໓. ໂກກາລິກວຕ຺ຖຸ

ໂຍ ມຸຂສໍຍໂຕຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ໂກກາລິກໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ວຕ຺ຖຸ ‘‘ອຖ ໂຂ ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມີ’’ຕິ ສຸຕ຺ເຕ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໘໑; ສຸ. ນິ. ໂກກາລິກສຸຕ຺ຕ; ອ. ນິ. ໑໐.໘໙) ອາຄຕເມວ. ອຕ຺ໂຖປິສ຺ສ ອຏ຺ຐກຖາຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ໂກກາລິເກ ປນ ປທຸມນິຣເຍ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ຘມ຺ມສຠາຍໍ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສຸໍ ‘‘ອໂຫ ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕໂນ ມຸຂໍ ນິສ຺ສາຍ ວິນາສໍ ປຕ຺ໂຕ, ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວເກ ອກ຺ໂກສນ຺ຕສ຺ເສວ ຫິສ຺ສ ປຖວີ ວິວຣໍ ອທາສີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນວ, ປຸພ຺ເພປິ ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕໂນ ມຸຂເມວ ນິສ຺ສາຍ ນຏ຺ໂຐ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ໂສຕຸກາເມຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຍາຈິໂຕ ຕສ຺ສ ປກາສນຕ຺ຖໍ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ຫິມວນ຺ຕປເທເສ ເອກສ຺ມິໍ ສເຣ ກຈ຺ຉໂປ ວສຕິ. ທ຺ເວ ຫໍສໂປຕກາ ໂຄຈຣາຍ ຈຣນ຺ຕາ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ວິສ຺ສາສໍ ກຕ຺ວາ ທຬ຺ຫວິສ຺ສາສິກາ ຫຸຕ຺ວາ ເອກທິວສໍ ກຈ຺ຉປໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ – ‘‘ສມ຺ມ, ອມ຺ຫາກໍ ຫິມວນ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕກູຏປພ຺ພຕຕເລ ກຎ຺ຈນຄຸຫາຍ ວສນຏ຺ຐານໍ, ຣມຓິໂຍ ປເທໂສ, ຄຈ຺ຉິສ຺ສສິ ອມ຺ເຫຫິ ສທ຺ຘິ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສມ຺ມ, ອຫໍ ກຖໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ? ‘‘ມຍໍ ຕໍ ເນສ຺ສາມ, ສເຈ ມຸຂໍ ຣກ຺ຂິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສສີ’’ຕິ. ‘‘ຣກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ສມ຺ມາ ຄເຫຕ຺ວາ ມໍ ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ. ເຕ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເອກໍ ທຓ຺ຑກໍ ກຈ຺ຉເປນ ຑໍສາເປຕ຺ວາ ສຍໍ ຕສ຺ສ ອຸໂຠ ໂກຏິໂຍ ຑໍສິຕ຺ວາ ອາກາສໍ ປກ຺ຂນ຺ທິໍສຸ. ຕໍ ຕຖາ ຫໍເສຫິ ນີຍມານໍ ຄາມທາຣກາ ທິສ຺ວາ ‘‘ທ຺ເວ ຫໍສາ ກຈ຺ຉປໍ ທຓ຺ເຑນ ຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ກຈ຺ຉໂປ ‘‘ຍທິ ມໍ ສຫາຍກາ ເນນ຺ຕິ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ເອຕ຺ຖ ກິໍ ໂຫຕິ ທຸຏ຺ຐເຈຏກາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸກາໂມ ຫໍສານໍ ສີຆເວຄຕາຍ ພາຣາຓສິນຄເຣ ຣາຊນິເວສນສ຺ສ ອຸປຣິຠາຄໍ ສມ຺ປຕ຺ຕກາເລ ທຏ຺ຐຏ຺ຐານໂຕ ທຓ຺ຑກໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອາກາສງ຺ຄເຓ ປຕິຕ຺ວາ ທ຺ເວຘາ ຠິຊ຺ຊິ. ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ອຕີຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ –

‘‘ອວຘີ ວຕ ອຕ຺ຕານໍ, ກຈ຺ຉໂປ ພ຺ຍາຫຣໍ ຄິຣໍ;

ສຸຄ຺ຄຫີຕສ຺ມິໍ ກຏ຺ຐສ຺ມິໍ, ວາຈາຍ ສກິຍາວຘີ.

‘‘ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ນຣວີຣິຍເສຏ຺ຐ,

ວາຈໍ ປມຸຎ຺ເຈ ກຸສລໍ ນາຕິເວລໍ;

ປສ຺ສສິ ພຫຸຠາເຓນ, ກຈ຺ຉປໍ ພ຺ຍສນໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. (ຊາ. ໑.໒.໑໒໙-໑໓໐);

ອິມໍ ທຸກນິປາເຕ ພຫຸຠາຓິຊາຕກໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ, ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ນາມ ມຸຂສໍຍເຕນ ສມຈາຣິນາ ອນຸທ຺ຘເຕນ ນິພ຺ພຸຕຈິຕ຺ເຕນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໖໓. ‘‘ໂຍ ມຸຂສໍຍໂຕ ຠິກ຺ຂຸ, ມນ຺ຕຠາຓີ ອນຸທ຺ຘໂຕ;

ອຕ຺ຖໍ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ທີເປຕິ, ມຘຸຣໍ ຕສ຺ສ ຠາສິຕ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ມຸຂສໍຍໂຕຕິ ທາສຈຓ຺ຑາລາທໂຍປິ ‘‘ຕ຺ວໍ ທຸຊ຺ຊາໂຕ, ຕ຺ວໍ ທຸສ຺ສີໂລ’’ຕິອາທີນໍ ອວຈນຕາຍ ມຸເຂນ ສໍຍໂຕ. ມນ຺ຕຠາຓີຕິ ມນ຺ຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຎ຺ຎາ, ຕາຍ ຠຓນສີໂລ. ອນຸທ຺ຘໂຕຕິ ນິພ຺ພຸຕຈິຕ຺ໂຕ. ອຕ຺ຖໍ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ທີເປຕີຕິ ຠາສິຕຕ຺ຖຎ຺ເຈວ ເທສນາຘມ຺ມຎ຺ຈ ກເຖຕິ. ມຘຸຣນ຺ຕິ ເອວຣູປສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາສິຕໍ ມຘຸຣໍ ນາມ. ໂຍ ປນ ອຕ຺ຖເມວ ສມ຺ປາເທຕິ, ນ ປາຬິໍ, ປາຬິໍເຍວ ສມ຺ປາເທຕິ, ນ ອຕ຺ຖໍ, ອຸຠຍໍ ວາ ປນ ນ ສມ຺ປາເທຕິ, ຕສ຺ສ ຠາສິຕໍ ມຘຸຣໍ ນາມ ນ ໂຫຕີຕິ.

ເທສນາວສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

ໂກກາລິກວຕ຺ຖຸ ຕຕິຍໍ.