໔. ອວິຊ຺ຊານີວຣຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໔. ຈຕຸຕ຺ເຖ – ‘‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທີສຸ ນ-ກາໂຣ ປຏິເສຘຕ຺ໂຖ. ອຫນ຺ຕິ ຠຄວາ ອຕ຺ຕານໍ ນິທ຺ທິສຕິ. ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ອິທານິ ວຕ຺ຕພ຺ພອວິຊ຺ຊານີວຣຓໂຕ ອຎ຺ຎໍ. ເອກນີວຣຓມ຺ປີຕິ ເອກນີວຣຓຘມ຺ມມ຺ປິ. ສມນຸປສ຺ສາມີຕິ ທ຺ເວ ສມນຸປສ຺ສນາ – ທິຏ຺ຐິສມນຸປສ຺ສນາ ຈ ຎາຓສມນຸປສ຺ສນາ ຈ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີ’’ຕິອາທິນາ (ອ. ນິ. ໔.໒໐໐; ປຏິ. ມ. ໑.໑໓໐) ອາຄຕາ ອຍໍ ທິຏ຺ຐິສມນຸປສ຺ສນາ ນາມ. ‘‘ອນິຈ຺ຈໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ໂນ ນິຈ຺ຈໂຕ’’ຕິອາທິນາ (ປຏິ. ມ. ໓.໓໕) ປນ ອາຄຕາ ອຍໍ ຎາຓສມນຸປສ຺ສນາ ນາມ. ອິຘາປິ ຎາຓສມນຸປສ຺ສນາວ ອຘິປ຺ເປຕາ. ‘‘ສມນຸປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈ ປທສ຺ສ ນ-ກາເຣນ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ‘‘ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສງ຺ຂາເຕນ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸນາ ສພ຺ພຘມ຺ເມ ຫຕ຺ຖາມລກໍ ວິຍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕປິ ອຎ຺ຎໍ ເອກນີວຣຓມ຺ປິ ນ ສມນຸປສ຺ສາມີ’’ຕິ.

ເຍນ ນີວຣເຓນ ນິວຸຕາ ປຊາ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາວນ຺ຕິ ສໍສຣນ຺ຕີຕິ ເຍນ ນີວຣຓກສຠາວຕ຺ຕາ ນີວຣເຓນ ຘມ຺ມສຠາວໍ ຊານິຕຸໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ອທຕ຺ວາ ຉາເທຕ຺ວາ ປຣິໂຍນນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐາເນນ ອນ຺ຘກາເຣນ ນິວຸຕາ ສຕ຺ຕາ ອນາທິມຕສໍສາເຣ ອປຣິມາເຓ ກປ຺ເປ ມຫນ຺ເຕສຸ ເຈວ ຂຸທ຺ທເກສຸ ຈ ຠວາທີສຸ ອປຣາປຣຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ສພ຺ພໂຕ ຘາວນ຺ຕິ ເຈວ ສໍສຣນ຺ຕິ, ຈ. ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕຣສງ຺ກມນວເສນ ວາ ສນ຺ຘາວນໍ, ຠວນ຺ຕຣສງ຺ກມນວເສນ ສໍສຣຓໍ. ກິເລສານໍ ພລວຠາເວນ ວາ ສນ຺ຘາວນໍ, ທຸພ຺ພລຠາເວນ ສໍສຣຓໍ. ຂຓິກມຣຓວເສນ ວາ ເອກຊາຕິຍໍ ສນ຺ຘາວນໍ, ໂວຫາຣມຣຓວເສນ ອເນກາສຸ ຊາຕີສຸ ສໍສຣຓໍ. ຈິຕ຺ຕວເສນ ວາ ສນ຺ຘາວນໍ, ‘‘ຈິຕ຺ຕມສ຺ສ ວິຘາວຕີ’’ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ, ກມ຺ມວເສນ ສໍສຣຓໍ. ເອວໍ ສນ຺ຘາວນສໍສຣຓານໍ ວິເສໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຍຖຍິທນ຺ຕິ ຍຖາ ອິທໍ. ຍ-ກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ, ສນ຺ຘິວເສນ ຣສ຺ສຕ຺ຕໍ. ອວິຊ຺ຊານີວຣຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປູເຣຕຸໍ ອຍຸຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທິ ອວິນ຺ທິຍໍ ນາມ, ອລທ຺ຘພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍ ອວິນ຺ທິຍໍ ວິນ຺ທຕີຕິ ອວິຊ຺ຊາ. ວິປຣີຕໂຕ ກາຍສຸຈຣິຕາທິ ວິນ຺ທິຍໍ ນາມ, ຕໍ ວິນ຺ທິຍໍ ນ ວິນ຺ທຕີຕິ ອວິຊ຺ຊາ. ຂນ຺ຘານໍ ຣາສຏ຺ຐໍ, ອາຍຕນານໍ ອາຍຕນຏ຺ຐໍ, ຘາຕູນໍ ສຸຎ຺ຎຏ຺ຐໍ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອາຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ຐໍ, ສຈ຺ຈານໍ ຕຖຏ຺ຐໍ ທຸກ຺ຂາທີນໍ ປີຬນາທິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ອຕ຺ຖໍ ອວິທິຕໍ ກໂຣຕີຕິປິ ອວິຊ຺ຊາ. ອນ຺ຕວິຣຫິເຕ ສໍສາເຣ ສຕ຺ເຕ ຊວາເປຕີຕິ ວາ ອວິຊ຺ຊາ, ປຣມຕ຺ຖໂຕ ວາ ອວິຊ຺ຊມາເນສຸ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສາທີສຸ ຊວຕິ ປວຕ຺ຕຕິ, ວິຊ຺ຊມາເນສຸ ຂນ຺ຘາທີສຸ ນ ຊວຕິ, ນ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອວິຊ຺ຊາ. ອປິຈ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓານໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນານຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ຉາທນໂຕປິ ອວິຊ຺ຊາ. ອວິຊ຺ຊາວ ນີວຣຓນ຺ຕິ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓໍ.

ອວິຊ຺ຊານີວຣເຓນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິວຸຕາ ປຊາ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາວນ຺ຕິ ສໍສຣນ຺ຕີຕິ ອິທໍ ປຸຣິມສ຺ເສວ ທຬ຺ຫີກຣຓຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸຣິມໍ ວາ – ‘‘ຍຖຍິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິຊ຺ຊານີວຣຓ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ໂອປມ຺ມທສ຺ສນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທໍ ນີວຣຓານຸຠາວທສ຺ສນວເສນ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາວ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ອຎ຺ເຎ ຘມ຺ມາຕິ? ອາທີນວປຏິຈ຺ຉາທເນນ ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທີນໍ ວິເສສປ຺ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ. ຕຖາ ຫິ ຕາຍ ປຏິຈ຺ຉາທິຕາທີນເວ ວິສເຍ ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທໂຍ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ນຕ຺ຖຎ຺ໂຎຕິ ອາທິກາ ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອວຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສງ຺ຄຓ຺ຫນວເສນ ຠາສິຕາ. ຕຕ຺ຖ ນິວຸຕາຕິ ນິວາຣິຕາ ປລິຄຸຓ຺ຐິຕາ, ປຏິຈ຺ຉາທິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອໂຫຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ທິວາ ເຈວ ຣຕ຺ຕິຎ຺ຈ, ສພ຺ພກາລນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍຖາ ໂມເຫນ ອາວຸຕາຕິ ເຍນ ປກາເຣນ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓສງ຺ຂາເຕນ ໂມເຫນ ອາວຸຕາ ປຏິຈ຺ຉາທິຕາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍມ຺ປິ ອຊານນ຺ຕິໂຍ ປຊາ ສໍສາເຣ ສໍສຣນ຺ຕິ, ຕຖາຣູໂປ ອຎ຺ໂຎ ເອກຘມ຺ໂມປິ ເອກນີວຣຓມ຺ປິ ນຕ຺ຖີຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ເຍ ຈ ໂມຫໍ ປຫນ຺ຕ຺ວານ, ຕໂມຂນ຺ຘໍ ປທາລຍຸນ຺ຕິ ເຍ ປນ ອຣິຍສາວກາ ປຸພ຺ພຠາເຄ ຕທງ຺ຄາທິປ຺ປຫານວເສນ, ເຫຏ຺ຐິມມຄ຺ເຄຫິ ວາ ຕໍຕໍມຄ຺ຄວຊ຺ຌໍ ໂມຫໍ ປຊຫິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄມຄ຺ເຄນ ວຊິຣູປມຎາເຓນ ໂມຫສງ຺ຂາຕເມວ ຕໂມຣາສິໍ ປທາລຍິໍສຸ, ອນວເສສໂຕ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິໍສຸ. ນ ເຕ ປຸນ ສໍສຣນ຺ຕີຕິ ເຕ ອຣຫນ຺ໂຕ –

‘‘ຂນ຺ຘານຎ຺ຈ ປຏິປາຏິ, ຘາຕຸອາຍຕນານ ຈ;

ອພ຺ໂພຈ຺ຉິນ຺ນໍ ວຕ຺ຕມານາ, ສໍສາໂຣຕິ ປວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. –

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອິມສ຺ມິໍ ສໍສາເຣ ນ ສໍສຣນ຺ຕິ ນ ປຣິພ຺ຠມນ຺ຕິ. ກິໍ ກາຣຓາ? ເຫຕຸ ເຕສໍ ນ ວິຊ຺ຊຕິ, ຍສ຺ມາ ສໍສາຣສ຺ສ ເຫຕຸ ມູລກາຣຓໍ ອວິຊ຺ຊາ, ສາ ເຕສໍ ນ ວິຊ຺ຊຕິ, ສພ຺ພໂສ ນຕ຺ຖິ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາຕິ.

ຈຕຸຕ຺ຖສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.