໒. ເມຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໒. ທຸຕິເຍ ມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຎ຺ຎານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ມາຕິ ປຏິເສເຘ ນິປາໂຕ. ປຸຎ຺ຎສທ຺ໂທ ‘‘ກຸສລານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມານໍ ສມາທານເຫຕຸ ເອວມິທໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປວຑ຺ຒຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໓.໓໘໐) ປຸຎ຺ຎຜເລ ອາຄໂຕ. ‘‘ອວິຊ຺ຊາຄໂຕຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຸຎ຺ຎຎ຺ເຈ ສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໒.໕໑) ກາມຣູປາວຈຣສຸຈຣິເຕ. ‘‘ປຸຎ຺ຎູປຄໍ ຠວຕິ ວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ສຸຄຕິວິເສສຠູເຕ ອຸປປຕ຺ຕິຠເວ. ‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູນິ – ທານມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ, ສີລມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ, ຠາວນາມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູ’’ຕິອາທີສຸ (ອິຕິວຸ. ໖໐; ອ. ນິ. ໘.໓໖) ກຸສລເຈຕນາຍໍ. ອິຘ ປນ ເຕຠູມກກຸສລຘມ຺ເມ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຠາຍິຕ຺ຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ທຸວິຘໍ ຠຍໍ ຎາຓຠຍໍ, ສາຣຊ຺ຊຠຍນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ເຍປິ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວາ ທີຆາຍຸກາ ວຓ຺ຓວນ຺ໂຕ ສຸຂພຫຸລາ ອຸຈ຺ເຈສຸ ວິມາເນສຸ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກາ, ເຕປິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຠຍໍ ສໍເວຄໍ ສນ຺ຕາສໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ອ. ນິ. ໔.໓໓) ອາຄຕໍ ຎາຓຠຍໍ. ‘‘ອຫຸເທວ ຠຍໍ, ອຫຸ ຉມ຺ຠິຕຕ຺ຕໍ, ອຫຸ ໂລມຫໍໂສ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໒.໓໑໘) ອາຄຕໍ ສາຣຊ຺ຊຠຍໍ. ອິຘາປິ ສາຣຊ຺ຊຠຍເມວ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ຠິກ຺ຂເວ, ທີຆຣຕ຺ຕໍ ກາຍວຈີສໍຍໂມ ວຕ຺ຕປຏິວຕ຺ຕປູຣຓໍ ເອກາສນໍ, ເອກເສຍ຺ຍໍ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍທໂມ, ຘຸຕຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ນິຄ຺ຄໂຫ, ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ, ກມ຺ມຏ຺ຐານານຸໂຍຄວເສນ ວີຣິຍາຣມ຺ໂຠຕິ ເອວມາທີນິ ຍານິ ຠິກ຺ຂຸນາ, ນິຣນ຺ຕຣໍ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ພານິ ປຸຎ຺ຎານິ, ເຕຫິ ມາ ຠາຍິຕ຺ຖ, ມາ ຠຍໍ ສນ຺ຕາສໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ຖ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂສ຺ສ ອຸປໂຣຘຠເຍນ ສມ຺ປຣາຍິກນິພ຺ພານສຸຂທາຍເກຫິ ປຸຎ຺ເຎຫິ ມາ ຠາຍິຕ຺ຖາຕິ. ນິສ຺ສກ຺ເກ ຫິ ອິທໍ ສາມິວຈນໍ.

ອິທານິ ຕໂຕ ອຠາຍິຕພ຺ພຠາເວ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສຸຂສ຺ເສຕ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສຸຂສທ຺ໂທ ‘‘ສຸໂຂ ພຸທ຺ຘານໍ ອຸປ຺ປາໂທ, ສຸຂາ ວິຣາຄຕາ ໂລເກ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ປ. ໑໙໔) ສຸຂມູເລ ອາຄໂຕ. ‘‘ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ມຫາລິ, ຣູປໍ ສຸຂໍ ສຸຂານຸປຕິຕໍ ສຸຂາວກ຺ກນ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໓.໖໐) ສຸຂາຣມ຺ມເຓ. ‘‘ຍາວຎ຺ຈິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ສຸກຣໍ ອກ຺ຂາເນນ ປາປຸຓິຕຸໍ ຍາວ ສຸຂາ ສຄ຺ຄາ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໓.໒໕໕) ສຸຂປຈ຺ຈຍຏ຺ຐາເນ. ‘‘ສຸໂຂ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອຸຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ປ. ໑໑໘) ສຸຂເຫຕຸມ຺ຫິ. ‘‘ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣາ ເອເຕ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໘໒) ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊ. ‘‘ນິພ຺ພານໍ ປຣມໍ ສຸຂ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ຘ. ປ. ໒໐໔; ມ. ນິ. ໒.໒໑໕) ນິພ຺ພາເນ. ‘‘ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ’’ຕິອາທີສຸ (ຈູຬນິ. ຂຄ຺ຄວິສາຓສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສ ໑໒໕) ສຸຂເວທນາຍໍ. ‘‘ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ສນ຺ຕໍ, ສຸຂມິຈ຺ເຈວ ຠາສິຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໔.໒໕໓; ອິຕິວຸ. ໕໓) ອຸເປກ຺ຂາເວທນາຍໍ. ‘‘ທ຺ເວປິ ມຍາ, ອານນ຺ທ, ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໒.໘໙) ອິຏ຺ຐສຸເຂ. ‘‘ສຸໂຂ ວິປາໂກ ປຸຎ຺ຎານ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ເປຏໂກ. ໒໓) ສຸຂວິປາເກ. ອິຘາປິ ອິຏ຺ຐວິປາເກ ເອວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອິຏ຺ຐສ຺ສາຕິອາທີສຸ ເອສິຕພ຺ພໂຕ ອນິຏ຺ຐປຏິກ຺ເຂປໂຕ ຈ ອິຏ຺ຐສ຺ສ, ກມນີຍໂຕ ມນສ຺ມິຎ຺ຈ ກມນໂຕ ປວິສນໂຕ ກນ຺ຕສ຺ສ, ປິຍາຍິຕພ຺ພໂຕ ສນ຺ຕປ຺ປນໂຕ ຈ ປິຍສ຺ສ, ມານນີຍໂຕ ມນສ຺ສ ປວຑ຺ຒນໂຕ ຈ ມນາປສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍທິທໍ ປຸຎ຺ຎານີຕິ ‘‘ປຸຎ຺ຎານີ’’ຕິ ຍທິທໍ ວຈນໍ, ເອຕໍ ສຸຂສ຺ສ ອິຏ຺ຐສ຺ສ ວິປາກສ຺ສ ອຘິວຈນໍ ນາມໍ, ສຸຂເມວ ຕໍ ຍທິທໍ ປຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ຜເລນ ກາຣຓສ຺ສ ອເຠທູປຈາຣໍ ວທຕິ. ເຕນ ກຕູປຈິຕານໍ ປຸຎ຺ຎານໍ ອວສ຺ສໍຠາວິຜລໍ ສຸຕ຺ວາ ອປ຺ປມຕ຺ເຕນ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກາຕພ຺ພານີຕິ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາຍໍ ນິໂຍເຊຕິ, ອາທຣຎ຺ຈ ເນສໍ ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປາເທຕິ.

ອິທານິ ອຕ຺ຕນາ ສຸເນຕ຺ຕກາເລ ກເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈນຸຠູຕໍ ຠວນ຺ຕຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຸຬາຣຕມໍ ປຸຎ຺ຎວິປາກໍ ອຸທາຫຣິຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ປາກຏໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ອຠິຊານາມິ ໂຂ ປນາຫ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຠິຊານາມີຕິ ອຠິວິສິຏ຺ເຐນ ຎາເຓນ ຊານາມິ, ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ພຸຊ຺ຌາມິ. ທີຆຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈິຣກາລໍ. ປຸຎ຺ຎານນ຺ຕິ ທານາທິກຸສລຘມ຺ມານໍ. ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານີຕິ ສຕ຺ຕ ສໍວຈ຺ຉຣານິ. ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ມິຊ຺ຊຕີຕິ ເມຕ຺ຕາ, ສິນິຍ຺ຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມິຕ຺ເຕ ຠວາ, ມິຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ເອສາ ປວຕ຺ຕີຕິປິ ເມຕ຺ຕາ. ລກ຺ຂຓາທິໂຕ ປນ ຫິຕາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕິລກ຺ຂຓາ, ຫິຕູປສໍຫາຣຣສາ, ອາຆາຕວິນຍປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ສຕ຺ຕານໍ ມນາປຠາວທສ຺ສນປທຏ຺ຐານາ. ພ຺ຍາປາທູປສໂມ ເອຕິສ຺ສາ ສມ຺ປຕ຺ຕິ, ສິເນຫາສມ຺ຠໂວ ວິປຕ຺ຕິ. ສາ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ. ຠາເວຕ຺ວາຕິ ເມຕ຺ຕາສຫຄຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ຈິຕ຺ຕສີເສນ ສມາຘິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເມຕ຺ຕາສມາຘິໍ ເມຕ຺ຕາພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ເຈວ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ຈ. ສຕ຺ຕ ສໍວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏກປ຺ເປຕິ ສຕ຺ຕ ມຫາກປ຺ເປ. ສໍວຏ຺ຏ-ວິວຏ຺ຏຄ຺ຄຫເຓເນວ ຫິ ສໍວຏ຺ຏຏ຺ຐາຍິ-ວິວຏ຺ຏຏ຺ຐາຍິໂນປິ ຄຫິຕາ. ອິມໍ ໂລກນ຺ຕິ ກາມໂລກໍ. ສໍວຏ຺ຏມາເນ ສຸທນ຺ຕິ ສໍວຏ຺ຏມາເນ. ສຸທນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ ວິນສ຺ສມາເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ສໍວຕ຺ຕມາເນ ສຸທ’’ນ຺ຕິ ຈ ປຐນ຺ຕິ. ກປ຺ເປຕິ ກາເລ. ກປ຺ປສີເສນ ຫິ ກາໂລ ວຸຕ຺ໂຕ. ກາເລ ຂີຍມາເນ ກປ຺ໂປປິ ຂີຍເຕວ. ຍຖາຫ –

‘‘ກາໂລ ຆສຕິ ຠູຕານິ, ສພ຺ພາເນວ ສຫຕ຺ຕນາ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໒.໑໙໐);

‘‘ອາຠສ຺ສຣູປໂຄ ໂຫມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເຕໂຊສໍວຏ຺ຏວເສເນຕ຺ຖ ກປ຺ປວຸຏ຺ຐານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອາຠສ຺ສຣູປໂຄຕິ ຕຕ຺ຖ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓວເສນ ອາຠສ຺ສຣພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ອຸປຄຈ຺ຉາມີຕິ ອາຠສ຺ສຣູປໂຄ ໂຫມິ. ວິວຏ຺ຏມາເນຕິ ສຓ຺ຐຫມາເນ, ຊາຍມາເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸຎ຺ຎໍ ພ຺ຣຫ຺ມວິມານໍ ອຸປປຊ຺ຊາມີຕິ ກສ຺ສຈິ ສຕ຺ຕສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕສ຺ສ ອຠາວໂຕ ສຸຎ຺ຎໍ, ຍໍ ປຐມຊ຺ຌານຠູມິສງ຺ຂາຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມວິມານໍ ອາທິໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓວເສນ ອຸປປຊ຺ຊາມິ ອຸເປມິ. ພ຺ຣຫ຺ມາຕິ ກາມາວຈຣສຕ຺ເຕຫິ ເສຏ຺ຐຏ຺ເຐນ ຕຖາ ຕຖາ ພ຺ຣູຫິຕຄຸຓຕາຍ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມາ. ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊພ຺ຣຫ຺ມປຸໂຣຫິເຕຫິ ມຫນ຺ໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມາຕິ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ. ຕໂຕ ເອວ ເຕ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ຐິຕຕ຺ຕາ ອຠິຠູ. ເຕຫິ ເກນຈິ ຄຸເຓນ ນ ອຠິຠູໂຕຕິ ອນຠິຠູໂຕ. ອຎ຺ຎທຕ຺ຖູຕິ ເອກໍສວຈເນ ນິປາໂຕ. ທໂສຕິ ທສ຺ສນສີໂລ, ໂສ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ທສ຺ສນສມຕ຺ໂຖ, ອຠິຎ຺ຎາເຓນ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ ປສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສພ຺ຣຫ຺ມານໍ ອິທ຺ຘິປາທຠາວນາພເລນ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ມມ ວເສ ວຕ຺ເຕມີຕິ ວສວຕ຺ຕີ ໂຫມີຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຕທາ ກິຣ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີປິ ສມາໂນ ຕຖາ ສຕ຺ຕຫິຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ປາຣມິປຣິປູຣຓຎ຺ຈ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຕາສຸ ເອວ ທ຺ວີສຸ ຌານຠູມີສຸ ນິກນ຺ຕິໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ເມຕ຺ຕາພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣວເສນ ອປຣາປຣໍ ສໍສຣິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຕ຺ຕວສ຺ສານິ…ເປ… ວສວຕ຺ຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ຠຄວາ ຣູປາວຈຣປຸຎ຺ຎສ຺ສ ວິປາກມຫນ຺ຕຕໍ ປກາເສຕ຺ວາ ອິທານິ ກາມາວຈຣປຸຎ຺ຎສ຺ສາປິ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຉຕ຺ຕິໍສກ຺ຂຕ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສກ຺ໂກ ອໂຫສິນ຺ຕິ ຉຕ຺ຕິໍສ ວາເຣ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ອນຸປປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣນ຺ຕຣໍ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ຕາວຕິໍສເທວຣາຊາ ອໂຫສິ. ຣາຊາ ອໂຫສິນ຺ຕິອາທີສຸ ຈຕູຫິ ອຈ຺ຉຣິຍຘມ຺ເມຫິ ຈຕູຫິ ຈ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູຫິ ໂລກໍ ຣຎ຺ເຊຕີຕິ ຣາຊາ. ຈກ຺ກຣຕນໍ ວຕ຺ເຕຕິ, ຈຕູຫິ ສມ຺ປຕ຺ຕິຈກ຺ເກຫິ ວຕ຺ຕຕິ, ເຕຫິ ຈ ປຣໍ ວຕ຺ເຕຕິ, ປຣຫິຕາຍ ຈ ອິຣິຍາປຖຈກ຺ການໍ ວຕ຺ໂຕ ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ຖີຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ. ຣາຊາຕິ ເຈຕ຺ຖ ສາມຎ຺ຎໍ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີຕິ ວິເສສໍ. ຘມ຺ເມນ ຈຣຕີຕິ ຘມ຺ມິໂກ. ຎາເຍນ ສເມນ ວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘມ຺ເມເນວ ຣຊ຺ຊໍ ລຠິຕ຺ວາ ຣາຊາ ຊາໂຕຕິ ຘມ຺ມຣາຊາ. ປຣຫິຕຘມ຺ມຈຣເຓນ ວາ ຘມ຺ມິໂກ, ອຕ຺ຕຫິຕຘມ຺ມຈຣເຓນ ຘມ຺ມຣາຊາ, ຈຕຸຣນ຺ຕາຍ ອິສ຺ສໂຣຕິ ຈາຕຸຣນ຺ໂຕ, ຈຕຸສມຸທ຺ທນ຺ຕາຍ ຈຕຸພ຺ພິຘທີປວິຠູສິຕາຍ ຈ ປຖວິຍາ ອິສ຺ສໂຣຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ໂກປາທິປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກ, ພຫິທ຺ຘາ ຈ ສພ຺ພຣາຊາໂນ ອທຓ຺ເຑນ ອສຕ຺ເຖນ ວິເຊສີຕິ ວິຊິຕາວີ. ຊນປເທ ຖາວຣຠາວໍ ຘຸວຠາວໍ ປຕ຺ໂຕ, ນ ສກ຺ກາ ເກນຈິ ຕໂຕ ຈາເລຕຸໍ ຊນປໂທ ວາ ຕມ຺ຫິ ຖາວຣິຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ສກມ຺ມນິຣໂຕ ອຈໂລ ອສມ຺ປເວຘີຕິ ຊນປທຕ຺ຖາວຣິຍປ຺ປຕ຺ໂຕ.

ຈກ຺ກຣຕນໍ, ຫຕ຺ຖິຣຕນໍ, ອສ຺ສຣຕນໍ, ມຓິຣຕນໍ, ອິຕ຺ຖິຣຕນໍ, ຄຫປຕິຣຕນໍ, ປຣິຓາຍກຣຕນນ຺ຕິ ອິເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ ຣຕເນຫິ ສມຸເປໂຕຕິ ສຕ຺ຕຣຕນສມນ຺ນາຄໂຕ. ເຕສຸ ຫິ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິ ຈກ຺ກຣຕເນນ ອຊິຕໍ ຊິນາຕິ, ຫຕ຺ຖິອສ຺ສຣຕເນຫິ ວິຊິເຕ ສຸເຂເນວ ອນຸວິຈຣຕິ, ປຣິຓາຍກຣຕເນນ ວິຊິຕມນຸຣກ຺ຂຕິ, ເສເສຫິ ອຸປໂຠຄສຸຂມນຸຠວຕິ. ປຐເມນ ຈສ຺ສ ອຸສ຺ສາຫສຕ຺ຕິໂຍໂຄ, ປຈ຺ຉິເມນ ມນ຺ຕສຕ຺ຕິໂຍໂຄ, ຫຕ຺ຖິອສ຺ສຄຫປຕິຣຕເນຫິ ປຠູສຕ຺ຕິໂຍໂຄ ສຸປຣິປຸຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ, ອິຕ຺ຖິມຓິຣຕເນຫິ ຕິວິຘສຕ຺ຕິໂຍຄຜລໍ. ໂສ ອິຕ຺ຖິມຓິຣຕເນຫິ ປຣິໂຠຄສຸຂມນຸຠວຕິ, ເສເສຫິ ອຸປໂຠຄສຸຂໍ. ວິເສສໂຕ ຈສ຺ສ ປຸຣິມານິ ຕີຓິ ອໂທສກຸສລມູລຊນິຕກມ຺ມານຸຠາເວນ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ມຊ຺ຌິມານິ ອໂລຠກຸສລມູລຊນິຕກມ຺ມານຸຠາເວນ, ປຈ຺ຉິມເມກໍ ອໂມຫກຸສລມູລຊນິຕກມ຺ມານຸຠາເວນາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ ປເທສຣຊ຺ຊສ຺ສາຕິ ຂຸທ຺ທກຣຊ຺ຊສ຺ສ.

ເອຕທໂຫສີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຉິເມ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິກາເລ ເອຕໍ ‘‘ກິສ຺ສ ນຸ ໂຂ ເມ ອິທໍ ກມ຺ມສ຺ສ ຜລ’’ນ຺ຕິອາທິກໍ ອໂຫສິ. ສພ຺ພຕ຺ຖກເມວ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ຠເວ ເອຕທໂຫສິເຍວ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິກາລວເສນ ໂຍຊນາ. ເອວໍມຫິທ຺ຘິໂກຕິ ມຓິຣຕນຫຕ຺ຖິຣຕນາທິປ຺ປມຸຂາຍ ໂກສວາຫນສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຊນປທຕ຺ຖາວຣິຍປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ເອວໍມຫິທ຺ຘິໂກ. ເອວໍມຫານຸຠາໂວຕິ ຈກ຺ກຣຕນາທິສມນ຺ນາຄເມນ ກສ຺ສຈິປິ ປີຬໍ ອກໂຣນ຺ໂຕວ ສພ຺ພຣາຊູຫິ ສິຣສາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕສາສນເວຫາສຄມນາທີຫິ ເອວໍ ມຫານຸຠາໂວ. ທານສ຺ສາຕິ ອນ຺ນາທິເທຍ຺ຍຘມ຺ມປຣິຈ຺ຈາຄສ຺ສ. ທມສ຺ສາຕິ ຈກ຺ຂາທິອິນ຺ທ຺ຣິຍທມນສ຺ສ ເຈວ ສມາຘານວເສນ ຣາຄາທິກິເລສທມນສ຺ສ ຈ. ສໍຍມສ຺ສາຕິ ກາຍວຈີສໍຍມສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ສມາຘານວເສນ ກິເລສທມນໍ, ຕໍ ຠາວນາມຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ເມຕ຺ຕາພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຠູຕໍ ອິຘາຘິປ຺ເປຕໍ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ອຸປຈາຣປ຺ປນາເຠເທນ ທຸວິເຘ ຍໍ ອປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕໍ, ເຕນສ຺ສ ຍຖາວຸຕ຺ຕາສຸ ທ຺ວີສຸ ຌານຠູມີສຸ ອຸປປຕ຺ຕິ ອໂຫສິ. ອິຕເຣນ ຕິວິເຘນາປິ ຍຖາຣຫໍ ປຕ຺ຕຈກ຺ກວຕ຺ຕິອາທິຠາໂວຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອິຕິ ຠຄວາ ອຕ຺ຕານໍ ກາຍສກ຺ຂິ ກຕ຺ວາ ປຸຎ຺ຎານໍ ວິປາກມຫນ຺ຕຕໍ ປກາເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຕເມວຕ຺ຖໍ ຄາຖາພນ຺ເຘນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປຸຎ຺ຎເມວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຸຎ຺ຎເມວ ໂສ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍາຕິ ໂຍ ອຕ຺ຖກາໂມ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ປຸຎ຺ຎຜລນິພ຺ພຕ຺ຕນໂຕ, ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕານໍ ປຸນນໂຕ ຈ ‘‘ປຸຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘນາມໍ ຕິວິຘໍ ກຸສລເມວ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ ນິເວເສຍ຺ຍ ອຸປຈິເນຍ຺ຍ ປສເວຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາຍຕຄ຺ຄນ຺ຕິ ວິປຸລຜລຕາຍ ອຸຬາຣຜລຕາຍ ອາຍຕຄ຺ຄໍ, ປິຍມນາປຜລຕາຍ ວາ ອາຍຕິໍ ອຸຕ຺ຕມນ຺ຕິ ອາຍຕຄ຺ຄໍ, ອາເຍນ ວາ ໂຍນິໂສມນສິກາຣາທິປ຺ປຈ຺ຈເຍນ ອຸຬາຣຕເມນ ອຄ຺ຄນ຺ຕິ ອາຍຕຄ຺ຄໍ. ຕກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ. ອຖ ວາ ອາເຍນ ປຸຎ຺ຎຜເລນ ອຄ຺ຄໍ ປຘານນ຺ຕິ ອາຍຕຄ຺ຄໍ. ຕໂຕ ເອວ ສຸຂຸທ຺ຣຍໍ ສຸຂວິປາກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ກຕມໍ ປນ ຕໍ ປຸຎ຺ຎໍ, ກຖຎ຺ຈ ນໍ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍາຕິ ອາຫ ‘‘ທານຎ຺ຈ ສມຈຣິຍຎ຺ຈ, ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ຠາວເຍ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສມຈຣິຍນ຺ຕິ ກາຍວິສມາທີນິ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ກາຍສມາທິຈຣິຕໍ, ສຸວິສຸທ຺ຘໍ ສີລນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠາວເຍຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ອຸປ຺ປາເທຍ຺ຍ ວຑ຺ເຒຍ຺ຍ. ເອເຕ ຘມ຺ເມຕິ ເອເຕ ທານາທິເກ ສຸຈຣິຕຘມ຺ເມ. ສຸຂສມຸທ຺ທເຍຕິ ສຸຂານິສໍເສ, ອານິສໍສຜລມ຺ປິ ເນສໍ ສຸຂເມວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອພ຺ຍາປຊ຺ຊໍ ສຸຂໍ ໂລກນ຺ຕິ ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທິພ຺ຍາປາທວິຣຫິຕຕ຺ຕາ ອພ຺ຍາປຊ຺ຊໍ ນິທ຺ທຸກ຺ຂໍ, ປຣປີຬາຠາເວ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ. ຌານສມາປຕ຺ຕິວເສນ ສຸຂພຫຸລຕ຺ຕາ ສຸຂໍ, ເອກນ຺ຕສຸຂຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ຌານປຸຎ຺ຎານໍ, ອິຕຣປຸຎ຺ຎານໍ ປນ ຕທຎ຺ຎໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິຠວສງ຺ຂາຕໍ ສຸຂໍ ໂລກໍ ປຓ຺ຑິໂຕ ສປ຺ປຎ຺ໂຎ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ອຸເປຕິ. ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຄາຖາສຸ ຈ ວຏ຺ຏສມ຺ປຕ຺ຕິ ເອວ ກຖິຕາ.

ທຸຕິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.