ຺ຄາຣຫິກ຺ກາຣາທິປວຕ຺ຕກາ ອຸທ຺ຘໍ ອາໂຣຫນວາຕາ. ອໂຘຄມາ ວາຕາຕິ ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວາທິນີຫຣຓກາ ອໂຘ ໂອໂຣຫນວາຕາ. ກຸຈ຺ຉິສຍາ ວາຕາຕິ ອນ຺ຕານໍ ພຫິວາຕາ. ໂກຏ຺ຐາສຍາ ວາຕາຕິ ອນ຺ຕານໍ ອນ຺ໂຕວາຕາ. ອງ຺ຄມງ຺ຄານຸສາຣິໂນ ວາຕາຕິ ຘມນິຊາລານຸສາເຣນ ສກລສຣີເຣ ອງ຺ຄມງ຺ຄານິ ອນຸສຏາ ສມິຎ຺ຊນປສາຣຓາທິນິພ຺ພຕ຺ຕກາ ວາຕາ. ອສ຺ສາໂສຕິ ອນ຺ໂຕປວິສນນາສິກວາໂຕ. ປສ຺ສາໂສຕິ ພຫິນິກ຺ຂມນນາສິກວາໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຸຣິມາ ສພ຺ເພ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານາ. ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາ ເອວ. ເອວໍ ເວມຕ຺ຕຕາທສ຺ສນວເສນ ວິຠາເຄນ ອຸທາຫຏາ ຈຕສ຺ໂສ ຘາຕຸໂຍ ປຏິກ຺ກູລມນສິກາຣວເສນ ອຸປສໍຫຣນ຺ໂຕ ‘‘ອິເມຫິ ທ຺ວາຈຕ຺ຕາລີສາຍ ອາກາເຣຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ນ ຄຍ຺ຫູປຄນ຺ຕິ ນ ຄຫຓໂຍຄ຺ຄໍ. ສຠາວຠາວໂຕຕິ ສຠາວລກ຺ຂຓໂຕ.

ເອວໍ ປຏິກ຺ກູລມນສິກາຣໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸນ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມສນຈາຣໍ ປາຬິວເສເນວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເຕນາຫ ຠຄວາ ຍາ ເຈວ ໂຂ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ.

໔໘. ເອວໍ ສຈ຺ຈມຄ຺ຄຣູປຘມ຺ມວເສນ ອຘິຏ຺ຐານຫາຣໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອວິຊ຺ຊາວິຊ຺ຊາທີນມ຺ປິ ວເສນ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອວິຊ຺ຊາຕິ ເອກຕ຺ຕຕາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ທຸກ຺ເຂ ອຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ຍສ຺ມາ ອວິຊ຺ຊາ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈສ຺ສ ຍາຖາວສຣສລກ຺ຂຓໍ ຊານິຕຸໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ນ ເທຕິ ຉາເທຕ຺ວາ ປຣິໂຍນນ຺ຘິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ທຸກ຺ເຂ ອຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຖາ ຍສ຺ມາ ທຸກ຺ຂສມຸທຍສ຺ສ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘສ຺ສ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ຍາຖາວສຣສລກ຺ຂຓໍ ຊານິຕຸໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ນ ເທຕິ ຉາເທຕ຺ວາ ປຣິໂຍນນ຺ຘິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ອຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຸພ຺ພນ຺ໂຕ ອຕີຕທ຺ຘຠູຕາ ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸໂຍ. ອປຣນ຺ໂຕ ອນາຄຕທ຺ຘຠູຕາ. ປຸພ຺ພນ຺ຕາປຣນ຺ໂຕ ຕທຸຠຍໍ. ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາ ສງ຺ຂາຣາທີນໍ ກາຣຓານິ ອວິຊ຺ຊາທີນິ. ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ຘມ຺ມາ ອວິຊ຺ຊາທີຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ສງ຺ຂາຣາທິຘມ຺ມາ.

ຕຕ຺ຖາຍໍ ອວິຊ຺ຊາ ຍສ຺ມາ ອຕີຕານໍ ຂນ຺ຘາທີນໍ ຍາວ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນານໍ ຘມ຺ມານໍ ຍາຖາວສຣສລກ຺ຂຓໍ ຊານິຕຸໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ນ ເທຕິ ຉາເທຕ຺ວາ ປຣິໂຍນນ຺ຘິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປຸພ຺ພນ຺ເຕ ອຎ຺ຎາຓໍ ຍາວ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວາຍໍ ອວິຊ຺ຊາ ກິຈ຺ຈໂຕ ຊາຕິໂຕປິ ກຖິຕາ. ອຍຎ຺ຫິ ອິມານິ ອຏ຺ຐ ຐານານິ ຊານິຕຸໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ກິຈ຺ຈໂຕ ກຖິຕາ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາປິ ອິເມສຸ ອຏ຺ຐສຸ ຐາເນສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຊາຕິໂຕ ກຖິຕາ. ເອວໍ ກິຈ຺ຈໂຕ ຊາຕິໂຕ ຈ ກຖິຕາປິ ລກ຺ຂຓໂຕ ກຖິເຕ ເອວ ສຸກຖິຕາ ໂຫຕີຕິ ລກ຺ຂຓໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ຎາຓໍ ອຕ຺ຖານຕ຺ຖໍ ກາຣຓາກາຣຓໍ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ວິທິຕໍ ປາກຏໍ ກໂຣຕິ. ອຍໍ ປນ ອວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໍ ວິທິຕໍ ປາກຏໍ ກາຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ຎາຓປຈ຺ຈນີກໂຕ ອຎ຺ຎາຓໍ. ທສ຺ສນນ຺ຕິປິ ປຎ຺ຎາ, ສາ ຫິ ຕໍ ອາກາຣໍ ປສ຺ສຕິ. ອວິຊ຺ຊາ ປນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປສ຺ສິຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ອທສ຺ສນໍ. ອຠິສມໂຍຕິປິ ປຎ຺ຎາ, ສາ ຕໍ ອາກາຣໍ ອຠິສເມຕິ. ອວິຊ຺ຊາ ປນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໍ ອຠິສເມຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ອນຠິສມໂຍ. ອນຸໂພໂຘ ສມ຺ໂພໂຘ ປຏິເວໂຘຕິປິ ປຎ຺ຎາ, ສາ ຕໍ ອາກາຣໍ ອນຸພຸຊ຺ຌຕິ ສມ຺ພຸຊ຺ຌຕິ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ. ອວິຊ຺ຊາ ປນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໍ ອນຸພຸຊ຺ຌິຕຸໍ ສມ຺ພຸຊ຺ຌິຕຸໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ອນນຸໂພໂຘ ອສມ຺ໂພໂຘ ອປ຺ປຏິເວໂຘ. ຕຖາ ສລ຺ລກ຺ຂຓໍ ອຸປລກ຺ຂຓໍ ປຈ຺ຈຸປລກ຺ຂຓໍ ສມເປກ຺ຂຓນ຺ຕິປິ ປຎ຺ຎາ, ສາ ຕໍ ອາກາຣໍ ສລ຺ລກ຺ຂຕິ ອຸປລກ຺ຂຕິ ປຈ຺ຈຸປລກ຺ຂຕິ ສມໍ ສມ຺ມາ ຈ ອເປກ຺ຂຕິ. ອວິຊ຺ຊາ ປນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຕຖາ ກາຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ອສລ຺ລກ຺ຂຓໍ ອນຸປລກ຺ຂຓໍ ອປຈ຺ຈຸປລກ຺ຂຓໍ ອສມເປກ຺ຂຓນ຺ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ປຈ຺ຈກ຺ຂກມ຺ມໍ ອຕ຺ຖິ, ສຍຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ກຕກມ຺ມນ຺ຕິ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂກມ຺ມໍ. ທຸມ຺ເມຘານໍ ຠາໂວ ທຸມ຺ເມຊ຺ຌໍ. ພາລານໍ ຠາໂວ ພາລ຺ຍໍ. ສມ຺ປຊຎ຺ຎນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາ, ສາ ອຕ຺ຖານຕ຺ຖໍ ກາຣຓາກາຣຓໍ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ສມ຺ປຊານາຕິ. ອວິຊ຺ຊາ ປນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໍ ກາຣຓໍ ປຊານິຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ອສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ. ໂມຫນວເສນ ໂມໂຫ. ປໂມຫນວເສນ ປໂມໂຫ. ສມ຺ໂມຫນວເສນ ສມ຺ໂມໂຫ. ອວິນ຺ທິຍໍ ວິນ຺ທຕິ, ວິນ຺ທິຍໍ ນ ວິນ຺ທຕີຕິ ອວິຊ຺ຊາ. ວຏ຺ຏສ຺ມິໍ ໂອຫນຕິ ໂອຕຣຕີຕິ ອວິຊ຺ໂຊໂຆ. ວຏ຺ຏສ຺ມິໍ ໂຍເຊຕີຕິ ອວິຊ຺ຊາໂຍໂຄ. ອປ຺ປຫີນຏ຺ເຐນ ເຈວ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ຈ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ. ມຄ຺ເຄ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໂຈຣາ ວິຍ ອທ຺ຘິເກ ກຸສລຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐາຕິ ວິລຸປ຺ປຕີຕິ ອວິຊ຺ຊາປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ. ຍຖາ ນຄຣທ຺ວາເຣ ປລິຆສງ຺ຂາຕາຍ ລງ຺ຄິຍາ ປຕິຕາຍ ມນຸສ຺ສານໍ ນຄຣປ຺ປເວໂສ ປຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ເອວເມວ ຍສ຺ສ ສກ຺ກາຍນຄເຣ ອຍໍ ປຕິຕາ, ຕສ຺ສ ນິພ຺ພານສມ຺ປາປກໍ ຎາຓຄມນໍ ປຈ຺ຉິຊ຺ຊຕີຕິ ອວິຊ຺ຊາລງ຺ຄີ ນາມ ໂຫຕິ. ອກຸສລຎ຺ຈ ຕໍ ມູລຎ຺ຈ, ອກຸສລານໍ ວາ ມູລນ຺ຕິ ອກຸສລມູລໍ. ຕໍ ປນ ນ ອຎ຺ຎໍ, ອິຘາຘິປ຺ເປໂຕ ໂມໂຫຕິ ໂມໂຫ ອກຸສລມູລນ຺ຕິ ອຍໍ ເອກປທິໂກ ອວິຊ຺ຊາຍ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາໂຣ. ອຍໍ ເວມຕ຺ຕຕາຕິ ອຍໍ ອວິຊ຺ຊາຍ ເວມຕ຺ຕຕາ.

ວິຊ຺ຊາຕິ ວິນ຺ທິຍໍ ວິນ຺ທຕີຕິ ວິຊ຺ຊາ, ວິຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ ວິຊ຺ຊາ, ວິທິຕກຣຓຏ຺ເຐນ ວິຊ຺ຊາ. ‘‘ທຸກ຺ເຂ ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈສ຺ສ ຍາຖາວສຣສລກ຺ຂຓໍ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ ປຏິວິຊ຺ຌຕີຕິ ທຸກ຺ເຂ ອຣິຍສຈ຺ເຈ ວິສຍຠູເຕ ຎາຓໍ ‘‘ທຸກ຺ເຂ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ປຎ຺ຎາຕິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ປາກຏກຣຓສງ຺ຂາເຕນ ປຎ຺ຎາປນຏ຺ເຐນ ປຎ຺ຎາ, ເຕນ ເຕນ ວາ ອນິຈ຺ຈາທິນາ ປກາເຣນ ຘມ຺ເມ ຊານາຕີຕິ ປຎ຺ຎາ. ປຊານນາກາໂຣ ປຊານນາ. ອນິຈ຺ຈາທີນິ ວິຈິນຕີຕິ ວິຈໂຍ. ປກາເຣຫິ ວິຈິນຕີຕິ ປວິຈໂຍ. ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ເມ ວິຈິນຕີຕິ ຘມ຺ມວິຈໂຍ. ອນິຈ຺ຈາທີນໍ ສລ຺ລກ຺ຂຓວເສນ ສລ຺ລກ຺ຂຓາ. ເຕສໍເຍວ ປຕິ ປຕິ ອຸປລກ຺ຂຓວເສນ ປຈ຺ຈຸປລກ຺ຂຓາ. ປຓ຺ຑິຕຠາໂວ ປຓ຺ຑິຈ຺ຈໍ. ກຸສລຠາໂວ ໂກສລ຺ລໍ. ນິປຸຓຠາໂວ ເນປຸຎ຺ຎໍ. ອນິຈ຺ຈາທີນໍ ວິຠາວນວເສນ ເວຠພ຺ຍາ. ເຕສໍເຍວ ຈິນ຺ຕນວເສນ ຈິນ຺ຕາ. ອນິຈ຺ຈາທີນິ ອຸປປຣິກ຺ຂຕີຕິ ອຸປປຣິກ຺ຂາ. ຠູຣີຕິ ປຖວິຍາ ນາມໍ, ອຍມ຺ປິ ສຓ຺ຫຏ຺ເຐນ ວິຕ຺ຖຕຏ຺ເຐນ ຈ ຠູຣີ ວິຍາຕິ ຠູຣີ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຠູຣີ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຖວີ, ຕາຍ ປຖວິສມາຍ ວິຕ຺ຖຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ຠູຣິປຎ຺ໂຎ’’ຕິ (ມຫານິ. ໒໗). ອປິ ຈ ຠູຣີຕິ ປຎ຺ຎາເຍເວຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຠູເຕ ອຕ຺ເຖ ຣມຕີຕິ ຠູຣີ.

ກິເລເສ ເມຘຕິ ຫິໍສຕີຕິ ເມຘາ, ຂິປ຺ປໍ ຄຫຓຘາຣຓຏ຺ເຐນ ວາ ເມຘາ. ຍສ຺ສຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ສຕ຺ຕໍ ຫິຕປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ວາ ຍາຖາວລກ຺ຂຓປຏິເວເຘ ປຣິເຓຕີຕິ ປຣິຓາຍິກາ. ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ຘມ຺ເມ ວິປສ຺ສຕີຕິ ວິປສ຺ສນາ. ສມ຺ມາ ປກາເຣຫິ ອນິຈ຺ຈາທີນິ ຊານາຕີຕິ ສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ. ອຸປ຺ປຖປຏິປນ຺ເນ ສິນ຺ຘເວ ວີຖິອາໂຣປນຕ຺ຖໍ ປໂຕໂທ ວິຍ ອຸປ຺ປເຖ ຘາວນກູຏຈິຕ຺ຕໍ ວີຖິອາໂຣປນຕ຺ຖໍ ວິຊ຺ຌຕີຕິ ປໂຕໂທ ວິຍາຕິ ປໂຕໂທ. ທສ຺ສນລກ຺ຂເຓ ອິນ຺ທຏ຺ຐໍ ກາເຣຕີຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ປຎ຺ຎາສງ຺ຂາຕໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອວິຊ຺ຊາຍ ນ ກມ຺ປຕີຕິ ປຎ຺ຎາພລໍ. ກິເລສຈ຺ເຉທນຏ຺ເຐນ ປຎ຺ຎາວ ສຕ຺ຖໍ ປຎ຺ຎາສຕ຺ຖໍ. ອຈ຺ຈຸຄ຺ຄຕຏ຺ເຐນ ປຎ຺ຎາວ ປາສາໂທ ປຎ຺ຎາປາສາໂທ. ອາໂລກນຏ຺ເຐນ ປຎ຺ຎາວ ອາໂລໂກ ປຎ຺ຎາອາໂລໂກ.

ໂອຠາສນຏ຺ເຐນ ປຎ຺ຎາວ ໂອຠາໂສ ປຎ຺ຎາໂອຠາໂສ. ປຊ຺ໂຊຕນຏ຺ເຐນ ປຎ຺ຎາວ ປຊ຺ໂຊໂຕ ປຎ຺ຎາປຊ຺ໂຊໂຕ. ຣຕິກຣຓຏ຺ເຐນ ຣຕິທາຍກຏ຺ເຐນ ຣຕິຊນກຏ຺ເຐນ ຈິຕ຺ຕີກຕຏ຺ເຐນ ທຸລ຺ລຠປາຕຸຠາວຏ຺ເຐນ ອຕຸລຏ຺ເຐນ ອໂນມສຕ຺ຕປຣິໂຠຄຏ຺ເຐນ ຈ ປຎ຺ຎາວ ຣຕນໍ ປຎ຺ຎາຣຕນໍ. ນ ເຕນ ສຕ຺ຕາ ມຸຍ຺ຫນ຺ຕິ, ສຍໍ ວາ ອາຣມ຺ມເຓ ນ ມຸຍ຺ຫຕີຕິ ອໂມໂຫ. ຘມ຺ມວິຈຍປທໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ. ກສ຺ມາ ປເນຕໍ ປຸນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ອໂມຫສ຺ສ ໂມຫປຏິປກ຺ຂຠາວທີປນຕ຺ຖໍ. ເຕເນຕໍ ທີເປຕິ – ຍ຺ວາຍໍ ອໂມໂຫ, ໂສ ນ ເກວລໍ ໂມຫໂຕ ອຎ຺ໂຎ ຘມ຺ໂມ, ໂມຫສ຺ສ ປຏິປກ຺ໂຂ ຘມ຺ມວິຈຍສງ຺ຂາໂຕ ອໂມໂຫວ ອິຘາຘິປ຺ເປໂຕຕິ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີຕິ ຍາຖາວນິຍ຺ຍານິກກຸສລທິຏ຺ຐິ. ຘມ຺ມວິຈຍສງ຺ຂາໂຕ ປສຕ຺ໂຖ ສຸນ຺ທໂຣ ວາ ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄຕິ ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ. ມຄ຺ຄງ຺ຄນ຺ຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ອງ຺ຄໍ ກາຣຓນ຺ຕິ ມຄ຺ຄງ຺ຄໍ. ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ອນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ ມຄ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນນ຺ຕິ.

ອສຎ຺ຎາສມາປຕ຺ຕີຕິ ສຎ຺ຎາວິຣາຄຠາວນາວເສນ ປວຕ຺ຕິຕາ ອສຎ຺ຎຠວູປປຕ຺ຕິນິພ຺ພຕ຺ຕນສມາປຕ຺ຕິ. ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ຫິ ພຸທ຺ເຘ ເອກຈ຺ເຈ ຕິຕ຺ຖາຍຕເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວາໂຍກສິເຓ ປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຌານາ ວຸຏ຺ຐາຍ ສຎ຺ຎາຍ ໂທສໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ສຎ຺ຎາຍ ສຕິ ຫຕ຺ຖຈ຺ເຉທາທິທຸກ຺ຂຎ຺ເຈວ ສພ຺ພຠຍານິ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ‘‘ອລໍ ອິມາຍ ສຎ຺ຎາຍ, ສຎ຺ຎາຠາໂວ ສນ຺ໂຕ’’ຕິ ເອວໍ ສຎ຺ຎາຍ ໂທສໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ສຎ຺ຎາວິຣາຄວເສນ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອປຣິຫີນຊ຺ຌານາ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ອສຎ຺ຎີສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຈິຕ຺ຕໍ ເນສໍ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕນິໂຣເຘເນວ ອິຘ ນິວຕ຺ຕຕິ, ຣູປກ຺ຂນ຺ຘມຕ຺ຕເມວ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ.

ເຕ ຍຖາ ນາມ ຊິຍາເວຄຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ສໂຣ ຍຕ຺ຕໂກ ຊິຍາເວໂຄ, ຕຕ຺ຕກເມວ ອາກາເສ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວເມວໍ ຌານເວຄຸກ຺ຂິຕ຺ຕາ ອຸປປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍຕ຺ຕໂກ ຌານເວໂຄ, ຕຕ຺ຕກເມວ ກາລໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ຌານເວເຄ ປນ ປຣິກ຺ຂີເຓ ຕຕ຺ຖ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ, ອິຘ ປຏິສນ຺ຘິສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອສຎ຺ຎຠວູປປຕ຺ຕິນິພ຺ພຕ຺ຕນສມາປຕ຺ຕີ’’ຕິ. ວິຠູຕສຎ຺ຎາສມາປຕ຺ຕີຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິ. ສາ ຫິ ປຐມາຣຸປ຺ປວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປຐມາຣຸປ຺ປສຎ຺ຎາຍປິ ວິຠາວນໂຕ ‘‘ວິຠູຕສຎ຺ຎາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເກຈິ ‘‘ວິຠູຕຣູປສຎ຺ຎາ’’ຕິ ປຐນ຺ຕິ, ເຕສໍ ມເຕນ ວິຠູຕຣູປສມາປຕ຺ຕິ ນາມ ເສສາຣຸປ຺ປສມາປຕ຺ຕິໂຍ. ເສສາ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາວ.

ເນວເສກ຺ຂນາເສກ຺ໂຂ ຌາຍີຕິ ຌານລາຠີ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ. ອາຊານິໂຍ ຌາຍີຕິ ອຣຫາ, ສພ຺ເພປິ ວາ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາ. ອສ຺ສຂລຸງ຺ໂກ ຌາຍີຕິ ຂລຸງ຺ກສ຺ສສທິໂສ ຌາຍີ. ຕຖາ ຫິ ຂລຸງ຺ໂກ ອສ຺ໂສ ທມຖໍ ນ ອຸເປຕິ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ຍຖາຣຸຈິ ຘາວຕິ, ເອວເມວໍ ໂຍ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອຠິຎ຺ຎາລາຠີ, ໂສ ອຠິຎ຺ຎາ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ‘‘ອລເມຕ຺ຕາວຕາ, ກຕເມຕ຺ຕາວຕາ’’ຕິ ອຸຕ຺ຕຣິທມຖາຍ ອປຣິສກ຺ກນ຺ໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕວເສນ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ຘາວຕິ ປວຕ຺ຕຕິ, ໂສ ‘‘ອສ຺ສຂລຸງ຺ໂກ ຌາຍີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ທິຏ຺ຐຸຕ຺ຕໂຣ ຌາຍີຕິ ຌານລາຠີ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ. ປຎ຺ຎຸຕ຺ຕໂຣ ຌາຍີຕິ ລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌາເນນ ຌາຍີ, ສພ຺ໂພ ເອວ ວາ ປຎ຺ຎາຘິໂກ ຌາຍີ.

ສຣໂຓ ສມາຘີຕິ ອກຸສລຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ, ສພ຺ໂພປິ ວາ ສາສໂວ ສມາຘິ. ອຣໂຓ ສມາຘີຕິ ສພ຺ໂພ ກຸສລາພ຺ຍາກໂຕ ສມາຘິ, ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ເອວ ວາ. ສເວໂຣ ສມາຘີຕິ ປຏິຆຈິຕ຺ເຕສຸ ເອກຄ຺ຄຕາ. ອເວໂຣ ສມາຘີຕິ ເມຕ຺ຕາເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ. ອນນ຺ຕຣທຸເກປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສາມິໂສ ສມາຘີຕິ ໂລກິຍສມາຘິ. ໂສ ຫິ ອນຕິກ຺ກນ຺ຕວຏ຺ຏາມິສໂລກາມິສຕາຍ ສາມິໂສ. ນິຣາມິໂສ ສມາຘີຕິ ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ສມາຘິ. ສສງ຺ຂາໂຣ ສມາຘີຕິ ທຸກ຺ຂາປຏິປໂທ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ໂຎ ສຸຂາປຏິປໂທ ຈ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ໂຎ. ໂສ ຫິ ສສງ຺ຂາເຣນ ສປ຺ປໂຍເຄນ ຈິຕ຺ເຕນ ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ເມ ກິຈ຺ເຉນ ກສິເຣນ ນິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ໂພ. ອິຕໂຣ ອສງ຺ຂາໂຣ ສມາຘິ. ເອກໍສຠາວິໂຕ ສມາຘີຕິ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກສ຺ສ ສມາຘິ. ອຸຠຍໍສຠາວິໂຕ ສມາຘີຕິ ສມຖຍານິກສ຺ສ ສມາຘິ. ອຸຠຍໂຕ ຠາວິຕຠາວໂນ ສມາຘີຕິ ກາຍສກ຺ຂິໂນ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ສມາຘິ. ໂສ ຫິ ອຸຠຍໂຕ ຠາເຄຫິ ອຸຠຍໂຕ ຠາວິຕຠາວໂນ.

ອາຄາຬ຺ຫປຏິປທາຕິ ກາມານໍ ໂອໂຣຫນປຏິປຕ຺ຕິ, ກາມສຸຂານຸໂຍໂຄຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິຊ຺ຌາມປຏິປທາຕິ ກາມສ຺ສ ນິຊ຺ຌາປນວເສນ ເຂທນວເສນ ປວຕ຺ຕາ ປຏິປຕ຺ຕິ, ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍໂຄຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອກ຺ຂມາ ປຏິປທາຕິອາທີສຸ ປຘານກຣຓກາເລ ສີຕາທີນິ ອສຫນ຺ຕສ຺ສ ປຏິປທາ, ຕານິ ນກ຺ຂມຕີຕິ ອກ຺ຂມາ. ສຫນ຺ຕສ຺ສ ປນ ຕານິ ຂມຕີຕິ ຂມາ. ‘‘ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ກາມວິຕກ຺ກໍ ນາຘິວາເສຕີ’’ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໑.໒໖; ອ. ນິ. ໔.໑໔; ໖.໕໘) ນເຍນ ມິຈ຺ຉາວິຕກ຺ເກ ສເມຕີຕິ ສມາ. ມນຈ຺ຉຏ຺ຐານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ທເມຕີຕິ ທມາ ປຏິປທາ.

ເອວນ຺ຕິ ອິມິນາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ. ໂຍ ຘມ຺ໂມຕິ ໂຍ ໂກຈິ ຊາຕິອາທິຘມ຺ໂມ. ຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສາຕິ ຕໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຊຣາທິຘມ຺ມສ຺ສ. ສມານຠາໂວຕິ ທຸກ຺ຂາທິຠາເວນ ສມານຠາໂວ. ເອກຕ຺ຕຕາຍາຕິ ສມານຕາຍ ທຸກ຺ຂາທິຠາວານໍ ເອກີຠາເວນ. ເອກີ ຠວຕີຕິ ອເນໂກປິ ‘‘ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ເອກສທ຺ທາຠິເຘຍ຺ຍຕາຍ ເອກີ ຠວຕິ. ເອເຕນ ເອກຕ຺ຕຕາຍ ລກ຺ຂຓມາຫ. ເຍນ ເຍນ ວາ ປນ ວິລກ຺ຂໂຓຕິ ໂຍ ຘມ຺ໂມ ຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ເຍນ ເຍນ ຠາເວນ ວິສທິໂສ. ເຕນ ເຕນ ເວມຕ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ເຕນ ເຕນ ຠາເວນ ໂສ ຘມ຺ໂມ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ເວມຕ຺ຕຕໍ ວິສທິສຕ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ທຸກ຺ຂຠາເວນ ສມາໂນປິ ຊາຕິອາທິໂກ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິອາທິຠາເວນ ຊຣາທິກສ຺ສ ວິສິຏ຺ຐຕໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມິນາ ເວມຕ຺ຕຕາຍ ລກ຺ຂຓມາຫ.

ອິທານິ ຕາວ ເອກຕ຺ຕເວມຕ຺ຕຕາວິສເຍ ນິໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຸຕ຺ເຕ ວາ ເວຍ຺ຍາກຣເຓ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ປຸຈ຺ຉິຕນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາວເສນ ເທສິຕສຸຕ຺ຕວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ອຘິຏ຺ຐານຫາຣສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາວິສຍຕາຍ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ອຘິຏ຺ຐານຫາຣວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.