໕. ສຸກ຺ກຘມ຺ມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໒. ປຎ຺ຈເມ ສຸກ຺ກາຕິ ນ ວຓ຺ຓສຸກ຺ກຕາຍ ສຸກ຺ກາ, ສຸກ຺ກຠາວາຍ ປນ ປຣມໂວທານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິສຸກ຺ກຕາຍ ສຸກ຺ກາ. ສຣເສນປິ ສພ຺ເພ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສຸກ຺ກາ ເອວ ກຓ຺ຫຠາວປຏິປກ຺ຂໂຕ. ເຕສຎ຺ຫິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຠສ຺ສຣໍ ໂຫຕິ ປຣິສຸທ຺ຘໍ. ຘມ຺ມາຕິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ. ໂລກນ຺ຕິ ສຕ຺ຕໂລກໍ. ປາເລນ຺ຕີຕິ ອາຘາຣສນ຺ຘາຣເຓນ ມຣິຍາທໍ ຐເປນ຺ຕາ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ. ຫິຣີ ຈ ໂອຕ຺ຕປ຺ປຎ຺ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຫິຣິຍຕິ ຫິຣິຍິຕພ຺ເພນ, ຫິຣິຍນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ວາ ຫິຣີ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ‘‘ຍໍ ຫິຣິຍຕິ ຫິຣິຍິຕພ຺ເພນ, ຫິຣິຍຕິ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຫິຣີ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໓໐). ໂອຕ຺ຕປ຺ປຕິ ໂອຕ຺ຕປ຺ປິຕພ຺ເພນ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ວາ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິເຈຕໍ ‘‘ຍໍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປຕິ ໂອຕ຺ຕປ຺ປິຕພ຺ເພນ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປຕິ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂອຕ຺ຕປ຺ປ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ສ. ໓໑).

ຕຕ຺ຖ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາ ຫິຣີ, ພຫິທ຺ຘາສມຸຏ຺ຐານໍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ. ອຕ຺ຕາຘິປເຕຍ຺ຍາ ຫິຣີ, ໂລກາຘິປເຕຍ຺ຍໍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ. ລຊ຺ຊາສຠາວສຓ຺ຐິຕາ ຫິຣີ, ຠຍສຠາວສຓ຺ຐິຕໍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ. ສປ຺ປຕິສ຺ສວລກ຺ຂຓາ ຫິຣີ, ວຊ຺ຊຠີຣຸກຠຍທສ຺ສາວິລກ຺ຂຓໍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ.

ຕຕ຺ຖ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຫິຣິໍ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ – ຊາຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ, ວຍໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ, ສູຣຠາວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ, ພາຫຸສຈ຺ຈໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ. ກຖໍ? ‘‘ປາປກຣຓໍ ນາເມຕໍ ນ ຊາຕິສມ຺ປນ຺ນານໍ ກມ຺ມໍ, ຫີນຊຈ຺ຈານໍ ເກວຏ຺ຏາທີນໍ ກມ຺ມໍ, ມາທິສສ຺ສ ຊາຕິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອິທໍ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ຕາວ ຊາຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປາຓາຕິປາຕາທິປາປກມ຺ມໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ຫິຣິໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ຕຖາ ‘‘ປາປກຣຓໍ ນາເມຕໍ ທຫເຣຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພກມ຺ມໍ, ມາທິສສ຺ສ ວເຍ ຐິຕສ຺ສ ອິທໍ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ວຍໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປາຓາຕິປາຕາທິປາປກມ຺ມໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ຫິຣິໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ຕຖາ ‘‘ປາປກຣຓໍ ນາເມຕໍ ທຸພ຺ພລຊາຕິການໍ ກມ຺ມໍ, ມາທິສສ຺ສ ສູຣຠາວສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອິທໍ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ສູຣຠາວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປາຓາຕິປາຕາທິປາປກມ຺ມໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ຫິຣິໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ຕຖາ ‘‘ປາປກຣຓໍ ນາເມຕໍ ອນ຺ຘພາລານໍ ກມ຺ມໍ, ນ ປຓ຺ຑິຕານໍ, ມາທິສສ຺ສ ປຓ຺ຑິຕສ຺ສ ພຫຸສ຺ສຸຕສ຺ສ ອິທໍ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ພາຫຸສຈ຺ຈໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປາຓາຕິປາຕາທິປາປກມ຺ມໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ຫິຣິໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ເອວໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຫິຣິໍ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ສມຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຈ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ເຕ ຫິຣິໍ ປເວເສຕ຺ວາ ປາປກມ຺ມໍ ນ ກໂຣຕິ. ເອວໍ ຫິຣີ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາ ນາມ ໂຫຕິ.

ກຖໍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ພຫິທ຺ຘາສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ? ‘‘ສເຈ ຕ຺ວໍ ປາປກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສສິ, ຈຕູສຸ ປຣິສາສຸ ຄຣຫປ຺ປຕ຺ໂຕ ຠວິສ຺ສສິ.

‘‘ຄຣຫິສ຺ສນ຺ຕິ ຕໍ ວິຎ຺ຎູ, ອສຸຈິໍ ນາຄຣິໂກ ຍຖາ;

ວຊ຺ຊິໂຕ ສີລວນ຺ເຕຫິ, ກຖໍ ຠິກ຺ຂຸ ກຣິສ຺ສສີ’’ຕິ. –

ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ ຫິ ພຫິທ຺ຘາສມຸຏ຺ຐິເຕນ ໂອຕ຺ຕປ຺ເປນ ປາປກມ຺ມໍ ນ ກໂຣຕິ. ເອວໍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ພຫິທ຺ຘາສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ໂຫຕິ.

ກຖໍ ຫິຣີ ອຕ຺ຕາຘິປເຕຍ຺ຍາ ນາມ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ອຘິປຕິໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ມາທິສສ຺ສ ສທ຺ຘາປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ພຫຸສ຺ສຸຕສ຺ສ ຘຸຕວາທິສ຺ສ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ ປາປກມ຺ມໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ ປາປກມ຺ມໍ ນ ກໂຣຕິ. ເອວໍ ຫິຣີ ອຕ຺ຕາຘິປເຕຍ຺ຍາ ນາມ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ໂສ ອຕ຺ຕານໍເຍວ ອຘິປຕິໍ ກຣິຕ຺ວາ ອກຸສລໍ ປຊຫຕິ, ກຸສລໍ ຠາເວຕິ, ສາວຊ຺ຊໍ ປຊຫຕິ, ອນວຊ຺ຊໍ ຠາເວຕິ, ສຸທ຺ຘມຕ຺ຕານໍ ປຣິຫຣຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໔໐).

ກຖໍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ໂລກາຘິປເຕຍ຺ຍໍ ນາມ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ໂລກໍ ອຘິປຕິໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ປາປກມ຺ມໍ ນ ກໂຣຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ມຫາ ໂຂ ປນາຍໍ ໂລກສນ຺ນິວາໂສ. ມຫນ຺ຕສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ ໂລກສນ຺ນິວາເສ ສນ຺ຕິ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອິທ຺ຘິມນ຺ໂຕ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸກາ ປຣຈິຕ຺ຕວິທຸໂນ, ເຕ ທູຣໂຕປິ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ອາສນ຺ນາປິ ນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຈຕສາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຊານນ຺ຕິ, ເຕປິ ມໍ ເອວໍ ຊານິສ຺ສນ຺ຕິ ‘ປສ຺ສຖ ໂຠ ອິມໍ ກຸລປຸຕ຺ຕໍ, ສທ຺ຘາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ໂວກິຓ຺ໂຓ ວິຫຣຕິ ປາປເກຫິ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫີ’ຕິ. ສນ຺ຕິ ເທວຕາ ອິທ຺ຘິມນ຺ຕິນິໂຍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸກາ ປຣຈິຕ຺ຕວິທຸນິໂຍ, ຕາ ທູຣໂຕປິ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ອາສນ຺ນາປິ ນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຈຕສາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຊານນ຺ຕິ, ຕາປິ ມໍ ເອວໍ ຊານິສ຺ສນ຺ຕິ ‘ປສ຺ສຖ ໂຠ ອິມໍ, ກຸລປຸຕ຺ຕໍ, ສທ຺ຘາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ໂວກິຓ຺ໂຓ ວິຫຣຕິ ປາປເກຫິ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫີ’ຕິ. ໂສ ໂລກໍເຍວ ອຘິປຕິໍ ກຕ຺ວາ ອກຸສລໍ ປຊຫຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໔໐).

ເອວໍ ໂລກາຘິປເຕຍ຺ຍໍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ.

ລຊ຺ຊາສຠາວສຓ຺ຐິຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ລຊ຺ຊາຕິ ລຊ຺ຊນາກາໂຣ, ເຕນ ສຠາເວນ ສຓ຺ຐິຕາ ຫິຣີ. ຠຍນ຺ຕິ ອປາຍຠຍໍ, ເຕນ ສຠາເວນ ສຓ຺ຐິຕໍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ. ຕທຸຠຍໍ ປາປປຣິວຊ຺ຊເນ ປາກຏໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ທ຺ວີສຸ ອໂຍຄຸເຬສຸ ເອໂກ ສີຕໂລ ຠເວຍ຺ຍ ຄູຖມກ຺ຂິໂຕ, ເອໂກ ອຸຓ຺ໂຫ ອາທິຕ຺ໂຕ. ເຕສຸ ຍຖາ ສີຕລໍ ຄູຖມກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວິຎ຺ຎຸຊາຕິໂກ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ອິຕຣໍ ທາຫຠເຍນ, ເອວໍ ປຓ຺ຑິໂຕ ລຊ຺ຊາຍ ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປາປໍ ນ ກໂຣຕິ, ໂອຕ຺ຕປ຺ເປນ ອປາຍຠີໂຕ ປາປໍ ນ ກໂຣຕິ. ເອວໍ ລຊ຺ຊາສຠາວສຓ຺ຐິຕາ ຫິຣີ, ຠຍສຠາວສຓ຺ຐິຕໍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ.

ກຖໍ ສປ຺ປຕິສ຺ສວລກ຺ຂຓາ ຫິຣີ, ວຊ຺ຊຠີຣຸກຠຍທສ຺ສາວິລກ຺ຂຓໍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ? ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ຊາຕິມຫຕ຺ຕປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ, ສຕ຺ຖຸມຫຕ຺ຕປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ, ທາຍຊ຺ຊມຫຕ຺ຕປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ, ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິມຫຕ຺ຕປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຕິ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ຕຕ຺ຖ ຄາຣເວນ ສປ຺ປຕິສ຺ສວລກ຺ຂຓໍ ຫິຣິໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປາປໍ ນ ກໂຣຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ອຕ຺ຕານຸວາທຠຍໍ, ປຣານຸວາທຠຍໍ, ທຓ຺ຑຠຍໍ, ທຸຄ຺ຄຕິຠຍນ຺ຕິ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ວຊ຺ຊໂຕ ຠາຍນ຺ໂຕ ວຊ຺ຊຠີຣຸກຠຍທສ຺ສາວິລກ຺ຂຓໍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປາປໍ ນ ກໂຣຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາທິຕາ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປານໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປາກຏຠາເວນ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ປນ ເນສໍ ກທາຈິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິປ຺ປໂຍໂຄ. ນ ຫິ ລຊ຺ຊນໍ ນິພ຺ຠຍໍ, ປາປຠຍໍ ວາ ອລຊ຺ຊນໍ ອຕ຺ຖີຕິ.

ອິເມ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ເວ ສຸກ຺ກາ ຘມ຺ມາ ໂລກໍ ນ ປາເລຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມ ທ຺ເວ ອນວຊ຺ຊຘມ຺ມາ ຍທິ ໂລກໍ ນ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍຸໍ, ໂລກປາລກາ ຍທິ ນ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ນຍິຘ ປຎ຺ຎາເຍຖ ມາຕາຕິ ອິຘ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ຊນິກາ ມາຕາ ‘‘ອຍໍ ເມ ມາຕາ’’ຕິ ຄຣຸຈິຕ຺ຕີກາຣວເສນ ນ ປຎ຺ຎາເຍຖ, ‘‘ອຍໍ ມາຕາ’’ຕິ ນ ລພ຺ເຠຍ຺ຍ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ມາຕຸຈ຺ຉາຕິ ມາຕຸຠຄິນີ. ມາຕຸລານີຕິ ມາຕຸລຠຣິຍາ. ຄຣູນນ຺ຕິ ມຫາປິຕຸຈູຬປິຕຸເຊຏ຺ຐຠາຕຸອາທີນໍ ຄຣຸຏ຺ຐານິຍານໍ. ສມ຺ເຠທນ຺ຕິ ສງ຺ກຣໍ, ມຣິຍາທເຠທໍ ວາ. ຍຖາ ອເຊຬກາຕິອາທີຫິ ອຸປມໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອເຕ ຫິ ສຕ຺ຕາ ‘‘ອຍໍ ເມ ມາຕາ’’ຕິ ວາ ‘‘ມາຕຸຈ຺ຉາ’’ຕິ ວາ ຄຣຸຈິຕ຺ຕີກາຣວເສນ ນ ຊານນ຺ຕິ, ຍໍ ວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ຕຕ຺ຖປິ ວິປ຺ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ອຸປມໍ ອາຫຣນ຺ໂຕ ອເຊຬກາທໂຍ ອາຫຣິ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ຍຖາ ອເຊຬກາທໂຍ ຕິຣຈ຺ຉານາ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປຣຫິຕາ ມາຕາທິສຎ຺ຎໍ ອກຕ຺ວາ ຠິນ຺ນມຣິຍາທາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສມ຺ເຠເທນ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ເອວມຍໍ ມນຸສ຺ສໂລໂກ ຍທິ ໂລກປາລກຘມ຺ມາ ນ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ສມ຺ເຠເທນ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ປນິເມ ໂລກປາລກຘມ຺ມາ ໂລກໍ ປາເລນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ ສມ຺ເຠໂທຕິ.

ຄາຖາສຸ ເຍສໍ ເຈ ຫິຣິໂອຕ຺ຕປ຺ປນ຺ຕິ ເຈຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ເຍສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຫິຣີ ຈ ໂອຕ຺ຕປ຺ປຎ຺ຈ ສພ຺ພທາວ ສພ຺ພກາລເມວ ນ ວິຊ຺ຊຕິ ນ ອຸປລພ຺ຠຕິ. ໂວກ຺ກນ຺ຕາ ສຸກ຺ກມູລາ ເຕຕິ ເຕ ສຕ຺ຕາ ກຸສລມູລປຈ຺ເຉທາວຫສ຺ສາປິ ກມ຺ມສ຺ສ ກຣຓໂຕ ກຸສລກມ຺ມານໍ ປຕິຏ຺ຐານຠູຕານໍ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປານເມວ ວາ ອຠາວໂຕ ກຸສລໂຕ ໂວກ຺ກມິຕ຺ວາ, ອປສກ຺ກິຕ຺ວາ, ຐິຕຕ຺ຕາ ໂວກ຺ກນ຺ຕາ ສຸກ຺ກມູລາ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ຊາຍນມີຍນສຠາວຕ຺ຕາ ຊາຕິມຣຓຄາມິໂນ ສໍສາຣໍ ນາຕິວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເຍສຎ຺ຈ ຫິຣິໂອຕ຺ຕປ຺ປນ຺ຕິ ເຍສໍ ປນ ປຣິສຸທ຺ຘມຕີນໍ ສຕ຺ຕານໍ ຫິຣີ ຈ ໂອຕ຺ຕປ຺ປຎ຺ຈາຕິ ອິເມ ຘມ຺ມາ ສທາ ສພ຺ພກາລໍ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ນວມຊ຺ຌິມຕ຺ເຖຣກາເລສຸ ສມ຺ມາ ອຸປຄມ຺ມ ຐິຕາ ປາປາ ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ຕາ ຠາຍນ຺ຕາ ຕທງ຺ຄາທິວເສນ ປາປໍ ປຊຫນ຺ຕາ. ວິຣູຬ຺ຫພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາຕິ ສາສນພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍ ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍ ຈ ວິຣູຬ຺ຫໍ ອາປນ຺ນາ, ອຄ຺ຄມຄ຺ຄາຘິຄເມນ ສພ຺ພໂສ ສນ຺ຕກິເລສຕາຍ ສນ຺ຕຄຸຓຕາຍ ວາ ສນ຺ໂຕ, ປຸນພ຺ຠວສ຺ສ ເຂປິຕຕ຺ຕາ ຂີຓປຸນພ຺ຠວາ ໂຫນ຺ຕີຕິ.

ປຎ຺ຈມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.