໗. ນິພ຺ພານຘາຕຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໔. ສຕ຺ຕເມ ທ຺ເວມາຕິ ທ຺ເວ ອິມາ. ວານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕຓ຺ຫາ, ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ວານໂຕ, ນຕ຺ຖິ ວາ ເອຕ຺ຖ ວານໍ, ອິມສ຺ມິໍ ວາ ອຘິຄເຕ ວານສ຺ສ ອຠາໂວຕິ ນິພ຺ພານໍ, ຕເທວ ນິສ຺ສຕ຺ຕນິຊ຺ຊີວຏ຺ເຐນ ສຠາວຘາຣຓຏ຺ເຐນ ຈ ຘາຕູຕິ ນິພ຺ພານຘາຕຸ. ຍທິປິ ຕສ຺ສາ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ເຠໂທ ນຕ຺ຖິ, ປຣິຍາເຍນ ປນ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ຕໍ ປຣິຍາຍເຠທໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ທ຺ເວມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິພ຺ພານຘາຕຸໂຍ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຍຖາຘິປ຺ເປຕປ຺ປເຠທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສອຸປາທິເສສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຓ຺ຫາທີຫິ ຜລຠາເວນ ອຸປາທີຍຕີຕິ ອຸປາທິ, ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ. ອຸປາທິເຍວ ເສໂສຕິ ອຸປາທິເສໂສ, ສຫ ອຸປາທິເສເສນາຕິ ສອຸປາທິເສສາ, ຕທຠາວໂຕ ອນຸປາທິເສສາ.

ອຣຫນ຺ຕິ ອາຣກກິເລໂສ, ທູຣກິເລໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫໍ ໂຫຕິ, ອາຣກາສ຺ສ ໂຫນ຺ຕິ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ, ສໍກິເລສິກາ ໂປໂນພ຺ຠວິກາ, ສທຣາ ທຸກ຺ຂວິປາກາ, ອາຍຕິໍ ຊາຕິຊຣາມຣຓິຍາ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫໍ ໂຫຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໓໔).

ຂີຓາສໂວຕິ ກາມາສວາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ອາສວາ ອຣຫໂຕ ຂີຓາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ປຫີນາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາຕິ ຂີຓາສໂວ. ວຸສິຕວາຕິ ຄຣຸສໍວາເສປິ ອຣິຍມຄ຺ເຄປິ ທສສຸ ອຣິຍວາເສສຸປິ ວສິ ປຣິວສິ ປຣິວຸຏ຺ໂຐ ວຸຏ຺ຐວາໂສ ຈິຓ຺ຓຈຣໂຓຕິ ວຸສິຕວາ. ກຕກຣຓີໂຍຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນກລ຺ຍາຓກໍ ອຸປາທາຍ ສຕ຺ຕ ເສຂາ ຈຕູຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ກຣຓີຍໍ ກໂຣນ຺ຕິ ນາມ, ຂີຓາສວສ຺ສ ສພ຺ພກຣຓີຍານິ ກຕານິ ປຣິໂຍສິຕານິ, ນຕ຺ຖິ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ກຣຓີຍໍ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຘິຄມາຍາຕິ ກຕກຣຓີໂຍ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ –

‘‘ຕສ຺ສ ສມ຺ມາ ວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ, ສນ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ;

ກຕສ຺ສ ປຏິຈໂຍ ນຕ຺ຖິ, ກຣຓີຍໍ ນ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. (ອ. ນິ. ໖.໕໕; ມຫາວ. ໒໔໔);

ໂອຫິຕຠາໂຣຕິ ຕໂຍ ຠາຣາ – ຂນ຺ຘຠາໂຣ, ກິເລສຠາໂຣ, ອຠິສງ຺ຂາຣຠາໂຣຕິ. ຕສ຺ສິເມ ຕໂຍປິ ຠາຣາ ໂອຫິຕາ ໂອໂຣປິຕາ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ປາຕິຕາຕິ ໂອຫິຕຠາໂຣ. ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ໂຖຕິ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ສທຕ຺ຖໍ, ສກຕ຺ຖນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ກກາຣສ຺ສ ທກາໂຣ ກໂຕ. ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ສທຕ຺ໂຖ ເອເຕນາຕິ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ໂຖ, ສທຕ຺ໂຖຕິ ຈ ອຣຫຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຎ຺ຫິ ອຕ຺ຕຸປນິພນ຺ຘຏ຺ເຐນ ອຕ຺ຕໂນ ອວິຊຫນຏ຺ເຐນ ອຕ຺ຕໂນ ປຣມຕ຺ເຖນ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖຕ຺ຕາ ສກຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ. ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊໂນຕິ ກາມຣາຄສໍໂຍຊນໍ, ປຏິຆສໍໂຍຊນໍ, ມານທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາສີລພ຺ພຕປຣາມາສຠວຣາຄອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍອວິຊ຺ຊາສໍໂຍຊນນ຺ຕິ ອິມານິ ສຕ຺ເຕ ຠເວສຸ. ຠວໍ ວາ ຠເວນ ສໍໂຍເຊນ຺ຕິ ອຸປນິພນ຺ຘນ຺ຕີຕິ ຠວສໍໂຍຊນານິ ນາມ. ຕານິ ອຣຫໂຕ ປຣິກ຺ຂີຓານິ, ປຫີນານິ, ຎາຓຄ຺ຄິນາ, ທຑ຺ຒານີຕິ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊໂນ. ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ສມ຺ມທຎ຺ຎາຕິ ສມ຺ມາ ອຎ຺ຎາຍ, ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຂນ຺ຘານໍ ຂນ຺ຘຏ຺ຐໍ, ອາຍຕນານໍ ອາຍຕນຏ຺ຐໍ, ຘາຕູນໍ ສຸຎ຺ຎຏ຺ຐໍ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປີຬນຏ຺ຐໍ, ສມຸທຍສ຺ສ ປຠວຏ຺ຐໍ, ນິໂຣຘສ຺ສ ສນ຺ຕຏ຺ຐໍ, ມຄ຺ຄສ຺ສ ທສ຺ສນຏ຺ຐໍ ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິ ເອວມາທິເຠທໍ ວາ ສມ຺ມາ ຍຖາຠູຕໍ ອຎ຺ຎາຍ ຊານິຕ຺ວາ ຕີຣຍິຕ຺ວາ ຕຸລຍິຕ຺ວາ ວິຠາເວຕ຺ວາ ວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາ. ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ທ຺ເວ ວິມຸຕ຺ຕິໂຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ວິມຸຕ຺ຕິ ນິພ຺ພານຎ຺ຈ. ອຣຫາ ຫິ ສພ຺ພກິເລເສຫິ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕວິມຸຕ຺ຕິຍາປິ ວິມຸຕ຺ໂຕ, ນິພ຺ພາເນປິ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

ຕສ຺ສ ຕິຏ຺ຐນ຺ເຕວ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ ຕສ຺ສ ອຣຫໂຕ ຈຣິມຠວເຫຕຸຠູຕໍ ກມ຺ມໍ ຍາວ ນ ຂີຍຕິ, ຕາວ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິເຍວ ຈກ຺ຂາທີນິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ. ອວິຆາຕຕ຺ຕາຕິ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣຘວເສນ ອນິຣຸທ຺ຘຕ຺ຕາ. ມນາປາມນາປນ຺ຕິ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐໍ ຣູປາທິໂຄຈຣໍ. ປຈ຺ຈນຸໂຠຕີຕິ ວິນ຺ທຕິ ປຏິລຠຕິ. ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທຕີຕິ ວິປາກຠູຕໍ ສຸຂຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ປຏິສໍເວເທຕິ ເຕຫິ ທ຺ວາເຣຫິ ປຏິລຠຕິ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ອຸປາທິເສສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ສອຸປາທິເສສໍ ນິພ຺ພານຘາຕຸໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕສ຺ສ ໂຍ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ສາຕິ ຕສ຺ສ ສອຸປາທິເສສສ຺ສ ສໂຕ ອຣຫໂຕ. ໂຍ ຣາຄກ຺ຂໂຍຕິ ຣາຄສ຺ສ ຂໂຍ ຂີຓາກາໂຣ ອຠາໂວ ອຈ຺ຈນ຺ຕມນຸປ຺ປາໂທ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຣາຄາທິກ຺ຂໂຍ ສອຸປາທິເສສາ ນິພ຺ພານຘາຕູຕິ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ.

ອິເຘວາຕິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ. ສພ຺ພເວທຍິຕານີຕິ ສຸຂາທໂຍ ສພ຺ພາ ອພ຺ຍາກຕເວທນາ, ກຸສລາກຸສລເວທນາ ປນ ປຸພ຺ເພເຍວ ປຫີນາຕິ. ອນຠິນນ຺ທິຕານີຕິ ຕຓ຺ຫາທີຫິ ນ ອຠິນນ຺ທິຕານິ. ສີຕິຠວິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕວູປສເມນ ສງ຺ຂາຣທຣຖປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ສີຕລີ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກນິໂຣເຘນ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ເກວລໍ ເວທຍິຕານິເຍວ, ສພ຺ເພປິ ປນ ຂີຓາສວສນ຺ຕາເນ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສນ຺ຕິ, ເວທຍິຕສີເສນ ເທສນາ ກຕາ.

ຄາຖາສຸ ຈກ຺ຂຸມຕາຕິ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸ, ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ, ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸ, ສມນ຺ຕຈກ຺ຂູຕິ ປຎ຺ຈຫິ ຈກ຺ຂູຫິ ຈກ຺ຂຸມຕາ. ອນິສ຺ສິເຕນາຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິນິສ຺ສຍວເສນ ກຎ຺ຈິ ຘມ຺ມໍ ອນິສ຺ສິເຕນ, ຣາຄພນ຺ຘນາທີຫິ ວາ ອພນ຺ເຘນ. ຕາທິນາຕິ ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາວເສນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອິຏ຺ຐາທີສຸ ເອກສຠາວຕາສງ຺ຂາເຕນ ຕາທິລກ຺ຂເຓນ ຕາທິນາ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ຠວາ ວຕ຺ຕມານາ. ຠວເນຕ຺ຕິສງ຺ຂຍາຕິ ຠວເນຕ຺ຕິຍາ ຕຓ຺ຫາຍ ປຣິກ຺ຂຍາ. ສມ຺ປຣາຍິກາຕິ ສມ຺ປຣາເຍ ຂນ຺ຘເຠທໂຕ ປຣຠາເຄ ຠວາ. ຍມ຺ຫີຕິ ຍສ຺ມິໍ ອນຸປາທິເສສນິພ຺ພາເນ. ຠວານີຕິ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຸປປຕ຺ຕິຠວາ ສພ຺ພໂສ ອນວເສສາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ນ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ເຕຕິ ເຕ ເອວໍ ວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕາ. ຘມ຺ມສາຣາຘິຄມາຕິ ວິມຸຕ຺ຕິສາຣຕ຺ຕາ ອິມສ຺ສ ຘມ຺ມວິນຍສ຺ສ, ຘມ຺ເມສຸ ສາຣຠູຕສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ອຘິຄມນໂຕ. ຂເຍຕິ ຣາຄາທິກ຺ຂຍຠູເຕ ນິພ຺ພາເນ ຣຕາ ອຠິຣຕາ. ອຖ ວາ ນິຈ຺ຈຠາວໂຕ ເສຏ຺ຐຠາວໂຕ ຈ ຘມ຺ເມສຸ ສາຣນ຺ຕິ ຘມ຺ມສາຣໍ, ນິພ຺ພານໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ວິຣາໂຄ ເສຏ຺ໂຐ ຘມ຺ມານໍ (ຘ. ປ. ໒໗໓), ວິຣາໂຄ ເຕສໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີ’’ຕິ (ອິຕິວຸ. ໙໐; ອ. ນິ. ໔.໓໔) ຈ. ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສາຣສ຺ສ ອຘິຄມເຫຕຸ ຂເຍ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣປຣິກ຺ຂເຍ ອນຸປາທິເສສນິພ຺ພາເນ ຣຕາ. ປຫໍສູຕິ ປຊຫິໍສຸ. ເຕຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ສຕ຺ຕມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.