໑໒. ທິຏ຺ຐິຄຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໙. ທ຺ວາທສເມ ທ຺ວີຫິ ທິຏ຺ຐິຄເຕຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐິໂຍວ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ‘‘ຄູຖຄຕໍ ມຸຕ຺ຕຄຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ອ. ນິ. ໙.໑໑) ວິຍ. ຄຫິຕາກາຣສຸຎ຺ຎຕາຍ ວາ ທິຏ຺ຐີນໍ ຄຕມຕ຺ຕານີຕິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ, ເຕຫິ ທິຏ຺ຐິຄເຕຫິ. ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕາຕິ ອຠິຠູຕາ ປລິພຸທ຺ຘາ ວາ. ປລິໂພຘຕ຺ໂຖ ວາປິ ຫິ ປຣິຍຸຏ຺ຐານສທ຺ໂທ ‘‘ໂຈຣາ ມຄ຺ເຄ ປຣິຍຸຏ຺ຐິໍສູ’’ຕິອາທີສຸ (ຈູຬວ. ໔໓໐) ວິຍ. ເທວາຕິ ອຸປປຕ຺ຕິເທວາ. ເຕ ຫິ ທິພ຺ພນ຺ຕິ ອຸຬາຣຕເມຫິ ກາມຄຸເຓຫິ ຌານາທີຫິ ຈ ກີຬນ຺ຕິ, ອິທ຺ຘານຸຠາເວນ ວາ ຍຖິຈ຺ຉິຕມຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ອຘິຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ຈ ເທວາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ມນສ຺ສ ອຸສ຺ສນ຺ນຕ຺ຕາ ມນຸສ຺ສາ, ອຸກ຺ກຏ຺ຐນິທ຺ເທສວເສນ ເຈຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຍຖາ ‘‘ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານ’’ນ຺ຕິ. ໂອລີຍນ຺ຕິ ເອເກຕິ ‘‘ສສ຺ສໂຕ ອຕ຺ຕາ ຈ ໂລໂກ ຈາ’’ຕິ ຠເວສຸ ໂອລີຍນາຠິນິເວສຠູເຕນ ສສ຺ສຕຠາເວນ ເອກຈ຺ເຈ ເທວາ ມນຸສ຺ສາ ຈ ອວລີຍນ຺ຕິ ອລ຺ລີຍນ຺ຕິ ສງ຺ໂກຈໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ຕໂຕ ນິສ຺ສຣນ຺ຕິ. ອຕິຘາວນ຺ຕີຕິ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ຠິນ຺ນສຠາວານມ຺ປິ ສຠາວຘມ຺ມານໍ ຍ຺ວາຍໍ ເຫຕຸຜລຠາເວນ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຕໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ນານຕ຺ຕນຍສ຺ສປິ ຄຫເຓນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ຘາວນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ ອຕ຺ຕາ ຈ ໂລໂກ ຈ, ນ ໂຫຕິ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ ອຸຈ຺ເຉເທ ວາ ຠວນິໂຣຘປຏິປຕ຺ຕິຍາ ປຏິກ຺ເຂປຘມ຺ມຕໍ ອຕິຘາວນ຺ຕິ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕິ. ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຈ ປສ຺ສນ຺ຕີຕິ ຈສທ຺ໂທ ພ຺ຍຕິເຣເກ. ປຸພ຺ພໂຍຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຎາຓປຣິປາເກນ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ປນ ເທວມນຸສ຺ສາ ເຕເນວ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ສສ຺ສຕໍ ອຸຈ຺ເຉທຎ຺ຈ ອນ຺ຕທ຺ວຍໍ ອນຸປຄມ຺ມ ມຊ຺ຌິມປຏິປຕ຺ຕິທສ຺ສເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ເຕ ຫິ ‘‘ນາມຣູປມຕ຺ຕມິທໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕສ຺ມາ ນ ສສ຺ສຕໍ, ນາປິ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ອວິປຣີຕໂຕ ປສ຺ສນ຺ຕິ.

ເອວໍ ໂອລີຍນາທິເກ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐາເນນ ອຸທ຺ທິສິຕຸໍ ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຠວາຕິ ກາມຠໂວ, ຣູປຠໂວ, ອຣູປຠໂວ. ອປເຣປິ ຕໂຍ ຠວາ ສຎ຺ຎີຠໂວ, ອສຎ຺ຎີຠໂວ, ເນວສຎ຺ຎີນາສຎ຺ຎີຠໂວ. ອປເຣປິ ຕໂຍ ຠວາ ເອກໂວກາຣຠໂວ, ຈຕຸໂວກາຣຠໂວ, ປຎ຺ຈໂວກາຣຠໂວຕິ. ເອເຕຫິ ຠເວຫິ ອາຣມນ຺ຕິ ອຠິນນ຺ທນ຺ຕີຕິ ຠວາຣາມາ. ຠເວສຸ ຣຕາ ອຠິຣຕາຕິ ຠວຣຕາ. ຠເວສຸ ສຸຏ຺ຐຸ ມຸທິຕາຕິ ຠວສມ຺ມຸທິຕາ. ຠວນິໂຣຘາຍາຕິ ເຕສໍ ຠວານໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕນິໂຣຘາຍ ອນຸປ຺ປາທນຕ຺ຖາຍ. ຘມ຺ເມ ເທສິຍມາເນຕິ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ນິຍ຺ຍານິກຘມ຺ເມ ວຸຈ຺ຈມາເນ. ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕີຕິ ສສ຺ສຕາຠິນິວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ສໍຂິຕ຺ຕຘມ຺ມຕ຺ຕາ ນ ປວິສຕິ ນ ໂອຄາຫຕິ. ນ ປສີທຕີຕິ ປສາທໍ ນາປຊ຺ຊຕິ ນ ຕໍ ສທ຺ທຫຕິ. ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ຕສ຺ສໍ ເທສນາຍໍ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ ນາຘິມຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ສສ຺ສຕໂຕ ອຠິນິວິສເນນ ຠເວສຸ ໂອລີຍນ຺ຕິ.

ອຏ຺ຏີຍມານາຕິ ຠເວ ຊຣາໂຣຄມຣຓາທີນິ ວຘພນ຺ຘນຈ຺ເຉທນາທີນິ ຈ ທິສ຺ວາ ສໍວິຊ຺ຊເນນ ເຕຫິ ສມງ຺ຄິຠາເວນ ຠເວນ ປີຬິຍມານາ ທຸກ຺ຂາປິຍມານາ. ຫຣາຍມານາຕິ ລຊ຺ຊມານາ ຊິຄຸຈ຺ຉມານາຕິ ປຏິກູລໂຕ ທຫນ຺ຕາ. ວິຠວນ຺ຕິ ອຸຈ຺ເຉທໍ. ອຠິນນ຺ທນ຺ຕີຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນາຫິ ອຊ຺ໂຌສາຍ ນນ຺ທນ຺ຕິ. ຍໂຕກິຣໂຠຕິອາທິ ເຕສໍ ອຠິນນ຺ທນາກາຣທສ຺ສນໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໂຕຕິ ຍທາ. ໂຠຕິ ອາລປນໍ. ອຍໍ ອຕ຺ຕາຕິ ກາຣກາທິຠາເວນ ອຕ຺ຕນາ ປຣິກປ຺ປິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕີຕິ ອຸປຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ. ວິນສ຺ສຕີຕິ ນ ທິສ຺ສຕິ, ວິນາສໍ ອຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ນ ໂຫຕິ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ມຣເຓນ ອຸທ຺ຘໍ ນ ຠວຕິ. ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ຍເທຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຸຈ຺ເຉທາທິ, ເອຕໍ ສພ຺ພຠວວູປສມໂຕ ສພ຺ພສນ຺ຕາປວູປສມໂຕ ຈ ສນ຺ຕໍ, ສນ຺ຕຕ຺ຕາ ເອວ ປຓີຕໍ, ຕຈ຺ຉາວິປຣີຕຠາວໂຕ ຍາຖາວໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສນ຺ຕໍ ປຓີຕ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ທ຺ວຍໍ ຕຓ຺ຫາຠິນນ຺ທນາຍ ວທນ຺ຕິ, ‘‘ຍາຖາວ’’ນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນາຍ. ເອວນ຺ຕິ ເອວໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕອຸຈ຺ເຉທາຠິນິເວສເນນ.

ຠູຕນ຺ຕິ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ. ຕຎ຺ຫິ ປຈ຺ຈຍສມ຺ຠູຕຕ຺ຕາ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ຈ ຠູຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຠູຕມິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມນຸປສ຺ສຖາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໐໑). ຠູຕໂຕ ອວິປຣີຕສຠາວໂຕ ສລກ຺ຂຓໂຕ ສາມຎ຺ຎລກ຺ຂຓໂຕ ຈ ປສ຺ສຕິ. ອິທຎ຺ຫິ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ນາມຣູປມຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອິເມ ປຖວີອາທໂຍ ຘມ຺ມາ ຣູປໍ, ອິເມ ຜສ຺ສາທໂຍ ຘມ຺ມາ ນາມໍ, ອິມານິ ເນສໍ ລກ຺ຂຓາທີນິ, ອິເມ ເນສໍ ອວິຊ຺ຊາທໂຍ ປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອວໍ ສປຈ຺ຈຍນາມຣູປທສ຺ສນວເສນ ເຈວ, ‘‘ສພ຺ເພປິເມ ຘມ຺ມາ ອຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ໂຠນ຺ຕິ, ຫຸຕ຺ວາ ປຏິເວນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອນິຈ຺ຈາ, ອນິຈ຺ຈຕ຺ຕາ ທຸກ຺ຂາ, ທຸກ຺ຂຕ຺ຕາ ອນຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອວໍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາທິວເສນ ຈ ປສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຕຣຸຓວິປສ຺ສນາປຣິໂຍສານາ ວິປສ຺ສນາຠູມິ ທສ຺ສິຕາ. ນິພ຺ພິທາຍາຕິ ຠູຕສງ຺ຂາຕສ຺ສ ເຕຠູມກຘມ຺ມຊາຕສ຺ສ ນິພ຺ພິນ຺ທນຕ຺ຖາຍ, ເອເຕນ ພລວວິປສ຺ສນໍ ທສ຺ເສຕິ. ວິຣາຄາຍາຕິ ວິຣາຄຕ຺ຖໍ ວິຣຊ຺ຊນຕ຺ຖໍ, ອິມິນາ ມຄ຺ຄໍ ທສ຺ເສຕິ. ນິໂຣຘາຍາຕິ ນິຣຸຊ຺ຌນຕ຺ຖໍ, ອິມິນາປິ ມຄ຺ຄເມວ ທສ຺ເສຕິ. ນິໂຣຘາຍາຕິ ວາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິນິໂຣເຘນ ສທ຺ຘິໍ ອນຸປາທິເສສນິພ຺ພານໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ປສ຺ສນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ສປຸພ຺ພຠາເຄນ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ.

ຄາຖາສຸ ເຍ ຠູຕໍ ຠູຕໂຕ ທິສ຺ວາຕິ ເຍ ອຣິຍສາວກາ ຠູຕໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ຠູຕໂຕ ອວິປຣີຕສຠາວໂຕ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາສຫິຕາຍ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ. ເອເຕນ ປຣິຎ຺ຎາຠິສມຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ຠູຕສ຺ສ ຈ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕິ ຠາວນາຠິສມຍໍ. ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ຫິ ຠູຕໍ ອຕິກ຺ກມຕິ ເອເຕນາຕິ ‘‘ຠູຕສ຺ສ ອຕິກ຺ກໂມ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍຖາຠູເຕຕິ ອວິປຣີຕສຈ຺ຈສຠາເວ ນິພ຺ພາເນ. ວິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ອຘິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເອເຕນ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຠິສມຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ຠວຕຓ຺ຫາປຣິກ຺ຂຍາຕິ ຠວຕຓ຺ຫາຍ ສພ຺ພໂສ ເຂປນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທນໂຕ, ເອເຕນ ສມຸທຍປ຺ປຫານໍ ທສ຺ເສຕິ.

ສເວ ຠູຕປຣິຎ຺ໂຎ ໂສຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ສເວຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ໂສ ຠູຕປຣິຎ຺ໂຎ ຠູຕສ຺ສ ອຕິກ຺ກມນູປາເຍນ ມຄ຺ເຄນ ຠວຕຓ຺ຫາປຣິກ຺ຂຍາ ປຣິຎ຺ຎາຕກ຺ຂນ຺ໂຘ ຕໂຕ ເອວ ຍຖາຠູເຕ ນິພ຺ພາເນ ອຘິມຸຕ຺ໂຕ. ຠວາຠເວຕິ ຂຸທ຺ທເກ ເຈວ ມຫນ຺ເຕ ຈ, ອຸຈ຺ເຉທາທິທສ຺ສເນ ວາ ວີຕຕຓ຺ໂຫ ຠິນ຺ນກິເລໂສ. ຠິກ຺ຂຸ ຠູຕສ຺ສ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ວິຠວາ, ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທາ ປຸນພ຺ຠວໍ ນາຄຈ຺ຉຕິ, ອປຎ຺ຎຕ຺ຕິກຠາວເມວ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ.

ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ວຄ຺ເຄ ເອກາທສເມ ວຏ຺ຏໍ ກຖິຕໍ, ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຈເມສຸ ປຣິໂຍສານສຸຕ຺ເຕ ຈ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏໍ ກຖິຕໍ, ເສເສສຸ ວິວຏ຺ຏເມວາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ທ຺ວາທສມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຣມຕ຺ຖທີປນິຍາ ຂຸທ຺ທກນິກາຍ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ອິຕິວຸຕ຺ຕກສ຺ສ ທຸກນິປາຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.