໙. ສິກ຺ຂານິສໍສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໖. ນວເມ ສິກ຺ຂານິສໍສາຕິ ເອຕ຺ຖ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພາຕິ ສິກ຺ຂາ, ສາ ຕິວິຘາ ອຘິສີລສິກ຺ຂາ, ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ, ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາຕິ. ຕິວິຘາປິ ເຈສາ ສິກ຺ຂາ ອານິສໍສາ ເອເຕສໍ, ນ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກາຕິ ສິກ຺ຂານິສໍສາ. ວິຫຣຖາຕິ ສິກ຺ຂານິສໍສາ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫຣຖ, ຕີສຸ ສິກ຺ຂາສຸ ອານິສໍສທສ຺ສາວິໂນ ຫຸຕ຺ວາ ຕາຫິ ສິກ຺ຂາຫິ ລທ຺ຘພ຺ພໍ ອານິສໍສເມວ ສມ຺ປສ຺ສນ຺ຕາ ວິຫຣຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຎ຺ຎຸຕ຺ຕຣາຕິ ຕາສຸ ສິກ຺ຂາສຸ ຍາ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາສງ຺ຂາຕາ ປຎ຺ຎາ, ສາ ອຸຕ຺ຕຣາ ປຘານາ ວິສິຏ຺ຐາ ເອເຕສນ຺ຕິ ປຎ຺ຎຸຕ຺ຕຣາ. ເຍ ຫິ ສິກ຺ຂານິສໍສາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ເຕ ປຎ຺ຎຸຕ຺ຕຣາ ຠວນ຺ຕີຕິ. ວິມຸຕ຺ຕິສາຣາຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລສງ຺ຂາຕາ ວິມຸຕ຺ຕິ ສາຣໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ວິມຸຕ຺ຕິສາຣາ, ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍເຍວ ສາຣໂຕ ຄເຫຕ຺ວາ ຐິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຍ ຫິ ສິກ຺ຂານິສໍສາ ປຎ຺ຎຸຕ຺ຕຣາ ຈ, ນ ເຕ ຠວວິເສສໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ອປິຈ ໂຂ ວິຠວໍ ອາກງ຺ຂນ຺ຕາ ວິມຸຕ຺ຕິໍເຍວ ສາຣໂຕ ປຈ຺ເຈນ຺ຕິ. ສຕາຘິປເຕຍ຺ຍາຕິ ເຊຏ຺ຐກກຣຓຏ຺ເຐນ ສຕິ ອຘິປເຕຍ຺ຍໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ສຕາຘິປເຕຍ຺ຍາ ອຘິປຕິ ເອວ ອຘິປເຕຍ຺ຍນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ, ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕາ ກາຍານຸປສ຺ສນາທິມຸເຂນ ສມຖວິປສ຺ສນາຠາວນານຸຍຸຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຖ ວາ ສິກ຺ຂານິສໍສາຕິ ຠິກ຺ຂເວ, ເອວຣູເປ ທຸລ຺ລຠກ຺ຂຓປຏິລາເຠ ຕິວິຘສິກ຺ຂາສິກ຺ຂນເມວ ອານິສໍສໍ ກຕ຺ວາ ວິຫຣຖ, ເອວໍ ວິຫຣນ຺ຕາ ຈ ປຎ຺ຎຸຕ຺ຕຣາ ປຎ຺ຎາຍ ອຸຕ຺ຕຣາ ໂລກຸຕ຺ຕຣປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫຣຖ, ເອວໍຠູຕາ ຈ ວິມຸຕ຺ຕິສາຣາ ນິພ຺ພານສາຣາ ອນຎ຺ຎສາຣາ ວິຫຣຖ. ຕຖາຠາວສ຺ສ ຈາຍໍ ອຸປາໂຍ, ຍໍ ສຕາຘິປເຕຍ຺ຍາ ວິຫຣຖ, ສຕິປຏ຺ຐານຠາວນາຍ ຍຸຕ຺ຕປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ໂຫຖ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ວາ ສຕາຣກ຺ເຂນ ເຈຕສາ ວິຫຣຖາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິຕິ ຠຄວາ ຕີສຸ ສິກ຺ຂາສຸ ຠິກ຺ຂູ ນິໂຍເຊນ຺ໂຕ ຍຖາ ຕາ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພາ, ເຍນ ຈ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕໍ ສງ຺ເຂເປເນວ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ປຏິປຊ຺ຊມານານໍ ຜລວິເສສທສ຺ສເນນ ຕສ຺ສາ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອໂມຆຠາວໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ‘‘ສິກ຺ຂານິສໍສານ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ.

ຄາຖາສຸ ປຣິປຸຓ຺ຓສິກ຺ຂນ຺ຕິ ອຄ຺ຄຜລປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຣິສຸທ຺ຘສິກ຺ຂໍ, ອເສກ຺ຂນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປຫານຘມ຺ມນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຫານຘມ຺ມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ກຸປ຺ປາ ວິມຸຕ຺ຕິໂຍ. ປຫານຘມ຺ໂມຕິ ຫິ ຫານຘມ຺ໂມ ກຸປ຺ປຘມ຺ໂມ. ນ ປຫານຘມ຺ໂມຕິ ອປຫານຘມ຺ໂມ, ອກຸປ຺ປຘມ຺ໂມ. ‘‘ອປ຺ປຫານຘມ຺ໂມ’’ຕິປິ ປາຬິ, ໂສ ເອວ ອຕ຺ໂຖ. ຂໂຍ ເອວ ອນ຺ໂຕຕິ ຂຍນ຺ໂຕ, ຊາຕິຍາ ຂຍນ຺ໂຕ ຊາຕິຂຍນ຺ໂຕ, ນິພ຺ພານໍ. ຂໂຍ ວາ ມຣຓໍ, ຊາຕິຂຍນ຺ໂຕ ນິພ຺ພານເມວ, ຕສ຺ສ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຊາຕິຂຍນ຺ຕທສ຺ສີ.

ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ສິກ຺ຂາປາຣິປູຣິຍາ ອຍໍ ຊຣາປາຣງ຺ຄມນປຣິໂຍສາໂນ ອານິສໍໂສ, ຕສ຺ມາ. ສທາຕິ ສພ຺ພກາລໍ. ຌານຣຕາຕິ ລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌາເນ, ອາຣມ຺ມຓູປນິຊ຺ຌາເນຕິ ທຸວິເຘປິ ຌາເນ ຣຕາ, ຕໂຕ ເອວ ສມາຫິຕາ. ມາຣໍ ສເສນໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍາຕິ ກິເລສເສນາຍ ອນຏ຺ຐເສນາຍ ຈ ສເສນໍ ອນວສິຏ຺ຐໍ ຈຕຸພ຺ພິຘມ຺ປິ ມາຣໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ. ເທວປຸຕ຺ຕມາຣສ຺ສປິ ຫິ ຄຸຓມາຣເຓ ສຫາຍຠາວູປຄມນໂຕ ກິເລສາ ‘‘ເສນາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຕຖາ ໂຣຄາທໂຍ ອນຏ຺ຐາ ມຈ຺ຈຸມາຣສ຺ສ. ຍຖາຫ –

‘‘ກາມາ ເຕ ປຐມາ ເສນາ, ທຸຕິຍາ ອຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ;

ຕຕິຍາ ຂຸປ຺ປິປາສາ ເຕ, ຈຕຸຕ຺ຖີ ຕຓ຺ຫາ ປວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ປຎ຺ຈມີ ຖິນມິທ຺ຘໍ ເຕ, ຉຏ຺ຐາ ຠີຣູ ປວຸຈ຺ຈຕິ;

ສຕ຺ຕມີ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ເຕ, ມກ຺ໂຂ ຖມ຺ໂຠ ຈ ອຏ຺ຐໂມ.

‘‘ລາໂຠ ສິໂລໂກ ສກ຺ກາໂຣ, ມິຈ຺ຉາລທ຺ໂຘ ຈ ໂຍ ຍໂສ;

ໂຍ ຈຕ຺ຕານໍ ສມຸກ຺ກໍເສ, ປເຣ ຈ ອວຊານຕິ.

‘‘ເອສາ ນມຸຈິ ເຕ ເສນາ, ກຓ຺ຫສ຺ສາຠິປ຺ປຫາຣິນີ;

ນ ນໍ ອສູໂຣ ຊິນາຕິ, ເຊຕ຺ວາ ຈ ລຠເຕ ສຸຂ’’ນ຺ຕິ. (ສຸ. ນິ. ໔໓໘-໔໔໑; ມຫານິ. ໒໘);

ຍຖາ ຈາຫ –

‘‘ອຊ຺ເຊວ ກິຈ຺ຈມາຕປ຺ປໍ, ໂກ ຊຎ຺ຎາ ມຣຓໍ ສຸເວ;

ນ ຫິ ໂນ ສງ຺ຄຣໍ ເຕນ, ມຫາເສເນນ ມຈ຺ຈຸນາ’’ຕິ. (ມ. ນິ. ໓.໒໘໐; ຊາ. ໒.໒໒.໑໒໑);

ຠວຖ ຊາຕິມຣຓສ຺ສ ປາຣຄາຕິ ຊາຕິຍາ ມຣຓສ຺ສ ຈ ປາຣຄາມິໂນ ນິພ຺ພານຄາມິໂນ ຠວຖາຕິ.

ນວມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.