໑໐. ມາຣເຘຍ຺ຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໙. ທສມສ຺ສ ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ເອກທິວສໍ ກິຣ ສຕ຺ຖາ ເສກ຺ຂພຫຸລາຍ ປຣິສາຍ ປຣິວຸໂຕ ນິສິນ຺ໂນ ເຕສໍ ອຊ຺ຌາສຍໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ອຸປຣິ ວິເສສາຘິຄມາຍ ອຸສ຺ສາຫໍ ຊເນຕຸໍ ອເສກ຺ຂຠູມິໍ ໂຖເມນ຺ໂຕ ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ອຕິກ຺ກມ຺ມາຕິອາທີສຸ ອຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ອຕິກ຺ກມ຺ມ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຠິຠວິຕ຺ວາ. ມາຣເຘຍ຺ຍໍ ມາຣສ຺ສ ວິສຍໍ ອິສ຺ສຣິຍຏ຺ຐານໍ. ອາທິຈ຺ໂຈວ ຍຖາ ອາທິຈ຺ໂຈ ອພ຺ຠາທິອຸປກ຺ກິເລສວິມຸຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອິທ຺ຘິຍາ ອານຸຠາເວນ ເຕຊສາຕິ ຕີຫິ ຄຸເຓຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ນຠໍ ອພ຺ຠຸສ຺ສກ຺ກມາໂນ ສພ຺ພໍ ອາກາສຄຕໍ ຕມໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ວິຘມິຕ຺ວາ ວິໂຣຈຕິ, ໂອຠາສຕິ, ຕປຕິ; ເອວເມວ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ຕີຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສພ຺ພຸປກ຺ກິເລສວິມຸຕ຺ໂຕ ມາຣເຘຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ເຕຠູມກຘມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ວິໂຣຈຕີຕິ.

ອເສກ຺ເຂນາຕິ ເອຕ຺ຖ ສິກ຺ຂາສຸ ຊາຕາຕິ ເສກ຺ຂາ, ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ເສກ຺ຂານໍ ເອເຕຕິ ວາ ເສກ຺ຂາ, ອປຣິໂຍສິຕສິກ຺ຂຕ຺ຕາ ສຍເມວ ສິກ຺ຂນ຺ຕີຕິ ວາ ເສກ຺ຂາ ມຄ຺ຄຘມ຺ມາ ເຫຏ຺ຐິມຜລຕ຺ຕຍຘມ຺ມາ ຈ. ອຄ຺ຄຜລຘມ຺ມາ ປນ ອຸປຣິ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພາຠາເວນ ນ ເສກ຺ຂາຕິ ອເສກ຺ຂາ. ຍຕ຺ຖ ຫິ ເສກ຺ຂຠາວາສງ຺ກາ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖາຍໍ ປຏິເສໂຘຕິ ໂລກິຍຘມ຺ເມສຸ ນິພ຺ພາເນ ຈ ອເສກ຺ຂຠາວານາປຕ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາສງ຺ຂາຕາ ຫິ ສິກ຺ຂາ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິປກ຺ຂກິເລເສຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ປຣິສຸທ຺ຘາ ອຸປກ຺ກິເລສານໍ ອາຣມ຺ມຓຠາວມ຺ປິ ອນຸປຄມນໂຕ ສາຕິສຍໍ ສິກ຺ຂາຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕາ, ອຏ຺ຐສຸປິ ມຄ຺ຄຜເລສຸ ວິຊ຺ຊນ຺ຕິ; ຕສ຺ມາ ຈຕຸມຄ຺ຄເຫຏ຺ຐິມຜລຕ຺ຕຍຘມ຺ມາ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕຜລຘມ຺ມາປິ ‘‘ຕາສຸ ສິກ຺ຂາສຸ ຊາຕາ’’ຕິ ຈ, ຕໍສິກ຺ຂາສມງ຺ຄິໂນ ອຣຫໂຕ ອິຕເຣສໍ ວິຍ ເສກ຺ຂຕ຺ເຕ ສຕິ ‘‘ເສກ຺ຂສ຺ສ ເອເຕ’’ຕິ ຈ ‘‘ສິກ຺ຂາ ສີລໍ ເອເຕສ’’ນ຺ຕິ ຈ ເສກ຺ຂາຕິ ອາສງ຺ກາ ສິຍຸນ຺ຕິ ຕທາສງ຺ການິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ອເສກ຺ຂາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕເສກ຺ຂຠາວປ຺ປຏິເສຘໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຣຫຕ຺ຕຜເລ ປວຕ຺ຕມານາ ຫິ ສິກ຺ຂາ ປຣິນິຏ຺ຐິຕກິຈ຺ຈຕ຺ຕາ ນ ສິກ຺ຂາກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເກວລໍ ສິກ຺ຂາຜລຠາເວນ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຕາ ນ ສິກ຺ຂາວຈນໍ ອຣຫນ຺ຕິ, ນາປິ ຕໍສມງ຺ຄິໂນ ເສກ຺ຂວຈນໍ, ນ ຈ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມາ ສິກ຺ຂນສີລາ. ‘‘ສິກ຺ຂາສຸ ຊາຕາ’’ຕິ ເອວມາທິອຕ຺ເຖຫິ ອຄ຺ຄຜລຘມ຺ມາ ເສກ຺ຂາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ເຫຏ຺ຐິມຜເລສຸ ປນ ສິກ຺ຂາ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄວິປສ຺ສນາທີນໍ ອຸປນິສ຺ສຍຠາວໂຕ ສິກ຺ຂາກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ສິກ຺ຂາວຈນໍ ອຣຫນ຺ຕິ, ຕໍສມງ຺ຄິໂນ ຈ ເສກ຺ຂວຈນໍ, ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຘມ຺ມາ ຈ ສິກ຺ຂນສີລາ. ເສກ຺ຂຘມ຺ມາ ຍຖາວຸຕ຺ເຕຫິ ອຕ຺ເຖຫິ ເສກ຺ຂາ ໂຫນ຺ຕິເຍວ.

ອຖ ວາ ເສກ຺ຂາຕິ ອປຣິໂຍສິຕສິກ຺ຂານໍ ວຈນນ຺ຕິ, ອເສກ຺ຂາຕິ ປທໍ ປຣິໂຍສິຕສິກ຺ຂານໍ ທສ຺ສນນ຺ຕິ ນ ໂລກິຍຘມ຺ມນິພ຺ພານານໍ ອເສກ຺ຂຠາວາປຕ຺ຕິ. ວຸຑ຺ຒິປ຺ປຕ຺ຕາ ເສກ຺ຂາ ອເສກ຺ຂາ ຈ ເສກ຺ຂຘມ຺ເມສຸ ເອວ ເກສຎ຺ຈິ ວຸຑ຺ຒິປ຺ປຕ຺ຕານໍ ອເສກ຺ຂຕາ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຘມ຺ມາ ວຸຑ຺ຒິປ຺ປຕ຺ຕາ. ຍຖາວຸຕ຺ເຕຫິ ຈ ອຕ຺ເຖຫິ ເສກ຺ຂາຕິ ກຕ຺ວາ ອເສກ຺ຂາ ອາປນ຺ນາຕິ ເຈ? ຕໍ ນ, ສທິເສສຸ ຕພ຺ໂພຫາຣໂຕ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄໂຕ ຫິ ນິນ຺ນານາກຣຓໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ຐເປຕ຺ວາ ປຣິຎ຺ຎາທິກິຈ຺ຈກຣຓໍ ວິປາກຠາວຎ຺ຈ, ຕສ຺ມາ ເຕ ເອວ ເສກ຺ຂາ ຘມ຺ມາ ອຣຫຕ຺ຕຜລຠາວໍ ອາປນ຺ນາຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ກຸສລສຸຂໂຕ ຈ ວິປາກສຸຂໍ ສນ຺ຕຕຣຕາຍ ປຓີຕຕຣນ຺ຕິ ວຸຑ຺ຒິປ຺ປຕ຺ຕາວ ເຕ ຘມ຺ມາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ‘‘ອເສກ຺ຂາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

ເຕ ປນ ອເສກ຺ຂຘມ຺ເມ ຂນ຺ຘວເສນ ອິຘ ຕິຘາ ວິຠຊິຕ຺ວາ ເຕຫິ ສມນ຺ນາຄເມນ ຂີຓາສວສ຺ສ ອານຸຠາວໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ຠຄວາ ‘‘ອເສກ຺ເຂນ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສີລສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ໂຕ. ຂນ຺ຘສທ຺ໂທ ປນ ຣາສິມ຺ຫິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ ຣຸຬ຺ຫິຍໍ ຄຸເຓຕິ ພຫູສຸ ອຕ຺ເຖສຸ ທິຏ຺ຐປ຺ປໂຍໂຄ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ອສງ຺ເຂຍ຺ໂຍ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ມຫາອຸທກກ຺ຂນ຺ໂຘຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ອ. ນິ. ໔.໕໑; ໖.໓໗) ຣາສິມ຺ຫິ ອາຄໂຕ. ‘‘ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ມຫນ຺ຕໍ ທາຣຸກ຺ຂນ຺ຘໍ ຄງ຺ຄາຍ ນທິຍາ ໂສເຕນ ວຸຍ຺ຫມານ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໔.໒໔໑) ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ. ‘‘ຈິຕ຺ຕໍ ມໂນ ມານສໍ ຫທຍໍ ປຓ຺ຑຣໍ ມໂນ ມນາຍຕນໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ໖໓, ໖໕) ຣຸຬ຺ຫິຍໍ. ‘‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ອຣິເຍນ ອຏ຺ຐງ຺ຄິເກນ ມຄ຺ເຄນ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ສງ຺ຄຫິຕາ, ຕີຫິ ຈ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ຂນ຺ເຘຫິ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ສງ຺ຄຫິໂຕ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໔໖໒) ຄຸເຓ. ອິຘາປິ ຄຸເຓເຍວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕສ຺ມາ ອເສກ຺ເຂນ ສີລສງ຺ຂາເຕນ ຄຸເຓນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ສມງ຺ຄີຠູໂຕ. ສມາທຫຕິ ເອເຕນ, ສຍໍ ວາ ສມາທຫຕິ, ສມາຘານເມວ ວາຕິ ສມາຘິ. ປກາເຣຫິ ຊານາຕິ ຍຖາສຠາວໍ ປຏິວິຊ຺ຌຕີຕິ ປຎ຺ຎາ. ສີລເມວ ຂນ຺ໂຘ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ອຄ຺ຄຜລຠູຕາ ສມ຺ມາວາຈາ, ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ສມ຺ມາອາຊີໂວ ຈ ສຠາເວເນວ ອເສກ຺ໂຂ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ ນາມ, ຕຖາ ສມ຺ມາສມາຘິ ອເສກ຺ໂຂ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ໂຘ. ຕທຸປກາຣກໂຕ ປນ ສມ຺ມາວາຍາມສມ຺ມາສຕິໂຍ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ເຘ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕຖາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ອເສກ຺ໂຂ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ. ຕທຸປກາຣກໂຕ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຏ຺ຐປິ ອຣຫຕ຺ຕຜລຘມ຺ມາ ຕີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຍສ຺ສ ເອເຕ ສຸຠາວິຕາຕິ ເຍນ ອຣຫຕາ ເອເຕ ສີລາທໂຍ ອເສກ຺ຂຘມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘາ ສຸຠາວິຕາ ສຸຏ຺ຐຸ ວຑ຺ຒິຕາ, ໂສ ອາທິຈ຺ໂຈວ ວິໂຣຈຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ຍສ຺ສ ເຈເຕ’’ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ. ເຕສຎ຺ຈ ສທ຺ໂທ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ເອວເມຕສ຺ມິໍ ວຄ຺ເຄ ປຐມສຸຕ຺ເຕ ວຏ຺ຏໍ, ປຣິໂຍສານສຸຕ຺ເຕ ວິວຏ຺ຏໍ, ອິຕເຣສຸ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏໍ ກຖິຕໍ.

ທສມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຐມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.