໖. ອສຸຠານຸປສ຺ສີສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໕. ຉຏ຺ເຐ ອສຸຠານຸປສ຺ສີຕິ ອສຸຠໍ ອນຸປສ຺ສນ຺ຕາ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາຣວເສນ ເຈວ ອຸທ຺ຘຸມາຕກາທີສຸ ຄຫິຕນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປສໍຫຣຓວເສນ ຈ ກາຍສ຺ມິໍ ອສຸຠໍ ອສຸຠາກາຣໍ ອນຸປສ຺ສກາ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫຣຖ. ອານາປານສ຺ສຕີຕິ ອານາປາເນ ສຕິ, ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕາ ສຕິ, ອສ຺ສາສປສ຺ສາສປຣິຄ຺ຄາຫິກາ ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ອານນ຺ຕິ ອສ຺ສາໂສ, ໂນ ປສ຺ສາໂສ. ປານນ຺ຕິ ປສ຺ສາໂສ, ໂນ ອສ຺ສາໂສ’’ຕິອາທິ (ປຏິ. ມ. ໑.໑໖໐).

ໂວຕິ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິຘ ໂຄຈຣຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ປຣິມຸຂນ຺ຕິ ອຠິມຸຂໍ. ສູປຏ຺ຐິຕາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ອຸປຏ຺ຐິຕາ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ອານາປານສ຺ສຕິ ຈ ຕຸມ຺ຫາກໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານາຠິມຸຂໍ ສຸຏ຺ຐຸ ອຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕູຕິ. ອຖ ວາ ປຣິມຸຂນ຺ຕິ ປຣິຄ຺ຄຫິຕນິຍ຺ຍານໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ປຏິສມ຺ຠິທາຍໍ – ‘‘ປຣີຕິ ປຣິຄ຺ຄຫຏ຺ໂຐ, ມຸຂນ຺ຕິ ນິຍ຺ຍານຏ຺ໂຐ, ສຕີຕິ ອຸປຏ຺ຐານຏ຺ໂຐ, ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຣິມຸຂໍ ສຕິ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໑໖໔). ອິມິນາ ຈຕຸສຕິປຏ຺ຐານໂສຬສປ຺ປເຠທາ ອານາປານສ຺ສຕິກມ຺ມຏ຺ຐານຠາວນາ ທສ຺ສິຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ເອວໍ ສງ຺ເຂເປເນວ ຣາຄຈຣິຕວິຕກ຺ກຈຣິຕານໍ ສປ຺ປາຍໍ ປຏິກູລມນສິກາຣກາຍານຸປສ຺ສນາວເສນ ສມຖກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວິປສ຺ສນາກມ຺ມຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອຸປທິສິຕ຺ວາ ອິທານິ ສຸທ຺ຘວິປສ຺ສນາກມ຺ມຏ຺ຐານເມວ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣຖາ’’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ອນິຈ຺ຈໍ, ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓໍ, ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາ, ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີຕິ ອິທໍ ຈຕຸກ຺ກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຫຸຕ຺ວາ, ອຠາວໂຕ, ອຸທຍພ຺ພຍໂຍຄໂຕ, ຕາວກາລິກໂຕ, ນິຈ຺ຈປຏິກ຺ເຂປໂຕ ຈ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ອນິຈ຺ຈໍ ນາມ. ຕສ຺ສ ໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວາກາໂຣ, ຕໍ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓໍ ນາມ. ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕາ ວິປສ຺ສນາ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາ. ຕໍ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ວິປສ຺ສໂກ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເອກາທສວິຘາ ອສຸຠກຖາ ປຐມຊ຺ຌານໍ ປາເປຕ຺ວາ, ໂສຬສວຕ຺ຖຸກາ ຈ ອານາປານກຖາ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ປາເປຕ຺ວາ, ວິປສ຺ສນາກຖາ ຈ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ສາ ປນ ສພ຺ພາກາຣໂຕ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໗໓໗-໗໔໐) ກຖິຕາຕິ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອິທານິ ອສຸຠານຸປສ຺ສນາທີຫິ ນິປ຺ຜາເທຕພ຺ພໍ ຜລວິເສສໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອສຸຠານຸປສ຺ສີນ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສຸຠາຍ ຘາຕຸຍາຕິ ສຸຠຠາເວ, ສຸຠນິມິຕ຺ເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣາຄານຸສໂຍຕິ ສຸຠາຣມ຺ມເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣໂຫ ກາມຣາຄານຸສໂຍ. ໂສ ເກສາທີສຸ ອຸທ຺ຘຸມາຕກາທີສຸ ວາ ອສຸຠານຸປສ຺ສີນໍ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຐມຊ຺ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຘິຄເຕນ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ປຫີຍຕິ, ສພ຺ພໂສ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທີຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ອສຸຠາ ຠາເວຕພ຺ພາ ກາມຣາຄສ຺ສ ປຫານາຍາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໙.໓; ອຸທາ. ໓໑). ພາຫິຣາຕິ ພຫິທ຺ຘາວຕ຺ຖຸກຕ຺ຕາ ອນຕ຺ຖາວຫຕ຺ຕາ ຈ ພາຫິຣາ ພຫິຠູຕາ. ວິຕກ຺ກາສຍາຕິ ກາມສງ຺ກປ຺ປາທິມິຈ຺ຉາວິຕກ຺ກາ. ເຕ ຫິ ອປ຺ປຫີນາ ອາສຍານຸຄຕາ ສຕິ ປຈ຺ຈຍສມວາເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ວິຕກ຺ກາສຍາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ກາມວິຕກ຺ໂກ ເຈຕ຺ຖ ກາມຣາຄຄ຺ຄຫເຓນ ຄຫິໂຕ ເອວາຕິ ຕທວເສສາ ວິຕກ຺ກາ ເອວ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ວິຆາຕປກ຺ຂິກາຕິ ທຸກ຺ຂຠາຄິຍາ, ອິຈ຺ຉາວິຆາຕນິພ຺ພຕ຺ຕນກາ ວາ. ເຕ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເຕ ປຫີຍນ຺ຕິ. ພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ໂກ, ວິຫິໍສາວິຕກ຺ໂກ, ຎາຕິວິຕກ຺ໂກ, ຊນປທວິຕກ຺ໂກ, ອມຣາວິຕກ຺ໂກ, ອນວຎ຺ຎຕ຺ຕິປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວິຕກ຺ໂກ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວິຕກ຺ໂກ, ປຣານຸທ຺ທຍຕາປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວິຕກ຺ໂກຕິ ອຏ຺ຐ, ກາມວິຕກ຺ເກນ ສທ຺ຘິໍ ນວວິຘາ ມຫາວິຕກ຺ກາ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິນາ ຕນ຺ນິສ຺ສິຕາຍ ຈ ວິປສ຺ສນາຍ ປຸພ຺ພຠາເຄ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕາ. ຕໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ອຘິຄເຕນ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ຍຖາຣຫໍ ອນວເສສໂຕ ປຫີຍນ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ‘‘ອານາປານສ຺ສຕິ ຠາເວຕພ຺ພາ ວິຕກ຺ກຸປຈ຺ເຉທາຍາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໙.໓; ອຸທາ. ໓໑).

ຍາ ອວິຊ຺ຊາ, ສາ ປຫີຍຕີຕິ ຍາ ສຈ຺ຈສຠາວປຏິຈ຺ຉາທິນີ ສພ຺ພານຕ຺ຖກາຣີ ສກລສ຺ສ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ມູລຠູຕາ ອວິຊ຺ຊາ, ສາ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີນໍ ວິຫຣຕໍ ສມຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ. ອິທໍ ກິຣ ຠຄວຕາ ອນິຈ຺ຈາກາຣໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກຂີຓາສວສ຺ສ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສາຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ເຕຠູມເກສຸ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ອນິຈ຺ຈາທິໂຕ ສມ຺ມສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນ຺ຕານໍ ຍທາ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕມານາ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນີວິປສ຺ສນາ ມຄ຺ເຄນ ຆຏີຍຕິ, ອນຸກ຺ກເມນ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຕສໍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີນໍ ວິຫຣຕໍ ອວິຊ຺ຊາ ອນວເສສໂຕ ປຫີຍຕິ, ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ. ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີນໍ ວິຫຣຕນ຺ຕິ ອິທໍ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓສ຺ສ ເຕສໍ ປາກຏຠາວໂຕ ອິຕຣສ຺ສ ລກ຺ຂຓທ຺ວຍສ຺ສ ຄຫເຓ ອຸປາຍຠາວໂຕ ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ເອກສ຺ເສວ ລກ຺ຂຓສ຺ສ ອນຸປສ຺ສິຕພ຺ພໂຕ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ, ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ຕທນຕ຺ຕາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໑໕). ອປຣມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎິໂນ ຫິ, ເມຆິຍ, ອນຕ຺ຕສຎ຺ຎາ ສຓ຺ຐາຕິ, ອນຕ຺ຕສຎ຺ຎີ ອສ຺ມິມານສມຸຄ຺ຆາຕໍ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ.

ຄາຖາສຸ ອານາປາເນ ປຏິສ຺ສໂຕຕິ ອານາປານນິມິຕ຺ຕສ຺ມິໍ ປຏິ ປຏິ ສໂຕ, ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປສ຺ສນ຺ຕິ ອາສວກ຺ຂຍຎາຓຈກ຺ຂຸນາ ສງ຺ຂາຣູປສມໍ ນິພ຺ພານໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ. ອາຕາປີ ສພ຺ພທາຕິ ອນ຺ຕຣາໂວສານໍ ອນາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອສຸຠານຸປສ຺ສນາທີສຸ ສຕຕໍ ອາຕາປີ ຍຸຕ຺ຕປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ, ຕໂຕ ເອວ ຍໂຕ ວາຍມມາໂນ, ນິຍໂຕ ວາ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາເມນ ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມເຖ ນິພ຺ພາເນ ອຣຫຕ຺ຕຜລວິມຸຕ຺ຕິຍາ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ຉຏ຺ຐສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.