໔. ອທ຺ຘາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໓. ຈຕຸຕ຺ເຖ ອທ຺ຘາຕິ ກາລາ. ອຕີໂຕ ອທ຺ຘາຕິອາທີສຸ ທ຺ເວ ປຣິຍາຍາ – ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາໂຍ, ອຠິຘມ຺ມປຣິຍາໂຍ ຈ. ຕຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍນ ປຏິສນ຺ຘິໂຕ ປຸພ຺ເພ ອຕີໂຕ ອທ຺ຘາ ນາມ, ຈຸຕິໂຕ ປຈ຺ຉາ ອນາຄໂຕ ອທ຺ຘາ ນາມ, ສຫ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘີຫິ ຕທນນ຺ຕຣໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ອທ຺ຘາ ນາມ. ອຠິຘມ຺ມປຣິຍາເຍນ ອຸປ຺ປາໂທ, ຐິຕິ, ຠງ຺ໂຄຕິ ອິເມ ຕໂຍ ຂເຓ ປຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘຘມ຺ມາ ອຕີໂຕ ອທ຺ຘາ ນາມ, ຕໂຍປິ ຂເຓ ອສມ຺ປຕ຺ຕາ ອນາຄໂຕ ອທ຺ຘາ ນາມ, ຂຓຕ຺ຕຍສມງ຺ຄິໂນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ອທ຺ຘາ ນາມ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ອຍຎ຺ຫິ ອຕີຕາທິວິຠາໂຄ ອທ຺ຘາສນ຺ຕຕິສມຍຂຓວເສນ ຈຕຸຘາ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕສຸ ອທ຺ຘາວິຠາໂຄ ວຸຕ຺ໂຕ. ສນ຺ຕຕິວເສນ ສຠາຄາ ເອກອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານາ, ເອກາຫາຣສມຸຏ຺ຐານາ ຈ ປຸພ຺ພາປຣິຍວເສນ ວຕ຺ຕມານາປິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ. ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ວິສຠາຄອຸຕຸອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານາ ອຕີຕາ ປຈ຺ຉາ ອນາຄຕາ. ຈິຕ຺ຕຊາ ເອກວີຖິເອກຊວນເອກສມາປຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐານາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ນາມ, ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ອຕີຕາ, ປຈ຺ຉາ ອນາຄຕາ. ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານານໍ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ສນ຺ຕຕິວເສນ ອຕີຕາທິເຠໂທ ນຕ຺ຖິ, ເຕສໍເຍວ ປນ ອຸຕຸອາຫາຣຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກວເສນ ຕສ຺ສ ອຕີຕາທິຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສມຍວເສນ ເອກມຸຫຸຕ຺ຕປຸພ຺ພຓ຺ຫສາຍນ຺ຫຣຕ຺ຕິທິວາທີສຸ ສມເຍສຸ ສນ຺ຕານວເສນ ປວຕ຺ຕມານາ ຕໍຕໍສມເຍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ນາມ, ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ອຕີຕາ, ປຈ຺ຉາ ອນາຄຕາ. ອຍໍ ຕາວ ຣູປຘມ຺ເມສຸ ນໂຍ. ອຣູປຘມ຺ເມສຸ ປນ ຂຓວເສນ ອຸປ຺ປາທາທິກ຺ຂຓຕ຺ຕຍປຣິຍາປນ຺ນາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ, ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ອຕີຕາ, ປຈ຺ຉາ ອນາຄຕາ. ອປິຈ ອຕິກ຺ກນ຺ຕເຫຕຸປຈ຺ຈຍກິຈ຺ຈາ ອຕີຕາ, ນິຏ຺ຐິຕເຫຕຸກິຈ຺ຈາ ອນິຏ຺ຐິຕປຈ຺ຈຍກິຈ຺ຈາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ, ອຸຠຍກິຈ຺ຈໍ ອສມ຺ປຕ຺ຕາ ອນາຄຕາ. ອຕ຺ຕໂນ ວາ ກິຈ຺ຈກ຺ຂເຓ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ, ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ອຕີຕາ, ປຈ຺ຉາ ອນາຄຕາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຂຓາທິກຖາວ ນິປ຺ປຣິຍາຍາ, ເສສາ ປຣິຍາຍາ. ອຍຎ຺ຫິ ອຕີຕາທິເຠໂທ ນາມ ຘມ຺ມານໍ ໂຫຕິ, ນ ກາລສ຺ສ. ອຕີຕາທິເຠເທ ປນ ຘມ຺ເມ ອຸປາທາຍ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ອວິຊ຺ຊມາໂນປິ ກາໂລ ອິຘ ເຕເນວ ໂວຫາເຣນ ອຕີໂຕຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຄາຖາສຸ ອກ຺ເຂຍ຺ຍສຎ຺ຎິໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ອກ຺ຂາຍຕິ, ກຖີຍຕິ, ປຎ຺ຎາປີຍຕີຕິ ອກ຺ເຂຍ຺ຍໍ, ກຖາວຕ຺ຖຸ, ອຕ຺ຖໂຕ ຣູປາທໂຍ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ອຕີຕໍ ວາ ອທ຺ຘານໍ ອາຣພ຺ຠ ກຖໍ ກເຖຍ຺ຍ, ອນາຄຕໍ ວາ…ເປ… ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ວາ ອທ຺ຘານໍ ອາຣພ຺ຠ ກຖໍ ກເຖຍ຺ຍາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໓໐໕).

ຕຖາ –

‘‘ຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປໍ ອຕີຕໍ ນິຣຸທ຺ຘໍ ວິປຣິຓຕໍ, ‘ອໂຫສີ’ຕິ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ, ‘ອໂຫສີ’ຕິ ຕສ຺ສ ສມຎ຺ຎາ, ‘ອໂຫສີ’ຕິ ຕສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ; ນ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ ອຕ຺ຖີຕິ, ນ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໖໒) –

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕນ ນິຣຸຕ຺ຕິປຖສຸຕ຺ເຕນປິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທີເປຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ກຖາວຕ຺ຖຸຠາເວນ ອກ຺ເຂຍ຺ຍສງ຺ຂາເຕ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈເກ ອຫນ຺ຕິ ຈ ມມນ຺ຕິ ຈ ເທໂວຕິ ຈ ມນຸສ຺ໂສຕິ ຈ ອິຕ຺ຖີຕິ ຈ ປຸຣິໂສຕິ ຈ ອາທິນາ ປວຕ຺ຕສຎ຺ຎາວເສນ ອກ຺ເຂຍ຺ຍສຎ຺ຎິໂນ, ປຎ຺ຈສຸ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ສຕ຺ຕປຸຄ຺ຄລາທິສຎ຺ຎິໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອກ຺ເຂຍ຺ຍສ຺ມິໍ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິຄ຺ຄາຫວເສນ ປຕິຏ຺ຐິຕາ, ຣາຄາທິວເສນ ວາ ອຏ຺ຐຫາກາເຣຫິ ປຕິຏ຺ຐິຕາ. ຣຕ຺ໂຕ ຫິ ຣາຄວເສນ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ, ທຸຏ຺ໂຐ ໂທສວເສນ, ມູຬ຺ໂຫ ໂມຫວເສນ, ປຣາມຏ຺ໂຐ ທິຏ຺ຐິວເສນ, ຖາມຄໂຕ ອນຸສຍວເສນ, ວິນິພທ຺ໂຘ ມານວເສນ, ອນິຏ຺ຐງ຺ຄໂຕ ວິຈິກິຈ຺ຉາວເສນ, ວິກ຺ເຂປຄໂຕ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈວເສນ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕີຕິ.

ອກ຺ເຂຍ຺ຍໍ ອປຣິຎ຺ຎາຍາຕິ ຕໍ ອກ຺ເຂຍ຺ຍໍ ເຕຠູມກຘມ຺ເມ ຕີຫິ ປຣິຎ຺ຎາຫິ ອປຣິຊານິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອປຣິຊານນເຫຕຸ. ໂຍຄມາຍນ຺ຕິ ມຈ຺ຈຸໂນຕິ ມຣຓສ຺ສ ໂຍຄໍ ເຕນ ສໍໂຍຄໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນ ວິສໍໂຍຄນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຖ ວາ ໂຍຄນ຺ຕິ ອຸປາຍໍ, ເຕນ ໂຍຊິຕໍ ປສາຣິຕໍ ມາຣເສນຏ຺ຐານິຍໍ ອນຕ຺ຖຊາລໍ ກິເລສຊາລຎ຺ຈ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ນ ຫິ ໂນ ສງ຺ຄຣໍ ເຕນ, ມຫາເສເນນ ມຈ຺ຈຸນາ’’ຕິ. (ມ. ນິ. ໓.໒໗໒; ຊາ. ໒.໒໒.໑໒໑; ເນຕ຺ຕິ. ໑໐໓);

ເອຕ຺ຕາວຕາ ວຏ຺ຏໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ວິວຏ຺ຏໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອກ຺ເຂຍ຺ຍຎ຺ຈ ປຣິຎ຺ຎາຍາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຈ-ສທ຺ໂທ ພ຺ຍຕິເຣເກ, ເຕນ ອກ຺ເຂຍ຺ຍປຣິຊານເນນ ລທ຺ຘພ຺ພໍ ວກ຺ຂມານເມວ ວິເສສໍ ໂຊເຕຕິ. ປຣິຎ຺ຎາຍາຕິ ວິປສ຺ສນາສຫິຕາຍ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ຊານິຕ຺ວາ, ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘກິເລສປ຺ປຫາເນນ ວາ ຕໍ ສມຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຕິສ຺ສນ຺ນມ຺ປິ ປຣິຎ຺ຎານໍ ກິຈ຺ຈໍ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຕ຺ວາ. ອກ຺ຂາຕາຣໍ ນ ມຎ຺ຎຕີຕິ ສພ຺ພໂສ ມຎ຺ຎນານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ຂີຓາສໂວ ອກ຺ຂາຕາຣໍ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ກາຣກາທິສຠາວໍ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຕານໍ ນ ປຈ຺ເຈຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຜຸຏ຺ໂຐ ວິໂມກ຺ໂຂ ມນສາ, ສນ຺ຕິປທມນຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ຍສ຺ມາ ສພ຺ພສງ຺ຂຕວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ວິໂມກ຺ໂຂ’’ຕິ ສພ຺ພກິເລສສນ຺ຕາປວູປສມນຏ຺ຐານຕາຍ ‘‘ສນ຺ຕິປທ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘນາໂມ ນິພ຺ພານຘມ຺ໂມ ຜຸຏ຺ໂຐ ຜຸສິໂຕ ປຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ອກ຺ຂາຕາຣໍ ນ ມຎ຺ຎຕີຕິ. ອຖ ວາ ‘‘ປຣິຎ຺ຎາຍາ’’ຕິ ປເທນ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາຠິສມຍໍ ສມຸທຍສຈ຺ຈສ຺ສ ປຫານາຠິສມຍຎ຺ຈ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ‘‘ຜຸຏ຺ໂຐ ວິໂມກ຺ໂຂ ມນສາ, ສນ຺ຕິປທມນຸຕ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ມຄ຺ຄນິໂຣຘານໍ ຠາວນາສຈ຺ຉິກິຣິຍາຠິສມຍໍ ວທຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ສມຸຈ຺ເຉທວເສນ ສພ຺ພກິເລເສຫິ ວິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ວິໂມກ຺ໂຂ, ອຣິຍມຄ຺ໂຄ. ໂສ ປນສ຺ສ ມຄ຺ຄຈິຕ຺ເຕນ ຜຸຏ຺ໂຐ ຜຸສິໂຕ ຠາວິໂຕ, ເຕເນວ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສນ຺ຕິປທໍ ນິພ຺ພານໍ ຜຸຏ຺ຐໍ ຜຸສິຕໍ ສຈ຺ຉິກຕນ຺ຕິ.

ອກ຺ເຂຍ຺ຍສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ອກ຺ເຂຍ຺ຍນິມິຕ຺ຕໍ ວິວິຘາຫິ ວິປຕ຺ຕີຫິ ອຸປທ຺ທຸເຕ ໂລເກ ປຫີນວິປລ຺ລາສຕາຍ ຕໂຕ ສຸປຣິມຸຕ຺ໂຕ ອກ຺ເຂຍ຺ຍປຣິຎ຺ຎາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕາຫິ ສມ຺ປຕ຺ຕີຫິ ສມ຺ປນ຺ໂນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ສງ຺ຂາຍ ເສວີຕິ ປຎ຺ຎາເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈີວຣາທິປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຂາຍ ປຣິຕຸເລຕ຺ວາວ ເສວນສີໂລ, ສງ຺ຂາຕຘມ຺ມຕ຺ຕາ ຈ ອາປາຖຄຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ວິສຍໍ ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາວເສນ ສງ຺ຂາຍ ເສວນສີໂລ. ຘມ຺ມຏ຺ໂຐຕິ ອເສກ຺ຂຘມ຺ເມສຸ ນິພ຺ພານຘມ຺ເມ ເອວ ວາ ຐິໂຕ. ເວທຄູຕິ ເວທິຕພ຺ພສ຺ສ ຈຕຸສຈ຺ຈສ຺ສ ປາຣງ຺ຄຕຕ຺ຕາ ເວທຄູ. ເອວໍຄຸໂຓ ອຣຫາ ຠວາທີສຸ ກຕ຺ຖຈິ ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠາວໂຕ ມນຸສ຺ສເທວາຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ນ ອຸເປຕິ, ອປຎ຺ຎຕ຺ຕິກຠາວເມວ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພາເນນ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ.

ຈຕຸຕ຺ຖສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.