໓໓. ຊຏິລຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ

ໂຍຘ ຕຓ຺ຫນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເວຬຸວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຊຏິລຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອນຸປຸພ຺ພີ ກຖາ – ອຕີເຕ ກິຣ ພາຣາຓສິຍໍ ທ຺ເວ ຠາຕໂຣ ກຸຏຸມ຺ພິກາ ມຫນ຺ຕໍ ອຸຈ຺ຉຸເຂຕ຺ຕໍ ກາເຣສຸໍ. ອເຖກທິວສໍ ກນິຏ຺ຐຠາຕາ ອຸຈ຺ຉຸເຂຕ຺ຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ເອກໍ ເຊຏ຺ຐຠາຕິກສ຺ສ ທສ຺ສາມິ, ເອກໍ ມຍ຺ຫໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ທ຺ເວ ອຸຈ຺ຉຸຍຏ຺ຐິໂຍ ຣສສ຺ສ ອນິກ຺ຂມນຕ຺ຖາຍ ຉິນ຺ນຏ຺ຐາເນ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິ. ຕທາ ກິຣ ອຸຈ຺ຉູນໍ ຍນ຺ເຕນ ປີຬນກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ອຄ຺ເຄ ວາ ມູເລ ວາ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕກາເລ ຘມ຺ມກຣຓໂຕ ອຸທກໍ ວິຍ ສຍເມວ ຣໂສ ນິກ຺ຂມຕິ. ຕສ຺ສ ປນ ເຂຕ຺ຕໂຕ ອຸຈ຺ຉຸຍຏ຺ຐິໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄມນກາເລ ຄນ຺ຘມາທເນ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ‘‘ກສ຺ສ ນຸ ໂຂ ອຊ຺ຊ ອນຸຄ຺ຄຫໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ຎາຓຊາເລ ປວິຏ຺ຐໍ ທິສ຺ວາ ສງ຺ຄຫໍ ກາຕຸໍ ສມຕ຺ຖຠາວຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ອາທາຍ ອິທ຺ຘິຍາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຸຣໂຕ ອຏ຺ຐາສິ. ໂສ ຕໍ ທິສ຺ວາວ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ອຸຕ຺ຕຣສາຏກໍ ອຸຈ຺ຈຕເຣ ຠູມິປເທເສ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິຘ ນິສີທຖາ’’ຕິ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ‘‘ປຕ຺ຕໍ ອຸປນາເມຖາ’’ຕິ ອຸຈ຺ຉຸຍຏ຺ຐິຍາ ພນ຺ຘນຏ຺ຐານໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ປຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ອກາສິ, ຣໂສ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ປູເຣສິ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ເຘນ ຕສ຺ມິໍ ຣເສ ປີເຕ ‘‘ສາຘຸກໍ ວຕ ເມ ອຍ຺ເຍນ ຣໂສ ປີໂຕ. ສເຈ ເມ ເຊຏ຺ຐຠາຕິໂກ ມູລໍ ອາຫຣາເປສ຺ສຕິ, ມູລໍ ທສ຺ສາມິ. ສເຈ ປຕ຺ຕິໍ ອາຫຣາເປສ຺ສຕິ, ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ປຕ຺ຕໍ ເມ ອຸປນາເມຖາ’’ຕິ ທຸຕິຍມ຺ປິ ອຸຈ຺ຉຸຍຏ຺ຐິໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ຣສໍ ອທາສິ. ‘‘ຠາຕາ ເມ ອຸຈ຺ຉຸເຂຕ຺ຕໂຕ ອຎ຺ຎໍ ອຸຈ຺ຉຸໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຂາທິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ກິຣສ຺ສ ວຎ຺ຈນຈິຕ຺ຕໍ ນາໂຫສິ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ປນ ປຐມໍ ອຸຈ຺ຉຸຣສສ຺ສ ປີຕຕ຺ຕາ ຕໍ ອຸຈ຺ຉຸຣສໍ ອຎ຺ເຎຫິປິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວິຠຊິຕຸກາໂມ ຫຸຕ຺ວາ ຄເຫຕ຺ວາວ ນິສີທິ. ໂສ ຕສ຺ສ ອາກາຣໍ ຎຕ຺ວາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ໂຍ ອຍໍ ມຍາ ທິນ຺ໂນ ອຄ຺ຄຣໂສ, ອິມສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ປຣິໂຍສາເນ ຕຸມ຺ເຫຫິ ປຕ຺ຕຘມ຺ມເມວ ປາປຸເຓຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ປຏ຺ຐເປສິ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘປິສ຺ສ ‘‘ເອວໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ອິຈ຺ຉິຕໍ ປຕ຺ຖິຕໍ ຕຸຍ຺ຫ’’ນ຺ຕິ ທ຺ວີຫິ ຄາຖາຫິ ອນຸໂມທນໍ ກຕ຺ວາ ຍຖາ ໂສ ປສ຺ສຕິ, ເອວໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອາກາເສນ ຄນ຺ຘມາທນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສຕານໍ ຕໍ ຣສໍ ອທາສິ.

ໂສ ຕໍ ປາຏິຫາຣິຍໍ ທິສ຺ວາ ຠາຕຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກຫໍ ຄໂຕສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອຸຈ຺ຉຸເຂຕ຺ຕໍ ໂອໂລເກຕຸໍ ຄໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ຕາທິເສນ ອຸຈ຺ຉຸເຂຕ຺ຕໍ ຄເຕນ, ນນຸ ນາມ ເອກໍ ວາ ທ຺ເວ ວາ ອຸຈ຺ຉຸຍຏ຺ຐິໂຍ ອາທາຍ ອາຄນ຺ຕພ຺ພໍ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ຠາຕຣາ ວຸຕ຺ໂຕ – ‘‘ອາມ, ຠາຕິກ, ທ຺ເວ ເມ ອຸຈ຺ຉຸຍຏ຺ຐິໂຍ ຄຫິຕາ, ເອກໍ ປນ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ທິສ຺ວາ ມມ ອຸຈ຺ຉຸຍຏ຺ຐິໂຕ ຣສໍ ທຕ຺ວາ ‘ມູລໍ ວາ ປຕ຺ຕິໍ ວາ ທສ຺ສາມີ’ຕິ ຕຸມ຺ຫາກມ຺ປິ ເມ ອຸຈ຺ຉຸຍຏ຺ຐິໂຕ ຣໂສ ທິນ຺ໂນ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ຕສ຺ສ ມູລໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສຖ, ອຸທາຫຸ ປຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ‘‘ກິໍ ປນ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ເຘນ ກຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ມມ ອຸຈ຺ຉຸຍຏ຺ຐິໂຕ ຣສໍ ປິວິຕ຺ວາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອຸຈ຺ຉຸຍຏ຺ຐິໂຕ ຣສໍ ອາທາຍ ອາກາເສນ ຄນ຺ຘມາທນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສຕານໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ອທາສີ’’ຕິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ກເຖນ຺ເຕເຍວ ນິຣນ຺ຕຣໍ ປີຕິຍາ ຜຸຏ຺ຐສຣີໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ເຕນ ເມ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ເຘນ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສ຺ເສວ ອຘິຄໂມ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ອກາສິ. ເອວໍ ກນິຏ຺ເຐນ ຕິສ຺ໂສ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ປຕ຺ຖິຕາ, ເຊຏ຺ເຐນ ປນ ເອກປເທເນວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຖິຕນ຺ຕິ ອິທໍ ເຕສໍ ປຸພ຺ພກມ຺ມໍ.

ເຕ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸຕາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ເຂປຍິໍສຸ. ເຕສໍ ເທວໂລເກ ຐິຕກາເລເຍວ ວິປສ຺ສີ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ເຕປິ ເທວໂລກໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ພນ຺ຘຸມຕິຍາ ເອກສ຺ມິໍ ກຸລເຄເຫ ເຊຏ຺ໂຐ ເຊຏ຺ໂຐວ, ກນິຏ຺ໂຐ ກນິຏ຺ໂຐວ ຫຸຕ຺ວາ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ເຕສຸ ເຊຏ຺ຐສ຺ສ ເສໂນຕິ ນາມໍ ອກໍສຸ, ກນິຏ຺ຐສ຺ສ ອປຣາຊິໂຕຕິ. ເຕສຸ ວຍປ຺ປຕ຺ຕກາເລ ກຸຏຸມ຺ພໍ ສຓ຺ຐາເປຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ເຕສຸ ‘‘ພຸທ຺ຘຣຕນໍ ໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຘມ຺ມຣຕນໍ, ສງ຺ຆຣຕນໍ, ທານານິ ເທຖ, ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຖ, ອຊ຺ຊ ອຏ຺ຐມີ, ອຊ຺ຊ ຈາຕຸທ຺ທສີ, ອຊ຺ຊ ປນ຺ນຣສີ, ອຸໂປສຖໍ ກໂຣຖ, ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຖາ’’ຕິ ຘມ຺ມໂຆສກສ຺ສ ພນ຺ຘຸມຕີນຄເຣ ໂຆສນໍ ສຸຕ຺ວາ ມຫາຊນໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ທານໍ ທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ເສນກຸຏຸມ຺ພິໂກ ‘‘ກຫໍ ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອຫມ຺ປິ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍເຍວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິສປຣິຍນ຺ເຕ ນິສີທິ.

ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍໍ ວິທິຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ພິໍ ກຖໍ ກເຖສິ. ໂສ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ອຸສ຺ສາຫຊາໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ ເຕ ອປໂລເກຕພ຺ພາ ຎາຕກາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ອຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕຕິ. ເຕນ ຫິ ອປໂລເກຕ຺ວາ ເອຫີຕິ. ໂສ ກນິຏ຺ຐສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ກຸເລ ສາປເຕຍ຺ຍໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ຕວ ໂຫຕູ’’ຕິ ອາຫ. ຕຸມ຺ເຫ ປນ, ສາມີຕິ. ອຫໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີຕິ. ສາມິ ກິໍ ວເທຖ, ອຫໍ ມາຕຣິ ມຕາຍ ມາຕຣໍ ວິຍ, ປິຕຣິ ມເຕ ປິຕຣໍ ວິຍ ຕຸມ຺ເຫ ອລຕ຺ຖໍ, ອິທໍ ກຸລໍ ມຫາໂຠຄໍ, ເຄເຫ ຐິເຕເນວ ສກ຺ກາ ປຸຎ຺ຎານິ ກາຕຸໍ, ມາ ເອວໍ ກຣິຕ຺ຖາຕິ. ມຍາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ໂມ ສຸໂຕ, ນ ສກ຺ກາ ຕໍ ອຄາຣມຊ຺ເຌ ຐິເຕນ ປູເຣຕຸໍ, ປພ຺ພຊິສ຺ສາເມວາຫໍ, ຕ຺ວໍ ນິວຕ຺ຕາຫີຕິ. ເອວໍ ໂສ ກນິຏ຺ຐໍ ນິວຕ຺ຕາເປຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ລທ຺ຘູປສມ຺ປໂທ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ກນິຏ຺ໂຐປິ ‘‘ຠາຕຸ ປພ຺ພຊິຕສກ຺ກາຣໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຕ຺ຕາຫໍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ທານໍ ທຕ຺ວາ ຠາຕຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ອຕ຺ຕໂນ ຠວນິສ຺ສຣຓໍ ກຕໍ, ອຫໍ ປນ ປຎ຺ຈຫິ ກາມຄຸເຓຫິ ພທ຺ໂຘ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມິ, ມຍ຺ຫໍ ເຄເຫ ຐິຕສ຺ເສວ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ມຫນ຺ຕໍ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ອາຈິກ຺ຂຖາ’’ຕິ. ອຖ ນໍ ເຖໂຣ ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ປຓ຺ຑິຕ, ສຕ຺ຖຸ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ນານາທາຣູນິ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ຖມ຺ຠາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ຕຈ຺ຉາເປຕ຺ວາ ເອກໍ ສຸວຓ຺ຓຂຈິຕໍ, ເອກໍ ຣຊຕຂຈິຕໍ, ເອກໍ ມຓິຂຈິຕນ຺ຕິ ສພ຺ພານິ ສຕ຺ຕຣຕນຂຈິຕານິ ກາເຣຕ຺ວາ ເຕຫິ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ກາເຣຕ຺ວາ ສຕ຺ຕຣຕນຂຈິຕາເຫວ ຉທນິຏ຺ຐກາຫິ ຉາທາເປສິ. ຄນ຺ຘກຸຏິຍາ ກຣຓກາເລເຍວ ປນ ຕໍ ອຕ຺ຕນາ ສມານນາມໂກ ອປຣາຊິໂຕເຍວ ນາມ ຠາຄິເນຍ຺ໂຍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ອຫມ຺ປິ ກຣິສ຺ສາມິ, ມຍ຺ຫມ຺ປິ ປຕ຺ຕິໍ ເທຖ ມາຕຸລາ’’ຕິ ອາຫ. ນ ເທມິ, ຕາຕ, ອຎ຺ເຎຫິ ອສາຘາຣຓໍ ກຣິສ຺ສາມີຕິ. ໂສ ພຫຸມ຺ປິ ຍາຈິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕິໍ ອລຠມາໂນ ‘‘ຄນ຺ຘກຸຏິຍາ ປຸຣໂຕ ກຸຎ຺ຊຣສາລໍ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ສຕ຺ຕຣຕນມຍໍ ກຸຎ຺ຊຣສາລໍ ກາເຣສິ. ໂສ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ເມຓ຺ຑກເສຏ຺ຐິ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ.

ຄນ຺ຘກຸຏິຍໍ ປນ ສຕ຺ຕຣຕນມຍານິ ຕີຓິ ມຫາວາຕປານານິ ອເຫສຸໍ. ເຕສໍ ອຠິມຸເຂ ເຫຏ຺ຐາ ສຸຘາປຣິກມ຺ມກຕາ ຕິສ຺ໂສ ໂປກ຺ຂຣຓິໂຍ ກາເຣຕ຺ວາ ຈຕຸຊ຺ຊາຕິກຄນ຺ໂຘທກສ຺ສ ປູເຣຕ຺ວາ ອປຣາຊິໂຕ, ຄຫປຕິ, ປຎ຺ຈວຓ຺ຓານິ ກຸສຸມານິ ໂຣປາເປສິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ນິສິນ຺ນກາເລ ວາຕເວເຄນ ສມຸຏ຺ຐິຕາຫິ ເຣຓຸວຏ຺ຏີຫິ ສຣີຣສ຺ສ ໂອກິຣຓຕ຺ຖໍ. ຄນ຺ຘກຸຏິຖູປິກາຍ ກປລ຺ລໍ ຣຕ຺ຕສຸວຓ຺ຓມຍໍ ອໂຫສິ, ປວາຬມຍາ ສິຂຣາ, ເຫຏ຺ຐາ ມຓິມຍາ ຉທນິຏ຺ຐກາ. ອິຕິ ສາ ນຈ຺ຈນ຺ໂຕ ວິຍ ໂມໂຣ ໂສຠມານາ ອຏ຺ຐາສິ. ສຕ຺ຕສຸ ປນ ຣຕເນສຸ ໂກຏ຺ເຏຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ອິຕຣໍ ສກລເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ຊຓ຺ຓຸມຕ຺ເຕນ ໂອຘິນາ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຣິເວຓໍ ປູເຣສິ.

ເອວໍ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ນິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ອປຣາຊິໂຕ, ຄຫປຕິ, ຠາຕິກຕ຺ເຖຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ນິຏ຺ຐິຕາ ຄນ຺ຘກຸຏິ, ປຣິໂຠຄມສ຺ສາ ປຈ຺ຈາສີສາມິ, ປຣິໂຠເຄນ ກິຣ ມຫນ຺ຕໍ ປຸຎ຺ຎໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ໂສ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິມິນາ ກິຣ ໂວ ກຸຏຸມ຺ພິເກນ ຄນ຺ຘກຸຏິ ກາຣິຕາ, ອິທານິ ປນ ປຣິໂຠຄໍ ປຈ຺ຈາສີສຕີ’’ຕິ ອາຫ. ສຕ຺ຖາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຄນ຺ຘກຸຏິອຠິມຸຂໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕຣຕນຣາສິໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ນໍ ກຸຏຸມ຺ພິໂກ ‘‘ປວິສຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຫ. ສຕ຺ຖາ ຕຕ຺ເຖວ ຐຕ຺ວາ ຕຕິຍວາເຣ ຕສ຺ສ ຠາຕິກຕ຺ເຖຣໍ ໂອໂລເກສິ. ໂສ ໂອໂລກິຕາກາເຣເນວ ຎຕ຺ວາ ກນິຏ຺ຐຠາຕຣໍ ອາຫ – ‘‘ເອຫິ, ຕາຕ, ‘ມເມວ ຣກ຺ຂາ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕຸມ຺ເຫ ຍຖາສຸຂໍ ວສຖາ’ຕິ ສຕ຺ຖາຣໍ ວເທຫີ’’ຕິ. ໂສ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຍຖາ ມນຸສ຺ສາ ຣຸກ຺ຂມູເລ ປວິສິຕ຺ວາ ອນເປກ຺ຂາ ປກ຺ກມນ຺ຕິ, ຍຖາ ວາ ນທິໍ ຕຣິຕ຺ວາ ອຸຬຸມ຺ປໍ ອນເປກ຺ຂາ ປຣິຈ຺ຈຊນ຺ຕິ, ເອວໍ ອນເປກ຺ຂາ ຫຸຕ຺ວາ ຕຸມ຺ເຫ ວສຖາ’’ຕິ ອາຫ. ກິມຕ຺ຖໍ ປນ ສຕ຺ຖາ ອຏ຺ຐາສິ? ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ – ‘‘ພຸທ຺ຘານໍ ສນ຺ຕິກໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕມ຺ປິ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕມ຺ປິ ພຫູ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕສຸ ຣຕນານິ ອາທາຍ ປກ຺ກມນ຺ເຕສຸ ນ ສກ຺ກາ ອມ຺ເຫຫິ ວາເຣຕຸໍ, ປຣິເວຓມ຺ຫິ ເອຕ຺ຕເກ ຣຕເນ ໂວກິຓ຺ເຓ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປຏ຺ຐາເກ ຫຣນ຺ເຕປິ ນ ວາເຣຕີຕິ ກຸຏຸມ຺ພິໂກ ມຍິ ອາຆາຕໍ ກຕ຺ວາ ອປາຍູປໂຄ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ອຏ຺ຐາສິ. ເຕນ ປນ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມເມວ ຣກ຺ຂາ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕຸມ຺ເຫ ວສຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປາວິສິ.

ກຸຏຸມ຺ພິໂກ ສມນ຺ຕາ ຣກ຺ຂໍ ຐເປຕ຺ວາ ມນຸສ຺ເສ ອາຫ – ‘‘ຕາຕາ, ອຸຈ຺ຉງ຺ເຄນ ວາ ປຈ຺ຉິປສິພ຺ພເກຫິ ວາ ອາທາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ວາເຣຍ຺ຍາຖ, ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ປນ ມາ ວາຣຍິຕ຺ຖາ’’ຕິ. ອນ຺ໂຕນຄເຣປິ ອາໂຣຈາເປສິ ‘‘ມຍາ ຄນ຺ຘກຸຏິປຣິເວເຓ ສຕ຺ຕ ຣຕນານິ ໂອກິຓ຺ຓານິ, ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ທຸຄ຺ຄຕມນຸສ຺ສາ ອຸໂຠ ຫຕ຺ເຖ ປູເຣຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕຸ, ສຸຂິຕາປິ ເອເກນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ. ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ ‘‘ສທ຺ຘາ ຕາວ ຘມ຺ມໍ ໂສຕຸກາມາ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິເຍວ, ອສ຺ສທ຺ຘາປິ ປນ ຘນໂລເຠນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂໂຕ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ຊນສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ເອວໍ ອາໂຣຈາເປສິ. ມຫາຊໂນ ເຕນ ວຸຕ຺ຕນິຍາເມເນວ ຣຕນານິ ຄຓ຺ຫິ. ສກິໍ ໂອກິຓ຺ຓຣຕເນສຸ ຂີເຓສຸ ຍາວຕຕິຍໍ ຊຓ຺ຓຸມຕ຺ເຕນ ໂອຘິນາ ໂອກິຣາເປສິເຍວ. ສຕ຺ຖຸ ປນ ປາທມູເລ ຕິປຸສມຕ຺ຕໍ ອນຄ຺ຆໍ ມຓິຣຕນໍ ຐເປສິ. ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ – ‘‘ສຕ຺ຖຸ ສຣີຣໂຕ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓາຍ ປຠາຍ ສທ຺ຘິໍ ມຓິປຠໍ ໂອໂລເກນ຺ຕານໍ ຕິຕ຺ຕິ ນາມ ນ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວມກາສິ. ມຫາຊໂນປິ ອຕິຕ຺ໂຕວ ໂອໂລເກສິ.

ອເຖກທິວສໍ ເອໂກ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ສຕ຺ຖຸ ກິຣ ປາທມູເລ ມຫຄ຺ຆໍ ມຓິຣຕນໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ຫຣິສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕຸໍ ອາຄຕສ຺ສ ມຫາຊນສ຺ສ ອນ຺ຕເຣນ ປາວິສິ. ກຸຏຸມ຺ພິໂກ ຕສ຺ສ ປວິສນາກາເຣເນວ ‘‘ມຓິໍ ຄຓ຺ຫິຕຸກາໂມ’’ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ‘‘ອໂຫ ວຕ ນ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ໂສປິ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທນ຺ໂຕ ວິຍ ປາທມູເລ ຫຕ຺ຖໍ ອຸປນາເມຕ຺ວາ ມຓິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂອວຏ຺ຏິກາຍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ກຸຏຸມ຺ພິໂກ ຕສ຺ມິໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ໂສ ຘມ຺ມກຖາວສາເນ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມຍາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຊຓ຺ຓຸມຕ຺ເຕນ ໂອຘິນາ ສຕ຺ຕ ຣຕນານິ ໂອກິຓ຺ຓານິ, ຕານິ ເມ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕສຸ ອາຆາໂຕ ນາມ ນາໂຫສິ, ຈິຕ຺ຕໍ ຠິຍ຺ໂຍ ຠິຍ຺ໂຍ ປສີທິເຍວ. ອຊ຺ຊ ປນ ‘ອໂຫ ວຕາຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມຓິໍ ນ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາ’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ມຓິໍ ອາທາຍ ຄເຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ນນຸ, ອຸປາສກ, ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ປເຣຫິ ອນາຫຣຓີຍໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ໂກສີ’’ຕິ ນຍໍ ອທາສິ. ໂສ ສຕ຺ຖາຣາ ທິນ຺ນນເຍ ຐຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ອຊ຺ຊ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ມມ ສນ຺ຕກໍ ທສິກສຸຕ຺ຕມຕ຺ຕມ຺ປິ ມໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ອເນກສຕາປິ ຣາຊາໂນ ວາ ໂຈຣາ ວາ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ສມຕ຺ຖາ ນາມ ມາ ໂຫນ຺ຕຸ, ອຄ຺ຄິນາປິ ມມ ສນ຺ຕກໍ ມາ ຑຍ຺ຫຕຸ, ອຸທເກນປິ ມາ ວຸຍ຺ຫຕູ’’ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ອກາສິ. ສຕ຺ຖາປິສ຺ສ ‘‘ເອວໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ອນຸໂມທນໍ ອກາສິ. ໂສ ຄນ຺ຘກຸຏິມຫໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຏ຺ຐສຏ຺ຐິຍາ ຠິກ຺ຂຸສຕສຫສ຺ສານໍ ອນ຺ໂຕວິຫາເຣເຍວ ນວ ມາເສ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ທານປຣິໂຍສາເນ ສພ຺ເພສໍ ຕິຈີວຣໍ ອທາສິ. ສງ຺ຆນວກສ຺ສ ຈີວຣສາຏກາ ສຫສ຺ສຄ຺ຆນກາ ອເຫສຸໍ.

ໂສ ເອວໍ ຍາວຕາຍຸກໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກຣິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ຣາຊຄເຫ ເອກສ຺ມິໍ ເສຏ຺ຐິກຸເລ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຑ຺ຒມາສາຘິເກ ນວ ມາເສ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິຍໍ ວສິ. ຊາຕທິວເສ ປນສ຺ສ ສກລນຄເຣ ສພ຺ພາວຸຘານິ ປຊ຺ຊລິໍສຸ, ສພ຺ເພສໍ ກາຍຣູຬ຺ຫານິ ອາຠຣຓານິປິ ປຊ຺ຊລິຕານິ ວິຍ ໂອຠາສໍ ມຸຎ຺ຈິໍສຸ, ນຄຣໍ ເອກປຊ຺ໂຊຕໍ ອໂຫສິ. ເສຏ຺ຐິປິ ປາໂຕວ ຣາຊູປຏ຺ຐານໍ ອຄມາສິ. ອຖ ນໍ ຣາຊາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ອຊ຺ຊ ສພ຺ພາວຸຘານິ ປຊ຺ຊລິໍສຸ, ນຄຣໍ ເອກປຊ຺ໂຊຕໍ ຊາຕໍ, ຊານາສິ ນຸ ໂຂ ເອຕ຺ຖ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຊານາມິ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ, ເສຏ຺ຐີ’’ຕິ? ‘‘ມມ ເຄເຫ ຕຸມ຺ຫາກໍ ທາໂສ ຊາໂຕ, ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎເຕເຊເນວໍ ອໂຫສີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ໂຈໂຣ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ນຕ຺ເຖຕໍ, ເທວ, ປຸຎ຺ຎວາ ສຕ຺ໂຕ ກຕາຠິນີຫາໂຣ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ນໍ ສມ຺ມາ ໂປເສຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອິທມສ຺ສ ຂີຣມູລໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ເທວສິກໍ ສຫສ຺ສໍ ປຏ຺ຐເປສິ. ອຖສ຺ສ ນາມຄຫຓທິວເສ ສກລນຄຣສ຺ສ ເອກປຊ຺ໂຊຕຠູຕຕ຺ຕາ ໂຊຕິໂກຕ຺ເວວ ນາມໍ ກຣິໍສຸ.

ອຖສ຺ສ ວຍປ຺ປຕ຺ຕກາເລ ເຄຫກຣຓຕ຺ຖາຍ ຠູມິຕເລ ໂສຘິຍມາເນ ສກ຺ກສ຺ສ ຠວນໍ ອຸຓ຺ຫາກາຣໍ ທສ຺ເສສິ. ສກ຺ໂກ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ອິທ’’ນ຺ຕິ ອຸປຘາຣຍມາໂນ ‘‘ໂຊຕິກສ຺ສ ເຄຫຏ຺ຐານໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ນາຍໍ ເອເຕຫິ ກຕເຄເຫ ວສິສ຺ສຕິ, ມຍາເປຕ຺ຖ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຑ຺ຒກີເວເສນ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ໂຊຕິກສ຺ສ ເຄຫຏ຺ຐານໍ ຄຓ຺ຫາມາ’’ຕິ. ‘‘ອເປຖ, ນາຍໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ກຕເຄເຫ ວສິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ໂສຬສກຣີສມຕ຺ຕໍ ຠູມິປເທສໍ ໂອໂລເກສິ, ໂສ ຕາວເທວ ກສິຓມຓ຺ຑລໍ ວິຍ ສໂມ ອໂຫສິ. ປຸນ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ປຖວິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕຣຕນມໂຍ ສຕ຺ຕຠູມິກປາສາໂທ ອຸຏ຺ຐຫຕູ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ໂອໂລເກສິ, ຕາວເທວ ຕຖາຣູໂປ ປາສາໂທ ອຸຏ຺ຐຫິ. ປຸນ ‘‘ອິມໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕຣຕນມຍາ ສຕ຺ຕ ປາກາຣາ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕູ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ໂອໂລເກສິ, ຕຖາຣູປາ ປາກາຣາ ອຸຏ຺ຐຫິໍສຸ. ອຖ ‘‘ເນສໍ ປຣິຍນ຺ເຕ ກປ຺ປຣຸກ຺ຂາ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕູ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ໂອໂລເກສິ, ຕຖາຣູປາ ກປ຺ປຣຸກ຺ຂາ ອຸຏ຺ຐຫິໍສຸ. ‘‘ປາສາທສ຺ສ ຈຕູສຸ ກຓ຺ເຓສຸ ຈຕສ຺ໂສ ນິຘິກຸມ຺ຠິໂຍ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕູ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ໂອໂລເກສິ, ສພ຺ພໍ ຕເຖວ ອໂຫສິ. ນິຘິກຸມ຺ຠີສຸ ປນ ເອກາ ໂຍຊນິກາ ອໂຫສິ, ເອກາ ຕິຄາວຸຕິກາ, ເອກາ ອຑ຺ຒໂຍຊນິກາ, ເອກາ ຄາວຸຕປ຺ປມາຓາ. ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕນິຘິກຸມ຺ຠີນໍ ປນ ເອກມຸຂປ຺ປມາຓໍ ອໂຫສິ, ເຫຏ຺ຐາ ປຖວີປຣິຍນ຺ຕາວ ອເຫສຸໍ. ໂຊຕິກສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕນິຘິກຸມ຺ຠີນໍ ມຸຂປຣິມາຓໍ ນ ກຖິຕໍ, ສພ຺ພາ ມຸຂຉິນ຺ນຕາລຜລໍ ວິຍ ປຣິປຸຓ຺ຓາວ ອຸຏ຺ຐຫິໍສຸ. ປາສາທສ຺ສ ຈຕູສຸ ກຓ຺ເຓສຸ ຕຣຸຓຕາລກ຺ຂນ຺ຘປ຺ປມາຓາ ຈຕສ຺ໂສ ສຸວຓ຺ຓມຍາ ອຸຈ຺ຉຸຍຏ຺ຐິໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ. ຕາສໍ ມຓິມຍານິ ປຕ຺ຕານິ, ໂສວຓ຺ຓມຍານິ ຂນ຺ຘານິ ອເຫສຸໍ. ປຸພ຺ພກມ຺ມສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ກິເຣຕານິ, ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ.

ສຕ຺ຕສຸ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກສຸ ສຕ຺ຕ ຍກ຺ຂາ ອາຣກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ປຐເມ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ຍມໂກຬີ ນາມ ຍກ຺ໂຂ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິວາເຣນ ຍກ຺ຂສຫສ຺ເສນ ສທ຺ຘິໍ ອາຣກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫິ, ທຸຕິເຍ ອຸປ຺ປໂລ ນາມ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິວາຣຍກ຺ຂານໍ ທ຺ວີຫິ ສຫສ຺ເສຫິ ສທ຺ຘິໍ, ຕຕິເຍ ວຊິໂຣ ນາມ ຕີຫິ ສຫສ຺ເສຫິ ສທ຺ຘິໍ, ຈຕຸຕ຺ເຖ ວຊິຣພາຫຸ ນາມ ຈຕູຫິ ສຫສ຺ເສຫິ ສທ຺ຘິໍ, ປຎ຺ຈເມ ກສກນ຺ໂທ ນາມ ປຎ຺ຈຫິ ສຫສ຺ເສຫິ ສທ຺ຘິໍ, ຉຏ຺ເຐ ກຏຕ຺ໂຖ ນາມ ຉຫິ ສຫສ຺ເສຫິ ສທ຺ຘິໍ, ສຕ຺ຕເມ ທິສາມຸໂຂ ນາມ ສຕ຺ຕຫິ ສຫສ຺ເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ອາຣກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫິ. ເອວໍ ປາສາທສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ຈ ພຫິ ຈ ຄາຬ຺ຫຣກ຺ຂາ ອໂຫສິ. ‘‘ໂຊຕິກສ຺ສ ກິຣ ສຕ຺ຕຣຕນມໂຍ ສຕ຺ຕຠູມິກປາສາໂທ ອຸຏ຺ຐິໂຕ, ສຕ຺ຕ ປາກາຣາ ສຕ຺ຕທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກາ ຈຕສ຺ໂສ ນິຘິກຸມ຺ຠິໂຍ ອຸຏ຺ຐິຕາ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ພິມ຺ພິສາໂຣ ຣາຊາ ເສຏ຺ຐິຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ປຫິຓິ. ໂສ ໂຊຕິກເສຏ຺ຐິ ນາມ ອໂຫສິ.

ເຕນ ປນ ສທ຺ຘິໍ ກຕປຸຎ຺ຎກມ຺ມາ ອິຕ຺ຖີ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣູສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ອຖ ນໍ ເທວຕາ ຕໂຕ ອາເນຕ຺ວາ ສິຣິຄພ຺ເຠ ນິສີທາເປສຸໍ. ສາ ອາຄຈ຺ຉມານາ ເອກໍ ຕຓ຺ຑຸລນາຬິໍ ຕໂຍ ຈ ໂຊຕິປາສາເຓ ຄຓ຺ຫິ. ເຕສໍ ຍາວຊີວໍ ຕາເຍວ ຕຓ຺ຑຸລນາຬິຍາ ຠຕ຺ຕໍ ອໂຫສິ. ສເຈ ກິຣ ເຕ ສກຏສຕມ຺ປິ ຕຓ຺ຑຸລານໍ ປູເຣຕຸກາມາ ໂຫນ຺ຕິ, ສາ ຕຓ຺ຑຸລນາຬິ ນາຬິເຍວ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຠຕ຺ຕປຈນກາເລ ຕຓ຺ຑຸເລ ອຸກ຺ຂລິຍໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເຕສໍ ປາສາຓານໍ ອຸປຣິ ຐເປຕິ, ປາສາຓາ ຕາວເທວ ປຊ຺ຊລິຕ຺ວາ ຠຕ຺ເຕ ປກ຺ກມຕ຺ເຕ ນິພ຺ພາຍນ຺ຕິ. ເຕເນວ ສຎ຺ຎາເຓນ ຠຕ຺ຕສ຺ສ ປກ຺ກຠາວໍ ຊານນ຺ຕິ. ສູເປຍ຺ຍາທິປຈນກາເລປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວໍ ເຕສໍ ໂຊຕິປາສາເຓຫິ ອາຫາໂຣ ປຈ຺ຈຕິ. ມຓິອາໂລເກນ ຈ ວສນ຺ຕິ, ອຄ຺ຄິສ຺ສ ວາ ທີປສ຺ສ ວາ ໂອຠາສໍ ເນວ ຊານິໍສຸ. ‘‘ໂຊຕິກສ຺ສ ກິຣ ເອວຣູປາ ສມ຺ປຕ຺ຕີ’’ຕິ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ປາກໂຏ ອໂຫສິ. ມຫາຊໂນ ຍານາທີນິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ໂຊຕິກເສຏ຺ຐິ ອາຄຕາຄຕານໍ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸຕຓ຺ຑຸລານໍ ຠຕ຺ຕໍ ປຈາເປຕ຺ວາ ທາເປສິ. ‘‘ກປ຺ປຣຸກ຺ເຂຫິ ວຕ຺ຖານິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕຸ, ອາຠຣຓານິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ອາຓາເປສິ. ‘‘ຄາວຸຕິກນິຘິກຸມ຺ຠິຍາ ມຸຂໍ ວິວຣາເປຕ຺ວາ ຍາປນມຕ຺ຕໍ ຘນໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ອາຓາເປສິ. ສກລຊມ຺ພຸທີປວາສິເກສຸ ຘນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕສຸ ນິຘິກຸມ຺ຠິຍາ ອງ຺ຄຸລິມຕ຺ຕມ຺ປິ ອູນໍ ນາໂຫສິ. ຄນ຺ຘກຸຏິປຣິເວເຓ ວາລຸກໍ ກຕ຺ວາ ໂອກິຓ຺ຓຣຕນານໍ ກິຣສ຺ສ ເອໂສ ນິສ຺ສນ຺ໂທ.

ເອວໍ ມຫາຊເນ ວຕ຺ຖາຠຣຓານິ ເຈວ ຘນຎ຺ຈ ຍທິຈ຺ຉກໍ ອາທາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ພິມ຺ພິສາໂຣ ຕສ຺ສ ປາສາທໍ ທຏ຺ຐຸກາໂມປິ ມຫາຊເນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ໂອກາສໍ ນາລຕ຺ຖ. ອປຣຠາເຄ ຍທິຈ຺ຉກໍ ອາທາຍ ຄຕຕ຺ຕາ ມນຸສ຺ເສສຸ ມນ຺ທີຠູເຕສຸ ຣາຊາ ໂຊຕິກສ຺ສ ປິຕຣໍ ອາຫ – ‘‘ຕວ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປາສາທໍ ທຏ຺ຐຸກາມມ຺ຫາ’’ຕິ. ໂສ ‘‘ສາຘຸ, ເທວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ກເຖສິ – ‘‘ຕາຕ, ຣາຊາ ເຕ ປາສາທໍ ທຏ຺ຐຸກາໂມ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ຕາຕ, ອາຄຈ຺ຉຕູ’’ຕິ. ຣາຊາ ມຫນ຺ເຕນ ປຣິວາເຣນ ຕຕ຺ຖ ອຄມາສິ. ປຐມທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ກຈວຣຉຑ຺ຑິກາ ທາສີ ຣຎ຺ໂຎ ຫຕ຺ຖໍ ອທາສິ, ຣາຊາ ‘‘ເສຏ຺ຐິຊາຍາ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ລຊ຺ຊມາໂນ ຕສ຺ສາ ພາຫາຍ ຫຕ຺ຖໍ ນ ຐເປສິ. ເອວໍ ເສສທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກສຸປິ ທາສິໂຍ ‘‘ເສຏ຺ຐິຠຣິຍາໂຍ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ຕາສໍ ພາຫາຍ ຫຕ຺ຖໍ ນ ຐເປສິ. ໂຊຕິໂກ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ປຸຣໂຕ ຍາຖ, ເທວາ’’ຕິ ອາຫ. ຣຎ຺ໂຎ ມຓິປຖວີ ສຕໂປຣິສປປາໂຕ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐຫິ. ໂສ ‘‘ອິມິນາ ມມ ຄຫຓຕ຺ຖາຍ ໂອປາໂຕ ຂຓິໂຕ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ປາທໍ ນິກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ວິສຫິ. ໂຊຕິໂກ ‘‘ນາຍໍ, ເທວ, ໂອປາໂຕ, ມມ ປຈ຺ຉໂຕ ອາຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ປຸຣໂຕ ອໂຫສິ. ຣາຊາ ເຕນ ອກ຺ກນ຺ຕກາເລ ຠູມິໍ ອກ຺ກມິຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐິມຕລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປາສາທໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ວິຈຣິ. ຕທາ ອຊາຕສຕ຺ຕຸກຸມາໂຣປິ ປິຕຸ ອງ຺ຄຸລິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ໂຕ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອໂຫ ອນ຺ຘພາໂລ ມມ ປິຕາ, ຄຫປຕິເກ ນາມ ສຕ຺ຕຣຕນມເຍ ປາສາເທ ວສນ຺ເຕ ເອສ ຣາຊາ ຫຸຕ຺ວາ ທາຣຸມເຍ ເຄເຫ ວສຕິ, ອຫໍ ທານິ ຣາຊາ ຫຸຕ຺ວາ ອິມສ຺ສ ອິມສ຺ມິໍ ປາສາເທ ວສິຕຸໍ ນ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ.

ຣຎ຺ໂຎປິ ອຸປຣິມຕລານິ ອຠິຣຸຫນ຺ຕສ຺ເສວ ປາຕຣາສເວລາ ຊາຕາ. ໂສ ເສຏ຺ຐິໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ມຫາເສຏ຺ຐິ, ອິເຘວ ປາຕຣາສໍ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ຊານາມິ, ເທວ, ສຊ຺ຊິໂຕ ເທວສ຺ສາຫາໂຣຕິ. ໂສ ໂສຬສຫິ ຄນ຺ໂຘທກຆເຏຫິ ນ຺ຫຕ຺ວາ ຣຕນມເຍ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ນິສີທນມຓ຺ຑເປ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ຕສ຺ເສວ ນິສີທນປລ຺ລງ຺ເກ ນິສີທິ. ອຖສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຘວນູທກໍ ທຕ຺ວາ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນິກາຍ ສຸວຓ຺ຓປາຕິຍາ ກິລິນ຺ນປາຍາສໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ຐປຍິໍສຸ. ຣາຊາ ‘‘ໂຠຊນ’’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ອາຣຠິ. ເສຏ຺ຐິ ‘‘ນຍິທໍ, ເທວ, ໂຠຊນໍ, ກິລິນ຺ນປາຍາໂສ ເອໂສ’’ຕິ ອຎ຺ຎິສ຺ສາ ສຸວຓ຺ຓປາຕິຍາ ໂຠຊນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ປຸຣິມປາຕິຍໍ ຐປຍິໍສຸ. ຕໂຕ ອຸຏ຺ຐິຕອຸຕຸນາ ກິຣ ຕໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ສຸຂໍ ໂຫຕິ. ຣາຊາ ມຘຸຣໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ປມາຓໍ ນ ອຎ຺ຎາສິ. ອຖ ນໍ ເສຏ຺ຐິ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ‘‘ອລໍ, ເທວ, ເອຕ຺ຕກເມວ ໂຫຕຸ, ອິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ຊິຣາເປຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ’’ຕິ ອາຫ. ອຖ ນໍ ຣາຊາ ອາຫ – ‘‘ກິໍ, ຄຫປຕິ, ຄຣຸກໍ ກຕ຺ວາ ກເຖສິ ອຕ຺ຕໂນ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ? ເທວ, ນຕ຺ເຖຕໍ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ສພ຺ພສ຺ສາປິ ຫິ ພລກາຍສ຺ສ ອິທເມວ ຠຕ຺ຕໍ ອິທໍ ສຸເປຍ຺ຍໍ. ອປິ ຈ ໂຂ ອຫໍ ອຍສສ຺ສ ຠາຍາມີຕິ. ກິໍ ກາຣຓາຕິ? ສເຈ ເທວສ຺ສ ກາຍາລສິຍມຕ຺ຕໍ ຠເວຍ຺ຍ, ‘‘ຫິຍ຺ໂຍ ຣຎ຺ຎາ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ເຄເຫ ຠຕ຺ຕໍ ຠຸຕ຺ຕໍ, ເສຏ຺ຐິນາ ກິຎ຺ຈິ ກຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຈນສ຺ສ ຠາຍາມິ, ເທວາຕິ. ເຕນ ຫິ ຠຕ຺ຕໍ ຫຣ, ອຸທກໍ ອາຫຣາຕິ. ຣຎ຺ໂຎ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈາວສາເນ ສພ຺ໂພ ຣາຊປຣິວາໂຣ ຕເທວ ຠຕ຺ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິ.

ຣາຊາ ສຸຂກຖາຍ ນິສິນ຺ໂນ ເສຏ຺ຐິໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ກິໍ ອິມສ຺ມິໍ ເຄເຫ ເສຏ຺ຐິຠຣິຍາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາຫ? ‘‘ອາມ ອຕ຺ຖິ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ກຫໍ ສາ’’ຕິ? ‘‘ສິຣິຄພ຺ເຠ ນິສິນ຺ນາ, ເທວສ຺ສ ອາຄຕຠາວໍ ນ ຊານາຕີ’’ຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ຫິ ປາໂຕວ ຣາຊາ ສປຣິວາໂຣ ອາຄໂຕ, ສາ ປນສ຺ສ ອາຄຕຠາວໍ ນ ຊານາເຕວ. ຕໂຕ ເສຏ຺ຐິ ‘‘ຣາຊາ ເມ ຠຣິຍໍ ທຏ຺ຐຸກາໂມ’’ຕິ ຕສ຺ສາ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຣາຊາ ອາຄໂຕ, ກິໍ ຕວ ຣາຊານໍ ທຏ຺ຐຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອາຫ. ສາ ນິປນ຺ນກາວ ‘‘ໂກ ເອສ, ສາມິ, ຣາຊາ ນາມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຣາຊາ ນາມ ອມ຺ຫາກໍ ອິສ຺ສໂຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອນຕ຺ຕມນຕໍ ປເວເທນ຺ຕີ ‘‘ທຸກ຺ກຏານິ ວຕ ໂນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມານິ, ເຍສໍ ໂນ ອິສ຺ສໂຣປິ ອຕ຺ຖິ. ອສ຺ສທ຺ຘາຍ ນາມ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມານິ ກຕ຺ວາ ມຍໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປາປຸຓິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອິສ຺ສຣິຍຏ຺ຐາເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕມ຺ຫາ. ອທ຺ຘາ ອມ຺ເຫຫິ ອສທ຺ທຫິຕ຺ວາ ທານໍ ທິນ຺ນໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ເສຕໍ ຜລ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ທານິ ກໂຣມິ, ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ຕາລວຓ຺ຏໍ ອາທາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ພີຊາຫີຕິ. ຕສ຺ສາ ຕາລວຓ຺ຏໍ ອາທາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ພີເຊນ຺ຕິຍາ ຣຎ຺ໂຎ ເວຐນສ຺ສ ຄນ຺ຘວາໂຕ ອກ຺ຂີນິ ປຫຣິ, ອຖສ຺ສາ ອກ຺ຂີຫິ ອສ຺ສຸຘາຣາ ປວຕ຺ຕິໍສຸ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ຣາຊາ ເສຏ຺ຐິໍ ອາຫ – ‘‘ມຫາເສຏ຺ຐິ, ມາຕຸຄາໂມ ນາມ ອປ຺ປພຸທ຺ຘິໂກ, ‘ຣາຊາ ເມ ສາມິກສ຺ສ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາ’ຕິ ຠເຍນ ໂຣທຕິ ມຎ຺ເຎ, ອສ຺ສາເສຫິ ນໍ ‘ນ ເມ ຕວ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ໂຖ’’’ຕິ. ນ ເອສາ, ເທວ, ໂຣທຕີຕິ. ອຖ ກິໍ ເອຕນ຺ຕິ? ຕຸມ຺ຫາກໍ ເວຐນຄນ຺ເຘນສ຺ສາ ອສ຺ສູນິ ປວຕ຺ຕິໍສຸ. ອຍຎ຺ຫິ ທີໂປຠາສໍ ວາ ອຄ຺ຄິໂອຠາສໍ ວາ ອທິສ຺ວາ ມຓິອາໂລເກເນວ ຠຸຎ຺ຊຕິ ຈ ນິສີທຕິ ຈ ນິປຊ຺ຊຕິ ຈ, ເທໂວ ປນ ທີປາໂລເກນ ນິສິນ຺ໂນ ຠວິສ຺ສຕີຕິ? ອາມ, ເສຏ຺ຐີຕິ. ເຕນ ຫິ, ເທວ, ອຊ຺ຊ ປຏ຺ຐາຍ ມຓິອາໂລເກນ ນິສີທຖາຕິ ມຫນ຺ຕໍ ຕິປຸສມຕ຺ຕໍ ອນຄ຺ຆໍ ມຓິຣຕນໍ ອທາສິ. ຣາຊາ ເຄຫໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ມຫຕີ ວຕ ໂຊຕິກສ຺ສ ສມ຺ປຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ອຍໍ ຕາວ ໂຊຕິກສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ.

ອິທານິ ຊຏິລສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ – ພາຣາຓສິຍຎ຺ຫິ ເອກາ ເສຏ຺ຐິຘີຕາ ອຠິຣູປາ ອໂຫສິ, ຕໍ ປນ຺ນຣສໂສຬສວສ຺ສຸທ຺ເທສິກກາເລ ຣກ຺ຂຓຕ຺ຖາຍ ເອກໍ ທາສິໍ ທຕ຺ວາ ສຕ຺ຕຠູມິກສ຺ສ ປາສາທສ຺ສ ອຸປຣິມຕເລ ສິຣິຄພ຺ເຠ ວາສຍິໍສຸ. ຕໍ ເອກທິວສໍ ວາຕປານໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ພຫິ ໂອໂລກຍມານໍ ອາກາເສນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເອໂກ ວິຊ຺ຊາຘໂຣ ທິສ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນສິເນໂຫ ວາຕປາເນນ ປວິສິຕ຺ວາ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ສນ຺ຖວມກາສິ. ສາ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສໍວາສມນ຺ວາຍ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ຄພ຺ຠໍ ປຏິລຠິ. ອຖ ນໍ ສາ ທາສີ ທິສ຺ວາ, ‘‘ອມ຺ມ, ກິໍ ອິທ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ໂຫຕຸ ມາ ກສ຺ສຈິ ອາຈິກ຺ຂີ’’ຕິ ຕາຍ ວຸຕ຺ຕາ ຠເຍນ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ສາປິ ທສມາສຈ຺ຈເຍນ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍິຕ຺ວາ ນວຠາຊນໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕໍ ທາຣກໍ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ຕໍ ຠາຊນໍ ປິທຫິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ປຸປ຺ຜທາມານິ ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ອິມໍ ສີເສນ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄງ຺ຄາຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຫິ, ‘ກິໍ ອິທ’ນ຺ຕິ ຈ ປຸຏ຺ຐາ ‘ອຍ຺ຍາຍ ເມ ພລິກມ຺ມ’ນ຺ຕິ ວເທຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ທາສິໍ ອາຓາເປສິ. ສາ ຕຖາ ອກາສິ.

ເຫຏ຺ຐາຄງ຺ຄາຍມ຺ປິ ທ຺ເວ ອິຕ຺ຖິໂຍ ນ຺ຫາຍມານາ ຕໍ ຠາຊນໍ ອຸທເກນາຫຣິຍມານໍ ທິສ຺ວາ ເອກາ ‘‘ມຍ຺ເຫຕໍ ຠາຊນ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ເອກາ ‘‘ຍໍ ເອຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕ, ຕໍ ມຍ຺ຫ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຠາຊເນ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ຕໍ ອາທາຍ ຖເລ ຐເປຕ຺ວາ ວິວຣິຕ຺ວາ ທາຣກໍ ທິສ຺ວາ ເອກາ ‘‘ມມ ຠາຊນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕາຍ ທາຣໂກ ມເມວ ໂຫຕີ’’ຕິ ອາຫ. ເອກາ ‘‘ຍໍ ຠາຊນສ຺ສ ອນ຺ໂຕ, ຕໍ ມເມວ ໂຫຕູຕິ ວຸຕ຺ຕຕາຍ ມມ ທາຣໂກ’’ຕິ ອາຫ. ຕາ ວິວທມານາ ວິນິຈ຺ຉຍຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ອມຈ຺ເຈສຸ ວິນິຈ຺ຉິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕສຸ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມໍສຸ. ຣາຊາ ຕາສໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ຕ຺ວໍ ທາຣກໍ ຄຓ຺ຫ, ຕ຺ວໍ ຠາຊນໍ ຄຓ຺ຫາ’’ຕິ ອາຫ. ຍາຍ ປນ ທາຣໂກ ລທ຺ໂຘ, ສາ ມຫາກຈ຺ຈານຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາຍິກາ ອໂຫສິ. ຕສ຺ມາ ສາ ທາຣກໍ ‘‘ອິມໍ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພາເຊສ຺ສາມີ’’ຕິ ໂປເສສິ. ຕສ຺ສ ຊາຕທິວເສ ຄພ຺ຠມລສ຺ສ ໂຘວິຕ຺ວາ ອນປນີຕຕາຍ ເກສາ ຊຏິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ອຏ຺ຐໍສຸ, ເຕນສ຺ສ ຊຏິໂລຕ຺ເວວ ນາມໍ ກຣິໍສຸ. ຕສ຺ສ ປທສາ ວິຈຣຓກາເລ ເຖໂຣ ຕໍ ເຄຫໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອຸປາສິກາ ເຖຣໍ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ອາຫາຣມທາສິ. ເຖໂຣ ທາຣກໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ ອຸປາສິເກ ທາຣໂກ ລທ຺ໂຘ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ອິມາຫໍ ທາຣກໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພາເຊສ຺ສາມີຕິ ໂປເສສິໍ, ປພ຺ພາເຊຖ ນ’’ນ຺ຕິ ອທາສິ. ເຖໂຣ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ອາທາຍ ຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສ ຄິຫິສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕຸໍ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ‘‘ມຫາປຸຎ຺ໂຎ ສຕ຺ໂຕ ມຫາສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິສ຺ສຕິ, ທຫໂຣ ເອສ ຕາວ, ຎາຓມ຺ປິສ຺ສ ປຣິປາກໍ ນ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕໍ ອາທາຍ ຕກ຺ກສິລາຍໍ ເອກສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາກສ຺ສ ເຄຫໍ ອຄມາສິ.

ໂສ ເຖຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ຕໍ ທາຣກໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ທາຣໂກ ໂວ, ຠນ຺ເຕ, ລທ຺ໂຘ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ອາມ, ອຸປາສກ, ປພ຺ພຊິສ຺ສຕິ, ທຫໂຣ ຕາວ, ຕເວວ ສນ຺ຕິເກ ໂຫຕູຕິ. ໂສ ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ຕໍ ປຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຐເປຕ຺ວາ ປຏິຊຄ຺ຄິ. ຕສ຺ສ ປນ ເຄເຫ ທ຺ວາທສ ວສ຺ສານິ ຠຓ຺ຑກໍ ອຸສ຺ສນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ໂສ ຄາມນ຺ຕຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສພ຺ພມ຺ປິ ຕໍ ຠຓ຺ຑໍ ອາປຓໍ ຫຣິຕ຺ວາ ທາຣກໍ ອາປເຓ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຠຓ຺ຑກສ຺ສ ມູລໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ‘‘ອິທຎ຺ຈ ອິທຎ຺ຈ ເອຕ຺ຕກໍ ນາມ ຘນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທເທຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ຕໍທິວສໍ ນຄຣປຣິຄ຺ຄາຫິກາ ເທວຕາ ອນ຺ຕມໂສ ມຣິຈຊີຣກມຕ຺ເຕນາປິ ອຕ຺ຖິເກ ຕສ຺ເສວ ອາປຓາຠິມຸເຂ ກຣິໍສຸ. ໂສ ທ຺ວາທສ ວສ຺ສານິ ອຸສ຺ສນ຺ນໍ ຠຓ຺ຑກໍ ເອກທິວເສເນວ ວິກ຺ກິຓິ. ກຸຏຸມ຺ພິໂກ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອາປເຓ ກິຎ຺ຈິ ອທິສ຺ວາ ‘‘ສພ຺ພໍ ເຕ, ຕາຕ, ຠຓ຺ຑກໍ ນາສິຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ນ ນາເສມິ, ສພ຺ພໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິກ຺ກິຓິໍ, ອິທໍ ອສຸກສ຺ສ ມູລໍ, ອິທໍ ອສຸກສ຺ສາຕິ. ກຸຏຸມ຺ພິໂກ ປສີທິຕ຺ວາ ‘‘ອນຄ຺ໂຆ ປຸຣິໂສ, ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຊີວິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ເຄເຫ ວຍປ຺ປຕ຺ຕໍ ຘີຕຣໍ ຕສ຺ສ ທຕ຺ວາ ‘‘ເຄຫມສ຺ສ ກໂຣຖາ’’ຕິ ປຸຣິເສ ອາຓາເປຕ຺ວາ ນິຏ຺ຐິເຕ ເຄເຫ ‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ຕຸມ຺ເຫ ອຕ຺ຕໂນ ເຄເຫ ວສຖາ’’ຕິ ອາຫ.

ອຖສ຺ສ ເຄຫປວິສນກາເລ ເອເກນ ປາເທນ ອຸມ຺ມາເຣ ອກ຺ກນ຺ຕມຕ຺ເຕ ເຄຫສ຺ສ ປຈ຺ຉິມຠາເຄ ຠູມິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອສີຕິຫຕ຺ໂຖ ສຸວຓ຺ຓປພ຺ພໂຕ ອຸຏ຺ຐຫິ. ຣາຊາ ‘‘ຊຏິລກຸມາຣສ຺ສ ກິຣ ເຄເຫ ຠູມິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓປພ຺ພໂຕ ອຸຏ຺ຐິໂຕ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາວ ຕສ຺ສ ເສຏ຺ຐິຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ເປເສສິ. ໂສ ຊຏິລເສຏ຺ຐິ ນາມ ອໂຫສິ. ຕສ຺ສ ຕໂຍ ປຸຕ຺ຕາ ອເຫສຸໍ. ໂສ ເຕສໍ ວຍປ຺ປຕ຺ຕກາເລ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ ອມ຺ເຫຫິ ສມານໂຠຄໍ ເສຏ຺ຐິກຸລໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ປພ຺ພຊິຕຸໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ. ໂນ ເຈ, ນ ທສ຺ສນ຺ຕິ. ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ຊມ຺ພຸທີເປ ອມ຺ເຫຫິ ສມານໂຠຄໍ ກຸລ’’ນ຺ຕິ ວີມໍສນຕ຺ຖາຍ ສຸວຓ຺ຓມຍໍ ອິຏ຺ຐກໍ ສຸວຓ຺ຓມຍໍ ປໂຕທລຏ຺ຐິໍ ສຸວຓ຺ຓມຍໍ ປາທຸກຎ຺ຈ ກາຣາເປຕ຺ວາ ປຸຣິສານໍ ຫຕ຺ເຖ ທຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ອິມານິ ອາທາຍ ກິຎ຺ຈິເທວ ໂອໂລກຍມານາ ວິຍ ຊມ຺ພຸທີປຕເລ ວິຈຣິຕ຺ວາ ອມ຺ເຫຫິ ສມານໂຠຄສ຺ສ ເສຏ຺ຐິກຸລສ຺ສ ອຕ຺ຖິຠາວໍ ວາ ນຕ຺ຖິຠາວໍ ວາ ຎຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ປຫິຓິ.

ເຕ ຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ຕາ ຠທ຺ທິຍນຄຣໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ອຖ ເນ ເມຓ຺ຑກເສຏ຺ຐິ ທິສ຺ວາ, ‘‘ຕາຕາ, ກິໍ ກໂຣນ຺ຕາ ວິຈຣຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ເອກໍ ໂອໂລເກນ຺ຕາ ວິຈຣາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອິເມສໍ ອິມານິ ຄເຫຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈິເທວ ໂອໂລເກຕຸໍ ວິຈຣຓກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ຣຏ຺ຐໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫມານາ ວິຈຣນ຺ຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ, ‘‘ຕາຕາ, ອມ຺ຫາກໍ ປຈ຺ຉິມເຄຫໍ ປວິສິຕ຺ວາ ໂອໂລເກຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐກຣີສມຕ຺ເຕ ຐາເນ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສອຸສຠປ຺ປມາເຓ ປິຏ຺ຐິຍາ ປິຏ຺ຐິໍ ອາຫຈ຺ຈ ປຖວິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐິເຕ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣ ສຸວຓ຺ຓເມຓ຺ຑເກ ທິສ຺ວາ ເຕສໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວິຈຣິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມິໍສຸ. ອຖ ເນ ເສຏ຺ຐິ, ‘‘ຕາຕາ, ຍໍ ໂອໂລເກນ຺ຕາ ວິຈຣຖ, ທິຏ຺ໂຐ ໂວ ໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ປສ຺ສາມ, ສາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ເຕນ ຫິ ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ. ເຕ ຕໂຕວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ເສຏ຺ຐິນາ ‘‘ກິໍ, ຕາຕາ, ທິຏ຺ຐໍ ໂວ ອມ຺ຫາກໍ ສມານໂຠຄໍ ເສຏ຺ຐິກຸລ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ສາມິ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ກິໍ ອຕ຺ຖິ, ຠທ຺ທິຍນຄເຣ ເມຓ຺ຑກເສຏ຺ຐິໂນ ເອວຣູໂປ ນາມ ວິຠໂວ’’ຕິ ສພ຺ພໍ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາຈິກ຺ຂິໍສຸ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເສຏ຺ຐິ ອຕ຺ຕມໂນ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ເອກໍ ຕາວ ເສຏ຺ຐິກຸລໍ ລທ຺ຘໍ, ອປຣມ຺ປິ ນຸ ໂຂ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນິກໍ ກມ຺ພລໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ຕາຕາ, ອຎ຺ຎມ຺ປິ. ເສຏ຺ຐິກຸລໍ ວິຈິນຖາ’’ຕິ ປຫິຓິ.

ເຕ ຣາຊຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂຊຕິກເສຏ຺ຐິສ຺ສ ເຄຫໂຕ ອວິທູເຣ ທາຣຸຣາສິໍ ກຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິໍ ທຕ຺ວາ ອຏ຺ຐໍສຸ. ‘‘ກິໍ ອິທ’’ນ຺ຕິ ປຸຏ຺ຐກາເລ ຈ ‘‘ເອກໍ ໂນ ມຫຄ຺ຆກມ຺ພລໍ ວິກ຺ກິຓນ຺ຕານໍ ກຍິໂກ ນຕ຺ຖິ, ຄເຫຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕາປິ ໂຈຣານໍ ຠາຍາມ, ເຕນ ຕໍ ຌາເປຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ ວທິໍສຸ. ອຖ ເນ ໂຊຕິກເສຏ຺ຐິ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິເມ ກິໍ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ສຸຕ຺ວາ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ອຄ຺ຆນໂກ ກມ຺ພໂລ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນໂກ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສຕສຫສ຺ສໍ ທາເປຕ຺ວາ ‘‘ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ກຈວຣຉຑ຺ຑິກາຍ ທາສິຍາ ເທຖາ’’ຕິ ເຕສໍເຍວ ຫຕ຺ເຖ ປຫິຓິ. ສາ ກມ຺ພລໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂຣທມານາ ສາມິກສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ມໍ, ສາມິ, ອປຣາເຘ ສຕິ ປຫຣິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ກສ຺ມາ ເມ ເອວຣູປໍ ຖູລກມ຺ພລໍ ປຫິຓິຕ຺ຖ, ກຖາຫໍ ອິມໍ ນິວາເສສ຺ສາມິ ວາ ປາຣຸປິສ຺ສາມິ ວາ’’ຕິ. ນາຫໍ ຕວ ເອຕທຕ຺ຖາຍ ປຫິຓິໍ, ເອຕໍ ປນ ປລິເວເຐຕ຺ວາ ຕວ ສຍນປາທມູເລ ຐເປຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊນກາເລ ຄນ຺ໂຘທເກນ ໂຘຕານໍ ປາທານໍ ປຸຎ຺ຉນຕ຺ຖາຍ ເຕ ປຫິຓິໍ, ກິໍ ເອຕມ຺ປິ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກສີຕິ. ສາ ‘‘ເອຕໍ ປນ ກາຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ເຕ ຈ ປຸຣິສາ ຕໍ ກາຣຓໍ ທິສ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ, ຕາຕາ, ທິຏ຺ຐໍ ໂວ ເສຏ຺ຐິກຸລ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ສາມິ, ກິໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອຕ຺ຖິ, ຣາຊຄຫນຄເຣ ໂຊຕິກເສຏ຺ຐິສ຺ສ ເອວຣູປາ ນາມ ສມ຺ປຕ຺ຕີ’’ຕິ ສພ຺ພໍ ເຄຫສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາຈິກ຺ຂິໍສຸ. ເສຏ຺ຐິ ເຕສໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຸຏ຺ຐມານໂສ ‘‘ອິທານິ ປພ຺ພຊິຕຸໍ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ປພ຺ພຊິຕຸກາໂມມ຺ຫິ, ເທວາ’’ຕິ ອາຫ. ສາຘຸ, ມຫາເສຏ຺ຐິ, ປພ຺ພຊາຫີຕິ. ໂສ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸຕ຺ເຕ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓທຓ຺ຑໍ ວຊິຣກຸທ຺ທາລໍ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຐເປຕ຺ວາ, ‘‘ຕາຕ, ປຈ຺ຉິມເຄເຫ ສຸວຓ຺ຓປພ຺ພຕໂຕ ສຸວຓ຺ຓປິຓ຺ຑໍ ອຸທ຺ຘຣາຫີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ກຸທ຺ທາລໍ ອາທາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓປພ຺ພຕໍ ປຫຣິ, ປິຏ຺ຐິປາສາເຓ ປຫຏກາໂລ ວິຍ ອໂຫສິ. ຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ກຸທ຺ທາລໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມຊ຺ຌິມປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ທຕ຺ວາ ປຫິຓິ, ຕສ຺ສປິ ສຸວຓ຺ຓປພ຺ພຕໍ ປຫຣນ຺ຕສ຺ສ ປິຏ຺ຐິປາສາເຓ ປຫຏກາໂລ ວິຍ ອໂຫສິ. ອຖ ນໍ ກນິຏ຺ຐປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ທຕ຺ວາ ປຫິຓິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຫຣນ຺ຕສ຺ສ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຣາສິກຕາຍ ມຕ຺ຕິກາຍ ປຫຏກາໂລ ວິຍ ອໂຫສິ. ອຖ ນໍ ເສຏ຺ຐິ ‘‘ເອຫິ, ຕາຕ, ອລໍ ເອຕ຺ຕເກນາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິຕເຣ ທ຺ເວ ເຊຏ຺ຐຠາຕິເກ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ສຸວຓ຺ຓປພ຺ພໂຕ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ມຍ຺ຫຎ຺ຈ ກນິຏ຺ຐສ຺ສ ຈ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ອິມິນາ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ອາຫ. ກສ຺ມາ ປນ ໂສ ເຕສເມວ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ກສ຺ມາ ຈ ຊຏິໂລ ຊາຕກາເລ ອຸທເກ ປາຕິໂຕຕິ? ອຕ຺ຕໂນ ກຕກມ຺ເມເນວ.

ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຫິ ເຈຕິເຍ ກຣິຍມາເນ ເອໂກ ຂີຓາສໂວ ເຈຕິຍຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂອໂລເກຕ຺ວາ, ‘‘ຕາຕາ, ກສ຺ມາ ເຈຕິຍສ຺ສ ອຸຕ຺ຕເຣນ ມຸຂໍ ນ ອຸຏ຺ຐຫຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ສຸວຓ຺ຓໍ ນປ຺ປໂຫຕີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ອຫໍ ອນ຺ໂຕຄາມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສມາທເປສ຺ສາມິ, ຕຸມ຺ເຫ ອາທເຣນ ກມ຺ມໍ ກໂຣຖາຕິ. ໂສ ເອວໍ ວຕ຺ວາ ນຄຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ, ‘‘ອມ຺ມາ, ຕາຕາ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ເຈຕິຍສ຺ສ ເອກສ຺ມິໍ ມຸເຂ ສຸວຓ຺ຓໍ ນປ຺ປໂຫຕິ, ສຸວຓ຺ຓໍ ຊານາຖາ’’ຕິ ມຫາຊນໍ ສມາທເປນ຺ໂຕ ສຸວຓ຺ຓກາຣກຸລໍ ອຄມາສິ. ສຸວຓ຺ຓກາໂຣປິ ຕງ຺ຂເຓເຍວ ຠຣິຍາຍ ສທ຺ຘິໍ ກລຫໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຖ ນໍ ເຖໂຣ ‘‘ເຈຕິເຍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ຄຫິຕມຸຂສ຺ສ ສຸວຓ຺ຓໍ ນປ຺ປໂຫຕິ, ຕໍ ຊານິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຠຣິຍາຍ ໂກເປນ ‘‘ຕວ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸທເກ ຂິປິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉາ’’ຕິ ອາຫ. ອຖ ນໍ ສາ ‘‘ອຕິສາຫສິກກມ຺ມໍ ເຕ ກຕໍ, ມມ ກຸທ຺ເຘນ ເຕ ອຫເມວ ອກ຺ໂກສິຕພ຺ພາ ວາ ປຫຣິຕພ຺ພາ ວາ, ກສ຺ມາ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ພຸທ຺ເຘສຸ ເວຣມກາສີ’’ຕິ ອາຫ. ສຸວຓ຺ຓກາໂຣ ຕາວເທວ ສໍເວຄປ຺ປຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ຂມຖ ເມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ປາທມູເລ ນິປຊ຺ຊິ. ຕາຕ, ອຫໍ ຕຍາ ນ ກິຎ຺ຈິ ວຸຕ຺ໂຕ, ສຕ຺ຖາຣໍ ຂມາເປຫີຕິ. ກິນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ຂມາເປມິ, ຠນ຺ເຕຕິ. ສຸວຓ຺ຓປຸປ຺ຜານໍ ຕໂຍ ກຸມ຺ເຠ ກຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕຘາຕຸນິຘາເນ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອລ຺ລວຕ຺ໂຖ ອລ຺ລເກໂສ ຫຸຕ຺ວາ ຂມາເປຫິ, ຕາຕາຕິ.

ໂສ ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓປຸປ຺ຜານິ ກໂຣນ຺ໂຕ ຕີສຸ ປຸຕ຺ເຕສຸ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ຕໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ເອຫິ, ຕາຕ, ອຫໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ເວຣວຈເນນ ອວຈໍ, ຕສ຺ມາ ອິມານິ ປຸປ຺ຜານິ ກຕ຺ວາ ຘາຕຸນິຘາເນ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຂມາເປສ຺ສາມິ, ຕ຺ວມ຺ປິ ໂຂ ເມ ສຫາໂຍ ໂຫຫີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ‘‘ນ ຕ຺ວໍ ມຍາ ເວຣວຈນໍ ວທາປິໂຕ, ຕ຺ວໍເຍວ ກໂຣຫີ’’ຕິ ກາຕຸໍ ນ ອິຈ຺ຉິ. ມຊ຺ຌິມປຸຕ຺ຕໍ ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ຕເຖວາຫ, ໂສປິ ຕເຖວ ວຕ຺ວາ ກາຕຸໍ ນ ອິຈ຺ຉິ. ກນິຏ຺ຐໍ ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ຕເຖວາຫ, ໂສ ‘‘ປິຕຸ ອຸປ຺ປນ຺ນກິຈ຺ຈໍ ນາມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠາໂຣ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປິຕຸສຫາໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜານິ ອກາສິ. ສຸວຓ຺ຓກາໂຣ ວິທຕ຺ຖິປ຺ປມາຓານໍ ປຸປ຺ຜານໍ ຕໂຍ ກຸມ຺ເຠ ນິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຘາຕຸນິຘາເນ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອລ຺ລວຕ຺ໂຖ ອລ຺ລເກໂສ ສຕ຺ຖາຣໍ ຂມາເປສິ. ອິຕິ ໂສ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຊາຕກາເລ ອຸທເກ ປາຕນໍ ລຠິ. ອຍໍ ປນສ຺ສ ໂກຏິຍໍ ຐິໂຕ ອຕ຺ຕຠາໂວ. ອິຘາປິ ຕສ຺ເສວ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ອຸທເກ ປາຕິໂຕ. ເຍ ປນສ຺ສ ທ຺ເວ ເຊຏ຺ຐຠາຕິກາ ປຸຕ຺ຕາ ສຸວຓ຺ຓປຸປ຺ຜານໍ ກຣຓກາເລ ສຫາຍາ ຠວິຕຸໍ ນ ອິຈ຺ຉິໍສຸ, ເຕສໍ ເຕນ ກາຣເຓນ ສຸວຓ຺ຓປພ຺ພໂຕ ນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຊຏິລສ຺ສ ເຈວ ກນິຏ຺ຐປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ເອກໂຕ ກຕຠາເວນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ອິຕິ ໂສ ປຸຕ຺ເຕ ອນຸສາສິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ກຕິປາເຫເນວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ສຕ຺ຖາ ອປເຣນ ສມເຍນ ປຎ຺ຈຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ປຸຕ຺ຕານໍ ເຄຫທ຺ວາຣໍ ອຄມາສິ, ເຕ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ອຑ຺ຒມາສໍ ຠິກ຺ຂາທານໍ ອທໍສຸ.

ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມສຠາຍໍ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສຸໍ ‘‘ອຊ຺ຊາປິ ເຕ, ອາວຸໂສ ຊຏິລ, ອສີຕິຫຕ຺ເຖ ສຸວຓ຺ຓປພ຺ພເຕ ຈ ປຸຕ຺ເຕສຸ ຈ ຕຓ຺ຫາ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ. ‘‘ນ ເມ, ອາວຸໂສ, ເອເຕສຸ ຕຓ຺ຫາ ວາ ມາໂນ ວາ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ. ເຕ ‘‘ອຍໍ ຊຏິລຕ຺ເຖໂຣ ອຠູຕໍ ວຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕີ’’ຕິ ວທິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ເຕສໍ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ມມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເຕສຸ ຕຓ຺ຫາ ວາ ມາໂນ ວາ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໔໑໖. ‘‘ໂຍຘ ຕຓ຺ຫໍ ປຫນ຺ຕ຺ວານ, ອນາຄາໂຣ ປຣິພ຺ພເຊ;

ຕຓ຺ຫາຠວປຣິກ຺ຂີຓໍ, ຕມຫໍ ພ຺ຣູມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ໂຍ ອິຘ ໂລເກ ຉທ຺ວາຣິກໍ ຕຓ຺ຫໍ ວາ ມານໍ ວາ ຊຫິຕ຺ວາ ຆຣາວາເສນ ອນຕ຺ຖິໂກ ອນາຄາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິພ຺ພຊຕິ, ຕຓ຺ຫາຍ ເຈວ ຠວສ຺ສ ຈ ປຣິກ຺ຂີຓຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາຠວປຣິກ຺ຂີຓໍ ຕມຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ຊຏິລຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ ເຕຕ຺ຕິໍສຕິມໍ.