໑໑. ກຸຫກພ຺ຣາຫ຺ມຓວຕ຺ຖຸ

ກິໍ ເຕຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ວຄ຺ຄຸລິວຕໍ ກຸຫກພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ໂສ ກິຣ ເວສາລິນຄຣທ຺ວາເຣ ເອກໍ ກກຸຘຣຸກ຺ຂໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ທ຺ວີຫິ ປາເທຫິ ຣຸກ຺ຂສາຂໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ອໂຘສິໂຣ ໂອລມ຺ພນ຺ໂຕ ‘‘ກປິລານໍ ເມ ສຕໍ ເທຖ, ກຫາປເຓ ເທຖ, ປຣິຈາຣິກໍ ເທຖ, ໂນ ເຈ ທສ຺ສຖ, ອິໂຕ ປຕິຕ຺ວາ ມຣນ຺ໂຕ ນຄຣໍ ອນຄຣໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວທຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸຕສ຺ສ ນຄຣໍ ປວິສນກາເລ ຠິກ຺ຂູ ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ທິສ຺ວາ ນິກ຺ຂມນກາເລປິ ນໍ ຕເຖວ ໂອລມ຺ພນ຺ຕໍ ປສ຺ສິໍສຸ. ນາຄຣາປິ ‘‘ອຍໍ ປາໂຕວ ປຏ຺ຐາຍ ເອວໍ ໂອລມ຺ພນ຺ໂຕ ປຕິຕ຺ວາ ມຣນ຺ໂຕ ນຄຣໍ ອນຄຣໍ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ນຄຣວິນາສຠີຕາ ‘‘ຍໍ ໂສ ຍາຈຕິ, ສພ຺ພໍ ເທມາ’’ຕິ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ອທໍສຸ. ໂສ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ຠິກ຺ຂູ ວິຫາຣູປຈາເຣ ຕໍ ຄາວິໍ ວິຍ ວິຣວິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ສຎ຺ຊານິຕ຺ວາ ‘‘ລທ຺ຘໍ ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຍຖາປຕ຺ຖິຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອາມ, ລທ຺ຘໍ ເມ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນວ ໂສ ກຸຫກໂຈໂຣ, ປຸພ຺ເພປິ ກຸຫກໂຈໂຣເຍວ ອໂຫສິ. ອິທານິ ປເນສ ພາລຊນໍ ວຎ຺ເຈຕິ, ຕທາ ປນ ປຓ຺ຑິເຕ ວຎ຺ເຈຕຸໍ ນາສກ຺ຂີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕຫິ ຍາຈິໂຕ ອຕີຕມາຫຣິ.

ອຕີເຕ ເອກໍ ກາສິກຄາມໍ ນິສ຺ສາຍ ເອໂກ ກຸຫກຕາປໂສ ວາສໍ ກປ຺ເປສິ. ຕໍ ເອກໍ ກຸລໍ ປຏິຊຄ຺ຄິ. ທິວາ ອຸປ຺ປນ຺ນຂາທນີຍໂຠຊນີຍໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຕ຺ຕານໍ ວິຍ ຕສ຺ສປິ ເອກໍ ໂກຏ຺ຐາສໍ ເທຕິ, ສາຍໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໂກຏ຺ຐາສໍ ຐເປຕ຺ວາ ທຸຕິຍທິວເສ ເທຕິ. ອເຖກທິວສໍ ສາຍໍ ໂຄຘມໍສໍ ລຠິຕ຺ວາ ສາຘຸກໍ ປຈິຕ຺ວາ ຕໂຕ ໂກຏ຺ຐາສໍ ຐເປຕ຺ວາ ທຸຕິຍທິວເສ ຕສ຺ສ ອທໍສຸ. ຕາປໂສ ມໍສໍ ຂາທິຕ຺ວາວ ຣສຕຓ຺ຫາຍ ພທ຺ໂຘ ‘‘ກິໍ ມໍສໍ ນາເມຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ໂຄຘມໍສ’’ນ຺ຕິ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ສປ຺ປິທຘິກຏຸກຠຓ຺ຑາທີນິ ຄເຫຕ຺ວາ ປຓ຺ຓສາລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ຐເປສິ. ປຓ຺ຓສາລາຍ ປນ ອວິທູເຣ ເອກສ຺ມິໍ ວມ຺ມິເກ ໂຄຘຣາຊາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ກາເລນ ກາລໍ ຕາປສໍ ວນ຺ທິຕຸໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຕໍທິວສໍ ປເນສ ‘‘ຕໍ ວຘິສ຺ສາມີ’’ຕິ ທຓ຺ຑໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ວມ຺ມິກສ຺ສ ອວິທູເຣ ຐາເນ ນິທ຺ທາຍນ຺ໂຕ ວິຍ ນິສີທິ. ໂຄຘຣາຊາ ວມ຺ມິກໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕວ ອາກາຣໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ‘‘ນ ເມ ອຊ຺ຊ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອາກາໂຣ ຣຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ຕໂຕວ ນິວຕ຺ຕິ. ຕາປໂສ ຕສ຺ສ ນິວຕ຺ຕນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ມາຣຓຕ຺ຖາຍ ທຓ຺ຑໍ ຂິປິ, ທຓ຺ໂຑ ວິຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຄໂຕ. ໂຄຘຣາຊາປິ ຘມ຺ມິກໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຕໂຕ ສີສໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ອາຄຕມຄ຺ຄໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຕາປສໍ ອາຫ –

‘‘ສມຓໍ ຕໍ ມຎ຺ຎມາໂນ, ອຸປຄຈ຺ຉິມສຎ຺ຎຕໍ;

ໂສ ມໍ ທຓ຺ເຑນ ປາຫາສິ, ຍຖາ ອສມໂຓ ຕຖາ.

‘‘ກິໍ ເຕ ຊຏາຫິ ທຸມ຺ເມຘ, ກິໍ ເຕ ອຊິນສາຏິຍາ;

ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ເຕ ຄຫນໍ, ພາຫິຣໍ ປຣິມຊ຺ຊສີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໔.໙໗-໙໘);

ອຖ ນໍ ຕາປໂສ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕເກນ ປໂລເຠຕຸໍ ເອວມາຫ –

‘‘ເອຫິ ໂຄຘ ນິວຕ຺ຕສ຺ສຸ, ຠຸຎ຺ຊ ສາລີນໂມທນໍ;

ເຕລໍ ໂລຓຎ຺ຈ ເມ ອຕ຺ຖິ, ປຫູຕໍ ມຍ຺ຫ ປິປ຺ຜລີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໔.໙໙);

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ໂຄຘຣາຊາ ‘‘ຍຖາ ຍຖາ ຕ຺ວໍ ກເຖສິ, ຕຖາ ຕຖາ ເມ ປລາຍິຕຸກາມຕາວ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ເອສ ຠິຍ຺ໂຍ ປເວກ຺ຂາມິ, ວມ຺ມິກໍ ສຕໂປຣິສໍ;

ເຕລໍ ໂລຓຎ຺ຈ ກິຕ຺ເຕສິ, ອຫິຕໍ ມຍ຺ຫ ປິປ຺ຜລີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໔.໑໐໐);

ເອວຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ຕຍິ ສມຓສຎ຺ຎໍ ອກາສິໍ, ອິທານິ ປນ ເຕ ມໍ ປຫຣິຕຸກາມຕາຍ ທຓ຺ໂຑ ຂິຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ສ ຂິຕ຺ຕກາເລເຍວ ອສມໂຓ ຊາໂຕ. ກິໍ ຕາທິສສ຺ສ ທຸປ຺ປຎ຺ຎສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຊຏາຫິ, ກິໍ ສຂຸເຣນ ອຊິນຈມ຺ເມນ. ອພ຺ຠນ຺ຕຣຎ຺ຫິ ເຕ ຄຫນໍ, ເກວລໍ ພາຫິຣເມວ ປຣິມຊ຺ຊສີ’’ຕິ ອາຫ. ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ອຕີຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ຕທາ ເອສ ກຸຫໂກ ຕາປໂສ ອໂຫສິ, ໂຄຘຣາຊາ ປນ ອຫເມວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ຕທາ ໂຄຘປຓ຺ຑິເຕນ ຕສ຺ສ ນິຄ຺ຄຫິຕກາຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໙໔. ‘‘ກິໍ ເຕ ຊຏາຫິ ທຸມ຺ເມຘ, ກິໍ ເຕ ອຊິນສາຏິຍາ;

ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ເຕ ຄຫນໍ, ພາຫິຣໍ ປຣິມຊ຺ຊສີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໔.໙໘);

ຕຕ຺ຖ ກິໍ ເຕ ຊຏາຫີຕິ ອມ຺ໂຠ ທຸປ຺ປຎ຺ຎ ຕວ ພທ຺ຘາຫິປິ ອິມາຫິ ຊຏາຫິ ສຂຸຣາຍ ນິວຕ຺ຖາຍປິ ອິມາຍ ອຊິນຈມ຺ມສາຏິກາຍ ຈ ກິມຕ຺ໂຖຕິ. ອພ຺ຠນ຺ຕຣນ຺ຕິ ອພ຺ຠນ຺ຕຣຎ຺ຫິ ເຕ ຣາຄາທິກິເລສຄຫນໍ, ເກວລໍ ຫຕ຺ຖິລຓ຺ຑໍ ອສ຺ສລຓ຺ຑໍ ວິຍ ມຏ຺ຐໍ ພາຫິຣໍ ປຣິມຊ຺ຊສີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ກຸຫກພ຺ຣາຫ຺ມຓວຕ຺ຖຸ ເອກາທສມໍ.