໔. ອນາຖປິຓ຺ຑິກເສຏ຺ຐິວຕ຺ຖຸ

ປາໂປປິ ປສ຺ສຕີ ຠທ຺ຣນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອນາຖປິຓ຺ຑິກໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຫິ ວິຫາຣເມວ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຈຕຸປຓ຺ຓາສໂກຏິຘນໍ ພຸທ຺ຘສາສເນ ວິກິຣິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຣິ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ເຕ ເທວສິກໍ ຕີຓິ ມຫາອຸປຏ຺ຐານານິ ຄຈ຺ຉຕິ, ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຈ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ອາທາຍ ອາຄໂຕຕິ ສາມເຓຣາ ວາ ທຫຣາ ວາ ຫຕ຺ຖມ຺ປິ ເມ ໂອໂລເກຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ຕຸຈ຺ຉຫຕ຺ໂຖ ນາມ ນ ຄຕປຸພ຺ໂພ. ປາໂຕວ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຍາຄຸໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາວ ຄຈ຺ຉຕິ, ກຕປາຕຣາໂສ ສປ຺ປິນວນີຕາທີນິ ເຠສຊ຺ຊານິ. ສາຍນ຺ຫສມເຍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນວຕ຺ຖາທີນິ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວໍ ນິຈ຺ຈກາລເມວ ທິວເສ ທິວເສ ທານໍ ທຕ຺ວາ ສີລໍ ຣກ຺ຂຕິ. ອປຣຠາເຄ ຘນໍ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂວຫາຣູປຊີວິໂນປິສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ອຏ຺ຐາຣສໂກຏິຘນໍ ອິຓໍ ຄຓ຺ຫິໍສຸ, ກຸລສນ຺ຕກາປິສ຺ສ ອຏ຺ຐາຣສຫິຣຎ຺ຎໂກຏິໂຍ, ນທີຕີເຣ ນິທຫິຕ຺ວາ ຐປິຕາ ອຸທເກນ ກູເລ ຠິນ຺ເນ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປວິສິໍສຸ. ເອວມສ຺ສ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຘນໍ ປຣິກ຺ຂຍໍ ອຄມາສິ. ໂສ ເອວໍຠູໂຕປິ ສງ຺ຆສ຺ສ ທານໍ ເທຕິເຍວ, ປຓີຕໍ ປນ ກຕ຺ວາ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ.

ໂສ ເອກທິວສໍ ສຕ຺ຖາຣາ ‘‘ທີຍຕິ ປນ ເຕ, ຄຫປຕິ, ກຸເລ ທານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ທີຍຕິ, ຠນ຺ເຕ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ກຓາຊກໍ ພິລງ຺ຄທຸຕິຍ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ, ‘‘ຄຫປຕິ, ‘ລູຂໍ ທານໍ ເທມີ’ຕິ ມາ ຈິນ຺ຕຍິ. ຈິຕ຺ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ປຓີເຕ ພຸທ຺ຘາທີນໍ ທິນ຺ນທານໍ ລູຂໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ອປິຈ ຕ຺ວໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລານໍ ທານໍ ເທສິ, ອຫໍ ປນ ເວລາມກາເລ ສກລຊມ຺ພຸທີປໍ ອຸນ຺ນງ຺ຄລໍ ກຕ຺ວາ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ຕຍມາໂນປິ ຕິສຣຓຄຕມ຺ປິ ກຎ຺ຈິ ນາລຕ຺ຖໍ, ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ນາມ ເອວໍ ທຸລ຺ລຠາ. ຕສ຺ມາ ‘ລູຂໍ ເມ ທານ’ນ຺ຕິ ມາ ຈິນ຺ຕຍີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເວລາມສຸຕ຺ຕມສ຺ສ (ອ. ນິ. ໙.໒໐) ກເຖສິ. ອຖສ຺ສ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ສຕ຺ຖຣິ ເຈວ ສຕ຺ຖຸສາວເກສຸ ຈ ເຄຫໍ ປວິສນ຺ເຕສຸ ເຕສໍ ເຕເຊນ ສຓ຺ຐາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ, ‘‘ຍຖາ ອິເມ ອິມໍ ເຄຫໍ ນ ປວິສນ຺ຕິ, ຕຖາ ຄຫປຕິໍ ປຣິຠິນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕໍ ວຕ຺ຕຸກາມາປິ ອິສ຺ສຣກາເລ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ, ອິທານິ ‘‘ປນາຍໍ ທຸຄ຺ຄໂຕ ຄຓ຺ຫິສ຺ສຕິ ເມ ວຈນ’’ນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ສິຣິຄພ຺ຠໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອາກາເສ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ເສຏ຺ຐິ ນໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ໂກ ເອໂສ’’ຕິ ອາຫ. ອຫໍ ເຕ ມຫາເສຏ຺ຐິ ຈຕຸຕ຺ຖທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ, ຕຸຍ຺ຫໍ ໂອວາທທານຕ຺ຖາຍ ອາຄຕາຕິ. ເຕນ ຫິ ໂອວເທຫີຕິ. ມຫາເສຏ຺ຐິ ຕຍາ ປຈ຺ຉິມກາລໍ ອໂນໂລເກຕ຺ວາວ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສາສເນ ພຫຸໍ ຘນໍ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓໍ, ອິທານິ ທຸຄ຺ຄໂຕ ຫຸຕ຺ວາປິ ຕໍ ນ ມຸຎ຺ຈສິເຍວ, ເອວໍ ວຕ຺ຕມາໂນ ກຕິປາເຫເນວ ຆາສຈ຺ຉາທນມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ລຠິສ຺ສສິ, ກິໍ ເຕ ສມເຓນ ໂຄຕເມນ, ອຕິປຣິຈ຺ຈາຄໂຕ ໂອຣມິຕ຺ວາ ກມ຺ມນ຺ເຕ ປໂຍເຊນ຺ໂຕ ກຸຏຸມ຺ພໍ ສຓ຺ຐາເປຫີຕິ. ອຍໍ ເມ ຕຍາ ທິນ຺ນໂອວາໂທຕິ. ອາມ, ເສຏ຺ຐີຕິ. ຄຈ຺ຉ, ນາຫໍ ຕາທິສີນໍ ສເຕນປິ ສຫສ຺ເສນປິ ສຕສຫສ຺ເສນປິ ສກ຺ກາ ກມ຺ເປຕຸໍ, ອຍຸຕ຺ຕໍ ເຕ ວຸຕ຺ຕໍ, ກໍ ຕຍາ ມມ ເຄເຫ ວສມານາຍ, ສີຆໍ ສີຆໍ ເມ ຆຣາ ນິກ຺ຂມາຫີຕິ. ສາ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ຐາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ທາຣເກ ອາທາຍ ນິກ຺ຂມິ, ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຈ ປນ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ວສນຏ຺ຐານໍ ອລຠມານາ ‘‘ເສຏ຺ຐິໍ ຂມາເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ວສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນຄຣປຣິຄ຺ຄາຫກໍ ເທວປຸຕ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ກຕາປຣາຘໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ‘‘ເອຫິ, ມໍ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ເນຕ຺ວາ ຂມາເປຕ຺ວາ ວສນຏ຺ຐານໍ ທາເປຫີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ‘‘ອຍຸຕ຺ຕໍ ຕຍາ ວຸຕ຺ຕໍ, ນາຫໍ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕຸໍ ອຸສ຺ສຫາມີ’’ຕິ ຕໍ ປຏິກ຺ຂິປິ. ສາ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາຣາຊານໍ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕຫິປິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ສກ຺ກໍ ເທວຣາຊານໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ, ‘‘ອຫໍ, ເທວ, ວສນຏ຺ຐານໍ ອລຠມານາ ທາຣເກ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ອນາຖາ ວິຈຣາມິ, ວສນຏ຺ຐານໍ ເມ ທາເປຫີ’’ຕິ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ຍາຈິ.

ອຖ ນໍ ໂສ ‘‘ອຫມ຺ປິ ຕວ ກາຣຓາ ເສຏ຺ຐິໍ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ເອກໍ ປນ ເຕ ອຸປາຍໍ ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ສາຘຸ, ເທວ, ກເຖຫີຕິ. ຄຈ຺ຉ, ເສຏ຺ຐິໂນ ອາຍຸຕ຺ຕກເວສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ປຓ຺ຓໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ໂວຫາຣູປຊີວີຫິ ຄຫິຕໍ ອຏ຺ຐາຣສໂກຏິຘນໍ ອຕ຺ຕໂນ ອານຸຠາເວນ ໂສເຘຕ຺ວາ ຕຸຈ຺ຉຄພ຺ເຠ ປູເຣຕ຺ວາ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປວິຏ຺ຐໍ ອຏ຺ຐາຣສໂກຏິຘນໍ ອຕ຺ຖິ, ອຎ຺ຎມ຺ປິ ອສຸກຏ຺ຐາເນ ນາມ ອສ຺ສາມິກໍ ອຏ຺ຐາຣສໂກຏິຘນໍ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ສໍຫຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຕຸຈ຺ຉຄພ຺ເຠ ປູເຣຕ຺ວາ ທຓ຺ຑກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຂມາເປຫີຕິ. ສາ ‘‘ສາຘຸ, ເທວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຕໍ ສພ຺ພໍ ກຕ຺ວາ ປຸນ ຕສ຺ສ ສິຣິຄພ຺ຠໍ ໂອຠາສຍມານາ ອາກາເສ ຐຕ຺ວາ ‘‘ໂກ ເອໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອຫໍ ເຕ ຈຕຸຕ຺ຖທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ອຘິວຕ຺ຖາ ອນ຺ຘພາລເທວຕາ, ມຍາ ອນ຺ຘພາລຕາຍ ຍໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິເກ ກຖິຕໍ, ຕໍ ເມ ຂມຖ. ສກ຺ກສ຺ສ ຫິ ເມ ວຈເນນ ຈຕຸປຓ຺ຓາສໂກຏິຘນໍ ສໍຫຣິຕ຺ວາ ຕຸຈ຺ຉຄພ຺ຠປູຣຓໍ ທຓ຺ຑກມ຺ມໍ ກຕໍ, ວສນຏ຺ຐານໍ ອລຠມານາ ກິລມາມີຕິ. ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ເທວຕາ ‘ທຓ຺ຑກມ຺ມຎ຺ຈ ເມ ກຕ’ນ຺ຕິ ວທຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ຈ ໂທສໍ ປຏິຊານາຕິ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ນໍ ທສ຺ເສສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ຕໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ເນຕ຺ວາ ຕາຍ ກຕກມ຺ມໍ ສພ຺ພໍ ອາໂຣເຈສິ. ເທວຕາ ສຕ຺ຖຸ ປາເທສຸ ສິຣສາ ນິປຕິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຍໍ ມຍາ ອນ຺ຘພາລຕາຍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຄຸເຓ ອຊານິຕ຺ວາ ປາປກໍ ວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ເມ ຂມຖາ’’ຕິ ສຕ຺ຖາຣໍ ຂມາເປຕ຺ວາ ມຫາເສຏ຺ຐິໍ ຂມາເປສິ. ສຕ຺ຖາ ກລ຺ຍາຓປາປການໍ ກມ຺ມານໍ ວິປາກວເສນ ເສຏ຺ຐິຎ຺ເຈວ ເທວຕຎ຺ຈ ໂອວທນ຺ໂຕ ‘‘ອິຘ, ຄຫປຕິ, ປາປປຸຄ຺ຄໂລປິ ຍາວ ປາປໍ ນ ປຈ຺ຈຕິ, ຕາວ ຠທ຺ຣມ຺ປິ ປສ຺ສຕິ. ຍທາ ປນສ຺ສ ປາປໍ ປຈ຺ຈຕິ, ຕທາ ປາປເມວ ປສ຺ສຕິ. ຠທ຺ຣປຸຄ຺ຄໂລປິ ຍາວ ຠທ຺ຣໍ ນ ປຈ຺ຈຕິ, ຕາວ ປາປານິ ປສ຺ສຕິ. ຍທາ ປນສ຺ສ ຠທ຺ຣໍ ປຈ຺ຈຕິ, ຕທາ ຠທ຺ຣເມວ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອນຸສນ຺ຘິໍ ຆເຏຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໑໑໙. ‘‘ປາໂປປິ ປສ຺ສຕີ ຠທ຺ຣໍ, ຍາວ ປາປໍ ນ ປຈ຺ຈຕິ;

ຍທາ ຈ ປຈ຺ຈຕີ ປາປໍ, ອຖ ປາໂປ ປາປານິ ປສ຺ສຕິ.

໑໒໐. ‘‘ຠທ຺ໂຣປິ ປສ຺ສຕີ ປາປໍ, ຍາວ ຠທ຺ຣໍ ນ ປຈ຺ຈຕິ;

ຍທາ ຈ ປຈ຺ຈຕີ ຠທ຺ຣໍ, ອຖ ຠທ຺ໂຣ ຠທ຺ຣານິ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປາໂປຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທິນາ ປາປກມ຺ເມນ ຍຸຕ຺ຕປຸຄ຺ຄໂລ. ໂສປິ ຫິ ປຸຣິມສຸຈຣິຕານຸຠາເວນ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ສຸຂໍ ອນຸຠວມາໂນ ຠທ຺ຣມ຺ປິ ປສ຺ສຕິ. ຍາວ ປາປໍ ນ ປຈ຺ຈຕີຕິ ຍາວສ຺ສ ຕໍ ປາປກມ຺ມໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ເມ ວາ ສມ຺ປຣາເຍ ວາ ວິປາກໍ ນ ເທຕິ. ຍທາ ປນສ຺ສ ຕໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ເມ ວາ ສມ຺ປຣາເຍ ວາ ວິປາກໍ ເທຕິ, ອຖ ທິຏ຺ຐຘມ຺ເມ ວິວິຘາ ກມ຺ມກາຣຓາ, ສມ຺ປຣາເຍ ຈ ອປາຍທຸກ຺ຂໍ ອນຸໂຠນ຺ໂຕ ໂສ ປາໂປ ປາປານິເຍວ ປສ຺ສຕິ. ທຸຕິຍຄາຖາຍປິ ກາຍສຸຈຣິຕາທິນາ ຠທ຺ຣກມ຺ເມນ ຍຸຕ຺ໂຕ ຠທ຺ໂຣ. ໂສປິ ຫິ ປຸຣິມທຸຈ຺ຈຣິຕານຸຠາເວນ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວມາໂນ ປາປໍ ປສ຺ສຕິ. ຍາວ ຠທ຺ຣໍ ນ ປຈ຺ຈຕີຕິ ຍາວສ຺ສ ຕໍ ຠທ຺ຣໍ ກມ຺ມໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ເມ ວາ ສມ຺ປຣາເຍ ວາ ວິປາກໍ ນ ເທຕິ. ຍທາ ປນ ຕໍ ວິປາກໍ ເທຕິ, ອຖ ທິຏ຺ຐຘມ຺ເມ ລາຠສກ຺ກາຣາທິສຸຂໍ, ສມ຺ປຣາເຍ ຈ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິສຸຂໍ ອນຸຠວມາໂນ ໂສ ຠທ຺ໂຣ ຠທ຺ຣານິເຍວ ປສ຺ສຕີຕິ.

ເທສນາວສາເນ ສາ ເທວຕາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ, ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍປິ ສາຕ຺ຖິກາ ຘມ຺ມເທສນາ ອໂຫສີຕິ.

ອນາຖປິຓ຺ຑິກເສຏ຺ຐິວຕ຺ຖຸ ຈຕຸຕ຺ຖໍ.