໑. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໐. ຕຕິຍວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ທິຏ຺ຐາ ມຍາຕິ ມຍາ ທິຏ຺ຐາ, ມມ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸນາ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ ຈາຕິ ທ຺ວີຫິປິ ຈກ຺ຂູຫິ ທິຏ຺ຐາ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ວິທິຕາ. ເຕນ ອນຸສ຺ສວາທິໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ອຍຎ຺ຈ ອຕ຺ໂຖ ອິທາເນວ ປາຬິຍໍ ອາຄມິສ຺ສຕິ. ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມງ຺ຄີຠູຕາ. ອຣິຍານໍ ອຸປວາທກາຕິ ພຸທ຺ຘາທີນໍ ອຣິຍານໍ ອນ຺ຕມໂສ ຄິຫິໂສຕາປນ຺ນານມ຺ປິ ຄຸຓປຣິຘໍສເນນ ອຠູຕພ຺ຠກ຺ຂາເນນ ອຸປວາທກາ ອກ຺ໂກສກາ ຄຣຫກາ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາຕິ ວິປຣີຕທສ຺ສນາ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາຕິ ມິຈ຺ຉາທສ຺ສນເຫຕຸ ສມາທິນ຺ນນານາວິຘກມ຺ມາ ເຍ ຈ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິມູລເກສຸ ກາຍກມ຺ມາທີສຸ ອຎ຺ເຎປິ ສມາທເປນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ວຈີມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕຄ຺ຄຫເຓເນວ ອຣິຍູປວາທມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐີສຸ ຄຫິຕາສຸ ປຸນວຈນໍ ມຫາສາວຊ຺ຊຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ເນສໍ. ມຫາສາວຊ຺ໂຊ ຫິ ອຣິຍູປວາໂທ ອານນ຺ຕຣິຍສທິໂສ. ຍຖາຫ –

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ, ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ, ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຍ຺ຍ; ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ວທາມິ ຕໍ ວາຈໍ ອປ຺ປຫາຍ, ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຫາຍ, ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຣເຍ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑໔໙).

ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂຕ ຈ ມຫາສາວຊ຺ຊຕຣໍ ນາມ ອຎ຺ຎໍ ນຕ຺ຖິ. ຍຖາຫ –

‘‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎໍ ເອກຘມ຺ມມ຺ປິ ສມນຸປສ຺ສາມິ, ຍໍ ເອວໍ ມຫາສາວຊ຺ຊຕຣໍ ຍຖຍິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິປຣມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຊ຺ຊານີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໓໑໐).

ຕໍ ໂຂ ປນາຕິອາທິ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ຂຠາວໍ ທຬ຺ຫຕຣໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕມ຺ປິ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ຄາຖາສຸ ມິຈ຺ຉາ ມນໍ ປຓິຘາຍາຕິ ອຠິຊ຺ຌາທີນໍ ວເສນ ຈິຕ຺ຕໍ ອໂຍນິໂສ ຐເປຕ຺ວາ. ມິຈ຺ຉາ ວາຈຎ຺ຈ ຠາສິຍາຕິ ມິຈ຺ຉາ ມຸສາວາທາທິວເສນ ວາຈໍ ຠາສິຕ຺ວາ. ມິຈ຺ຉາ ກມ຺ມານິ ກຕ຺ວານາຕິ ປາຓາຕິປາຕາທິວເສນ ກາຍກມ຺ມານິ ກຕ຺ວາ. ອຖ ວາ ມິຈ຺ຉາ ມນໍ ປຓິຘາຍາຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິວເສນ ຈິຕ຺ຕໍ ວິປຣີຕໍ ຐເປຕ຺ວາ. ເສສປທທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິທານິສ຺ສ ຕຖາ ທຸຈ຺ຈຣິຕຈຣເຓ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສຕິ ອປ຺ປສ຺ສຸໂຕຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ປເຣສຎ຺ຈ ຫິຕາວເຫນ ສຸເຕນ ວິຣຫິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປຸຎ຺ຎກໂຣຕິ ຕໂຕ ເອວ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິທຕາຍ ກິພ຺ພິສກາຣີ ປາປຘມ຺ໂມ. ອປ຺ປສ຺ມິໍ ອິຘ ຊີວິເຕຕິ ອິຘ ມນຸສ຺ສໂລເກ ຊີວິເຕ ອຕິປຣິຕ຺ເຕ. ຕຖາ ຈາຫ ‘‘ໂຍ ຈິຣໍ ຊີວຕິ, ໂສ ວສ຺ສສຕໍ ອປ຺ປໍ ວາ ຠິຍ຺ໂຍ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໙໓; ສໍ. ນິ. ໑.໑໔໕), ‘‘ອປ຺ປມາຍຸ ມນຸສ຺ສານ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໔໕; ມຫານິ. ໑໐) ຈ. ຕສ຺ມາ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ສປ຺ປຎ຺ໂຎ ສີຆໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ສຄ຺ຄູປໂຄ ນິພ຺ພານປຕິຏ຺ໂຐ ວາ ໂຫຕິ. ໂຍ ປນ ອປ຺ປສ຺ສຸໂຕ ອປຸຎ຺ຎກໂຣ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ ນິຣຍໍ ໂສ ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ.

ປຐມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.