໘. ກຸກ຺ກຸຏມິຕ຺ຕເນສາທວຕ຺ຖຸ

ປາຓິມ຺ຫິ ເຈຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເວຬຸວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ກຸກ຺ກຸຏມິຕ຺ຕໍ ນາມ ເນສາທໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ຣາຊຄເຫ ກິຣ ເອກາ ເສຏ຺ຐິຘີຕາ ວຍປ຺ປຕ຺ຕາ ສຕ຺ຕຠູມິກປາສາທສ຺ສ ອຸປຣິ ສິຣິຄພ຺ເຠ ອາຣກ຺ຂຓຕ຺ຖາຍ ເອກໍ ປຣິຈາຣິກໍ ທຕ຺ວາ ມາຕາປິຕູຫິ ວາສິຍມານາ ເອກທິວສໍ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ວາຕປາເນນ ອນ຺ຕຣວີຖິໍ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ປຎ຺ຈ ປາສສຕານິ ປຎ຺ຈ ສູລສຕານິ ອາທາຍ ມິເຄ ວຘິຕ຺ວາ ຊີວມານໍ ເອກໍ ກຸກ຺ກຸຏມິຕ຺ຕໍ ນາມ ເນສາທໍ ປຎ຺ຈ ມິຄສຕານິ ວຘິຕ຺ວາ ເຕສໍ ມໍເສນ ມຫາສກຏໍ ປູເຣຕ຺ວາ ສກຏຘຸເຣ ນິສີທິຕ຺ວາ ມໍສວິກ຺ກິຓນຕ຺ຖາຍ ນຄຣໍ ປວິສນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ຕາ ປຣິຈາຣິກາຍ ຫຕ຺ເຖ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉ, ເອຕສ຺ສ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ທຕ຺ວາ ຄມນກາລໍ ຎຕ຺ວາ ເອຫີ’’ຕິ ເປເສສິ. ສາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ທຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກທາ ຄມິສ຺ສສີ’’ຕິ? ໂສ ‘‘ອຊ຺ຊ ມໍສໍ ວິກ຺ກິຓິຕ຺ວາ ປາໂຕວ ອສຸກທ຺ວາເຣນ ນາມ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ສາ ເຕນ ກຖິຕກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ອາໂຣເຈສິ. ເສຏ຺ຐິຘີຕາ ອຕ຺ຕນາ ຄເຫຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ວຕ຺ຖາຠຣຓຊາຕໍ ສໍວິທຫິຕ຺ວາ ປາໂຕວ ມລິນວຕ຺ຖໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ກຸຏໍ ອາທາຍ ທາສີຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຸທກຕິຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ວິຍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕໍ ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສາຄມນໍ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ອຏ຺ຐາສິ. ໂສປິ ປາໂຕວ ສກຏໍ ປາເຊນ຺ໂຕ ນິກ຺ຂມິ. ສາ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຉໂຕ ປຈ຺ຉໂຕ ປາຍາສິ. ໂສ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ຕໍ ‘ອສຸກສ຺ສ ນາມ ຘີຕາ’ຕິ ນ ຊານາມິ, ມາ ມໍ ອນຸພນ຺ຘິ, ອມ຺ມາ’’ຕິ ອາຫ. ນ ມໍ ຕ຺ວໍ ປກ຺ໂກສສິ, ອຫໍ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ອາຄຈ຺ຉາມິ, ຕ຺ວໍ ຕຸຓ຺ຫີ ຫຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສກຏໍ ປາເຊຫີຕິ. ໂສ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຕໍ ນິວາເຣຕິເຍວ. ອຖ ນໍ ສາ ອາຫ – ‘‘ສາມິ, ສິຣີ ນາມ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ນິວາເຣຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ໂສ ຕສ຺ສາ ນິສ຺ສໍສເຍນ ອາຄມນກາຣຓໍ ຎຕ຺ວາ ຕໍ ສກຏໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ຕສ຺ສາ ມາຕາປິຕໂຣ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ປຣິເຍສາເປຕ຺ວາ ອປສ຺ສນ຺ຕາ ‘‘ມຕາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ມຕກຠຕ຺ຕໍ ກຣິໍສຸ. ສາປິ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສໍວາສມນ຺ວາຍ ປຏິປາຏິຍາ ສຕ຺ຕ ປຸຕ຺ເຕ ວິຊາຍິຕ຺ວາ ເຕ ວຍປ຺ປຕ຺ເຕ ຆຣພນ຺ຘເນນ ພນ຺ຘິ.

ອເຖກທິວສໍ ສຕ຺ຖາ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ກຸກ຺ກຸຏມິຕ຺ຕໍ ສປຸຕ຺ຕໍ ສສຸຓິສໍ ອຕ຺ຕໂນ ຎາຓຊາລສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ປວິຏ຺ຐໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ເຕສໍ ປນ຺ນຣສນ຺ນມ຺ປິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ທິສ຺ວາ ປາໂຕວ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ອາທາຍ ຕສ຺ສ ປາສຏ຺ຐານໍ ອຄມາສິ. ຕໍ ທິວສໍ ປາເສ ພທ຺ໂຘ ເອກມິໂຄປິ ນາໂຫສິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ປາສມູເລ ປທວລຎ຺ຊໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ເອກສ຺ສ ຄຸມ຺ພສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ຉາຍາຍໍ ນິສີທິ. ກຸກ຺ກຸຏມິຕ຺ໂຕ ປາໂຕວ ຘນຸໍ ອາທາຍ ປາສຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປາເສ ໂອໂລກຍມາໂນ ປາເສ ພທ຺ຘໍ ເອກມ຺ປິ ມິຄໍ ອທິສ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ປທວລຎ຺ຊໍ ອທ຺ທສ. ອຖສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ໂກ ມຍ຺ຫໍ ພທ຺ຘມິເຄ ໂມເຈນ຺ໂຕ ວິຈຣຕີ’’ຕິ. ໂສ ສຕ຺ຖຣິ ອາຆາຕໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຄຸມ຺ພມູເລ ນິສິນ຺ນໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ອິມິນາ ມມ ມິຄາ ໂມຈິຕາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ມາເຣສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ຘນຸໍ ອາກຑ຺ຒິ. ສຕ຺ຖາ ຘນຸໍ ອາກຑ຺ຒິຕຸໍ ທຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ນາທາສິ. ໂສ ສຣໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸມ຺ປິ ໂອໂຣເປຕຸມ຺ປິ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຜາສຸກາຫິ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕີຫິ ວິຍ ມຸຂໂຕ ເຂເຬນ ປຄ຺ຆຣນ຺ເຕນ ກິລນ຺ຕຣູໂປ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖສ຺ສ ປຸຕ຺ຕາ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ປິຕາ ໂນ ຈິຣາຍຕິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ຕາຕາ, ປິຕຸ ສນ຺ຕິກ’’ນ຺ຕິ ມາຕຣາ ເປສິຕາ ຘນູນິ ອາທາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປິຕຣໍ ຕຖາຐິຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ໂນ ປິຕຸ ປຈ຺ຈາມິຕ຺ໂຕ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສຕ຺ຕປິ ຊນາ ຘນູນິ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘານຸຠາເວນ ຍຖາ ເນສໍ ປິຕາ ຐິໂຕ, ຕເຖວ ອຏ຺ຐໍສຸ. ອຖ ເນສໍ ມາຕາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເມ ປຸຕ຺ຕາປິ ຈິຣາຍນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສຕ຺ຕຫິ ສຸຓິສາຫິ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕ ຕຖາຐິເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ກສ຺ສ ນຸ ໂຂ ອິເມ ຘນູນິ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ຐິຕາ’’ຕິ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ສຕ຺ຖາຣໍ ທິສ຺ວາ ພາຫາ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ – ‘‘ມາ ເມ ປິຕຣໍ ນາເສຖ, ມາ ເມ ປິຕຣໍ ນາເສຖາ’’ຕິ ມຫາສທ຺ທມກາສິ. ກຸກ຺ກຸຏມິຕ຺ໂຕ ຕໍ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ນຏ຺ໂຐ ວຕມ຺ຫິ, ສສຸໂຣ ກິຣ ເມ ເອສ, ອໂຫ ມຍາ ຠາຣິຍໍ ກມ຺ມໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ. ປຸຕ຺ຕາວິສ຺ສ ‘‘ອຍ຺ຍໂກ ກິຣ ໂນ ເອສ, ອໂຫ ຠາຣິຍໍ ກມ຺ມໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ. ກຸກ຺ກຸຏມິຕ຺ໂຕ ‘‘ອຍໍ ສສຸໂຣ ເມ’’ຕິ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປສິ, ປຸຕ຺ຕາປິສ຺ສ ‘‘ອຍ຺ຍໂກ ໂນ’’ຕິ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປສຸໍ. ອຖ ເຕ ເນສໍ ມາຕາ ເສຏ຺ຐິຘີຕາ ‘‘ຂິປ຺ປໍ ຘນູນິ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ປິຕຣໍ ເມ ຂມາເປຖາ’’ຕິ ອາຫ.

ສຕ຺ຖາ ເຕສໍ ມຸທຸຈິຕ຺ຕຕໍ ຎຕ຺ວາ ຘນຸໍ ໂອຕາເຣຕຸໍ ອທາສິ. ເຕ ສພ຺ເພ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ຂມຖ ໂນ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ຂມາເປຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ອຖ ເນສໍ ສຕ຺ຖາ ອນຸປຸພ຺ພິໍ ກຖໍ ກເຖສິ. ເທສນາວສາເນ ກຸກ຺ກຸຏມິຕ຺ໂຕ ສທ຺ຘິໍ ປຸຕ຺ເຕຫິ ເຈວ ສຸຓິສາຫິ ຈ ອຕ຺ຕປຎ຺ຈທສໂມ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ. ສຕ຺ຖາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວິຫາຣໍ ອຄມາສິ. ອຖ ນໍ ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ກຫໍ ຄມິຕ຺ຖາ’’ຕິ. ກຸກ຺ກຸຏມິຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ, ອານນ຺ທາຕິ. ປາຓາຕິປາຕກມ຺ມສ຺ສ ໂວ, ຠນ຺ເຕ, ອກາຣໂກ ກໂຕຕິ. ອາມານນ຺ທ, ໂສ ອຕ຺ຕປຎ຺ຈທສໂມ ອຈລສທ຺ຘາຍ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຕີສຸ ຣຕເນສຸ ນິກ຺ກງ຺ໂຂ ຫຸຕ຺ວາ ປາຓາຕິປາຕກມ຺ມສ຺ສ ອກາຣໂກ ຊາໂຕຕິ. ຠິກ຺ຂູ ອາຫໍສຸ – ‘‘ນນຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຣິຍາປິສ຺ສ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ. ອາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາ ກຸລເຄເຫ ກຸມາຣິກາ ຫຸຕ຺ວາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປຕ຺ຕາຕິ. ຠິກ຺ຂູ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສຸໍ ‘‘ກຸກ຺ກຸຏມິຕ຺ຕສ຺ສ ກິຣ ຠຣິຍາ ກຸມາຣິກກາເລ ເອວ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຕ ປຸຕ຺ເຕ ລຠິ, ສາ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ສາມິເກນ ‘ຘນຸໍ ອາຫຣ, ສເຣ ອາຫຣ, ສຕ຺ຕິໍ ອາຫຣ, ສູລໍ ອາຫຣ, ຊາລໍ ອາຫຣາ’ຕິ ວຸຈ຺ຈມານາ ຕານິ ອທາສິ. ໂສປິ ຕາຍ ທິນ຺ນານິ ອາທາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປາຓາຕິປາຕໍ ກໂຣຕິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ໂສຕາປນ຺ນາປິ ປາຓາຕິປາຕໍ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສຕາປນ຺ນາ ປາຓາຕິປາຕໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ສາ ປນ ‘ສາມິກສ຺ສ ວຈນໍ ກໂຣມີ’ຕິ ຕຖາ ອກາສິ. ‘ອິທໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອສ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປາຓາຕິປາຕໍ ກໂຣຕູ’ຕິ ຕສ຺ສາ ຈິຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ. ປາຓິຕລສ຺ມິຎ຺ຫິ ວເຓ ອສຕິ ວິສໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ຕໍ ວິສໍ ອນຸຑຫິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ເອວເມວໍ ອກຸສລເຈຕນາຍ ອຠາເວນ ປາປໍ ອກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຘນຸອາທີນິ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທທໂຕປິ ປາປໍ ນາມ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອນຸສນ຺ຘິໍ ຆເຏຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໒໔. ‘‘ປາຓິມ຺ຫິ ເຈ ວໂຓ ນາສ຺ສ, ຫເຣຍ຺ຍ ປາຓິນາ ວິສໍ;

ນາພ຺ພຓໍ ວິສມນ຺ເວຕິ, ນຕ຺ຖິ ປາປໍ ອກຸພ຺ພໂຕ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ນາສ຺ສາຕິ ນ ຠເວຍ຺ຍ. ຫເຣຍ຺ຍາຕິ ຫຣິຕຸໍ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ. ກິໍ ກາຣຓາ? ຍສ຺ມາ ນາພ຺ພຓໍ ວິສມນ຺ເວຕິ ອວຓຎ຺ຫິ ປາຓິໍ ວິສໍ ອນ຺ເວຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ເອວເມວ ຘນຸອາທີນິ ນີຫຣິຕ຺ວາ ເທນ຺ຕສ຺ສາປິ ອກຸສລເຈຕນາຍ ອຠາເວນ ປາປໍ ອກຸພ຺ພໂຕ ປາປໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ອວຓໍ ປາຓິໍ ວິສໍ ວິຍ ນາສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ປາປໍ ອນຸຄຈ຺ຉຕີຕິ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ອປເຣນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສຸໍ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ ກຸກ຺ກຸຏມິຕ຺ຕສ຺ສ ສປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສສຸຓິສສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄສ຺ສູປນິສ຺ສໂຍ, ເກນ ກາຣເຓນ ເນສາທກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕີເຕ ກສ຺ສປທສພລສ຺ສ ຘາຕຸເຈຕິຍໍ ສໍວິທຫນ຺ຕາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສ ເຈຕິຍສ຺ສ ມຕ຺ຕິກາ ຠວິສ຺ສຕິ, ກິໍ ອຸທກ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ເນສໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຫຣິຕາລມໂນສິລາ ມຕ຺ຕິກາ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕິລເຕລໍ ອຸທກ’’ນ຺ຕິ. ເຕ ຫຣິຕາລມໂນສິລາ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຕິລເຕເລນ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ອິຏ຺ຐກາຍ ຆເຏຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ເຓນ ຂຈິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ຈິນິໍສຸ, ພຫິມຸເຂ ປນ ເອກຄ຺ຆນສຸວຓ຺ຓອິຏ຺ຐກາວ ອເຫສຸໍ. ເອເກກາ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນິກາ ອໂຫສິ. ເຕ ຍາວ ຘາຕຸນິຘານາ ເຈຕິເຍ ນິຏ຺ຐິເຕ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ – ‘‘ຘາຕຸນິຘານກາເລ ພຫຸນາ ຘເນນ ອຕ຺ໂຖ, ກໍ ນຸ ໂຂ ເຊຏ຺ຐກໍ ກໂຣມາ’’ຕິ.

ອເຖໂກ ຄາມວາສິໂກ ເສຏ຺ຐິ ‘‘ອຫໍ ເຊຏ຺ຐໂກ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຘາຕຸນິຘາເນ ເອກໍ ຫິຣຎ຺ຎໂກຏິໍ ປກ຺ຂິປິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ຣຏ຺ຐວາສິໂນ ‘‘ອຍໍ ນຄຣເສຏ຺ຐິ ຘນເມວ ສໍຫຣຕິ, ເອວຣູເປ ເຈຕິເຍ ເຊຏ຺ຐໂກ ຠວິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຄາມວາສີ ປນ ໂກຏິຘນໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເຊຏ຺ຐໂກ ຊາໂຕ’’ຕິ ອຸຊ຺ຌາຍິໍສຸ. ໂສ ເຕສໍ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ທ຺ເວ ໂກຏິໂຍ ທຕ຺ວາ ເຊຏ຺ຐໂກ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ທ຺ເວ ໂກຏິໂຍ ອທາສິ. ອິຕໂຣ ‘‘ອຫເມວ ເຊຏ຺ຐໂກ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕິສ຺ໂສ ໂກຏິໂຍ ອທາສິ. ເອວໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ນຄຣວາສີ ອຏ຺ຐ ໂກຏິໂຍ ອທາສິ. ຄາມວາສິໂນ ປນ ເຄເຫ ນວໂກຏິຘນເມວ ອຕ຺ຖິ, ນຄຣວາສິໂນ ຈຕ຺ຕາລີສໂກຏິຘນໍ. ຕສ຺ມາ ຄາມວາສີ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ສຈາຫໍ ນວ ໂກຏິໂຍ ທສ຺ສາມິ, ອຍໍ ‘ທສ ໂກຏິໂຍ ທສ຺ສາມີ’ຕິ ວກ຺ຂຕິ, ອຖ ເມ ນິທ຺ຘນຠາໂວ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘‘ອຫໍ ເອຕ຺ຕກຎ຺ຈ ຘນໍ ທສ຺ສາມິ, ສປຸຕ຺ຕທາໂຣ ຈ ເຈຕິຍສ຺ສ ທາໂສ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຕ຺ຕ ປຸຕ຺ເຕ ສຕ຺ຕ ສຸຓິສາໂຍ ຠຣິຍຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ສທ຺ຘິໍ ເຈຕິຍສ຺ສ ນິຍ຺ຍາເທສິ. ຣຏ຺ຐວາສິໂນ ‘‘ຘນໍ ນາມ ສກ຺ກາ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ, ອຍໍ ປນ ສປຸຕ຺ຕທາໂຣ ອຕ຺ຕານໍ ນິຍ຺ຍາເທສິ, ອຍເມວ ເຊຏ຺ຐໂກ ໂຫຕູ’’ຕິ ຕໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ກຣິໍສຸ. ອິຕິ ເຕ ໂສຬສປິ ຊນາ ເຈຕິຍສ຺ສ ທາສາ ອເຫສຸໍ. ຣຏ຺ຐວາສິໂນ ປນ ເຕ ຠຸຊິສ຺ເສ ອກໍສຸ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ເຈຕິຍເມວ ປຏິຊຄ຺ຄິຕ຺ວາ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸຕາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ. ເຕສຸ ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ເທວໂລເກ ວສນ຺ເຕສຸ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ຠຣິຍາ ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ຣາຊຄເຫ ເສຏ຺ຐິໂນ ຘີຕາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ສາ ກຸມາຣິກາວ ຫຸຕ຺ວາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປາປຸຓິ. ອທິຏ຺ຐສຈ຺ຈສ຺ສ ປນ ປຏິສນ຺ຘິ ນາມ ຠາຣິຍາຕິ ຕສ຺ສາ ສາມິໂກ ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕມາໂນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເນສາທກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ສຫ ທສ຺ສເນເນວ ເສຏ຺ຐິຘີຕຣໍ ປຸພ຺ພສິເນໂຫ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ –

‘‘ປຸພ຺ເພວ ສນ຺ນິວາເສນ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຫິເຕນ ວາ;

ເອວໍ ຕໍ ຊາຍເຕ ເປມໍ, ອຸປ຺ປລໍວ ຍໂຖທເກ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໒.໑໗໔);

ສາ ປຸພ຺ພສິເນເຫເນວ ເນສາທກຸລໍ ອຄມາສິ. ປຸຕ຺ຕາປິສ຺ສາ ເທວໂລກາ ຈວິຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ເອວ ກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິໍສຸ, ສຸຓິສາໂຍປິສ຺ສາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວຍປ຺ປຕ຺ຕາ ເຕສໍເຍວ ເຄຫໍ ອຄມໍສຸ. ເອວໍ ເຕ ສພ຺ເພປິ ຕທາ ເຈຕິຍໍ ປຏິຊຄ຺ຄິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສານຸຠາເວນ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປຕ຺ຕາຕິ.

ກຸກ຺ກຸຏມິຕ຺ຕເນສາທວຕ຺ຖຸ ອຏ຺ຐມໍ.