໓໒. ສຸນ຺ທຣສມຸທ຺ທຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ

ໂຍຘ ກາເມຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສຸນ຺ທຣສມຸທ຺ທຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ກິເຣໂກ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ສຸນ຺ທຣສມຸທ຺ທກຸມາໂຣ ນາມ ຈຕ຺ຕາລີສໂກຏິວິຠເວ ມຫາກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ໂສ ເອກທິວສໍ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ຄນ຺ຘມາລາທິຫຕ຺ຖໍ ມຫາຊນໍ ຘມ຺ມສ຺ສວນຕ຺ຖາຍ ເຊຕວນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກຫໍ ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຘມ຺ມສ຺ສວນຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອຫມ຺ປິ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິສປຣິຍນ຺ເຕ ນິສີທິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ອາສຍໍ ວິທິຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ພິໍ ກຖໍ ກເຖສິ. ໂສ ‘‘ນ ສກ຺ກາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສນ຺ເຕນ ສງ຺ຂລິຂິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕຸ’’ນ຺ຕິ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມກຖໍ ນິສ຺ສາຍ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ຊາຕຸສ຺ສາໂຫ ປຣິສາຍ ປກ຺ກນ຺ຕາຍ ສຕ຺ຖາຣໍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ‘‘ມາຕາປິຕູຫິ ອນນຸຎ຺ຎາຕໍ ຕຖາຄຕາ ນ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຏ຺ຐປາລກຸລປຸຕ຺ຕາທໂຍ ວິຍ ມຫນ຺ເຕນ ວາຍາເມນ ມາຕາປິຕໂຣ ອນຸຊານາເປຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ລທ຺ຘູປສມ຺ປໂທ ‘‘ກິໍ ເມ ອິຘ ວາເສນາ’’ຕິ ຕໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຣາຊຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ວີຕິນາເມສິ.

ອເຖກທິວສໍ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຕສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣ ເອກສ຺ມິໍ ຉຓທິວເສ ມຫນ຺ເຕນ ສິຣິໂສຠຄ຺ເຄນ ຕສ຺ສ ສຫາຍກກຸມາຣເກ ກີຬມາເນ ທິສ຺ວາ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອິທໍ ທຸລ຺ລຠໍ ຊາຕ’’ນ຺ຕິ ປຣິເທວິໍສຸ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ເອກາ ຄຓິກາ ຕໍ ກຸລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ມາຕຣໍ ໂຣທມານໍ ນິສິນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອມ຺ມ, ກິໍ ກາຣຓາ ໂຣທສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ປຸຕ຺ຕໍ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ໂຣທາມີ’’ຕິ. ‘‘ກຫໍ ປນ ໂສ, ອມ຺ມາ’’ຕິ? ‘‘ຠິກ຺ຂູສຸ ປພ຺ພຊິໂຕ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ອຸປ຺ປພ຺ພາເຊຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ? ‘‘ວຏ຺ຏຕິ, ນ ປນ ອິຈ຺ຉຕິ, ອິໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຣາຊຄຫໍ ຄໂຕ’’ຕິ. ‘‘ສຈາຫໍ ຕໍ ອຸປ຺ປພ຺ພາເຊຍ຺ຍໍ, ກິໍ ເມ ກເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ? ‘‘ອິມສ຺ສ ເຕ ກຸລສ຺ສ ກຸຏຸມ຺ພສາມິນິໍ ກເຣຍ຺ຍາມາ’’ຕິ. ເຕນ ຫິ ເມ ປຣິພ຺ພຍໍ ເທຖາຕິ ປຣິພ຺ພຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມຫນ຺ເຕນ ປຣິວາເຣນ ຣາຊຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣຓວີຖິໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖກໍ ນິວາສເຄຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປາໂຕວ ປຓີຕໍ ອາຫາຣໍ ປຏິຍາເທຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິຏ຺ຐກາເລ ຠິກ຺ຂໍ ທຕ຺ວາ ກຕິປາຫຈ຺ຈເຍນ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິເຘວ ນິສີທິຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ປຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິ. ໂສ ປຕ຺ຕມທາສິ.

ອຖ ນໍ ປຓີເຕນ ອາຫາເຣນ ປຣິວິສິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິເຘວ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ ຜາສຸກ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ກຕິປາຫໍ ອາລິນ຺ເທ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ໂຠເຊຕ຺ວາ ທາຣເກ ປູເວຫິ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ‘‘ເອຖ ຕຸມ຺ເຫ ເຖຣສ຺ສ ອາຄຕກາເລ ມຍິ ວາເຣນ຺ຕິຍາປິ ອິຘາຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຊໍ ອຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕ ປຸນທິວເສ ເຖຣສ຺ສ ໂຠຊນເວລາຍ ຕາຍ ວາຣິຍມານາປິ ຣຊໍ ອຸຏ຺ຐາເປສຸໍ. ສາ ປຸນທິວເສ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ທາຣກາ ວາຣິຍມານາປິ ມມ ວຈນໍ ອສຸຓິຕ຺ວາ ອິຘ ຣຊໍ ອຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ, ອນ຺ໂຕເຄເຫ ນິສີທຖາ’’ຕິ ອນ຺ໂຕ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ກຕິປາຫໍ ໂຠເຊສິ. ປຸນ ທາຣເກ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ມຍາ ວາຣິຍມານາປິ ເຖຣສ຺ສ ໂຠຊນກາເລ ມຫາສທ຺ທໍ ກເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕ ຕຖາ ກຣິໍສຸ. ສາ ປຸນທິວເສ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ອຕິວິຍ ມຫາສທ຺ໂທ ໂຫຕິ, ທາຣກາ ມຍາ ວາຣິຍມານາປິ ວຈນໍ ນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ອຸປຣິປາສາເທເຍວ ນິສີທຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຖເຣນ ອຘິວາສິເຕ ເຖຣໍ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ປາສາທໍ ອຠິຣຸຫນ຺ຕີ ທ຺ວາຣານິ ປິທຫມານາວ ປາສາທໍ ອຠິຣຸຫິ. ເຖໂຣ ອຸກ຺ກຏ຺ຐສປທານຈາຣິໂກ ສມາໂນປິ ຣສຕຓ຺ຫາຍ ພທ຺ໂຘ ຕສ຺ສາ ວຈເນນ ສຕ຺ຕຠູມິກໍ ປາສາທໍ ອຠິຣຸຫິ.

ສາ ເຖຣໍ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ‘‘ຈຕ຺ຕາລີສາຍ ຂລຸ, ສມ຺ມ, ປຸຓ຺ຓມຸຂ ຐາເນຫິ ອິຕ຺ຖີ ປຸຣິສໍ ອຈ຺ຈາວທຕິ ວິຊມ຺ຠຕິ ວິນມຕິ ຄິລສຕິ ວິລຊ຺ຊຕິ ນເຂນ ນຂໍ ຆຏ຺ເຏຕິ, ປາເທນ ປາທໍ ອກ຺ກມຕິ, ກຏ຺ເຐນ ປຖວິໍ ວິລິຂຕິ, ທາຣກໍ ອຸລ຺ລງ຺ເຆຕິ ໂອລງ຺ເຆຕິ, ກີຬຕິ ກີຬາເປຕິ, ຈຸມ຺ພຕິ ຈຸມ຺ພາເປຕິ, ຠຸຎ຺ຊຕິ ຠຸຎ຺ຊາເປຕິ, ທທາຕິ ອາຍາຈຕິ, ກຕມນຸກໂຣຕິ, ອຸຈ຺ຈໍ ຠາສຕິ, ນີຈໍ ຠາສຕິ, ອວິຈ຺ຈໍ ຠາສຕິ, ວິວິຈ຺ຈໍ ຠາສຕິ, ນຈ຺ເຈນ ຄີເຕນ ວາທິເຕນ ໂຣທິເຕນ ວິລສິເຕນ ວິຠູສິເຕນ ຊຄ຺ຆຕິ, ເປກ຺ຂຕິ, ກຏິໍ ຈາເລຕິ, ຄຸຍ຺ຫຠຓ຺ຑກໍ ຈາເລຕິ, ອູຣຸໍ ວິວຣຕິ, ອູຣຸໍ ປິທຫຕິ, ຖນໍ ທສ຺ເສຕິ, ກຈ຺ຉໍ ທສ຺ເສຕິ, ນາຠິໍ ທສ຺ເສຕິ, ອກ຺ຂິໍ ນິຂຓຕິ, ຠມຸກໍ ອຸກ຺ຂິປຕິ, ໂອຏ຺ຐໍ ປລິຂຕິ, ຊິວ຺ຫໍ ນິລ຺ລາເລຕິ, ທຸສ຺ສໍ ມຸຎ຺ຈຕິ, ທຸສ຺ສໍ ພນ຺ຘຕິ, ສິຣສໍ ມຸຎ຺ຈຕິ, ສິຣສໍ ພນ຺ຘຕີ’’ຕິ (ຊາ. ໒.໒໑.໓໐໐) ເອວໍ ອາຄຕໍ ອິຕ຺ຖິກຸຕ຺ຕໍ ອິຕ຺ຖິລີລໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຸຣໂຕ ຐິຕາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ອລຕ຺ຕກກຕາ ປາທາ, ປາທຸກາຣຸຍ຺ຫ ເວສິຍາ;

ຕຸວມ຺ປິ ທຫໂຣ ມມ, ອຫມ຺ປິ ທຫຣາ ຕວ;

ອຸໂຠປິ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມ, ຊິຓ຺ຓາ ທຓ຺ຑປຣາຍຓາ’’ຕິ. (ເຖຣຄາ. ໔໕໙, ໔໖໒);

ເຖຣສ຺ສ ‘‘ອໂຫ ວຕ ເມ ຠາຣິຍໍ ອນຸປຘາເຣຕ຺ວາ ກຕກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ມຫາສໍເວໂຄ ອຸທປາທິ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ສຕ຺ຖາ ປຎ຺ຈຈຕ຺ຕາລີສໂຍຊນມຕ຺ຖເກ ເຊຕວເນ ນິສິນ຺ໂນວ ຕໍ ກາຣຓໍ ທິສ຺ວາ ສິຕໍ ປາຕ຺ວາກາສິ. ອຖ ນໍ ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ໂກ ນຸ ໂຂ ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ສິຕສ຺ສ ປາຕຸກມ຺ມາຍາ’’ຕິ. ອານນ຺ທ, ຣາຊຄຫນຄເຣ ສຕ຺ຕຠູມິກປາສາທຕເລ ສຸນ຺ທຣສມຸທ຺ທສ຺ສ ຈ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຄຓິກາຍ ຈ ສງ຺ຄາໂມ ວຕ຺ຕຕີຕິ. ກສ຺ສ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຊໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ກສ຺ສ ປຣາຊໂຍຕິ? ສຕ຺ຖາ, ‘‘ອານນ຺ທ, ສຸນ຺ທຣສມຸທ຺ທສ຺ສ ຊໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຄຓິກາຍ ປຣາຊໂຍ’’ຕິ ເຖຣສ຺ສ ຊຍໍ ປກາເສຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນິສິນ຺ນໂກວ ໂອຠາສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ອຸໂຠປິ ກາເມ ນິຣເປກ຺ໂຂ ປຊຫາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໔໑໕. ‘‘ໂຍຘ ກາເມ ປຫນ຺ຕ຺ວານ, ອນາຄາໂຣ ປຣິພ຺ພເຊ;

ກາມຠວປຣິກ຺ຂີຓໍ, ຕມຫໍ ພ຺ຣູມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອິຘ ໂລເກ ອຸໂຠປິ ກາເມ ຫິຕ຺ວາ ອນາຄາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິພ຺ພຊຕິ, ຕໍ ປຣິກ຺ຂີຓກາມຎ຺ເຈວ ປຣິກ຺ຂີຓຠວຎ຺ຈ ອຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ໂສ ເຖໂຣ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ອິທ຺ຘິພເລນ ເວຫາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ກຓ຺ຓິກາມຓ຺ຑລໍ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສຣີຣໍ ໂຖເມນ຺ໂຕເຍວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິ. ຘມ຺ມສຠາຍມ຺ປິ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສຸໍ, ‘‘ອາວຸໂສ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຣສໍ ນິສ຺ສາຍ ມນໍ ນຏ຺ໂຐ ສຸນ຺ທຣສມຸທ຺ທຕ຺ເຖໂຣ, ສຕ຺ຖາ ປນສ຺ສ ອວສ຺ສໂຍ ຊາໂຕ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນວ, ປຸພ຺ເພປາຫໍ ເອຕສ຺ສ ຣສຕຓ຺ຫາຍ ພທ຺ຘມນສ຺ສ ອວສ຺ສໂຍ ຊາໂຕເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕຫິ ຍາຈິໂຕ ຕສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສ ປກາສນຕ຺ຖໍ ອຕີຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ –

‘‘ນ ກິຣຕ຺ຖິ ຣເສຫິ ປາປິໂຍ,

ອາວາເສຫິ ວາ ສນ຺ຖເວຫິ ວາ;

ວາຕມິຄໍ ຄຫນນິສ຺ສິຕໍ,

ວສມາເນສິ ຣເສຫິ ສຎ຺ຊໂຍ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑.໑໔) –

ເອກກນິປາເຕ ອິມໍ ວາຕມິຄຊາຕກໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ‘‘ຕທາ ສຸນ຺ທຣສມຸທ຺ໂທ ວາຕມິໂຄ ອໂຫສິ, ອິມໍ ປນ ຄາຖໍ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊາເປຕາ ຣຎ຺ໂຎ ມຫາມຈ຺ໂຈ ອຫເມວາ’’ຕິ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສີຕິ.

ສຸນ຺ທຣສມຸທ຺ທຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ ພຕ຺ຕິໍສຕິມໍ.