໒໖. ພ຺ຣາຫ຺ມຓວຄ຺ໂຄ

໑. ປສາທພຫຸລພ຺ຣາຫ຺ມຓວຕ຺ຖຸ

ຉິນ຺ທ ໂສຕນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ປສາທພຫຸລໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ໂສ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ເຄເຫ ໂສຬສມຕ຺ຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາຄຕເວລາຍ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ ໂຠນ຺ໂຕ ອຣຫນ຺ໂຕ, ນິສີທນ຺ຕຸ ໂຠນ຺ໂຕ ອຣຫນ຺ໂຕ’’ຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ວທນ຺ໂຕ ອຣຫນ຺ຕວາທປຏິສໍຍຸຕ຺ຕເມວ ວທຕິ. ເຕສຸ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ‘‘ອຍໍ ອມ຺ເຫສຸ ອຣຫນ຺ຕສຎ຺ຎີ’’ຕິ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ, ຂີຓາສວາ ‘‘ອຍໍ ໂນ ຂີຓາສວຠາວໍ ຊານາຕີ’’ຕິ. ເອວໍ ເຕ ສພ຺ເພປິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕາ ຕສ຺ສ ເຄຫໍ ນາຄມິໍສຸ. ໂສ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມໂນ ‘‘ກິນ຺ນຸ ໂຂ, ອຍ຺ຍາ, ນາຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ສຕ຺ຖາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ເຕຫິ ຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອາໂຣຈິເຕ ‘‘ສາທິຍຖ ປນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫນ຺ຕວາທ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ‘‘ນ ສາທິຍາມ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ ມນຸສ຺ສານໍ ເອຕໍ ປສາທຠຎ຺ຎໍ, ອນາປຕ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປສາທຠຎ຺ເຎ, ອປິ ຈ ໂຂ ປນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອຣຫນ຺ເຕສຸ ອຘິມຕ຺ຕໍ ເປມໍ, ຕສ຺ມາ ຕຸມ຺ເຫຫິປິ ຕຓ຺ຫາໂສຕໍ ເຉຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕເມວ ປຕ຺ຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໘໓. ‘‘ຉິນ຺ທ ໂສຕໍ ປຣກ຺ກມ຺ມ, ກາເມ ປນຸທ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ;

ສງ຺ຂາຣານໍ ຂຍໍ ຎຕ຺ວາ, ອກຕຎ຺ຎູສິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປຣກ຺ກມ຺ມາຕິ ຕຓ຺ຫາໂສຕໍ ນາມ ນ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກນ ວາຍາເມນ ຉິນ຺ທິຕຸໍ ສກ຺ກາ, ຕສ຺ມາ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ມຫນ຺ເຕນ ປຣກ຺ກເມນ ປຣກ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ໂສຕໍ ຉິນ຺ທ. ອຸໂຠປິ ກາເມ ປນຸທ ນີຫຣ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ຂີຓາສວານໍ ອາລປນເມຕໍ. ສງ຺ຂາຣານນ຺ຕິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ຂຍໍ ຊານິຕ຺ວາ. ອກຕຎ຺ຎູຕິ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຕ຺ວໍ ສຸວຓ຺ຓາທີສຸ ເກນຈິ ອກຕສ຺ສ ນິພ຺ພານສ຺ສ ຊານນໂຕ ອກຕຎ຺ຎູ ນາມ ໂຫສີຕິ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ປສາທພຫຸລພ຺ຣາຫ຺ມຓວຕ຺ຖຸ ປຐມໍ.

໒. ສມ຺ພຫຸລຠິກ຺ຂຸວຕ຺ຖຸ

ຍທາ ທ຺ວເຍສູຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສມ຺ພຫຸເລ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ເອກທິວສຎ຺ຫິ ຕິໍສມຕ຺ຕາ ທິສາວາສິກາ ຠິກ຺ຂູ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິສີທິໍສຸ. ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ເຕສໍ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ທິສ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິຕໂກວ ອິມໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ທ຺ເວ ຘມ຺ມາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ກຕເມ ນຸ ໂຂ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ’’ຕິ? ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ‘‘ທ຺ເວ ຘມ຺ມາຕິ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສມຖວິປສ຺ສນາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໘໔. ‘‘ຍທາ ທ຺ວເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ປາຣຄູ ໂຫຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ;

ອຖສ຺ສ ສພ຺ເພ ສໍໂຍຄາ, ອຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ຊານໂຕ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຍທາຕິ ຍສ຺ມິໍ ກາເລ ທ຺ວິຘາ ຐິເຕສຸ ສມຖວິປສ຺ສນາຘມ຺ເມສຸ ອຠິຎ຺ຎາປາຣຄາທິວເສນ ອຍໍ ຂີຓາສໂວ ປາຣຄູ ໂຫຕິ, ອຖສ຺ສ ວຏ຺ຏສ຺ມິໍ ສໍໂຍຊນສມຕ຺ຖາ ສພ຺ເພ ກາມໂຍຄາທໂຍ ສໍໂຍຄາ ເອວໍ ຊານນ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ສພ຺ເພປິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສູຕິ.

ສມ຺ພຫຸລຠິກ຺ຂຸວຕ຺ຖຸ ທຸຕິຍໍ.

໓. ມາຣວຕ຺ຖຸ

ຍສ຺ສ ປາຣນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ມາຣໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ໂສ ກິເຣກສ຺ມິໍ ທິວເສ ອຎ຺ຎຕໂຣ ປຸຣິໂສ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ປາຣໍ ປາຣນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ກິນ຺ນຸ ໂຂ ເອຕໍ ປາຣໍ ນາມາ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ມາໂຣ ອຍ’’ນ຺ຕິ ວິທິຕ຺ວາ, ‘‘ປາປິມ, ກິໍ ຕວ ປາເຣນ, ຕຎ຺ຫິ ວີຕຣາເຄຫິ ປຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໘໕. ‘‘ຍສ຺ສ ປາຣໍ ອປາຣໍ ວາ, ປາຣາປາຣໍ ນ ວິຊ຺ຊຕິ;

ວີຕທ຺ທຣໍ ວິສໍຍຸຕ຺ຕໍ, ຕມຫໍ ພ຺ຣູມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປາຣນ຺ຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ຉ ອາຍຕນານິ. ອປາຣນ຺ຕິ ພາຫິຣານິ ຉ ອາຍຕນານິ. ປາຣາປາຣນ຺ຕິ ຕທຸຠຍໍ. ນ ວິຊ຺ຊຕີຕິ ຍສ຺ສ ສພ຺ພມ຺ເປຕໍ ‘‘ອຫ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ມມ’’ນ຺ຕິ ວາ ຄຫຓາຠາເວນ ນຕ຺ຖິ, ຕໍ ກິເລສທຣຖານໍ ວິຄເມນ ວີຕທ຺ທຣໍ ສພ຺ພກິເລເສຫິ ວິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ອຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ມາຣວຕ຺ຖຸ ຕຕິຍໍ.

໔. ອຎ຺ຎຕຣພ຺ຣາຫ຺ມຓວຕ຺ຖຸ

ຌາຍິນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎຕຣໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ໂສ ກິຣ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ສຕ຺ຖາ ອຕ຺ຕໂນ ສາວເກ, ‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’ຕິ ວທຕິ, ອຫຎ຺ຈມ຺ຫິ ຊາຕິໂຄຕ຺ເຕນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ມມ຺ປິ ນຸ ໂຂ ເອວໍ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ໂສ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ນາຫໍ ຊາຕິໂຄຕ຺ຕມຕ຺ເຕນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມິ, ອຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕເມວ ປເນວໍ ວທາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໘໖. ‘‘ຌາຍິໍ ວິຣຊມາສີນໍ, ກຕກິຈ຺ຈມນາສວໍ;

ອຸຕ຺ຕມຕ຺ຖມນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ, ຕມຫໍ ພ຺ຣູມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຌາຍິນ຺ຕິ ທຸວິເຘນ ຌາເນນ ຌາຍນ຺ຕໍ ກາມຣເຊນ ວິຣຊໍ ວເນ ເອກກມາສີນໍ ຈຕູຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ໂສຬສນ຺ນໍ ກິຈ຺ຈານໍ ກຕຕ຺ຕາ ກຕກິຈ຺ຈໍ ອາສວານໍ ອຠາເວນ ອນາສວໍ ອຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ ອຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ, ສມ຺ປຕ຺ຕານມ຺ປິ ສາຕ຺ຖິກາ ຘມ຺ມເທສນາ ອໂຫສີຕິ.

ອຎ຺ຎຕຣພ຺ຣາຫ຺ມຓວຕ຺ຖຸ ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ

ທິວາ ຕປຕີຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ມິຄາຣມາຕຸປາສາເທ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ປເສນທິ ໂກສໂລ ກິຣ ມຫາປວາຣຓາຍ ສພ຺ພາຠຣຓປຏິມຓ຺ຑິໂຕ ຄນ຺ຘມາລາທີນິ ອາທາຍ ວິຫາຣໍ ອຄມາສິ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ກາຬຸທາຍິຕ຺ເຖໂຣ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິສປຣິຍນ຺ເຕ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ນາມເມວ ປນສ຺ເສຕໍ, ສຣີຣໍ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓໍ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ຂເຓ ຈນ຺ໂທ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ສູຣິໂຍ ອຕ຺ຖເມຕິ. ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ ອຕ຺ຖເມນ຺ຕສ຺ສ ຈ ສູຣິຍສ຺ສ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ຈ ຈນ຺ທສ຺ສ ໂອຠາສໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ສຣີໂຣຠາສໍ ເຖຣສ຺ສ ສຣີໂຣຠາສໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຈ ສຣີໂຣຠາສໍ ໂອໂລເກສິ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ໂພຠາເສ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາວ ວິໂຣຈຕິ. ເຖໂຣ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອຊ຺ຊ ມມ ອິເມ ໂອຠາເສ ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ສ ຕຸມ຺ຫາກເມວ ໂອຠາໂສ ຣຸຈ຺ຈຕິ. ຕຸມ຺ຫາກຎ຺ຫິ ສຣີຣໍ ສພ຺ໂພຠາເສ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ວິໂຣຈຕີ’’ຕິ ອາຫ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ, ‘‘ອານນ຺ທ, ສູຣິໂຍ ນາມ ທິວາ ວິໂຣຈຕິ, ຈນ຺ໂທ ຣຕ຺ຕິໍ, ຣາຊາ ອລງ຺ກຕກາເລເຍວ, ຂີຓາສເວ ຄຓສງ຺ຄຓິກໍ ປຫາຍ ອນ຺ໂຕສມາປຕ຺ຕິຍໍເຍວ ວິໂຣຈຕິ, ພຸທ຺ຘາ ປນ ຣຕ຺ຕິມ຺ປິ ທິວາປິ ປຎ຺ຈວິເຘນ ເຕເຊນ ວິໂຣຈນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໘໗. ‘‘ທິວາ ຕປຕິ ອາທິຈ຺ໂຈ, ຣຕ຺ຕິມາຠາຕິ ຈນ຺ທິມາ;

ສນ຺ນທ຺ໂຘ ຂຕ຺ຕິໂຍ ຕປຕິ, ຌາຍີ ຕປຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ;

ອຖ ສພ຺ພມໂຫຣຕ຺ຕິໍ, ພຸທ຺ໂຘ ຕປຕິ ເຕຊສາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ທິວາ ຕປຕີຕິ ທິວາ ວິໂຣຈຕິ, ຣຕ຺ຕິໍ ປນສ຺ສ ຄຕມຄ຺ໂຄປິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ຈນ຺ທິມາຕິ ຈນ຺ໂທປິ ອພ຺ຠາທີຫິ ວິມຸຕ຺ໂຕ ຣຕ຺ຕິເມວ ວິໂຣຈຕິ, ໂນ ທິວາ. ສນ຺ນທ຺ໂຘຕິ ສຸວຓ຺ຓມຓິວິຈິຕ຺ເຕຫິ ສພ຺ພາຠຣເຓຫິ ປຏິມຓ຺ຑິໂຕ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິຍາ ເສນາຍ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕວ ຣາຊາ ວິໂຣຈຕິ, ນ ອຎ຺ຎາຕກເວເສນ ຐິໂຕ. ຌາຍີຕິ ຂີຓາສໂວ ປນ ຄຓໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ຌາຍນ຺ໂຕວ ວິໂຣຈຕິ. ເຕຊສາຕິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປນ ສີລເຕເຊນ ທຸສ຺ສີລ຺ຍເຕຊໍ, ຄຸຓເຕເຊນ ນິຄ຺ຄຸຓເຕຊໍ, ປຎ຺ຎາເຕເຊນ ທຸປ຺ປຎ຺ຎເຕຊໍ, ປຸຎ຺ຎເຕເຊນ ອປຸຎ຺ຎເຕຊໍ, ຘມ຺ມເຕເຊນ ອຘມ຺ມເຕຊໍ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ອິມິນາ ປຎ຺ຈວິເຘນ ເຕຊສາ ນິຈ຺ຈກາລເມວ ວິໂຣຈຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ອຎ຺ຎຕຣພ຺ຣາຫ຺ມຓປພ຺ພຊິຕວຕ຺ຖຸ

ພາຫິຕປາໂປຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎຕຣໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປພ຺ພຊິຕໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ເອໂກ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ພາຫິຣກປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ‘‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອຕ຺ຕໂນ ສາວເກ ‘ປພ຺ພຊິຕາ’ຕິ ວທຕິ, ອຫຎ຺ຈມ຺ຫິ ປພ຺ພຊິໂຕ, ມມ຺ປິ ໂຂ ເອວໍ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ນາຫໍ ເອຕ຺ຕເກນ ‘ປພ຺ພຊິໂຕ’ຕິ ວທາມິ, ກິເລສມລານໍ ປນ ປພ຺ພາຊິຕຕ຺ຕາ ປພ຺ພຊິໂຕ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໘໘. ‘‘ພາຫິຕປາໂປຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ສມຈຣິຍາ ສມໂຓຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ;

ປພ຺ພາຊຍມຕ຺ຕໂນ ມລໍ, ຕສ຺ມາ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສມຈຣິຍາຕິ ສພ຺ພາກຸສລານິ ສເມຕ຺ວາ ຈຣເຓນ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ພາຫິຕປາປຕາຍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ອກຸສລານິ ສເມຕ຺ວາ ຈຣເຓນ ສມໂຓຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ຣາຄາທິມລໍ ປພ຺ພາຊຍນ຺ໂຕ ວິໂນເທນ຺ໂຕ ຈຣຕິ, ໂສປິ ເຕນ ປພ຺ພາຊເນນ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປພ຺ພຊິໂຕ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ, ສມ຺ປຕ຺ຕານມ຺ປິ ສາຕ຺ຖິກາ ຘມ຺ມເທສນາ ອໂຫສີຕິ.

ອຎ຺ຎຕຣພ຺ຣາຫ຺ມຓປພ຺ພຊິຕວຕ຺ຖຸ ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ

ນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສາຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ເອກສ຺ມິໍ ກິຣ ຐາເນ ສມ຺ພຫຸລາ ມນຸສ຺ສາ ‘‘ອໂຫ ອມ຺ຫາກໍ, ອຍ຺ໂຍ, ຂນ຺ຕິພເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອຎ຺ເຎສຸ ອກ຺ໂກສນ຺ເຕສຸ ວາ ປຫຣນ຺ເຕສຸ ວາ ໂກປມຕ຺ຕມ຺ປິ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ເຖຣສ຺ສ ຄຸເຓ ກຖຍິໍສຸ. ອເຖໂກ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ໂກ ເອສ ນ ກຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ເຖໂຣ’’ຕິ. ‘‘ນໍ ກຸຊ຺ຌາເປນ຺ໂຕ ນ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ນຕ຺ເຖຕໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ອຫໍ ນໍ ກຸຊ຺ຌາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ? ‘‘ສເຈ ສກ຺ໂກສິ, ກຸຊ຺ຌາເປຫີ’’ຕິ. ໂສ ‘‘ໂຫຕຸ, ຊານິສ຺ສາມິສ຺ສ ກຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ເຖຣໍ ຠິກ຺ຂາຍ ປວິຏ຺ຐໍ ທິສ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠາເຄນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິມຊ຺ເຌ ມຫນ຺ຕໍ ປາຓິປ຺ປຫາຣມທາສິ. ເຖໂຣ ‘‘ກິໍ ນາເມຕ’’ນ຺ຕິ ອໂນໂລເກຕ຺ວາວ ຄໂຕ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ສກລສຣີເຣ ຑາໂຫ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ໂສ ‘‘ອໂຫ ຄຸຓສມ຺ປນ຺ໂນ, ອຍ຺ໂຍ’’ຕິ ເຖຣສ຺ສ ປາທມູເລ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ‘‘ຂມຖ ເມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອຫໍ ວີມໍສນຕ຺ຖາຍ ຕຸມ຺ເຫ ປຫຣິ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ‘‘ໂຫຕຸ ຂມາມິ ເຕ’’ຕິ. ‘‘ສເຈ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຂມຖ, ມມ ເຄເຫເຍວ ນິສີທິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ເຖຣສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິ, ເຖໂຣປິ ປຕ຺ຕໍ ອທາສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຖຣໍ ເຄຫໍ ເນຕ຺ວາ ປຣິວິສິ.

ມນຸສ຺ສາ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ‘‘ອິມິນາ ອມ຺ຫາກໍ ນິຣປຣາໂຘ ອຍ຺ໂຍ ປຫໂຏ, ທຓ຺ເຑນປິສ຺ສ ໂມກ຺ໂຂ ນຕ຺ຖິ, ເອຕ຺ເຖວ ນໍ ມາເຣສ຺ສາມາ’’ຕິ ເລຑ຺ຑຸທຓ຺ຑາທິຫຕ຺ຖາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ເຄຫທ຺ວາເຣ ອຏ຺ຐໍສຸ. ເຖໂຣ ອຸຏ຺ຐາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ປຕ຺ຕໍ ອທາສິ. ມນຸສ຺ສາ ຕໍ ເຖເຣນ ສທ຺ຘິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ນິວຕ຺ເຕຖາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ກິໍ ເອຕໍ ອຸປາສກາຕິ? ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ຕຸມ຺ເຫ ປຫຏາ, ມຍມສ຺ສ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ຊານິສ຺ສາມາຕິ. ກິໍ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ອິມິນາ ປຫຏາ, ອຸທາຫຸ ອຫນ຺ຕິ? ຕຸມ຺ເຫ, ຠນ຺ເຕຕິ. ‘‘ມໍ ເອສ ປຫຣິຕ຺ວາ ຂມາເປສິ, ຄຈ຺ຉຖ ຕຸມ຺ເຫ’’ຕິ ມນຸສ຺ເສ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ນິວຕ຺ຕາເປຕ຺ວາ ເຖໂຣ ວິຫາຣເມວ ຄໂຕ. ຠິກ຺ຂູ ອຸຊ຺ຌາຍິໍສຸ ‘‘ກິໍ ນາເມຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ເຍນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ປຫໂຏ, ຕສ຺ເສວ ເຄເຫ ນິສີທິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄໂຕ. ເຖຣສ຺ສ ປຫຏກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອິທານິ ໂສ ກສ຺ສ ລຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ອວເສເສ ໂປເຖນ຺ໂຕ ວິຈຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປຫຣນ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຄິຫິພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ປນ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຫໂຏ ຠວິສ຺ສຕິ, ໂກໂຘ ນາເມສ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ສມຸຄ຺ຆາຕໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໓໘໙. ‘‘ນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຫເຣຍ຺ຍ, ນາສ຺ສ ມຸຎ຺ເຈຖ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ;

ຘີ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຫນ຺ຕາຣໍ, ຕໂຕ ຘີ ຍສ຺ສ ມຸຎ຺ຈຕິ.

໓໙໐. ‘‘ນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ເສຕທກິຎ຺ຈິ ເສຍ຺ໂຍ, ຍທາ ນິເສໂຘ ມນໂສ ປິເຍຫິ;

ຍໂຕ ຍໂຕ ຫິໍສມໂນ ນິວຕ຺ຕຕິ, ຕໂຕ ຕໂຕ ສມ຺ມຕິເມວ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປຫເຣຍ຺ຍາຕິ ‘‘ຂີຓາສວພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຫມສ຺ມີ’’ຕິ ຊານນ຺ໂຕ ຂີຓາສວສ຺ສ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ວາ ຊາຕິພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ນ ປຫເຣຍ຺ຍ. ນາສ຺ສ ມຸຎ຺ເຈຖາຕິ ໂສປິ ປຫໂຏ ຂີຓາສວພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອສ຺ສ ປຫຣິຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ ເວຣໍ ນ ມຸຎ຺ເຈຖ, ຕສ຺ມິໍ ໂກປໍ ນ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘີ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສາຕິ ຂີຓາສວພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຫນ຺ຕາຣໍ ຄຣຫາມິ. ຕໂຕ ຘີຕິ ໂຍ ປນ ຕໍ ປຫຣນ຺ຕໍ ປຏິປຫຣນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ເວຣໍ ມຸຎ຺ຈຕິ, ຕໍ ຕໂຕປິ ຄຣຫາມິເຍວ.

ເອຕທກິຎ຺ຈິ ເສຍ຺ໂຍຕິ ຍໍ ຂີຓາສວສ຺ສ ອກ຺ໂກສນ຺ຕໍ ວາ ອປຈ຺ຈກ຺ໂກສນໍ, ປຫຣນ຺ຕໍ ວາ ອປ຺ປຏິປຫຣຓໍ, ເອຕໍ ຕສ຺ສ ຂີຓາສວພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ນ ກິຎ຺ຈິ ເສຍ຺ໂຍ, ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ ເສຍ຺ໂຍ ນ ໂຫຕິ, ອຘິມຕ຺ຕເມວ ເສຍ຺ໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍທາ ນິເສໂຘ ມນໂສ ປິເຍຫີຕິ ໂກຘນສ຺ສ ຫິ ໂກຘຸປ຺ປາໂທວ ມນໂສ ປິໂຍ ນາມ. ໂກໂຘ ຫິ ປເນສ ມາຕາປິຕູສຸປິ ພຸທ຺ຘາທີສຸປິ ອປຣຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ມາ ໂຍ ອສ຺ສ ເຕຫິ ມນໂສ ນິເສໂຘ ໂກຘວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ນິຄ຺ຄໂຫ, ເອຕໍ ນ ກິຎ຺ຈິ ເສຍ຺ໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຫິໍສມໂນຕິ ໂກຘມໂນ. ໂສ ຕສ຺ສ ຍໂຕ ຍໂຕ ວຕ຺ຖຸໂຕ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ສມຸຄ຺ຆາຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນິວຕ຺ຕຕິ. ຕໂຕ ຕໂຕຕິ ຕໂຕ ຕໂຕ ວຕ຺ຖຸໂຕ ສກລມ຺ປິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ນິວຕ຺ຕຕິເຍວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ມຫາປຊາປຕິໂຄຕມີວຕ຺ຖຸ

ຍສ຺ສ ກາເຍນ ວາຈາຍາຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ມຫາປຊາປຕິໍ ໂຄຕມິໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ຠຄວຕາ ຫິ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອຏ຺ຐ ຄຣຸຘມ຺ເມ ມຓ຺ຑນກຊາຕິໂຍ ປຸຣິໂສ ສຸຣຠິປຸປ຺ຜທາມໍ ວິຍ ສິຣສາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ສປຣິວາຣາ ມຫາປຊາປຕິ ໂຄຕມີ ອຸປສມ຺ປທໍ ລຠິ, ອຎ຺ໂຎ ຕສ຺ສາ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ວາ ອາຈຣິໂຍ ວາ ນຕ຺ຖິ. ເອວໍ ລທ຺ຘູປສມ຺ປທໍ ເຖຣິໍ ອາຣພ຺ຠ ອປເຣນ ສມເຍນ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສຸໍ ‘‘ມຫາປຊາປຕິຍາ ໂຄຕມິຍາ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍາ ນ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ສຫຕ຺ເຖເນວ ກາສາຍານິ ຄຓ຺ຫີ’’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕິໂຍ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ເນວ ອຸໂປສຖໍ ນ ປວາຣຓໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຖາຄຕສ຺ສປິ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ສຕ຺ຖາ ຕາສໍ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ມຍາ ມຫາປຊາປຕິຍາ ໂຄຕມິຍາ ອຏ຺ຐ ຄຣຸຘມ຺ມາ ທິນ຺ນາ, ອຫເມວສ຺ສາຈຣິໂຍ, ອຫເມວ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ. ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທິວິຣຫິເຕສຸ ຂີຓາສເວສຸ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ນາມ ນ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໙໑. ‘‘ຍສ຺ສ ກາເຍນ ວາຈາຍ, ມນສາ ນຕ຺ຖິ ທຸກ຺ກຏໍ;

ສໍວຸຕໍ ຕີຫິ ຐາເນຫິ, ຕມຫໍ ພ຺ຣູມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ສາວຊ຺ຊໍ ທຸກ຺ຂຸທ຺ຣຍໍ ອປາຍສໍວຕ຺ຕນິກໍ ກມ຺ມໍ. ຕີຫິ ຐາເນຫີຕິ ເອເຕຫິ ກາຍາທີຫິ ຕີຫິ ກາຣເຓຫິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທິປເວສນິວາຣຓຕ຺ຖາຍ ທ຺ວາຣໍ ປິຫິຕໍ, ຕໍ ອຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ມຫາປຊາປຕິໂຄຕມີວຕ຺ຖຸ ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ

ຍມ຺ຫາຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ໂສ ກິຣາຍສ຺ມາ ອສ຺ສຊິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປຕ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ‘‘ຍສ຺ສໍ ທິສາຍໍ ເຖໂຣ ວສຕີ’’ຕິ ສຸຓາຕິ, ຕໂຕ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ຕໂຕວ ສີສໍ ກຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊຕິ. ຠິກ຺ຂູ ‘‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ, ອຊ຺ຊາປິ ທິສາ ນມສ຺ສມາໂນ ວິຈຣຕີ’’ຕິ ຕມຕ຺ຖໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອາໂຣເຈສຸໍ. ສຕ຺ຖາ ເຖຣໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທິສາ ນມສ຺ສນ຺ໂຕ ວິຈຣສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມມ ທິສາ ນມສ຺ສນຠາວໍ ວາ ອນມສ຺ສນຠາວໍ ວາ ຕຸມ຺ເຫວ ຊານາຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ທິສາ ນມສ຺ສຕິ, ອສ຺ສຊິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ປນ ສນ຺ຕິກາ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປຕ຺ຕຕາຍ ອຕ຺ຕໂນ ອາຈຣິຍໍ ນມສ຺ສຕິ. ຍຎ຺ຫິ ອາຈຣິຍໍ ນິສ຺ສາຍ ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມໍ ວິຊານາຕິ, ເຕນ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ອຄ຺ຄິ ວິຍ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ນມສ຺ສິຕພ຺ໂພເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໙໒. ‘‘ຍມ຺ຫາ ຘມ຺ມໍ ວິຊາເນຍ຺ຍ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘເທສິຕໍ;

ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຕໍ ນມສ຺ເສຍ຺ຍ, ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕໍວ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕໍວາຕິ ຍຖາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕໍ ສມ຺ມາ ປຣິຈຣເຓນ ເຈວ ອຎ຺ຊລິກມ຺ມາທີຫິ ຈ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ນມສ຺ສຕິ, ເອວໍ ຍມ຺ຫາ ອາຈຣິຍາ ຕຖາຄຕປເວທິຕໍ ຘມ຺ມໍ ວິຊາເນຍ຺ຍ, ຕໍ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ນມສ຺ເສຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ ນວມໍ.

໑໐. ຊຏິລພ຺ຣາຫ຺ມຓວຕ຺ຖຸ

ນ ຊຏາຫີຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ຊຏິລພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ໂສ ກິຣ ‘‘ອຫໍ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ ສຸຊາໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ສເຈ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອຕ຺ຕໂນ ສາວເກ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ວທຕິ, ມມ຺ປິ ນຸ ໂຂ ຕຖາ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ‘‘ນາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຊຏາມຕ຺ເຕນ, ນ ຊາຕິໂຄຕ຺ຕມຕ຺ເຕນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມິ, ປຏິວິທ຺ຘສຈ຺ຈເມວ ປນາຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ ວທາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໙໓. ‘‘ນ ຊຏາຫິ ນ ໂຄຕ຺ເຕນ, ນ ຊຈ຺ຈາ ໂຫຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ;

ຍມ຺ຫິ ສຈ຺ຈຎ຺ຈ ຘມ຺ໂມ ຈ, ໂສ ສຸຈີ ໂສ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສຈ຺ຈນ຺ຕິ ຍສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ໂສຬສຫາກາເຣຫິ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຐິຕໍ ສຈ຺ຈຎາຓຎ຺ເຈວ ນວວິໂຘ ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ໂມ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ສຸຈິ, ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ຊຏິລພ຺ຣາຫ຺ມຓວຕ຺ຖຸ ທສມໍ.

໑໑. ກຸຫກພ຺ຣາຫ຺ມຓວຕ຺ຖຸ

ກິໍ ເຕຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ວຄ຺ຄຸລິວຕໍ ກຸຫກພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ໂສ ກິຣ ເວສາລິນຄຣທ຺ວາເຣ ເອກໍ ກກຸຘຣຸກ຺ຂໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ທ຺ວີຫິ ປາເທຫິ ຣຸກ຺ຂສາຂໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ອໂຘສິໂຣ ໂອລມ຺ພນ຺ໂຕ ‘‘ກປິລານໍ ເມ ສຕໍ ເທຖ, ກຫາປເຓ ເທຖ, ປຣິຈາຣິກໍ ເທຖ, ໂນ ເຈ ທສ຺ສຖ, ອິໂຕ ປຕິຕ຺ວາ ມຣນ຺ໂຕ ນຄຣໍ ອນຄຣໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວທຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸຕສ຺ສ ນຄຣໍ ປວິສນກາເລ ຠິກ຺ຂູ ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ທິສ຺ວາ ນິກ຺ຂມນກາເລປິ ນໍ ຕເຖວ ໂອລມ຺ພນ຺ຕໍ ປສ຺ສິໍສຸ. ນາຄຣາປິ ‘‘ອຍໍ ປາໂຕວ ປຏ຺ຐາຍ ເອວໍ ໂອລມ຺ພນ຺ໂຕ ປຕິຕ຺ວາ ມຣນ຺ໂຕ ນຄຣໍ ອນຄຣໍ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ນຄຣວິນາສຠີຕາ ‘‘ຍໍ ໂສ ຍາຈຕິ, ສພ຺ພໍ ເທມາ’’ຕິ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ອທໍສຸ. ໂສ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ຠິກ຺ຂູ ວິຫາຣູປຈາເຣ ຕໍ ຄາວິໍ ວິຍ ວິຣວິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ສຎ຺ຊານິຕ຺ວາ ‘‘ລທ຺ຘໍ ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຍຖາປຕ຺ຖິຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອາມ, ລທ຺ຘໍ ເມ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນວ ໂສ ກຸຫກໂຈໂຣ, ປຸພ຺ເພປິ ກຸຫກໂຈໂຣເຍວ ອໂຫສິ. ອິທານິ ປເນສ ພາລຊນໍ ວຎ຺ເຈຕິ, ຕທາ ປນ ປຓ຺ຑິເຕ ວຎ຺ເຈຕຸໍ ນາສກ຺ຂີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕຫິ ຍາຈິໂຕ ອຕີຕມາຫຣິ.

ອຕີເຕ ເອກໍ ກາສິກຄາມໍ ນິສ຺ສາຍ ເອໂກ ກຸຫກຕາປໂສ ວາສໍ ກປ຺ເປສິ. ຕໍ ເອກໍ ກຸລໍ ປຏິຊຄ຺ຄິ. ທິວາ ອຸປ຺ປນ຺ນຂາທນີຍໂຠຊນີຍໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຕ຺ຕານໍ ວິຍ ຕສ຺ສປິ ເອກໍ ໂກຏ຺ຐາສໍ ເທຕິ, ສາຍໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໂກຏ຺ຐາສໍ ຐເປຕ຺ວາ ທຸຕິຍທິວເສ ເທຕິ. ອເຖກທິວສໍ ສາຍໍ ໂຄຘມໍສໍ ລຠິຕ຺ວາ ສາຘຸກໍ ປຈິຕ຺ວາ ຕໂຕ ໂກຏ຺ຐາສໍ ຐເປຕ຺ວາ ທຸຕິຍທິວເສ ຕສ຺ສ ອທໍສຸ. ຕາປໂສ ມໍສໍ ຂາທິຕ຺ວາວ ຣສຕຓ຺ຫາຍ ພທ຺ໂຘ ‘‘ກິໍ ມໍສໍ ນາເມຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ໂຄຘມໍສ’’ນ຺ຕິ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ສປ຺ປິທຘິກຏຸກຠຓ຺ຑາທີນິ ຄເຫຕ຺ວາ ປຓ຺ຓສາລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ຐເປສິ. ປຓ຺ຓສາລາຍ ປນ ອວິທູເຣ ເອກສ຺ມິໍ ວມ຺ມິເກ ໂຄຘຣາຊາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ກາເລນ ກາລໍ ຕາປສໍ ວນ຺ທິຕຸໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຕໍທິວສໍ ປເນສ ‘‘ຕໍ ວຘິສ຺ສາມີ’’ຕິ ທຓ຺ຑໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ວມ຺ມິກສ຺ສ ອວິທູເຣ ຐາເນ ນິທ຺ທາຍນ຺ໂຕ ວິຍ ນິສີທິ. ໂຄຘຣາຊາ ວມ຺ມິກໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕວ ອາກາຣໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ‘‘ນ ເມ ອຊ຺ຊ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອາກາໂຣ ຣຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ຕໂຕວ ນິວຕ຺ຕິ. ຕາປໂສ ຕສ຺ສ ນິວຕ຺ຕນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ມາຣຓຕ຺ຖາຍ ທຓ຺ຑໍ ຂິປິ, ທຓ຺ໂຑ ວິຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຄໂຕ. ໂຄຘຣາຊາປິ ຘມ຺ມິກໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຕໂຕ ສີສໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ອາຄຕມຄ຺ຄໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຕາປສໍ ອາຫ –

‘‘ສມຓໍ ຕໍ ມຎ຺ຎມາໂນ, ອຸປຄຈ຺ຉິມສຎ຺ຎຕໍ;

ໂສ ມໍ ທຓ຺ເຑນ ປາຫາສິ, ຍຖາ ອສມໂຓ ຕຖາ.

‘‘ກິໍ ເຕ ຊຏາຫິ ທຸມ຺ເມຘ, ກິໍ ເຕ ອຊິນສາຏິຍາ;

ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ເຕ ຄຫນໍ, ພາຫິຣໍ ປຣິມຊ຺ຊສີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໔.໙໗-໙໘);

ອຖ ນໍ ຕາປໂສ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕເກນ ປໂລເຠຕຸໍ ເອວມາຫ –

‘‘ເອຫິ ໂຄຘ ນິວຕ຺ຕສ຺ສຸ, ຠຸຎ຺ຊ ສາລີນໂມທນໍ;

ເຕລໍ ໂລຓຎ຺ຈ ເມ ອຕ຺ຖິ, ປຫູຕໍ ມຍ຺ຫ ປິປ຺ຜລີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໔.໙໙);

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ໂຄຘຣາຊາ ‘‘ຍຖາ ຍຖາ ຕ຺ວໍ ກເຖສິ, ຕຖາ ຕຖາ ເມ ປລາຍິຕຸກາມຕາວ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ເອສ ຠິຍ຺ໂຍ ປເວກ຺ຂາມິ, ວມ຺ມິກໍ ສຕໂປຣິສໍ;

ເຕລໍ ໂລຓຎ຺ຈ ກິຕ຺ເຕສິ, ອຫິຕໍ ມຍ຺ຫ ປິປ຺ຜລີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໔.໑໐໐);

ເອວຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ຕຍິ ສມຓສຎ຺ຎໍ ອກາສິໍ, ອິທານິ ປນ ເຕ ມໍ ປຫຣິຕຸກາມຕາຍ ທຓ຺ໂຑ ຂິຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ສ ຂິຕ຺ຕກາເລເຍວ ອສມໂຓ ຊາໂຕ. ກິໍ ຕາທິສສ຺ສ ທຸປ຺ປຎ຺ຎສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຊຏາຫິ, ກິໍ ສຂຸເຣນ ອຊິນຈມ຺ເມນ. ອພ຺ຠນ຺ຕຣຎ຺ຫິ ເຕ ຄຫນໍ, ເກວລໍ ພາຫິຣເມວ ປຣິມຊ຺ຊສີ’’ຕິ ອາຫ. ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ອຕີຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ຕທາ ເອສ ກຸຫໂກ ຕາປໂສ ອໂຫສິ, ໂຄຘຣາຊາ ປນ ອຫເມວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ຕທາ ໂຄຘປຓ຺ຑິເຕນ ຕສ຺ສ ນິຄ຺ຄຫິຕກາຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໙໔. ‘‘ກິໍ ເຕ ຊຏາຫິ ທຸມ຺ເມຘ, ກິໍ ເຕ ອຊິນສາຏິຍາ;

ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ເຕ ຄຫນໍ, ພາຫິຣໍ ປຣິມຊ຺ຊສີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໔.໙໘);

ຕຕ຺ຖ ກິໍ ເຕ ຊຏາຫີຕິ ອມ຺ໂຠ ທຸປ຺ປຎ຺ຎ ຕວ ພທ຺ຘາຫິປິ ອິມາຫິ ຊຏາຫິ ສຂຸຣາຍ ນິວຕ຺ຖາຍປິ ອິມາຍ ອຊິນຈມ຺ມສາຏິກາຍ ຈ ກິມຕ຺ໂຖຕິ. ອພ຺ຠນ຺ຕຣນ຺ຕິ ອພ຺ຠນ຺ຕຣຎ຺ຫິ ເຕ ຣາຄາທິກິເລສຄຫນໍ, ເກວລໍ ຫຕ຺ຖິລຓ຺ຑໍ ອສ຺ສລຓ຺ຑໍ ວິຍ ມຏ຺ຐໍ ພາຫິຣໍ ປຣິມຊ຺ຊສີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ກຸຫກພ຺ຣາຫ຺ມຓວຕ຺ຖຸ ເອກາທສມໍ.

໑໒. ກິສາໂຄຕມີວຕ຺ຖຸ

ປໍສຸກູລຘຣນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ກິສາໂຄຕມິໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ຕທາ ກິຣ ສກ຺ໂກ ປຐມຍາມາວສາເນ ເທວປຣິສາຍ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ເຕ ສາຣຓີຍຘມ຺ມກຖໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ນິສີທິ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ກິສາໂຄຕມີ ‘‘ສຕ຺ຖາຣໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາກາເສນາຄນ຺ຕ຺ວາ ສກ຺ກໍ ທິສ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິ. ໂສ ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕນ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກາ ນາເມສາ, ຠນ຺ເຕ, ອາຄຈ຺ຉມານາວ ຕຸມ຺ເຫ ທິສ຺ວາ ນິວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ? ສຕ຺ຖາ ‘‘ກິສາໂຄຕມີ ນາເມສາ, ມຫາຣາຊ, ມມ ຘີຕາ ປໍສຸກູລິກຕ຺ເຖຣີນໍ ອຄ຺ຄາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໙໕. ‘‘ປໍສຸກູລຘຣໍ ຊນ຺ຕຸໍ, ກິສໍ ຘມນິສນ຺ຖຕໍ;

ເອກໍ ວນສ຺ມິໍ ຌາຍນ຺ຕໍ, ຕມຫໍ ພ຺ຣູມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ກິສນ຺ຕິ ປໍສຸກູລິກາ ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸຣູປໍ ປຏິປທໍ ປູເຣນ຺ຕາ ອປ຺ປມໍສໂລຫິຕາ ເຈວ ໂຫນ຺ຕິ ຘມນິສນ຺ຖຕຄຕ຺ຕາ ຈ, ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ເອກໍ ວນສ຺ມິນ຺ຕິ ວິວິຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ເອກກໍ ວນສ຺ມິໍ ຌາຍນ຺ຕໍ ຕມຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ກິສາໂຄຕມີວຕ຺ຖຸ ທ຺ວາທສມໍ.

໑໓. ເອກພ຺ຣາຫ຺ມຓວຕ຺ຖຸ

ນ ຈາຫນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ໂສ ກິຣ ‘‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອຕ຺ຕໂນ ສາວເກ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ວທຕິ ອຫຎ຺ຈມ຺ຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ມມ຺ປິ ນຸ ໂຂ ເອວໍ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ‘‘ນາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕມຕ຺ເຕເນວໍ ວທາມິ, ໂຍ ປນ ອກິຎ຺ຈໂນ ອຄຫໂຓ, ຕມຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໙໖. ‘‘ນ ຈາຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ພ຺ຣູມິ, ໂຍນິຊໍ ມຕ຺ຕິສມ຺ຠວໍ;

ໂຠວາທິ ນາມ ໂສ ໂຫຕິ, ສເຈ ໂຫຕິ ສກິຎ຺ຈໂນ;

ອກິຎ຺ຈນໍ ອນາທານໍ, ຕມຫໍ ພ຺ຣູມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ໂຍນິຊນ຺ຕິ ໂຍນິຍໍ ຊາຕໍ. ມຕ຺ຕິສມ຺ຠວນ຺ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ມາຕຸ ສນ຺ຕເກ ອຸທຣສ຺ມິໍ ສມ຺ຠູຕໍ. ໂຠວາທີຕິ ໂສ ປນ ອາມນ຺ຕນາທີສຸ ‘‘ໂຠ, ໂຠ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ໂຕ ໂຠວາທິ ນາມ ໂຫຕິ, ສເຈ ຣາຄາທີຫິ ກິຎ຺ຈເນຫິ ສກິຎ຺ຈໂນ. ອຫໍ ປນ ຣາຄາທີຫິ ອກິຎ຺ຈນໍ ຈຕູຫິ ອຸປາທາເນຫິ ອນາທານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ, ສມ຺ປຕ຺ຕານມ຺ປິ ສາຕ຺ຖິກາ ຘມ຺ມເທສນາ ອໂຫສີຕິ.

ເອກພ຺ຣາຫ຺ມຓວຕ຺ຖຸ ເຕຣສມໍ.

໑໔. ອຸຄ຺ຄເສນເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕວຕ຺ຖຸ

ສພ຺ພສໍໂຍຊນນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເວຬຸວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອຸຄ຺ຄເສນໍ ນາມ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ວຕ຺ຖຸ ‘‘ມຸຎ຺ຈ ປຸເຣ ມຸຎ຺ຈ ປຈ຺ຉໂຕ’’ຕິ (ຘ. ປ. ໓໔໘) ຄາຖາວຓ຺ຓນາຍ ວິຕ຺ຖາຣິຕເມວ.

ຕທາ ຫິ ສຕ຺ຖາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອຸຄ຺ຄເສໂນ ‘ນ ຠາຍາມີ’ຕິ ວທຕິ, ອຠູເຕນ ມຎ຺ເຎ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕີ’’ຕິ ຠິກ຺ຂູຫິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ມມ ປຸຕ຺ຕສທິສາ ຉິນ຺ນສໍໂຍຊນາ ນ ຠາຍນ຺ຕິເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໙໗. ‘‘ສພ຺ພສໍໂຍຊນໍ ເຉຕ຺ວາ, ໂຍ ເວ ນ ປຣິຕສ຺ສຕິ;

ສງ຺ຄາຕິຄໍ ວິສໍຍຸຕ຺ຕໍ, ຕມຫໍ ພ຺ຣູມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພສໍໂຍຊນນ຺ຕິ ທສວິຘສໍໂຍຊນໍ. ນ ປຣິຕສ຺ສຕີຕິ ຕຓ຺ຫາຍ ນ ຠາຍຕິ. ຕມຫນ຺ຕິ ຕໍ ອຫໍ ຣາຄາທີນໍ ສງ຺ຄານໍ ອຕີຕຕ຺ຕາ ສງ຺ຄາຕິຄໍ, ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ໂຍຄານໍ ອຠາເວນ ວິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ອຸຄ຺ຄເສນເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕວຕ຺ຖຸ ຈຸທ຺ທສມໍ.

໑໕. ທ຺ເວພ຺ຣາຫ຺ມຓວຕ຺ຖຸ

ເຉຕ຺ວາ ນທ຺ຘິນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ທ຺ເວ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ເຕສຸ ກິເຣກສ຺ສ ຈູຬໂຣຫິໂຕ ນາມ ໂຄໂຓ ອໂຫສິ, ເອກສ຺ສ ມຫາໂຣຫິໂຕ ນາມ. ເຕ ເອກທິວສໍ ‘‘ຕວ ໂຄໂຓ ພລວາ, ມມ ໂຄໂຓ ພລວາ’’ຕິ ວິວທິຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ໂນ ວິວາເທນ, ປາເຊຕ຺ວາ ຊານິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອຈິຣວຕີຕີເຣ ສກຏໍ ວາລຸກາຍ ປູເຣຕ຺ວາ ໂຄເຓ ໂຍຊຍິໍສຸ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຠິກ຺ຂູປິ ນ຺ຫາຍິຕຸໍ ຕຕ຺ຖ ຄຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ໂຄເຓ ປາເຊສຸໍ. ສກຏໍ ນິຈ຺ຈລໍ ອຏ຺ຐາສິ, ນທ຺ຘິວຣຕ຺ຕາ ປນ ຉິຊ຺ຊິໍສຸ. ຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ສຕ຺ຖຸ ອາໂຣຈຍິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ, ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ພາຫິຣາ ເອຕາ ນທ຺ຘິວຣຕ຺ຕາ, ໂຍ ໂກຈິ ເອຕາ ຉິນ຺ທເຕວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ປນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກໍ ໂກຘນທ຺ຘິຎ຺ເຈວ ຕຓ຺ຫາວຣຕ຺ຕຎ຺ຈ ຉິນ຺ທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໙໘. ‘‘ເຉຕ຺ວາ ນທ຺ຘິໍ ວຣຕ຺ຕຎ຺ຈ, ສນ຺ທານໍ ສຫນຸກ຺ກມໍ;

ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕປລິຆໍ ພຸທ຺ຘໍ, ຕມຫໍ ພ຺ຣູມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ນທ຺ຘິນ຺ຕິ ນຍ຺ຫນຠາເວນ ປວຕ຺ຕໍ ໂກຘໍ. ວຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ພນ຺ຘນຠາເວນ ປວຕ຺ຕໍ ຕຓ຺ຫໍ. ສນ຺ທານໍ ສຫນຸກ຺ກມນ຺ຕິ ອນຸສຍານຸກ຺ກມສຫິຕໍ ທ຺ວາສຏ຺ຐິທິຏ຺ຐິສນ຺ທານໍ, ອິທໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຐິຕໍ ອວິຊ຺ຊາປລິຆສ຺ສ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕປລິຆໍ, ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ພຸທ຺ຘໍ ຕໍ ອຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ປຎ຺ຈສຕາ ຠິກ຺ຂູ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສຸ, ສມ຺ປຕ຺ຕານມ຺ປິ ສາຕ຺ຖິກາ ຘມ຺ມເທສນາ ອໂຫສີຕິ.

ທ຺ເວພ຺ຣາຫ຺ມຓວຕ຺ຖຸ ປນ຺ນຣສມໍ.

໑໖. ອກ຺ໂກສກຠາຣທ຺ວາຊວຕ຺ຖຸ

ອກ຺ໂກສນ຺ຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເວຬຸວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອກ຺ໂກສກຠາຣທ຺ວາຊໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ຕສ຺ສ ຫິ ຠາຕຸ ຠາຣທ຺ວາຊສ຺ສ ຘນຎ຺ຊານີ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ໂສຕາປນ຺ນາ ອໂຫສິ. ສາ ຂີປິຕ຺ວາປິ ກາສິຕ຺ວາປິ ປກ຺ຂລິຕ຺ວາປິ ‘‘ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ. ສາ ເອກທິວສໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຣິເວສນາຍ ປວຕ຺ຕມານາຍ ປກ຺ຂລິຕ຺ວາ ຕເຖວ ມຫາສທ຺ເທນ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ‘‘ເອວເມວາຍໍ ວສລີ ຍຕ຺ຖ ວາ ຕຕ຺ຖ ວາ ປກ຺ຂລິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ມຸຓ຺ຑກສ຺ສ ສມຓກສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ອິທານິ ເຕ, ວສລິ, ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສຕ຺ຖຸໂນ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ອຖ ນໍ ສາ ‘‘ຄຈ຺ຉ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ນາຫໍ ຕໍ ປສ຺ສາມິ, ໂຍ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວາທໍ ອາໂຣເປຍ຺ຍ, ອປິ ຈ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉສ຺ສູ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອວນ຺ທິຕ຺ວາວ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ກິໍສຸ ເຉຕ຺ວາ ສຸຂໍ ເສຕິ, ກິໍສຸ ເຉຕ຺ວາ ນ ໂສຈຕິ;

ກິສ຺ສສ຺ສຸ ເອກຘມ຺ມສ຺ສ, ວຘໍ ໂຣເຈສິ ໂຄຕມາ’’ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໑໘໗);

ອຖສ຺ສ ປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ໂກຘໍ ເຉຕ຺ວາ ສຸຂໍ ເສຕິ, ໂກຘໍ ເຉຕ຺ວາ ນ ໂສຈຕິ;

ໂກຘສ຺ສ ວິສມູລສ຺ສ, ມຘຸຣຄ຺ຄສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ;

ວຘໍ ອຣິຍາ ປສໍສນ຺ຕິ, ຕຎ຺ຫິ ເຉຕ຺ວາ ນ ໂສຈຕີ’’ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໑໘໗);

ໂສ ສຕ຺ຖຣິ ປສີທິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ອຖສ຺ສ ກນິຏ຺ໂຐ ອກ຺ໂກສກຠາຣທ຺ວາໂຊ ‘‘ຠາຕາ ກິຣ ເມ ປພ຺ພຊິໂຕ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ກຸທ຺ໂຘ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອສພ຺ຠາຫິ ຜຣຸສາຫິ ວາຈາຫິ ອກ຺ໂກສິ. ໂສປິ ສຕ຺ຖາຣາ ອຕິຖີນໍ ຂາທນີຍາທິທານໂອປມ຺ເມນ ສຎ຺ຎຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຣິ ປສນ຺ໂນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ອປເຣປິສ຺ສ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພິລິງ຺ຄກຠາຣທ຺ວາໂຊຕິ ທ຺ເວ ກນິຏ຺ຐຠາຕໂຣ ສຕ຺ຖາຣໍ ອກ຺ໂກສນ຺ຕາວ ສຕ຺ຖາຣາ ວິນີຕາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ.

ອເຖກທິວສໍ ຘມ຺ມສຠາຍໍ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສຸໍ, ‘‘ອາວຸໂສ, ອຈ຺ຉຣິຍາ ວຕ ພຸທ຺ຘຄຸຓາ, ຈຕູສຸ ນາມ ຠາຕິເກສຸ ອກ຺ໂກສນ຺ເຕສຸ ສຕ຺ຖາ ກິຎ຺ຈິ ອວຕ຺ວາ ເຕສໍເຍວ ປຕິຏ຺ຐາ ຊາໂຕ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ອຫໍ ມມ ຂນ຺ຕິພເລນ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ທຸຏ຺ເຐສຸ ອທຸສ຺ສນ຺ໂຕ ມຫາຊນສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐາ ໂຫມິເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –